Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Johannesburgo

Johannesburgo ra'angakuéra.
**Johannesburgo** ha'e niko táva tuichavéva ha orekovéva tapichakuéra ipype Yvyáfrika retãme. Kóva hína tetãvore Gauteng tavusu, táva mba'ehetavéva Yvyáfrikape ha pe ojejuhuvehápe mba'eapopyha. Umi Yvyáfrika retãygua ojehero chupe sapy'apy'a *Joburg*, *Jozi*, térã *JHB*. Oiko ko távape amo 6.610.890 tapicha.

## Mandu'apy

## Joaju

* Wikimedia Commons oguereko ta'ãnga **Johannesburgo** rehegua Commons.
# 1974

**1974** - ary

## Oararecha'akue

## Omano'akue

* Luis Alberto del Paraná - 15 jasyporundy
* Juan Perón - 1 jasypokõi

## Joaju

* Wikimedia Commons oguereko ta'ãnga **1974** rehegua Commons.

---

...1973-1974-1975...
# Mba'epytu

**Mba'epytu** (karaiñeꞌẽme: *temperatura*) ha'e peteĩ tetakue mba'erekogua taku, takuvy térã to'ysã ñeñandu rehegua, ikatu oha'ã mba'e mba'epytu ra'ãha rupive. Mba'epytu rupive ikatu jaikuaa mba'éichapa pe ararova, iporãpa térã ivaípa.

Ohechauka umi ta'ãha "*Celsius*" rupive térã "*Kelvin*" rupive, ára haku térã ára ro'y jekuaarã, arapytúre térã ambue mba'e omosarambi taku ha to'ysã.

## Arandukapurupyre

* Yunus A, Çengel (2009). *Temodinámica, 6ta edición*. Mc Graw Hill. ISBN 978-970-10-7286.8.

## Joaju

* Wikimedia Commons oguereko ta'ãnga **Mba'epytu** rehegua Commons.
* Título: QuÍmica i. Editor: EUNED ISBN 9968-31-626-1, 9789968316262
* Conversor online entre unidades de temperatura: Kelving, grado Farenheit y grado Celsius (en español)
# AT&T Corporate Center

| AT&T Corporate Center |
| --- |
|  AT&T Corporate Center |
| Óga yvate |
| Tenda oĩva |  Chikago  Illinois  EE. UU. |
| Koordenata | ﻿ / ﻿ |
| Jejogapo |
| Ñepyrũ |
1986 |
| Dimensiones |
| Yvatekue pavẽ |
307 metro |
| Óga ahoja yvatekue |
270 metro |
| Altura de la última planta |
252 metro |
| Número de plantas |
60 pisos por encima del suelo 2 pisos subterráneos |
| Equipo |
| Jogapokuaahára |
Adrian Smith |
| Promotor |
AT&T Co./Stein & Company |
| [editar datos en Wikidata] |

**AT&T Corporate Center** ha'e peteĩ óga yvateite opytáva Chikago távape, Illinois. Ku tetãvore hóga yvateve 5ha ha Tetã peteĩ reko Amérikagua hóga yvateve 10ha, oguerekógui 60 píso ha 307 métro yvatekuére.

Ojejogapo jasyporundy ary 1986 guive jasyrundy ary 1989 peve, ha oguereko ipype American Telephone & Telegraph Company hóga Chikago távape.

## Mandu'apy

## Joaju

* Arqhys AT&T Corporate Center
* Imagen 3D de AT&T Corporate Center y el Edificio USG, Galería Google 3D
# Sãso Retera'ãnga

Sãso Retera'ãnga
**Sãso Retera'ãnga** térã **Sãso Tera'ãnga** (Inglesñe'ẽme:*Statue of Liberty*) ha'e peteĩ ta'ãnga'ita, oĩ Sasõ Ypa'ũme, Táva Nueva York, Tetãvore Joapykuérape. Ojejapopa ára 28 jasypa 1886-pe. Kóva niko Hyãsia jopói ome'ẽ va'ekue Tetãvore Joapykuérape 1886-pe oñemboarete hag̃ua ojapóma 100 ary upe tetã hekosãsoha ha ohechauka hag̃ua ã mokõi tetã ijekupyty porãha. Karai Frédéric Auguste Bartholdi ha Gustave Eiffel ojapo. Iyvatekue ohupyty 46,05 métro, ha ipohyikue 225 toneláda. Oiko chugui Yvypóra reko rembiejakue ary 1984 guive.

## Joajuha

Inglesñe'ẽme
* Página web oficial del *National Park Service, Statue of Liberty National Monument*
* Statue of Liberty National Monument Información al visitante.
# Tuguy syryha ypykatu

Yvypóra ruguy syryha ypykatu ra'anga, umi *arteria* (tajygue) ipytãva ha umi *vena* (gayjy) hovýva.
**Tuguy syryha ypykatu** ha'e mymba ha yvypóra rete vorekue ombosyrýva ha omomýiva tuguy. Ko ypykatúpe oĩ ñe'ã (korasõ) ha tuguyrape. Tuguy ogueraha opaichagua mba'e tekotevẽva mymba ha yvypóra retépe, ha oguenohẽ mba'e ikatúva ombyai hetépe térã mba'e ndojeipuruvéiva.

Tuguyrape ogueraháva ñe'ãgui tuguy ojehero tajygue térã *arteria*. Umíva niko oñemohakã ha imichĩve oñemomombyrývo ñe'ãgui. Umi tuguyrape ogueraháva tuguy ñe'ãme ojehero gayjy térã véna. Venakuéra ituichave ohóvo ñe'ã ngotyo. Ñe'ã oñemomichĩ ha oñembotuicha, otytýivo, ha upéicha omomýi tuguy. Osyrývo tuguy, omoguahẽ umi vitamína, tatarapo, *hormona* ha *nutriente* oparupi tekovekuéra rete tuichakuévo.

Tuguy syryha ypykatúpe oĩ avei tuguyry ypykatu, upéva niko ogueraha *linfa* térã tuguyry.

Yvypóra ha opa mymba okambúva ambuéva huguy syryha ypykatu ikõiva hína, ivorekue akatúa pegua omomýi tuguy ikangýva (sa'imi *oxígeno* orekóva) upe ñe'ãvevúi ruguyrapére omoguahẽ hag̃ua umi ñe'ãvevúipe oñembopyahu jey hag̃ua (oñemohenyhẽvo *oxígeno*-gui), ivorekue asu pegua ombosyry tuguy orekóva *oxígeno* upe tuguyrapevusu rupive oguahẽ meve oparupi.

## Mandu'apy
# Kuarahyresẽ Asia

**Kuarahyresẽ Asia**|

|  |  |
| --- | --- |
| **Apekue** | 11.839.074 km² |
| **Tapichakuéra** | 1.555.784.500 ava |
| **Ava apekuére** | 131 ava/km² |
| **Oikovéva ipype herotee** | Kuarahyresẽgua |
| **Tetãnguéra** |  Chína  Yvate Koréa  Ñemby Koréa  Hapõ  Mongólia  Taiuã |
| **Ñe'ẽ tendáre** |
| Chinañe'ẽ, hapõñe'ẽ, koreañe'ẽ ha mongoliañe'ẽ |

 |

**Kuarahyresẽ Asia** ha'e peteĩ Asia yvy vore oguerekóva 6.640.000 km² apekue.

Hetave 1.500 sua tekove oiko Kuarahyresẽ Asiape, amo 38% Asia pegua ha 22% opa Yvýgua itekove kuéra.

| Tetã héra ha ambuéva, ipoyvi avei | Tuichakue (km²) | Ava (1 jasypokõi 2008 est.) | Ava tetã ituichakuére (km² rupive) | Tavusu |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **Kuarahyresẽ Asia:** |
|  Chína | 9.640.821 | 1.322.044.605 | 134,0 | Pekín |
|  Yvate Koréa | 120.540 | 23.479.095 | 184,4 | Pionyang |
|  Ñemby Koréa | 98.480 | 49.232.844 | 490,7 | Seúl |
|  Hapõ | 377.835 | 127.288,628 | 336,1 | Tokio |
|  Mongólia | 1.565.000 | 2.996.082 | 1,7 | Ulán Bator |
|  Taiuã | 35.980 | 22.920.946 | 626,7 | Taipéi |  |

## Mandu'apy
# Han ñemoñanga

Peteĩ óga yvate omopu'ãuka va'ekue Han ñemoñanga.
Han ñemoñanga yvy ra'anga.
**Han ñemoñanga** (Chinañe'ẽ ymaguare: 漢朝 *\*n̥ˤar-s traw*, ha ko'ãgagua: 汉朝 *Hàncháo*) ha'e akue Chína mburuvi ñemoñanga mokõiha. Oñepyrũ amo ary 206 Kirito mboyve ha opa ary 220 Kirito rire. Ko ára pukukue oisãmbyhykuévo umi Han ñemoñangagua ojehechakuaa imba'ehetahague Chína rembiasakuépe, hembieja imba'eguasuitéva ha ko ára peve ojehecha Chína arandupýpe ha avano'õme. Ko ñemoñangágui ou ava aty tuichavéva réra Chína retãme, umi Chinagua Han.

Oisãmbyhykuévo ko ñemoñanga, Chína oikepa Konfúsio rapépe ha iñakãrapu'ã porãite hetaháicha: ñemitỹ, tembiapoporã, ñemu, oñembohetave tapichakuéra ha ohupyty hetakue amo 50 sua, tetã rembiapo oñemohenda hekoitépe ha heta ambuéva. Upe aja, Chína mburuvi ipu'akave arandupy ha ñesãmbyhy ñemyasãime umi yvýpe ko'ãga jahero Vienã, Mongólia ha Koréa. Oñemyasãivo kuarahyreike gotyo, omopyenda ko mburuvi pe Aopo'i Rape, ombojoajúva chupekuéra umi Eurásia retã ambuévare. Mbeguekatúpe Chínagui oiko upe aja tetã poguasu tuichavéva ko yvy ape ári. Konfúsio rape oiko mburuvi remimo'ã tee ramo. Jepémo oheja hikuái pe *legalismo* (Qin ñemoñanga remimo'ã tee he'íva oñesãmbyhy va'erã tetã tekome'ẽnte rehe ha jerovia'ỹre) umi tetã remimoĩmbyre *legalista* opyta gueteri tetã ñesãmbyhy pyendápe.

Pe marandeko hesa'ỹijohára herakuã porãvéva Chína rembiasápe, Sima Qian, heñói niko oisãmbyhykuévo Han ñemoñanga. Heta avei umi mba'e pyahu oñemboypýva oiko aja ko ñemoñanga, techapyrãme kuatia, oñemoheñói va'ekue upe aja.

Ho'a rire umi Han, oñepyrũ pe ára pukukue isarambipáva ojekuaáva Mbohapy Tavetã ramo.

## Mandu'apy
# Ysorenimbo Rape

**Ysorenimbo Rape** ha’e upe téra oñeme’ẽva ―sa’ary xix guive― umi tape aty Chína ojapova’ekue ombojoapy hag̃ua Ásia ha Európa.

Umi tape ohasáva yvýre ha paráre.
## Mandu’apykuéra