Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Piscina

Piscina na Universidade de Stirling
Piscina residencial en México
Unha **piscina** é un lugar onde se practica a natación e outros deportes acuáticos coma o wáter-polo. Empréganse derivados de cloro para mantelas limpas, e contrólase a súa pH e en ocasións ata a temperatura da auga.

Así mesmo, existen varias modalidades, como as fixas, as portátiles e as desmontables. E de distintos materiais, como poliéster, de concreto, recubertas de mosaico etc.

Dentro do ámbito deportivo podemos diferenciar tres grandes tipos de piscinas: a piscina de 50 metros, ou piscina olímpica, denominada así por ser a piscina oficial dos Xogos Olímpicos, a piscina de 25 metros e a piscina de saltos, de menores dimensións. Os seus usos deportivos son moi variados, utilizándose no campo da natación, o wáter-polo, a natación sincronizada ou os saltos.

## Coidado da piscina

No coidado da auga dunha piscina é necesario ter en conta unha serie de parámetros:

| Parámetros normais nunha piscina |
| --- |
| Porcentaxe de cloro libre | 1,5 - 2,0 mg/L (1,5 - 2,0 ppm) | O cloro pode engadirse directamente, ou producirse mediante hidrólisis de sales. |
| Salinidade | 4 g/L (4 kg/m³) | De cando en vez, pode ser necesaria a achega de sal. |
| pH | 7,2 - 7,6 (ideal 7,2 - 7,4) | Pode reducirse mediante a adición de ácido, e aumentarse mediante a adición dunha base (pH ), tal como o bicarbonato sódico, de fórmula NaHCO3. |
| Alcalinidade total | 8 - 15 °F (80 - 150 ppm) | Unha alcalinidad elevada produce un nivel de pH inestable |
| Dureza da auga | < 40 °F (<400 ppm) | Para reducir a dureza da auga, realízase un proceso de descarbonatación, mediante a adición de carbonato de sodio, de fórmula Na2 CO3. |

## Piscinas de Galicia

* Arteixo.
* Teis, Vigo.
# Miklós Horthy

Miklós Horthy|  (1930)  |
| Biografía |
| Nacemento | 18 de xuño de 1868  Kenderes
 |
| Morte | 9 de febreiro de 1957  (88 anos) Estoril
 |
| Lugar de sepultura | Kenderes (pt)   |
|  |
|  Regente da Hungria (pt)  |
|  1 de marzo de 1920 – 15 de outubro de 1944 ← Károly Huszár (pt)  – Ferenc Szálasi (pt)  → |
|  Ministro da Defesa da Hungria (pt)  |
|  31 de maio de 1919 – 12 de xullo de 1919 ← Zoltán Szabó (en)  – Ferenc Schnetzer →  |
|  |
| Datos persoais |
| Ideoloxía política | Conservadorismo nacionalista, Grande Hungria (pt) , Nacionalismo húngaro e antisemitismo  |
| Relixión | Calvinismo  |
| Educación | Debreceni Református Kollégium  (1876–1878)  |
| Actividade |
| Lugar de traballo  | Rijeka  |
| Ocupación | político, oficial, almirante  |
| Período de actividade | 1896  -  |
| Partido político | político independente  |
| Carreira militar |
| Rama militar | Marinha Austro-Húngara (pt)   |
| Rango militar | Vicealmirante  |
| Participou no conflito | Primeira Guerra Mundial Segunda Guerra Mundial  |
| Outro |
| Título | sen valor  |
| Familia | Q1055277   |
| Cónxuxe | Magdolna Purgly (1901–1957)  |
| Fillos | Magdolna Horthy, Paulette Horthy, István Horthy, Miklós Horthy  |
| Pais | István Horthy   e Paula Halassy  |
| Premios |
| * (1942)  colar da Orde de Carlos III../... 47+
 |
|  **Sinatura**   |
|

---

 |
| Descrito pola fonte | Grande Enciclopedia Soviética 1969-1978, (sec:Хорти Миклош) Databáze dějin všedního dne >>>:Horthy, Miklós, 1868-1957,  Enciclopedia soviética armenia, volume 6, (p.589)  |
|    |

**Miklós Vitéz Horthy de Nagybánya**, nado en Kenderes, Hungría o 18 de xuño de 1868 e finado o 9 de febreiro de 1957 en Estoril, Portugal, foi un líder político húngaro.

## Traxectoria

Horthy foi o Rexente de Hungría no período de entreguerra e durante a maior parte do tempo da segunda guerra mundial. Serviu de marzo de 1920 a outubro de 1944. Comandou a Frota do Imperio Austro-Húngaro durante a primeira guerra mundial e escribiu as súas experiencias e memorias.

Despois de que Béla Kun dominara a Hungría, o goberno contrarrevolucionario colocou a Horthy no comando das súas forzas, co consentimento da Tripla as forzas romanesas invadiron Hungría e depuxeron a Kun. Horthy asumiu o poder trala saída das tropas de Budapest o novembro de 1919, e un ano despois foi nomeado rexente e cabeza do estado.

## Véxase tamén

### Outros artigos

* Intentos de restauración de Carlos de Habsburgo
# 23

| 23 |
| --- |
| Calendario gregoriano | 23 XXIII |
| *Ab urbe condita* | 776 |
| Calendario armenio | *N/A* |
| Calendario chinés | 2719 – 2720 |
| Calendario hebreo | 3783 – 3784 |
|  |
| Calendario hindú |
|  ·  *Vikram Samvat* | 78 – 79 |
|  ·  *Shaka Samvat* | *N/A* |
|  ·  *Kali Yuga* | 3124 – 3125 |
|  |
| Calendario persa | 599 BP – 598 BP |
| Calendario musulmán | 618 BH – 617 BH |
| Calendario rúnico | 273 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ⟸ | Década de 20 | ⟹ |
| 19 | 20 | 21 | 22 | **23** | [[24]] | [[25]] | [[26]] | [[27]] |

 |

## Acontecementos

* Restablecemento da propiedade privada da terra na China.
* Comeza o reinado do rei Tolomeo de Mauritania.
* Estrabón publica a súa xeografía, compendio do saber cartográfico clásico.

## Nacementos

* Plinio o Vello, escritor romano.

## Mortes

* 6 de outubro - Wang Mang, emperador usurpador da China (n. -45).
* Iuba II, rei de Numidia (n. ca. -52).

## Outros

* Historia ano a ano
# Dolomita

| Dolomita (Dol) |
| --- |
| CaMg(CO₃)₂  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |

 |

 |
|

|  |
| --- |
|  Instancia de
especie mineral  |
|  Subclase de
grupo de minerais da dolomita  |
|  Epónimo
Déodat Gratet de Dolomieu  |

 |
|

| Características |
| --- |
|  Cor da raia
branco  |
|  Sistema cristalino
sistema trigonal  |

 |
|

| Cifras e dimensións |
| --- |
|

|  |
| --- |
|

 |

 |

 |
|

| Códigos e identificadores |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Freebase | /m/0pyhq  |
| Mindat | 1304  |

 |

 |
|

| Fontes e ligazóns |
| --- |
| Despregar
 Descrito pola fonte
* *Enciclopedia da natureza de Armenia*
* *Dicionario razonado da gran lingua rusa* "Q30184952 "
* *Pequeno Dicionario Enciclopédico de Brockhaus e Efron* "Q24740571 "
* *Dicionario Enciclopédico Brockhaus e Efron* "Q24408550 "
* *Analyse de la dolomie (en)*
 |
|  |

 |
| Wikidata C:Commons |

A **dolomita** é un mineral composto de carbonato de calcio e magnesio [CaMg(CO3)2]. Recibe o seu nome na honra do xeólogo francés Déodat Gratiet de Dolomieu.

## Características

Abunda na natureza en forma de rochas dolomíticas e utilízase como fonte de magnesio e para a fabricación de materiais refractarios. É de cor rosa e raia branca, con brillo vítreo algo perlado, posúe dureza 3,5 a 4 na escala de Mohs. A súa densidade varía entre 2,86 a 3,10. Cristaliza no sistema hexagonal, xeralmente en romboedros. amén se utiliza como fundente en metalurxia, manufactura de cerámica, pinturas e cargas brancas, como compoñente para fabricar o vidro.

## Véxase tamén
# Vasalaxe

| Vasalaxe |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |

 |

 |
|

|  |
| --- |
|  Instancia de
ocupación  |
|  Subclase de
persoa  |
|  Causado por
contrato bilateral  |
|  Elemento operado
feudo  |

 |
|

| Códigos e identificadores |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Freebase | /m/01np38  |

 |

 |
|

| Fontes e ligazóns |
| --- |
| Despregar
 Descrito pola fonte
* *Enciclopedia soviética armenia, volume 11* pp. 289
* *Enciclopedia de Otto* "Vasall"
* *Dicionario razonado da gran lingua rusa* "Q30216806 "
* *Dicionario Enciclopédico Brockhaus e Efron* "Q24357902 "
* *Dicionario Enciclopédico Granat* "Q116156420 "
* *Grande Enciclopedia Soviética (1926 - 1947)* "Q30497484 "
* *Encyclopædia Britannica* "1911 Encyclopædia Britannica/Vassal (en) "
* *Pequeno Dicionario Enciclopédico de Brockhaus e Efron* "Q24767204 "
 |
|  |

 |
| Wikidata |

A **vasalaxe** (do latín medieval *vassus*, latinización do termo de orixe celta *gwas*, "rapaz") é a relación que existía entre un nobre ou cabaleiro e o seu señor ou monarca, no contexto do sistema feudal da Europa medieval. Mentres que o partido subordinado chamábase **vasalo**, ao partido dominante chamábase soberano.

O vasalo xuraba fidelidade ao seu señor e aceptaba cumprir con certas obrigas, principalmente apoio político e militar ( *auxilium et consilium* ), e recibía a cambio un beneficio, xeralmente control e xurisdición sobre as terras (tenencias) e poboación do señorío. Era un contrato bilateral, con obrigas para ámbalas partes. As dúas partes prometían permanecer leais e non traizoar o vínculo establecido entre elas.

## Notas

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* |

---
# Ji Kang

Ji Kang|   |
| Biografía |
| Nacemento | 223 (Gregoriano)  Suixi County
 |
| Morte | 262 (Gregoriano)  (38/39 anos) Luoyang
 |
| Causa da morte | pena de morte, decapitación  |
| Actividade |
| Campo de traballo | Xuanxue  |
| Ocupación | compositor, escritor, filósofo  |
| Familia |
| Fillos | Ji Shao  |
| Irmáns | Ji Xi  |
|

---

 |
| Descrito pola fonte | Libro de Jin  |

**Ji Kang** (chinés tradicional e simplificado: 嵇康; *pinyin*: *Jī Kāng*; Wade-Giles: *Chi1 K'ang1*), nome de cortesía **Shuye** (叔夜), nado en Suixi no 223 e finado en Luoyang no 262, foi un escritor, poeta, filósofo daoísta, músico e alquimista chinés do período dos Tres Reinos. Foi un dos famosos Sete Sabios da Fraga de Bambú.

## Traxectoria

Ji Kang naceu no condado de Suixi, na provincia de Anhui. Ademais de literato, foi un célebre compositor e intérprete de guqin. Foi un home fermoso e alto, de preto de 1.88 metros. Ji Kang mantivo unha relación amorosa con outro dos Sete Sabios, Ruan Ji, que foi descrita como "máis forte que o metal e máis fragrante que as orquídeas". Estivo casado coa neta ou bisneta de Cao Cao.

Ji Kang foi funcionario do reino de Cao Wei, pero o traballo oficial aburríuno. Tras chegar ao poder, o rexente Sima Zhao ofreceulle un cargo a Ji Kang, quen rexeitou con insolencia ao emisario Zhong Hui. Cando un dos amigos de Ji Kang foi acusado de falsos cargos, o sabio intercediu na súa defensa, polo que ambos foron encarcerados. Entón, Zhong Hui pediu o axustizamento de Ji Kang, que lle foi concedido a pesar da intercesión de centos de eruditos. A lenda conta que Ji Kang interpretou unha derradeira melodía antes de ser executado, unha canción que se perdeu para a historia.

## Obra

Como pensador, Ji Kang escribiu sobre a lonxevidade, teoría musical, política e ética. Ji Kang foi moi crítico co confucianismo e puxo en cuestión moitas das convencións sociais do seu tempo, provocando escándalos e sospeitas. Por exemplo, defendía eliminar as diferenzas entre ricos e pobres, e aprendeu traballos manuais como a metalurxía, impropia de alguén da súa posición. Entre as súas obras están o *Yangsheng lun* 飬生論 ("Ensaio sobre a vida"), o *Shengwu aile lun* 聲無哀樂論 ("Discurso sobre a ausencia de sentimentos na música"), o *Qinfu* 琴賦 ("Unha composición sobre o *qin*"), e o *Shisi lun* 釋私論 ("Discurso sobre a individualidade").

Como músico, compuxo numerosas pezas para o *guqin*. Entre as máis aclamadas, está *Guangling san*, que reconta o asasinato dun dos reis da dinastía Han. Cóntase que foi inspirada por unha aparición espectral. O taoísmo relixioso considera que se converteu nun *xian* 仙 ou inmortal a través do *shijie* 屍解.

## Notas

## Véxase tamén

### Ligazóns externas

* Ji Kang e Ruan Ji (*The Stanford Encyclopedia of Philosophy*)
# 580

| 580 |
| --- |
| Calendario gregoriano | 580 DLXXX |
| *Ab urbe condita* | 1333 |
| Calendario armenio | 29 |
| Calendario chinés | 3276 – 3277 |
| Calendario hebreo | 4340 – 4341 |
|  |
| Calendario hindú |
|  ·  *Vikram Samvat* | 635 – 636 |
|  ·  *Shaka Samvat* | 502 – 503 |
|  ·  *Kali Yuga* | 3681 – 3682 |
|  |
| Calendario persa | 42 BP – 41 BP |
| Calendario musulmán | 43 BH – 42 BH |
| Calendario rúnico | 830 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ⟸ | Década de 580 | ⟹ |
| 576 | 577 | 578 | 579 | **580** | [[581]] | [[582]] | [[583]] | [[584]] |

 |

## Acontecementos

* Un terremoto a asola Bordeos, deixándose sentir tamén na Península Ibérica.

## Nacementos

## Mortes

* Martiño de Dumio:fina o 20 de marzo do ano 580.

## Outros

Historia ano a ano
# Templo

Templo de Bel, en Palmira
Un **templo** é un edificio destinado ao culto relixioso ou a actividades espirituais, tales como a oración, a realización de sacrificios, ou a celebración doutro tipo de rituais relixiosos. Algunhas tradicións relixiosas manteñen nomes específicos para os seus templos primarios, igrexa no caso do cristianismo, mesquita no islam, pagode no caso de certas tradicións do budismo, sinagoga no caso do xudaísmo, salón do Reino nas Testemuñas de Xehová.

Os primeiros templos dos que se teñen noticia foron os de Mesopotamia. Tratábase de edificios rectangulares que co tempo evolucionaron a edificios sobre unha plataforma, dentro dela quedaban os restos do templo anterior, así ata que no século XXI a.C. xurdiu o Cigurat, un templo situado sobre varias plataformas de tamaño decrecente. Os templos exipcios eran edificios longos, o seu interior dividíase en varias estancias, algunhas con columnas, ata o extremo final onde se atopaba a cela coa estatua do deus onde os exipcios idolatraban aos seus deuses a través de sacerdotes especializados. O helenismo expandiu por todo Occidente e Oriente Medio o templo grego, un edificio rectangular dunha soa habitación cun portal columnado con diferentes capiteis dos tres estilos decorativos gregos(dórico, xonio e corintio). De Grecia pasou a Roma, onde estes colocaron o templo grego sobre unha plataforma. Na idade media o cristianismo adoptou un edificio romano civil, a basílica, ata que adoptou a planta en forma de cruz. Este modelo mantívose ata o século XX, pasando polos estilos prerrománico, románico, gótico, renacentista, barroco e neogótico ata o Movemento Moderno.
Mentres no outro lado do mundo o budismo reutilizaba a arquitectura de relixións anteriores par as súas stupas, pagodes e wans e así o túmulo no que rezaban aos devanceiros converteuse nas stupas e os templos das relixións animistas pasaron a sincretizarse co Buda erguendo templos cun altar coa súa estatuaria en diferentes posturas e tamaños. No islam adoptouse o modelo xudeu da Sinagoga pero con engadidos das igrexas cristiás orientais, sumándolle así o minarete á mesquita, que encheron con decoración abstracta de motivos xeométricos e versículos do Corán.

## Galicia

En Galicia a maioría dos templos son igrexas e capelas católicas pero tamén existen igrexas de confesións protestantes, salóns do reino das Testemuñas de Xehová, capelas mormonas, mesquitas islámicas e igrexas ortodoxas.

## Notas

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre relixión é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.*  *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
# 168

| 168 |
| --- |
| Calendario gregoriano | 168 CLXVIII |
| *Ab urbe condita* | 921 |
| Calendario armenio | *N/A* |
| Calendario chinés | 2864 – 2865 |
| Calendario hebreo | 3928 – 3929 |
|  |
| Calendario hindú |
|  ·  *Vikram Samvat* | 223 – 224 |
|  ·  *Shaka Samvat* | 90 – 91 |
|  ·  *Kali Yuga* | 3269 – 3270 |
|  |
| Calendario persa | 454 BP – 453 BP |
| Calendario musulmán | 468 BH – 467 BH |
| Calendario rúnico | 418 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ⟸ | Década de 160 | ⟹ |
| 164 | 165 | 166 | 167 | **168** | [[169]] | [[170]] | [[171]] | [[172]] |

 |

## Acontecementos

* Marco Aurelio e Lucio Vero botan cara a atrás aos Marcomanni en Dacia.

## Nacementos

## Mortes

## Outros

* Historia ano a ano
# 386

| 386 |
| --- |
| Calendario gregoriano | 386 CCCLXXXVI |
| *Ab urbe condita* | 1139 |
| Calendario armenio | *N/A* |
| Calendario chinés | 3082 – 3083 |
| Calendario hebreo | 4146 – 4147 |
|  |
| Calendario hindú |
|  ·  *Vikram Samvat* | 441 – 442 |
|  ·  *Shaka Samvat* | 308 – 309 |
|  ·  *Kali Yuga* | 3487 – 3488 |
|  |
| Calendario persa | 236 BP – 235 BP |
| Calendario musulmán | 243 BH – 242 BH |
| Calendario rúnico | 636 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ⟸ | Década de 380 | ⟹ |
| 382 | 383 | 384 | 385 | **386** | [[387]] | [[388]] | [[389]] | [[390]] |

 |

## Acontecementos

B. Gozzoli, Bautismo de Agostiño de Hipona
* Promoto, xeneral de Teodosio I, derrota os ostrogodos, que invadiran o Imperio Romano.
* Agostiño de Hipona convértese ao cristianismo

## Nacementos

* Ming Yuan Di, emperador chinés da dinastía Wei Setentrional (m. 423).

## Mortes

* Prisciliano, bispo galaico-romano.

## Véxase tamén

### Outros artigos

* Historia ano a ano

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre efemérides é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.*  *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
# Colonización

| Colonización |
| --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |
| Os procesos de colonización adoitan estar acompañados de numerosos episodios de violencia. |

 |

 |
|

|  |
| --- |
|  Instancia de
actividade  |
|  Subclase de
colonización fundación  |
|  Causa de
colonia  |
|  Estudado por
estudos coloniais  |

 |
|

| Características |
| --- |
|  Oposto a
descolonización  |

 |
|

| Implicados |
| --- |
|  Practicado por
colono  |

 |
|

| Códigos e identificadores |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Freebase | /m/0cf18  |
| OpenAlex | C2776927270  |

 |

 |
|

| Fontes e ligazóns |
| --- |
| Despregar
 Descrito pola fonte
* *Dicionario Enciclopédico Brockhaus e Efron* "Q24444549 "
* *Pequeno Dicionario Enciclopédico de Brockhaus e Efron* "Q24771153 "
* *Meyers Konversations-Lexikon, 4ª edición (1885–1890)* "Q125600097 "
 |
|   |

 |
| Wikidata C:Commons |

A **colonización** é un proceso de expansión, invasión e de dominio político, cultural e económico (a diferenciar do colonialismo que é unha doutrina ou unha ideoloxía) practicado por certos Estados sobre outros estados ou pobos entón obrigados a aceptar lazos máis ou menos estreitos de dependencia. Trátase dun proceso expansionista de ocupación, que consiste no estabelecemento dunha ou varias colonias pola posta baixo influencia estranxeira doutros territorios. Cando hai dominio político do territorio e suxeición dos seus habitantes, fálase entón de imperialismo de parte do centro político de decisión chamado metrópole.

## Notas
# 591

| 591 |
| --- |
| Calendario gregoriano | 591 DXCI |
| *Ab urbe condita* | 1344 |
| Calendario armenio | 40 |
| Calendario chinés | 3287 – 3288 |
| Calendario hebreo | 4351 – 4352 |
|  |
| Calendario hindú |
|  ·  *Vikram Samvat* | 646 – 647 |
|  ·  *Shaka Samvat* | 513 – 514 |
|  ·  *Kali Yuga* | 3692 – 3693 |
|  |
| Calendario persa | 31 BP – 30 BP |
| Calendario musulmán | 32 BH – 31 BH |
| Calendario rúnico | 841 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ⟸ | Década de 590 | ⟹ |
| 587 | 588 | 589 | 590 | **591** | [[592]] | [[593]] | [[594]] | [[595]] |

 |

## Acontecementos

* Os bizantinos conquistan Armenia.
* Arechis I convértese en duque de Benevento.

## Nacementos

## Mortes

* Zotto, duque de Benevento.

Historia ano a ano

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre efemérides é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.*  *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
# Belisario

Belisario|   |
| Biografía |
| Nacemento | *c.* 505  Сапарева баня
 |
| Morte | 13 de marzo de 565  (59/60 anos) Constantinopla
 |
|  |
|  Senador romano  |
|  |
|  Magister militum per Orientem  |
|  |
|  Estratego  |
|  |
|  Cónsul romano  |
|  |
|  |
| Actividade |
| Ocupación | político, oficial, líder militar  |
| Período | Antigüidade tardía  |
| Carreira militar |
| Rama militar | Exército bizantino  |
| Rango militar | Magister militum  |
| Participou no conflito | Guerra Ibérica (pt)  Guerra Vándala guerra gótica de 535-554 Revolta de Nika (pt)   |
| Familia |
| Cónxuxe | Antonina  |
| Fillos | Ioannina  |
|

---

 |
| Descrito pola fonte | Grande Enciclopedia Soviética (1926 - 1947) Dicionario Enciclopédico Brockhaus e Efron Paulys Realenzyklopädie der klassischen Altertumswissenschaft  |
|  |

**Belisario**, nado cara o 505 e finado en marzo de 565, foi un dos xenerais máis destacados do Imperio Romano de Oriente durante o reinado de Xustiniano I. Belisario foi fundamental na reconquista de gran parte do territorio mediterráneo pertencente ao antigo Imperio Romano de Occidente, que se perdera menos dun século antes. É considerado un dos maiores comandantes militares de Bizancio e da historia militar.

## Traxectoria

Os seus primeiros éxitos bélicos viñeron na batalla de Dara durante as guerra ibéricas derrotou ao Imperio Sasánida que forzou a asinar o tratado da Paz Eterna (532), logo de décadas de guerra pola soberanía sobre o Reino de Iberia.

Axudou a sufocar a revolta de Niká en Constantinopla que ameazaba con derrocar ao emperador Xustiniano en 532.

A continuación, ao mando de 15 000 homes, conquistou o Reino Vándalo de África do Norte e apreixou ao seu último rei, Xelimero. Desde o Norte de África tomou Sicilia e pasou ao Reino Ostrogodo, na coñecida como guerra gótica, onde iniciaría unha ascensión cara ao norte, ocupando Rávena no 539 e apresando ao rei Vitixes.

Nunha segunda expedición, no ano 548, conquistará Roma, a cal permanecerá en poder de Bizancio durante algunhas décadas.

Ao seu regreso definitivo a Constantinopla recibiu o título de *magister militum per Oriente* e nese cargo ocupouse de defender a capital do imperio fronte ao ataque duns invasores que as fontes bizantinas definen como *hunos* no ano 559. En realidade tratábase dunha coalición de pobos eslavos entre os que destacaban os recentemente chegados búlgaros desde a actual Rusia.

No 562 foi acusado de participar nunha conspiración contra Xustiniano polo que foi encarcerado, pero foi liberado ao ano seguinte. Unha lenda, demostrada como falsa, afirma que Xustiniano ordenou deixalo cego. Faleceu en 565, pobre pero en paz.

Belisario, por Jacques-Louis David (1781)
## Notas
# Década de 490

|  |
| --- |
| Primeiro milenio |
| Século V |
|

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 480 |   | **490** |   | 500 |

 |
|

|  |
| --- |
| 490  ·  491  ·  492  ·  493  ·  494 |
| 495  ·  496  ·  497  ·  498  ·  499 |

 |

## 490

*Artigo principal**:* 490.
### Asia Central

* Toramana tórnase xefe dos hunos brancos (ou heftalitas), que están nesta altura no seu apoxeo.

### Europa

* 11 de agosto - Teodorico I, soberano ostrogodo, vence no río Adda, aos hérulos de Odoacro, ao que logo sitia en Rávena.

## 491

*Artigo principal**:* 491.* 11 de abril: Anastasio I convértese no novo emperador de Bizancio (até 518).
* Teodorico I, monarca ostrogodo, inicia o asedio sobre Rávena, onde está refuxiado Odoacro, soberano dos hérulos. O sitio durará dous anos.

## 492

*Artigo principal**:* 492.* 1 de marzo - Comeza o pontificado do papa Xelasio (até 496), electo como sucesor de Fiz II.

## 493

*Artigo principal**:* 493.

## 494

*Artigo principal**:* 494.* 2 de febreiro - Por orde do papa Xelasio I a Candelaria substitúe ás Lupercais, como festa.
* Carta do papa Xelasio I ao emperador de Oriente, Anastasio I, na que afirma a universalidade e a preponderancia da autoridade pontificia sobre o poder imperial.
* Clodoveo I, rei dos francos, vence aos visigodos en Saintonge.

### Arte e cultura

* Esculturas budistas das grutas de Longmen, preto de Luoyang.

## 495

*Artigo principal**:* 495.
### Arte e cultura

* Fundación do mosteiro de Shaolin na provincia de Henan, China.

## 496

*Artigo principal**:* 496.* Trasamundo sucede a seu irmán Guntamundo como rei dos vándalos (até 523).
* Anastasio II, sucede no trono pontificio a Xelasio.

## 497

*Artigo principal**:* 497.
### Arte e cultura

* India: remátase a redacción de Siddantha, libro sagrado do xainismo.

## 498

*Artigo principal**:* 498.* Buretsu tórnase 25º emperador do Xapón (até 507).
* 22 de novembro - Símaco é elixido novo papa (até 514).
	+ Lourenzo é elixido antipapa na basílica de Santa María a Maior de Roma (até 506).

## 499

*Artigo principal**:* 499.
### Asia

* China - Xuan Wu Di sobe ao trono do Wei Setentrionais (até 515).
* Xeorxia, no Cáucaso, pasa ao dominio dos persas sasánidas.

### Europa

* Concértase unha alianza entre Clodoveo I, rei dos francos, e Godexisil, co-rei de Burgundia.