# Poytuga

| *República Portuguesa* *República Pertuesa* Tetã Poytuga |
| --- |
|
Estado miembro de la Unión Europea |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Poyvi |  Ha'erã'i
 |

 |
|
Tetã Momorãhéi: *A Portuguesa* *Nerehendúirõ* |
|  |
| Tavusu (ha táva tuichavéva) |
Lisimbã |
| Ñe'ẽ tee |
Poytugañe'ẽ |
| Tetãygua réra |
poytuge, poytugagua ha luso, -a |
| Tekuái reko |
Tavakuairetã semipresidencialista |
| Mburuvicha Primer ministro |
Marcelo Rebelo de Sousa Luís Montenegro |
| Tetã Amandaje |
Asamblea de la República |
| Sãso  • Fundación  • Tavakuairetã |
Tavetã León pegua ára 05 jasypa ary 1143 pe 5 jasypa ary 1910 pe |
| Yvy apekue |
Ñemoĩha 111.º |
|  • Opaite |
92 391 km² |
|  • Y (%) |
0,5 % |
| Tembe'y |
1 215 km |
| Y rembe'y |
1 793 km |
| Yvyty yvatevéva |
Montaña del Pico |
| Ava hetakue |
Ñemoĩha 82.º |
|  • Hetakue |
10 562 178 (2011) hab. |
|  • Typy'ũ |
114,3 hab./km²\* |
| PIB (PPA) |
Ñemoĩha 42.º |
|  • Opaite (2012) |
US$ 252 656 mill. |
|  • Per cápita |
US$ 23 481 |
| PIB (nominal) |
Ñemoĩha 43.º |
|  • Opaite (2012) |
US$ 223 700 mill. |
|  • Per cápita |
US$ 20 841 |
| IDH (2019) |
0,864 (43.º) – **Tuichaite** |
| Viru |
Euro (€, `EUR`)1 |
| Ára |
WET (UTC)2 |
|  • Arahakúpe |
WEST (UTC + 1) |
| ISO Jehero |
620 / PRT / PT |
| Tetã renda tee Ñandutíme | `.pt` |
| Tetã pumbyry papapy | `+351` |
| Tetã puhoe papapy | `CQA-CUZ / XXA-XXZ` |
| COI Jehero |
POR |
|

AtyveteUnión Europea, ONU, OTAN, OCDE, OSCE, COE, Unión Latina
 |
| **Opaite Tetã Yvýgui** |
|  |
| [editar datos en Wikidata] |

**Poytuga**, ojeikuaa hekóva **Tetã Poytuga** ramo, (Poytugañe'ẽme: *República Portuguesa*; oje'éva [rɛ'publikɐ puɾtu'gezɐ] térã [ʁɛ'publikɐ puɾtu'gezɐ]; mirandañe'ẽme: *República Pertuesa*), ha'e peteĩ tetã hekosãsóva oĩva Európa vore kuarahyreikeguápe, amo Yvyapy Ivéria-pe, itavusu ha'e Lisimbã, Poytuga oguereko avei ambue tenda hekosãsomíva Áfrika vore yvateguápe ha Paraguasu Atlántiko-pe.

Ijerére ojejuhu yvate ha kuarahyresẽ ngotyo Tetã Epáña, ha ojejuhu ñemby ha kuarahyreike gotyo paraguasu Atlántiko. Áfrikape oĩ pe ypa'ũ aty hekosãsóva hérava Madeira. Oĩ avei pe ypa'ũ aty hekosãsóva Asóre, ojejuhúva yvate paraguasu Atlántiko-pe.

## Poytuga réra ypy

Poytuga réra ikatu ou táva Oporto réra ymaguarégui, latinañe'ẽme héra niko «Portus-Galliae» —he'iséva ygarupa Gália pegua, ygarusu Gália pegua oho katui va'ekue ko ygarupa rehe— térã Poytuga réra ikatu ou «Portus Cale»-gui.

* Tavakuéra ha tenda ambuéva Poytugápe
* *Torre de Belém*
* Táva Évora
* Lisimbã
* Táva Pórto

## Poytuga imba'e

* Ñe'ẽ: poytugañe'ẽ.
* Itavaguasu ha'ehína: Lisimbã
* Tavayguakuéra: 10.605.870 ava.

Kuarahyresẽ ngotyo Epáña
## Poytuga retãvore

| Tetãvore |  |
| --- | --- |
|   | Tetãvore | Renda | Máva oiko |   |   | Tetãvore | Renda | Máva oiko |
| 1 | **Lisimbã** | 2761 km² | 2 250 382 |  | 10 | **Guarda** | 5518 km² | 160 925 |
| 2 | **Leiria** | 3517 km² | 470 985 | 11 | **Coimbra** | 3947 km² | 429 987 |
| 3 | **Santarém** | 6747 km² | 453 633 | 12 | **Aveiro** | 2808 km² | 714 218 |
| 4 | **Setúbal** | 5064 km² | 851 232 | 13 | **Viseu** | 5007 km² | 377 629 |
| 5 | **Beja** | 10 225 km² | 152 728 | 14 | **Braganza** | 6608 km² | 136 252 |
| 6 | **Faro** | 4960 km² | 451 005 | 15 | **Vila Real** | 4328 km² | 206 661 |
| 7 | **Évora** | 7393 km² | 166 706 | 16 | **Oporto** | 2395 km² | 1 817 119 |
| 8 | **Portalegre** | 6065 km² | 118 448 | 17 | **Braga** | 2673 km² | 848 165 |
| 9 | **Castelo Branco** | 6675 km² | 196 262 | 18 | **Viana do Castelo** | 2255 km² | 206 661 |

| Renda hekosãsova |  |
| --- | --- |
| Renda hekosãsova | Renda | Máva oiko | Máva oiko hera |
| **Azores** | 2 333 km² | 241 194 | *Asoregua* |
| **Madeira** | 801 km² | 273 337 | *Madeiragua* |

## Ehecha avei

* Rróma Mburuvi (Latinañe'ẽme: *Lusitania*) (mba'erendy retã), Poytuga
* Para Yvy mbytépe
* Ygapóra, yvyra'ãgahára, europeo

## Mandu'apy

|  |
| --- |
| **Európa** |
|
Alemáña | Andorra | Aservaijã | Ayméña | Áuteria | Aváña | Avekásia | Chekía‎ | Chípere | Elovákia | Elovéña | Epáña | Etóña | Georgia | Gyrésia | Hĩlándia‎ | Hungyria | Hyãsia‎ | Irilánda | Itália‎ | Ilándia | Kosovo | Kyoásia | Letóña | Liechytenteĩ‎ | Lituáña | Luxemburgo | Yvate Masendóña | Malta | Mónako‎ | Montenégyro‎ | Moyndávia‎ | Noruéga | Ndinamáka | Polóña‎ | Poytuga‎ | Rrumáña‎ | Rrúsia‎ | San Maríno | Sévia | Suésia | Suísa | Táva Vatikáno | Tavetã Joaju | Tetãnguéra Yvýi | Tuykía | Ukyáña | Véyhika | Vielorrúsia | Vónia ha Hesegovína | Vugária |