Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Sámbia

| Tavakuairetã Sámbia |
| --- |
|
Sámbia |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Poyvi |  Ha'erã'i
 |

 |
|
Tetã ñe'ẽ akã: *One Zambia, One Nation* (Ingleñe'ẽ: «Sámbia peteĩ, tetã peteĩ» |
|
Tetã Momorãhéi: *Stand and Sing of Zambia, Proud and Free* (Ingleñe'ẽ: «Pepu'a ha pepurahéi Sámbiame, heko aguara ha heko sãso»)  |
|  |
| Tavusu (ha táva tuichavéva) |
Lusáka |
| Ñe'ẽnguéra |
Ingleñe'ẽ |
| Tetãygua réra |
zambiano, -na |
| Tekuái reko |
Tavakuairetã mburuvicharapépe |
| Tendota Ombuekoviáva |
Hakainde Hichilema Mutale Nalumango |
| Tetã Amandaje |
Asamblea Nacional |
| Colonización  • Rodesia  • Rodesia Norte  • Federación Sãso  • Arange |
 1890-1923 1923-1953 1953-1963 Tavetã Joajúgui 24 de octubre de 1964 |
| Yvy apekue |
Ñemoĩha 39.º |
|  • Opaite |
752618 km² |
|  • Y (%) |
1,23 |
| Tembe'y |
5.664 km |
| Y rembe'y |
0 km |
| Yvyty yvatevéva |
Ubicación sin nombre en los Cerros Mafinga |
| Ava hetakue |
Ñemoĩha 68.º |
|  • Hetakue |
16 212 000 (2015) hab. |
|  • Typy'ũ |
17,2 hab./km²\* |
| PIB (PPA) |
Ñemoĩha 99.º |
|  • Opaite (2016) |
US$ 65.174 millones |
|  • Per cápita |
US$ 3.898 |
| IDH (2015) |  0,579 (139.º) – **Medio** |
| Viru |
Kwacha zambiano (`ZMK`) |
| Ára |
UTC+2 |
|  • Arahakúpe |
UTC+2 |
| ISO Jehero |
894 / ZMB / ZM |
| Tetã renda tee Ñandutíme | `.zm` |
| Tetã pumbyry papapy | `+260` |
| Tetã puhoe papapy | `9IA-9JZ` |
| COI Jehero |
ZAM |
|

AtyveteONU, Commonwealth, UA, COMESA, ASA,
 |
| **Opaite Tetã Yvýgui** |
| [editar datos en Wikidata] |

**Sámbia**, héra tee **Tavakuairetã Sámbia** (ingleñe'ẽme: *Republic of Zambia*) ha'e peteĩ tetã hekosãsóva yguasu rembe'y'ỹva ojejuhúva Áfrika ipehẽngue ñemby mbytépe. Ko tetã ijerére ojejuhu upe Tetã Jekopytyjoja Kongo yvate gotyo, Tãsáña ojejuhu yvate kuarahyresẽ ngotyo, tetã Maláui ha tetã Mosambíke ojejuhu kuarahyresẽ ngotyo, Simbávue ha Votusuana ñemby gotyo, Namívia ñemby kuarahyreike gotyo ha tetã Angola kuarahyreike gotyo ojejuhu. Ko tetã oiko jave Tavetã Joaju ikolónia ramo, ojehero Yvate Rrodésia ha ko'ãga héra ou ysyry Sambése pegua, ko tetã ysyry tuichavéva. Sámbia itavusu niko Lusáka.

Sámbia ojeheko sãso Tavetã Joajúgui ára 24 jasypa ary 1964, karai Kenneth Kaunda oiko imburuvicha peteĩha ramo.

## Mandu'apy

## Joaju

* Wikimedia Commons oguereko ta'ãnga **Sámbia** rehegua Commons.
* Republic of Zambia State House —Sitio gubernamental oficial (inglés)
* Sámbia Amandaje Guasu
* Zambia National Tourist Board —Oficina de Turismo de Zambia (inglés)

|  |
| --- |
| **Áfrika** |
|
Angola | Arhélia | Cháde‎ | Ehíto | Erityréa | Eswatini | Etiopía | Gámbia‎ | Gána | Gavõ‎ | Ginéa | Ginéa Ekuatogua‎ | Ginéa Mbisáu‎ | Jimbúti‎ | Kamerũ | Kávo Véyde‎ | Kéña‎ | Komóra‎ | Lesóto‎ | Livéria‎ | Lívia | Maláui‎ | Mali | Mandagaka | Marfil Rembe'y‎ | Marruéko‎ | Maurísio‎ | Mauritáña‎ | Mosambíke | Mbenĩ‎ | Namívia‎ | Nihéria | Níher‎ | Rruánda‎ | Sámbia | Santo Tome ha Príncipe‎ | Séichele‎ | Senegal | Siérra Leõ‎ | Simbávue | Somália | Sudano | Tavakuairetã Kóngo | Tãsáña | Tetã Jekopytyjoja Kongo | Tetã Mbyteafrikagua | Tógo | Tunísia | Ugánda | Votusuana | Vukína Fáso | Vurundi | Yvyáfrika‎ | Yvy Sundã |
# Sogue

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |

**Tekotevẽ**, **mboriahu** térã **sogue** (karaiñeꞌẽme: *pobreza*) ha'e yvypóra ndaikatúi jave, ndorekóigui imba'erã, ohupyty umi mba'ekuéra oikotevẽva oiko porã hag̃ua, yvypóra mongakuaáre, hete ha iñapytu'ũ, akóinte oguereko hag̃ua hi'upyrã, hekoharã, ohupyty hag̃ua tekombo'e, y ipotĩva, ha mba'erendy hógape. Tekotevẽ ikatu oĩ peteĩ tapicháre mante, peteĩ ava atýre térã peteĩ tetãre.

Ojehecha avei oiko tekotevẽ ndaipóri jave pirapire ñemomba'apo ndohejáiva yvypóra kuéra ohupyty imba'erã. Oikóvo ñemomba'apo'ỹ (ndaipóri ramo oñemba'aporã), pirapire'ỹ térã sa'imi pirapire. Oikóvo avei oporomborekojoja'ỹva (oñemboyke ramo tapichápe ipiresa'y, ijeroviakatu, iñe'ẽ, hetã, imeña ha hemiandu polítika reheguáre) ojehecha oĩ tekotevẽ umi ñemboykepyréva imbytépe.

Yvóra Viruróga (*Banco Mundial*) ombojuavy mokõi tekotevẽ ha omoĩ pirapire hepy ohechauka hag̃ua ku ñembojuavy ary 2015 guive, mboriahuiterei oiko tapicha orekónte 1,90 dólar oiko hag̃ua ñavõ ára ha tekotevẽ oiko tapicha orekónte 3,10 dólar oiko hag̃ua ára ha ára.

He'iháicha yvypóra ñakãrapu'ã kuatia momaranduha ary 2014 pegua, oikuaaukákuri Tetãnguéra Joaju (ONU), peteĩ opaite tekovégui imboriahu hína. Péva he'ise amo 1.500.000.000 ndorekói imba'erã ohupyty hag̃ua mba'ekuéra oikotevẽva oiko porã hag̃ua (hi'upyrã, y ipotĩva, pohanohára ñangarekokatu oikotevẽ jave, tekombo'e porã ha ambuéva).

## Mandu'apy

## Joaju

* Wikimedia Commons oguereko ta'ãnga **Sogue** rehegua Commons.
* Banco Mundial: *Tekotevẽ rehegua*
* CEPAL: *Tekotevẽ ha ñemomba'apo*
# Katy Perry

Katy Perry (2011)**Katheryn Elizabeth Hudson** (Santa Bárbara-pe, 25 jasyporundy 1984-pe), ojekuaáva héra artístico **Katy Perry** ramo, ha’e peteĩ purahéiha, mba’apo ñemuharã rehegua ha tapicha ojekuaáva ta’ãngamýi rupive Estados Unidos-ygua. Ojekuaaite purahéi pop moderno rehe, ha *Vogue* kuatiahaipyre ombohéra chupe “Reína del Camp”-ramo.

Perry ha’e peteĩ umi purahéiha ko yvy ape ári hetave oñevendéva apytépe, oguereko 143 sua millones rupi discos oñevende va’ekue opa tetã rupi. Oguereko irundy purahéi peteĩteĩ oguahẽva’ekue peteĩha rendápe Estados Unidos-pe, mbohapy álbum oguahẽva’ekue peteĩha rendápe avei, ha heta jopói, umíva apytépe: peteĩ *Billboard Spotlight Award* (ko’ág̃aite peve ha’eño kuña purahéiha oguerekóva), irundy *Guinness World Records*, po *Billboard Music Awards*, po *American Music Awards*, peteĩ *Brit Award* ha peteĩ *Juno Award*.

Perry oike avei lista aryguápe *Forbes*-pe, umi kuña purahéiha hetave oganáva viru apytépe, ary 2011 guive 2019 peve.

## Joaju

* Wikimedia Commons oguereko ta'ãnga **Katy Perry** rehegua Commons.

## Mandu'apy