Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Georg Wilhelm Friedrich Hegel

| Georg Hegel |
| --- |
|  Hegel según Jakob Schlesinger, 1831. |
| Mba'érepa omano |
Cólera |
| Hetã |
Alemana |
| Alma máter |
Tübinger Stift |
| Hembiapo |
Arandupykuaaty |
| Empleador |
Universidad de Jena, Universidad Federico Guillermo, Universidad de Heidelberg |
| Predecesor |
Aristóteles, Platón, Descartes, Goethe, Spinoza, Leibniz, Rousseau, Kant, Fichte, Hölderlin, Schelling, Adam Smith. |
| Sucesor |
Bauer, Marx, Bradley, Gentile, Barth, Adorno, Brandom, Butler |
| Omendáva |
Marie von Tucher |
| Taýra |
Karl Von Hegel |
| Hembiapokue | *Fenomenología del espíritu*, *Ciencia de la lógica*, *Enciclopedia de las ciencias filosóficas*, *Elementos de la filosofía del derecho* |
| Jopói |
Orden del Águila Roja de 3.ª Clase |
| Firma |
| [editar datos en Wikidata] |

**Georg Wilhelm Friedrich Hegel** (Stuttgart, 27 jasypoapy 1770-Berlín, 14 jasypateĩ 1831) ha'e akue peteĩ arandupykuaatýre oñemoarandúva ha omba'apóva temimo'ã reko Alemañagua rehe, pe pahaguéva Ára Ko'ãgagua pegua, oje'e voi hese ha'eha "ko'ãgagua reko py'amongeta".

Hegel arandupykuaaty ohechaukase hekópe ha mba'ekuaápe mba'éichapa ojejapo añete, ojehechakuaávo oñembosako'iháicha py'añemongetápe. Iñaranduka herakuãitépe hérava *Principios de la Filosofía del Derecho* (1817) he'i arandupykuaaty "ohechakuaa va'erã pe *ha'éva*, ha pe *ha'éva niko ha'e pe jepy'amongeta*" ha oikoháicha yvypórape ha'éva "hi'ára ra'y; upeichaite avei, arandupykuaaty ha'e *hi'ára oñemoingéva temimo'ãme*".

Hembiapokue mba'eguasuite heta haihárape ha iñarandúva ambuévape, umíva apytépe oĩ ohechakuaa hemimo'ãnguéra (Bradley, Sartre, Küng, Bauer, Stirner, Marx), ha umíva he'i naiporãiha hembiapokue (Kierkegaard, Schopenhauer, Nietzsche, Heidegger, Schelling). Hegel hembiapokue hasyite oñemoñe'ẽ hag̃ua ha omombe'u joa heta temimo'ã. Ohai marandeko, jokuaikuaa, jeroviapy, tembiapoporã, *lógica* ha *metafísica* rehegua.

## Mandu'apy
# Tavakuairetã

|  |
| --- |
|  |
| Umi porokuái reko |
| Tavakuairetã
     Mburuvicharape pavẽ
     Tetã mburuvicharapépe oisãmbyhýva joajuhápe Tendota atýra amandaje ndive
     Mburuvichavy rape
     Amandajerape
     Aty ojoikuaikuaáva peteĩnte
Porokuái peteĩme
     Tavetã oporokuái peteĩme léi guasúre térã oporokuái peteĩme amandajére, upépe Mburuvicha guasu ndoporokuáiriete
     Tavetã oporokuái peteĩme léi guasúre térã oporokuái peteĩme amandajére Mburuvicha guasu oporokuaietéva joajuhápe peteĩ Tendota atýra amandaje michĩ ndive.
     Tavetã oporokuáiva peteĩme pavẽ
Ambuéva
     Ndaipóri jeroviauka leiguasúre (techapyrã: Tetã ituvicha ha'eño ha milíko).
     Umi tetã ndoikéi iporokuái ko'ã ñemohendápe.
Heta tetã oñemoñe'ẽ ileiguasúre iporokuái reko ha'e "tavakuairetã oguerekóva heta aty ojoikuaikuaáva", ha ojehechakuaa okápegua jave umi tetã ha'e niko "Tetã ojoikuáiva hatãme". Ko yvyra'anga ohechauka umi tekuái reko tekojojáre ha kuatiateére ha ndohechaukái tavayguarekuái reko ha iñemohenda oiko upépe. |

**Tavakuairetã** (karaiñeꞌẽme: *república*) ha'e peteĩ tenda ñesãmbyhymbyre Leiguasúre ha tekojojáre hekorã rupive, karaiñe'ẽme niko *república* ha ko ñe'ẽ ou latinañe'ẽ pegua *res publica*, he'iséva mba'e tavayguágui,

Tavakuairetãme ojeiporavo mávapa oisãmbyhyha tetãre ku vóto rupi, ha ava kuéra oiko tavakuairetãme oguereko va'erã heta tekoiterape oñangarekóva hesekuéra.

## Ehecha avei

* Porokuái peteĩme
* Porokuái milíko
* Jekopytyjoja

## Mandu'apy
# Mbokapu

Oñembohéra **mbokapu** pe oikóva oñembokapúrõ jave peteĩ mboka.

Peteĩ kuimba'e ombokapu peteĩ mboka.Ñembokapu peteĩ mboka ha’e peteĩ ñembokatupyryve umi ñorairõhára ojapovéva, kóva oñembo'e umi mbo'ehao ñorairõ guápe, ha oñeha'ã mávapa ombokapu porãve.
# Ñembosaraipavẽ Atykatuete Hetatetãgua

Ñembosaraipavẽ Atykatuete Hetatetãgua hóga guasu táva Lausána-pe
**Ñembosaraipavẽ Atykatuete Hetatetãgua** (ingyaterrañe'ẽme: International Olympic Committee, IOC, hyãsiañe'ẽme: Comité international olympique, CIO, karaiñe'ẽme: Comité Olímpico Internacional, COI) ha'e peteĩ ñembyaty ojejapo ary 1894-pe, karai Pierre de Coubertin ojapo oñepyrũ jey hag̃ua Ñembosaraipavẽ, Gyresia retãguáicha ymaguarépe.

Hóga guasu opyta táva Lausána-pe, Suisa retãme. Ku ñembyaty oisãmbyhy ha omohenda opa Ñembosaraipavẽ imba'ekuéra, ha ojapo avei Ñembosaraipavẽ Arahakúpe ha Ñembosaraipavẽ Araro'ýpe.
# Ravel

Peteĩ ravel ha upe yvyra'i karapã ñembopúpe ojeiporúva.
**Ravel** térã **mbaraka'ipu'asy** ha'e peteĩ tembipu isã rupi oñembopúva oñembohasávo hese peteĩ yvyra'i karapã. Irundy isã jepivénte oñemboguata ipu ko'ã nóta rupive: Sol, Re, La ha Mi. Ojeagarra va'erã ko ravel ñande ati'y asu ha ñande rañykãpy rupive, oñembopu jajopývo isã ñande po asu rupive jaipurúvo ñande po akatúa ñambohasa hag̃ua hese upe yvyra'i karapã.

Hyapu hasẽngy asymi, ha'e imichĩvéva umi tembipu isã rupi oñembopúva apytépe ha hyapu yvatevéva. Ojeiporuite pupoty árave ha Europaguáva, ko pahápe tuichaitépe ojehecha mbopuvaaty ha ópera apytépe. Karai Gasparo da Salò omoheñóiraẽ ravel, kóva ha'e va'ekue peteĩ Italiaguáva heñói va'ekue 1540-pe ha omano 1609-pe. Amo 200 ary pukukuévo, ravel kate apo ojejuhu mbohapy ogaygua pópe táva Cremona pegua: Amati, Guarneri ha Stradivarius (umi hepyvéva).

## Mandu'apy