Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Capital

Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Capital (homónimos).

| Capital |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |

 |

 |
|

|  |
| --- |
|  Subclase de
cidade centro administrativo  |

 |
|

| Características |
| --- |
|  Parcialmente coincidente con
meirande cidade  |
|  Oposto a
antiga capital  |
|  Contén partes da clase
 chef-lieu  |

 |
|

| Códigos e identificadores |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Freebase | /m/018sd8  |
| OpenAlex | C2992455381 e C2994052530  |

 |

 |
|

| Fontes e ligazóns |
| --- |
|  |

 |
| Wikidata C:Commons |

Pazo de Raxoi en Santiago de Compostela, capital de Galiza.
Unha **capital** é unha cidade que desempeña un papel relevante na condución da política dun país. Na maioría dos casos a capital é a cidade onde está a sede do goberno, habendo no entanto excepcións. Algúns dos factores que determinan que unha cidade sexa considerada capital inclúen:

* A cidade é sede do goberno ou da residencia do xefe de Estado.
* A cidade é a sede do poder xudicial.
* A cidade é sede do parlamento.
* Nunha monarquía é frecuente que a capital sexa o lugar onde o monarca ten a corte, sendo normal que acuda con relativa frecuencia.
* A cidade é un importante centro de actividade para o país.
* Existencia de leis que determinen a localización da capital.

Un país (ou entidade política equivalente) pode ter máis que unha capital oficial ao mesmo tempo. Pode ser ou non a sede do goberno e pode mesmo mudarse periodicamente.

En Suráfrica, por exemplo, a capital administrativa é Pretoria, a capital lexislativa é a Cidade do Cabo e a capital xudicial é Bloemfontein. Esta é unha herdanza deixada polo compromiso acordado entre a maioría das diferentes provincias cando foi creada a Unión de Suráfrica en 1910. Fronte a isto, unha forte cidade economicamente é Xohanesburgo, e turisticamente Durban xunto a Cidade do Cabo.

En Chile, o congreso nacional mudouse para a cidade de Valparaíso, manténdose no entanto Santiago de Chile como capital. Nos Países Baixos, o goberno, xefe de Estado e supremo tribunal están situados na Haia, mais a constitución determina que a capital oficial sexa Ámsterdan. Outro país con capitalidade múltiple é o Canadá, con Ottawa e Montreal.

Outras cidades poden ser consideradas capitais económicas ou culturais, pola súa enorme forza fronte á capital política, pero non ter recoñecemento oficial: é o caso do Río de Xaneiro ou São Paulo fronte a Brasilia ou Barcelona fronte a Madrid.

## Notas

## Véxase tamén

### Outros artigos

* Distrito Federal
* Lista de capitais nacionais
# 706

| 706 |
| --- |
| Calendario gregoriano | 706 DCCVI |
| *Ab urbe condita* | 1459 |
| Calendario armenio | 155 |
| Calendario chinés | 3402 – 3403 |
| Calendario hebreo | 4466 – 4467 |
|  |
| Calendario hindú |
|  ·  *Vikram Samvat* | 761 – 762 |
|  ·  *Shaka Samvat* | 628 – 629 |
|  ·  *Kali Yuga* | 3807 – 3808 |
|  |
| Calendario persa | 84 – 85 |
| Calendario musulmán | 87 – 88 |
| Calendario rúnico | 956 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ⟸ | Década de 700 | ⟹ |
| 702 | 703 | 704 | 705 | **706** | [[707]] | [[708]] | [[709]] | [[710]] |

 |

## Acontecementos

* Romualdo II convértese en duque de Benevento (ou en 707).

## Nacementos

## Mortes

* Xisulfo I, duque de Benevento (ou en 707).

## Véxase tamén

Historia ano a ano

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre efemérides é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.*  *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
# Emperador do Xapón

| Emperador do Xapón |
| --- |
|

|  |
| --- |
|  Nome orixinal    **天皇** (ja)    |

 |
|

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |

|  |
| --- |
|  |

|  |
| --- |
|  |

 |

 |
|

|  |
| --- |
|  Instancia de
título hereditario título hereditario  |
|  Subclase de
emperador xefe de estado monarca  |
|  Parte de
 sistema imperial  |
|  Ten o papel
símbolo nacional do Xapón  |
|  Lista do elemento
lista de emperadores do Xapón  |

 |
|  Tratamento
Súa Maxestade Imperial  |
|

| Características |
| --- |
|  Caracterizado por
Trono do Crisantemo  |

 |
|

| Implicados |
| --- |
|  Titular
 Naruhito (2019 - )  |
|  Organización dirixida
 Familia Imperial do Xapón Corte Imperial do Xapón  |

 |
|

| Localización |
| --- |
|  Xurisdición
 Xapón  Imperio do Xapón  |
|  País
 Xapón  |
|  Residencia oficial
Palacio Imperial de Tokyo Kyōto Gosho (pt)   |

 |
|

| Fontes e ligazóns |
| --- |
|  Páxina WEB
kunaicho.go.jp…  |
|  Descrito pola fonte
* *Dicionario Enciclopédico Brockhaus e Efron* "Q24488702 "
* *Encyclopædia Britannica* "1911 Encyclopædia Britannica/Mikado (en) "
* *The Nuttall Encyclopædia*
* *The Encyclopedia Americana* "The Encyclopedia Americana (1920)/Mikado (en) "
 |

 |
| Wikidata C:Commons |

O **emperador do Xapón** é o monarca hereditario e xefe do Estado do Xapón. O emperador é definido pola Constitución do Xapón como o símbolo do Estado xaponés e da unidade do pobo xaponés, e a súa posición deriva da "vontade do pobo no que reside o poder soberano". A Lei da Casa Imperial rexe a liña de sucesión imperial. De acordo co seu papel constitucional como símbolo nacional e de acordo coas decisións do Tribunal Supremo do Xapón, o emperador ten inmunidade persoal fronte a procesos xudiciais. En virtude da súa posición como xefe da Casa Imperial, o emperador tamén é recoñecido como o xefe da relixión xintoísta, que o considera descendente directo da deusa do sol Amaterasu. Segundo a tradición, o cargo de emperador foi creado no século VII a. C., pero os primeiros emperadores historicamente verificables aparecen arredor dos séculos III ou IV d. C.

## Lista

*Artigo principal**:* Lista de emperadores do Xapón.
## Notas

## Véxase tamén
# 892

| 892 |
| --- |
| Calendario gregoriano | 892 DCCCXCII |
| *Ab urbe condita* | 1645 |
| Calendario armenio | 341 |
| Calendario chinés | 3588 – 3589 |
| Calendario hebreo | 4652 – 4653 |
|  |
| Calendario hindú |
|  ·  *Vikram Samvat* | 947 – 948 |
|  ·  *Shaka Samvat* | 814 – 815 |
|  ·  *Kali Yuga* | 3993 – 3994 |
|  |
| Calendario persa | 270 – 271 |
| Calendario musulmán | 278 – 279 |
| Calendario rúnico | 1142 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ⟸ | Década de 890 | ⟹ |
| 888 | 889 | 890 | 891 | **892** | [[893]] | [[894]] | [[895]] | [[896]] |

 |

## Acontecementos

* Ordoño II, rei de Galiza, ataca Évora, cunha tropa de 30 000 homes, segundo a crónica de Al-Nasir.

## Nacementos

* Ai, emperador da dinastía Tang
* Saadia ben Joseph Al-Fayumí, filósofo e teólogo xudeu-exipcio (m. 942).

## Mortes

* Orso de Benevento, príncipe de Benevento.

## Véxase tamén

Historia ano a ano

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre efemérides é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.*  *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
# 608

| 608 |
| --- |
| Calendario gregoriano | 608 DCVIII |
| *Ab urbe condita* | 1361 |
| Calendario armenio | 57 |
| Calendario chinés | 3304 – 3305 |
| Calendario hebreo | 4368 – 4369 |
|  |
| Calendario hindú |
|  ·  *Vikram Samvat* | 663 – 664 |
|  ·  *Shaka Samvat* | 530 – 531 |
|  ·  *Kali Yuga* | 3709 – 3710 |
|  |
| Calendario persa | 14 BP – 13 BP |
| Calendario musulmán | 14 BH – 13 BH |
| Calendario rúnico | 858 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ⟸ | Década de 600 | ⟹ |
| 604 | 605 | 606 | 607 | **608** | [[609]] | [[610]] | [[611]] | [[612]] |

 |

## Acontecementos

### Asia

* Expedición militar chinesa a Taiwán.
* O emperador chinés Jangdi é recoñecido polos pobos turcos do Tarim, o que permite o comercio con Asia Central e Persia.

### Europa

* 15 de setembro - É elixido novo papa Bonifacio IV.
* Eochaid I tórnase rei de Dalriada, en Gran Bretaña (até 629).

### Arte e cultura

* Erguemento da Columna de Focas no Foro de Roma: é a último construción da Roma antiga.

Columna de Focas
## Nacementos

## Mortes

* Aidan, rei de Dalriada, Gran Bretaña.

## Outros

Historia ano a ano
# Paso elevado

Paso elevado sobre a vía VG-4.2 en Vilariño (Cambados).
Un **paso elevado** é unha construción que permite aos peóns cruzar unha vía de comunicación terrestre, coma unha vía de tren ou unha autoestrada. Componse de dúas vías de acceso, xa sexan ramplas ou escaleiras, para subir e baixar dela, e un carril intermedio que atravesa a vía que se pretende cruzar.

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* |

---
# Peite

Peite de ouro escita do século IV a. C., exposto no Museo do Ermitage, en San Petersburgo, Rusia.
O **peite**, **pente** ou **pieite** é un utensilio plano con púas que serve para arranxar, desenredar e limpar o cabelo ou compor outras fibras. Existen diferentes modelos, que varían no número e grosor das púas, segundo o tipo de cabelo ou fibra que se desexe arranxar. Os peites fabricábanse outrora en cuncha de tartaruga carei pero ao estar prohibida a caza da tartaruga, agora os materiais máis habituais son o plástico e a madeira.

Existen os seguintes tipos de peites:

* *Peites de púas anchas*. Úsanse para peitear cabeleiras con moito pelo e para definir os rizos.
* *Peites de púas estreitas*. Son útiles para peitear o cabelo mollado.
* *Peites mixtos*, que combinan púas anchas e estreitas. Poden usarse indistintamente unhas ou outras simplemente dándolle media volta ao peite.

## Notas

## Véxase tamén
# Taxa de natalidade

| Taxa de natalidade |
| --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |
| (2023) |

 |

 |
|

|  |
| --- |
|  Instancia de
índice económico indicador demográfico  |
|  Subclase de
duración recíproca  |

 |
|

| Características |
| --- |
|  Parcialmente coincidente con
taxa de embarazo  |
|  Oposto a
taxa de mortalidade  |

 |
|

| Códigos e identificadores |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Freebase | /m/02kjb6  |
| MeSH | D001723  |
| OpenAlex | C37512671  |

 |

 |
| Wikidata C:Commons |

En demografía, a **taxa de natalidade** é unha medida de cuantificación da fecundidade, que refire á relación que existe entre o número de nacementos ocorrido nun certo período de tempo e a cantidade total de efectivos do mesmo período. O lapso é case sempre un ano, e pódese ler como o número de nacementos dunha poboación por cada mil habitantes nun ano.

A súa fórmula é:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
Onde:

b:Taxa bruta de natalidade
B: Número total de nacementos (nun período de tempo)
N: Poboación total

Ten a vantaxe de ser unha medida sinxela e fácil de interpretar, pero presenta algunhas dificultades, pois na comparación entre países pode levar a diferenzas que dependen máis da estrutura por idade e sexo da poboación que da fecundidade das poboacións analizadas. Para ese efecto recoméndase usar taxas refinadas, como a taxa de fecundidade xeral ou a estrutura de fecundidade por idade.

Países segundo a súa taxa bruta de natalidade.
# Igrexa (arquitectura)

Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Igrexa.

| Igrexa |
| --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |

|  |
| --- |
|  |

 |

 |
|

|  |
| --- |
|  Instancia de
tipo de edificio  |
|  Subclase de
edificio relixioso templo recinto  |
|  Composto por
 interior de igrexa altar adro torre de igrexa banco de igrexa  |

 |
|

| Características |
| --- |
|  Aspecto de
arquitectura cristiá  |
|  Parcialmente coincidente con
templo  |
|  Representado por
*scale model of church (en)*   |
|  Relixión
 cristianismo  |
|  Conéctase con
adro church cemetery (en)   |

 |
|

| Implicados |
| --- |
|  Usado por
igrexa local  |

 |
|

| Historia |
| --- |
|  Acontecementos importantes

|  |  |
| --- | --- |
|  | church consecration (en)   |

 |

 |
|

| Códigos e identificadores |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Freebase | /m/01wb7  |

 |

 |
|

| Fontes e ligazóns |
| --- |
|  Descrito pola fonte
* *Arkeologisen kulttuuriperinnön opas*
* *icona de Kartographer*
* *Metropolitan Museum of Art Tagging Vocabulary*
* *Dresdner Hefte* "Ecclesiastical art and modernity (en) "
 |
|   |

 |
| Wikidata G:Commons C:Commons |

Unha **igrexa** (do latín ecclesia, e esta do grego *ἐκκλησία* [ekklēsía], 'asemblea', 'convocación') é un edificio usado para o rezo ou para outros servizos relixiosos públicos, referíndose xeralmente aos da adoración cristiá. O termo para definir o edificio dedicado a adoración é Templo.

## Historia

Os primeiros cristiáns reuníanse en pequenos grupos na vivenda dalgún dos membros. Co crecemento do cristianismo e fundamentalmente, coa adopción deste como relixión oficial, fíxose precisa a existencia de edificios dedicados aos usos relixiosos. Nun principio adaptouse a basílica romana, un edificio de uso civil e xeralmente de planta rectangular cunha nave central máis alta e nalgúns casos co engadido dunha ábsida. Os cambios na liturxia e unha intención simbólica levou á planta en forma de cruz, ben grega ou latina (que acolle a máis fieis).

Catedral de Santiago de Compostela.
## Arquitectura relixiosa

* Ábsida
* Altar
* Coro
* Nave
* Gárgola

Planta da catedral de Peterborough, do século XII, na que se ve a forma de cruz latina.
## Véxase tamén

### Outros artigos

|  |  |
| --- | --- |
| * Abadía
* Basílica
* Catedral
* Capela
* Colexiata
* Casa reitoral
* Ermida
 | * Mosteiro ou convento
* Templo
* Mesquita
* Sinagoga
* Parroquia
* Igrexa particular
 |
# Xogos Asiáticos

Desfile dos atletas da India na cerimonia de apertura dos I Xogos Asiáticos
Os **Xogos Asiáticos** constitúen unha competición multideportiva modelada seguindo os Xogos Olímpicos na que participan atletas dos países asiáticos e que se celebran cada catro anos desde 1951 regulamentados primeiro pola Federación Asiática de Xogos e desde 1982 polo Consello Olímpico de Asia. Os xogos contan co recoñecemento do Comité Olímpico Internacional e ata o momento nove son os países que organizaron os xogos, chegando a participar en total 46 países, incluíndo Israel que participou por última vez en 1974.

Partido de bádminton durante XVI Xogos Asiáticos

| Ano | Xogos | Sede | Datas | Nacións | Atletas | Deportes | Competicións | Ref |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1951 | I |   Nova Delhi, India | 4–11 de marzo | 11 | 489 | 6 | 57 |  |
| 1954 | II |  Manila, Filipinas | 1–9 de maio | 19 | 970 | 8 | 76 |  |
| 1958 | III |  Tokyo, Xapón | 28 de maio– 1 de xuño | 16 | 1820 | 13 | 97 |  |
| 1962 | IV |   Iacarta, Indonesia | 24 de agosto– 4 de setembro | 12 | 1.460 | 13 | 88 |  |
| 1966 | V |  Bangkok, Tailandia | 9–20 de decembro | 16 | 1.945 | 14 | 143 |  |
| 1970 | VI |  Bangkok, Tailandia | 9–20 de decembro | 16 | 2.400 | 13 | 135 |  |
| 1974 | VII |  Teherán, Irán | 1–16 de setembro | 19 | 3.010 | 16 | 202 |  |
| 1978 | VIII |  Bangkok, Tailandia | 9–20 de decembro | 19 | 3842 | 19 | 201 |  |
| 1982 | IX |   Nova Delhi, India | 19 de novembro– 4 de decembro | 23 | 3.411 | 21 | 147 |  |
| 1986 | X |  Seúl, Corea do Sur | 20 de setembro– 5 de outubro | 27 | 4839 | 25 | 270 |  |
| 1990 | XI |  Beijing, China | 22 de setembro– 7 de outubro | 36 | 6122 | 29 | 310 |  |
| 1994 | XII |  Hiroshima, Xapón | 2–16 de outubro | 42 | 6828 | 34 | 337 |  |
| 1998 | XIII |  Bangkok, Tailandia | 6–20 de decembro | 41 | 6.554 | 36 | 376 |  |
| 2002 | XIV |  Busan, Corea do Sur | 29 de setembro– 14 de outubro | 44 | 7.711 | 38 | 419 |  |
| 2006 | XV |  Doha, Qatar | 1–15 de decembro | 45 | 9.520 | 39 | 424 |  |
| 2010 | XVI |  Cantón, China | 12–27 de novembro | 45 | 9.704 | 42 | 476 |  |
| 2014 | XVII |  Incheon, Corea do Sur | 19 de setembro– 4 de outubro | 45 | 9.501 | 36 | 439 |
| 2018 | XVIII |   Iacarta-Palembang, Indonesia | 18 de agosto— 2 de setembro | 45 | 11,300 | 40 | 465 |
| 2022 | XIX |  Hangzhou, China | 10—25 de setembro | *Por celebrar* |
| 2026 | XX |  Nagoia, Xapón | 18 de setembro— 2 de outubro | *Por celebrar* |

## Notas
# Incendio

Un incendio en Massueville, Quebec, Canadá.
Un **incendio** é unha ocorrencia de lume non controlada que pode abrasar algo que non está destinado a queimarse. Pode afectar a estruturas e a seres vivos. A exposición a un incendio pode producir feridas moi graves como a morte, xeralmente por inhalación de fume ou por desmaio producido pola intoxicación e posteriormente queimaduras graves.
Para que se inicie un lume é necesario que se dean conxuntamente este tres factores: combustible, osíxeno e calor ou enerxía de activación.

## Orixe do lume

Incendio forestal.
Os incendios nos edificios poden empezar con erros nas instalacións eléctricas ou de combustión, como as caldeiras, escapes de combustible, accidentes na cociña, nenos xogando con chisqueiros ou mistos, ou accidentes que implican outras fontes de lume, como veas e cigarros. O lume pode propagarse rapidamente a outras estruturas, especialmente aquelas nas que non se cumpren as normas básicas de seguridade. Por iso, moitos municipios ofrecen servizos de bombeiros para extinguir os posibles incendios rapidamente.

As normativas sobre Protección de Incendios clasifican o risco que presenta cada tipo de edificio segundo as súas características, para adecuar os medios de prevención.

O risco atende a tres factores:

* **Ocupación**: maior ou menor cantidade de xente e coñecemento que teñen os ocupantes do edificio.
* **Continente**: atende aos materiais con que está construído o edificio, máis ou menos inflamables, así como á disposición construtiva, especialmente a altura que, se é grande, dificulta tanto a evacuación como a extinción.
* **Contido**: materias máis ou menos inflamables.

Segundo estes factores, o risco clasifícase en **Lixeiro**, **Ordinario** e **Extraordinario**.

## Véxase tamén

### Outros artigos

* Piromanía
* Incendiario

### Ligazóns externas

* Sistema Balístico para o Control e a Extinción de Incendios Forestais Arquivado 14 de agosto de 2009 en Wayback Machine.
* Incendios no mapa (AccidentMap.com Accidente no mapa)
# Li Ning

Li Ning|  (2008)  |
| Biografía |
| Nacemento | 8 de setembro de 1963  (62 anos) Liuzhou
 |
| Educación | Universidade de Beijing   |
| Altura | 164 cm  |
| Peso | 58  |
| Actividade |
| Ocupación | emprendedor, ximnasta artístico, empresario  |
| Deporte | ximnasia artística  |
| Participou en |
|  |
| 1986 | Jogos Asiáticos de 1986 (pt)  |
| 1984 | gymnastics at the 1984 Summer Olympics – men's pommel horse (en)   (medalla de ouro olímpica) |
| 1984 | gymnastics at the 1984 Summer Olympics – men's vault (en)   (medalla de prata olímpica) |
| 1984 | gymnastics at the 1984 Summer Olympics – men's rings (en)   (medalla de ouro olímpica) |
| 1984 | gymnastics at the 1984 Summer Olympics – men's floor (en)   (medalla de ouro olímpica) |
| 1984 | gymnastics at the 1984 Summer Olympics – men's artistic individual all-around (en)   (medalla de bronce olímpica) |
| 1982 | 1982 Asian Games  |
|  |
| Familia |
| Cónxuxe | Chen Yongyan (1984–)  |
| Premios |
| * (2000)  Salón da Fama da Ximnasia Artística
* honorary doctor of the Hong Kong Polytechnic University (en)
 |
|

---

 |
|    |

**Li Ning**, nado en Laibin (Guangxi) o 10 de marzo de 1963 é un exximnasta e empresario chinés. Fundou a compañía de material deportvio Li-Ning.

## Traxectoria

### Carreira deportiva

Li comezou a adestrar aos oito anos e foi seleccionado para o equipo nacional en 1980. En 1982, gañou seis das sete medallas concedidas na sexta Copa do Mundo de Ximnasia, valéndolle o título de "Príncipe da Ximnasia" (体操王子/體操王子).

Li é célebre por gañar seis medallas nos Xogos Olímpicos de 1984, primeiros xogos nos que participou a China. Gañou tres ouros en chan, cabalo con aros e aneis, dúas pratas e un bronce. Ademais gañou once medallas no campionato mundial de ximnasia artística, incluíndo medallas de ouro en aneis (1985) e na xeral por equipos (1983).

A pesar das lesións, participou nos Xogos Olímpicos de 1988, que foron o final da súa carreira deportiva.

### Vida posterior

Li retirouse da competición en 1988, e en 1990 fundou Li-Ning Company Limited, que vende calzado e material deportivo na China. Li é o xefe dos directores da compañía. Segundo a lista de ricos da China de Hurun Report de 2014, a súa fortuna estimada é de cinco mil millóns de RMB, facendo del a 407.ª persoa máis rica da China.

Li foi incluído no Salón Internacional da Fama da Ximnasia en 2000, primeiro chinés incluído.

Nos Xogos Olímpicos de 2008, Li Ning encendeu a lapa na cerimonia de inauguración tras ser levantado no aire con cables e arremedar unha carreira polo bordo do estadio.

Li está casado con Chen Yongyan, ximnasta gañadora da medalla olímpica de bronce en 1984.

## Notas

## Véxase tamén

### Ligazóns externas

* List of competitive results at Gymn Forum
* Li Ning: China's legendary gymnast has combined sporting agility with commercial muscleArquivado 19 de decembro de 2006 en Wayback Machine., 60 Years of Asian Heroes, por Hannah Beech, *Time*, 2006
# Sikong Tu

Sikong Tu| Biografía |
| --- |
| Nacemento | 837  Yongji
 |
| Morte | 908 (Gregoriano)  (70/71 anos) |
| Actividade |
| Ocupación | poeta, calígrafo, escritor  |
| Familia |
| Fillos | Sikong He  |
| Pai | Sikong Yu  |
|

---

 |
| Descrito pola fonte | Jiù Tángshū Xīn Tángshū  |
|    |

**Sikong Tu** (chinés tradicional: 司空圖; chinés simplificado: 司空图; *pinyin*: *Sīkōng Tú*; Wade-Giles: *Ssu1-k'ung1 T'u2*), nome de cortesía **Biaosheng** 表聖, nado no 837 e finado no 908, foi un poeta e crítico literario chinés de finais da dinastía Tang.

## Traxectoria

Sikong Tu naceu Yuxiang, na actual provincia de Shanxi. Na súa mocidade, Wang Ning recoñeceuno polas súas capacidades. Baixo a súa recomendación, o emperador Yizong concedeulle o grao de *jinshi* no 869. Como mostra de agradecemento, Sikong Tu abandonou máis tarde o seu posto de funcionario para vivir baixo o goberno de Wang Ning. No 878, foi nomeado rexistrador principal do templo de Guanglu, en Luoyang. Durante a súa estadía, impresionou a Lu Xie, quen chegaría a ser primeiro ministro. Posteriormente, Si Kongtu aceptou un alto cargo no Ministerio de Ritos, para despois ser ascendido ao rango de doutor.

Duranto o primeiro ano do reinado do emperador Xizong (880), Huang Chao entrou coas súas tropas na capital de Chang'an. Sikong Tu rexeitou o seu recrutramento e fuxiu a Fengxiang, onde se atopaba o emperador. Ao ano seguinte, o emperador trasladouse a Baoji, e o poeta regresou á súa cidade natal, recluíndose na montaña Zhongtiao. Rexeitou varias ofertas do monarca para servir como ministro, até que finalmente aceptou regresar como funcionario do primeiro ministro Liu Can.

No 907, Zhu Wen depuxo ao emperador Ai dos Tang, fundando a dinastía Houliang. Ao ano seguinte, Ai foi asasinado. Ao coñecer a noticia, Sikong Tu fixo folga de fame e faleceu. O poeta non tivo descendencia, mais si unha esposa, Yao Yi. Xa que logo, legou a súa herdanza ao seu sobriño.

## Obra

A obra principal de Sikong Tu é o *Ershisi shipin* 二十四诗品 ("As vinte e catro categorías da poesía"), unha das principais poéticas chinesas. Porén, na actualidade existen dúbidas sobre a autoría do texto. O libro está composto por unha serie de poemas que aplican e ilustran as ideas do autor sobre a composición literaria.

O *Ershisi shipin* tivo unha grande influencia na teoría da literatura do poeta Wang Shizhen (1634-1711), da dinastía Qing.

## Notas

## Véxase tamén

### Ligazóns externas

* Sikong Tu (La literatura traducida en España)