Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Táva Nueva York

| Táva Nueva York  *New York City*  |
| --- |
|  |
|  *Henda porã* |
| Tetã |  Tetãvore Joapykuéra |
| Tetãvore | Nueva York |
| Avaitakue | 8,336,817 ava |
| Aperaꞌã | 1 214,4 km² |
| ISO |  |
| Yvatekue | 10 m |
| Koordinasiõ | 40°43′00″N, 74°00′00″W  |

**Táva Nueva York** (ingyaterrañe'ẽme ha mburuvicharupime, *New York City*) táva orekove tavayguakuéra Estado de Nueva York-pe, ha Tetã peteĩ reko Amérikaguape, ha mokõiha tuichave távarusu aty Amérikape. Ha'e Nueva York Tetãvore távarusu.

Sa'roy XIX apyre guive, ko táva ha'eva peteĩ táva tenondegua, ñemure ha tepyre. Nueva York ojeikuaava táva pavẽgua, imomaranduháre, ipolítika rehe, hekombo'ere, iñoha'anga ha ao pyahureko imba'e rupi. Ha avei, Nueva York-pe oĩ Tetãnguéra Joaju ógaguasu, ha ojeikuaavave ko táva hetatetãre.

Nueva York omboja'ova po vore (herava komuna), ha po komuna mayma ojojava peteĩ kondado: Bronx, Brooklyn, Manhattan, Queens, ha Staten Island. Tavayguakuéra 8,4 sua ndive oiko peteĩ rendare 830 km².

Ko táva oguereko heta tenda ha heta óga ta'anga'ita ojeikuaava opa yvórare. Ko Sãso Tetera'ãngaicha, oĩva ypa'ũme, ha Ypa'ũ Ellis, opyhyva akue heta *inmigrantes* Amérika hag̃ua, saro'y XIX apyre guive ha saro'y XX iñepyrũre. Nueva York oquerekova avei heta óga yvateve yvýgua, Empire State óga yvateicha ha One World Trade Center, oĩ va'ekue umi Torres Gemelas, ojeitypa 11 jasyporundýpe 2001-pe.

## Mandu'a

## Joaju

* Wikimedia Commons oguereko ta'ãnga **Táva Nueva York** rehegua Commons.
* Táva Nueva York Internet renda (inglyesñe'ẽme ha karaiñe'ẽme)
* USA.gov Información oficial sobre el gobierno de Nueva York (karaiñe'ẽme)
* NYCvisit.com Oficina de turismo de Nueva York (karaiñe'ẽme)
* Estudio de Brookings Institution, *New York in Focus: A Profile from Census 2000* (en inglés)
* New York City en el Open Directory Project (en inglés)
* Nueva York en GoogleMaps
* Convenio de New York de 1958
# 27 jasyteĩ

**27 jasyteĩ** ha'e mokõipa pokõiha ára arygua.

## Arete

## Tembiasa

## Teñõi

* 1840: Juan Crisóstomo Centurión, periodista, educador, traductor, diplomático ha político paraguái

## Mano
# Ava apopyre arandu

Rrovo hérava Topio oguerekóva ava apopyre arandu.
**Ava apopyre arandu** (karaiñeꞌẽme: *inteligencia artificial*) haꞌe peteĩ aporeko oipurúva heta tembikuaaty ha papapykuaa ojapo hag̃ua arandu imbaꞌeteéva, ohesaꞌỹijóva ha oipapáva omohenda hag̃ua marandu ha mbaꞌe apopymeꞌẽ, ombaꞌapo hag̃ua yvypórape guarã. Omoheñói mbaꞌe pyahu ojoguáva ava apytu'ũre oheka hag̃ua mbaꞌe porãvéva. Heta kuꞌekavoña hiꞌava apopyre arandu hína.

Ojepuru heta ava apopyre arandu kombutadórape ha rrovópe.

## Mandu'apy

## Joajuha okapeguándi

* Wikimedia Commons oguereko ta'ãnga **Ava apopyre arandu** rehegua Commons.
* Luis Piscoya, “Lógica e inteligencia artificial”.
* Una nueva tecnología percibe la información antes de que llegue al consciente.
# Aristóteles

| Aristóteles |
| --- |
|  |
| Mba'érepa omano |
Mba'asy vai ipy'ápe |
| Alma máter |
Academia de Atenas |
| Hembiapo |
Arandupykuaaty |
| Omendáva |
Pitias |
| Taýra |
Nicómaco, Pitias la Joven |
| [editar datos en Wikidata] |

**Aristóteles** ha'e akue peteĩ arandupykuaatýre oñemoarandúva Gyrésia Ymaguare pegua. Ha'e niko oĩ umi ikuaapavẽ mba'eguasuvéva apytépe, ha Platõ ndive oje'e hesekuéra niko umi Arandupykuaaty omoñepyrũ va'ekue, hembiapokue ha iñeimo'ã mba'eguasuite niko Yvy vore kuarahyreikeguápe.

Aristóteles ha'e akue Platõ remimbo'e ha mokõipa ary aja oñemoarandu. Ohasami rire Platõ omanórõguare, Aristóteles oheja Aténa ha oho Tavetã Masendóña‎me ombo'e hag̃ua Alehándoro pe Tuicháva, haimete 5 ary aja.

Hembiapokue hetaite, haimete 200 kuatiañe'ẽ ojapo, hákatu noguahẽi ñandéve opamba'e ohai va'ekue, umi mba'e apytépe ha'e oñemoarandu ha ohai ikatu ja'e: tekovekuaaty, arandupykuaaty jokuáigui, tekoporã ñemoarandu, mbyjakuaa, ha heta tembikuaaty ambuéva.

## Mandu'apy

## Joajuha

* Wikimedia Commons oguereko ta'ãnga **Aristóteles** rehegua Commons.
# 26 jasypakõi

Ára **26 jasypakõi** ha'e ára 360ha ary pegua ku arapapaha Gyregoriopegua ha ára 361ha umi ary hekope'ỹme. Umi 5 ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.

## Arete

## Tembiasa

## Teñõi

## Mano

## Joaju

* Wikimedia Commons oguereko ta'ãnga **26 jasypakõi** rehegua Commons.