Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Apysa

Apysa
**Apysa** ha'e yvypóra ha mymbakuéra akã pehẽngue ohendu hag̃ua oje'éva ha oĩkóva ijerére, umi mymba okambúva (yvypóra ijapytépe) oipuru ijapysa oguereko hag̃ua *equilibrio* omýivo. Jaikuaave hag̃ua yvypóra apysa rehegua, ikatu ñambovo mbohapy vore rupive: apysa okapegua, apysa apyte ha apysa pypegua.

Ñehendu ningo mba'e tuichaitéva upéicha oiko hína: peteĩhápe oike pe mba'epu nambíre ha oguahẽ apysakuápe, mokõihápe oiko mba'epúgui mba'e hajyguéva amo apysa pypeguápe, mbohapyhápe umi "mba'e hajyguéva" oho apytu'ũme pe tajygue ñehendurã rupive, ha upéicha ikatu jaikuaa pe ñahendúva.

## Mandu'apy

## Joajuha

* Wikimedia Commons oguereko ta'ãnga **Apysa** rehegua Commons.
# Vilnius

| Vilnius  *Vilnius*  |
| --- |
|  |
|  *Vilnius* |
| Tetã |  Lituáña |
| Tetãvore | Tetãvore Vilnius |
| Avaitakue | 542.782 ava |
| Aperaꞌã | 401 km² |
| ISO |  |
| Yvatekue | 125 m |
| Koordinasiõ | 54°40′40″N, 25°17′30″E  |

**Vilnius** ha'ehína táva guasu Lituaña, oĩ arasẽ tetã retãme, Neris rembe'ýpe. Ko távape oiko 542.782 ava (2004 ary).
# Hujisã

Hujisã (karaiñe’ẽme: *Monte Fuji*, ha hapoñe’ẽme 富士山 *((Fujisan))*, «api’i samurái mónte») ha’e peteĩ yvyrata ha pe Hapõ retãgua mba'erechaukaha.

Hujisã.
## Mandu’apykuéra
# Sínei

Sínei rendakuéra.
**Sínei** (Ingleñe'ẽme: *Sydney*) niko táva tuichavéva Autarália retãme ha Oseaníape. Kóva niko Ñemby Gales Pyahu itavusu, peteĩ Autarália retãvore, ha oiko ko távape amo 5 sua tapicha. Ko távape ojejapo pe Ingyatérra kolóña peteĩha Autaráliape, amo ary 1788 aja, upéicha kóva hína táva itujavéva ko tetãme.

## Mandu'apy

## Joajuha

* Wikimedia Commons oguereko ta'ãnga **Sínei** rehegua Commons.
# 1957

**1957** - ary.

## Oararecha'akue

## Omano'akue

* Julián Alarcón - 19 jasypoapy

## Joaju

* Wikimedia Commons oguereko ta'ãnga **1957** rehegua Commons.

---

...1956-1957-1958...
# Tetã Rekuái

**Tetã rekuái** ha'e peteĩ mohendakuaaha orekóva pokatu ohekome'ẽ hag̃ua peteĩ avano'õ térã peteĩ yvy apekue, ha'éva jepiveguáicha tetã térã tetãvore. Oĩ heta he'iseha umi tetãrerekua ypykatu rehegua. Upéicha avei ko yvýpe oĩ tekuái opaichagua iñambuepáva.

Pe he'iseha tuichavéva ha'e tetãrerekua ha'e oĩhápe ha omba'apohápe umi tetã remimoĩmbyre ha'éva Tetã Ruvicha, Tetã Amandaje ha Tetã Tekojoja Ruvicha. Tetãrerekua ha'e peteĩ tape oñemoañete hag̃ua jokuaikuaa omohendáva tetã, avei peteĩ ypykatu omoañete hag̃ua tetã sãmbyhy. Mayma tetãrerekua oguereko peteĩ tekorã, he'iséva, peteĩ jehaipy ojejuhuhápe umi ñemboguataha ha tekopy orekóva hetã sãmbyhy.

Ojeporu jepi pe ñe'ẽ *tekuái* oje'e hag̃ua umi 200 tetã hekosãsóva rupi ha umi hemimoĩmbyre ipoguýpe rehe.

Tembiasakue pukukue javeve, umi tekuái opaichagua iñambuepáva ojejuhúva jepi ha'e porokuái peteĩme, *aristocracia*, *timocracia*, *oligarquía*, jekopytyjoja, *teocracia* ha *tiranía*. Peteĩ mba'e jajuhúva oimeraẽva tekuái rekopýpe ha'e mba'éichapa ojehupyty pokatu oisãmbyhy hag̃ua — umi mokõiva ojehupytyrã ha'e jeporavo rupive (tetãyguakuéra oiporavóvo imburuvicharã) ha ñemoñare rupive (oñembohasa tetãrerekua umi mburuvicha ñemoñarépe).
# Andalusía

| Andalusía |
| --- |
|
Tetãvore hekosãsóva |
|   |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  bandera de Andalucía |  Escudo de Andalucía
 |

 |
|
Ñe'ẽ akã: «Andalucía por sí, para España y la Humanidad» |
|
Purahéi guasu: «Himno de Andalucía» |
|  Ojejuhuhápe Andalusía |
| Tavusu |
Sevílla |
| Ñe'ẽ tee |
Karaiñe'ẽ |
| Tetãkue |
Tetãvore hekosãsóva |
| Oñemohendáicha |
8 tetãvoremi |
| Apekue |   |
|  • Opa |
87 268 km²(17,2%) |
| Ava hetakue (2016) |   |
|  • Total |
8 411 207 hab. |
|  • Ava hetakue yvy rendáre |
96,38 hab/km² |
| Hetãgua |
andaluz(a) |
| PIB (nominal) |   |
|  • Total |
143 587 sua € (2010) |
|  • PIB per cápita |
17 443 € |
|
Sitio web oficial  |
| [editar datos en Wikidata] |

**Andalusía** (karaiñe'ẽme: *Andalucía*) ha'e peteĩ tetãvore hekosãsóva España retã pegua, oikoháicha tetã hekosãsóva hembiasakuére (*nacionalidad histórica*), upe Hekosãso Rekorã he'iháicha. Itávusu ha táva guasuvéva ha'eha Sevílla.

Andalusía niko pe tetãvore hekosãsóva España retã pegua oguerekovéva tapicha kuéra ipype (8.411.207 tetãygua ára 1 jasyteĩme 2016 jave) ha pe tetãvore hekosãsóva tuichave Catilla ha León rire.

Oĩ yvyapy Ivéria ijapýra, ñemby gotyo; ijerére ojejuhu kuarahyreike gotyo tetã Poytuga, yvate gotyo ojejuhu umi tetãvore hekosãsóva Extremadura ha Castilla-La Mancha, kuarahyresẽ ngotyo ojejuhu Murcia ha ñembýpe oĩ paraguasu Atlántiko, pe para Yvy mbytépe ha Hivyraytã. Yguasu mboypýri, pe ypo'i Hivyraytã rire, ojejuhu tetã Marruéko ha Séuta oĩva Áfrikape.

## Mandu'apy

## Joaju

* Wikimedia Commons oguereko ta'ãnga **Andalusía** rehegua Commons.
* Web oficial de la Junta de Andalucía.
* Web oficial de turismo de Andalucía

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **Espania tetãvore hekosãsóva** |  |
|
Andalucía | Aragón | Asturias | Baleares | Canarias | Cantabria | Castilla y León | Castilla–La Mancha | Cataluña | Extremadura | Galicia | La Rioja | Madrid | Murcia | Navarre | Pais Vasco | Valensiagua
**Táva kuéra tendota**
Ceuta | Melilla |
# Tepoti

Tepoti kavajugua
**Tepoti** tembia’u raty kue kusugue, tekaka ho’áva máva ha mymba retepýgui tevipicha’ĩ rupi. Ikatu ine ha ijape opáicha rei. Máva omonéva mamo oikoha rupi, hekove ky’áva, ijaýva.