Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Pobos austronesios

| Pobos austronesios |
| --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |
| Pobo amis de Taiwán realizando un baile tradicional. |

 |

 |
|

|  |
| --- |
|  Instancia de
panetnicidade  |
|  Subclase de
grupo de persoas  |
|  Estudado por
estudos austronesios  |

 |
|

| Cifras e dimensións |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  Poboación    400.000.000  |

 |

 |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Indonesia | c  260,6 millóns (2016) |
|  Filipinas | c  100,9 millóns (2015) |
|  Madagascar | c  24 millóns (2016) |
|  Malaisia | c  19,2 millóns (2017) |
|  Tailandia | c  1,9 millóns |
|  Papúa-Nova Guinea | c  1,3 millóns[*Cómpre referencia*] |
|  Timor Leste | c  1,2 millóns (2015) |
|  Nova Zelandia | c  855 000 (2006) |
|  Singapur | c  700 000 |
|  Taiwán | c  540 000 (2016) |
|  Illas Salomón | c  478 000 (2005)[*Cómpre referencia*] |
|  Fiji | c  456 000 (2005) |
|  Brunei | c  450 000 (2006) |
|  Vanuatu | c  272 000 |
|  Camboxa | c  249 000 (2011) |
|  Polinesia Francesa | c  230 000 (2017) |
|  Samoa | c  195 000 (2016) |
|  Vietnam | c  162 000 (2009) |
|  Guam | c  150 000 (2010) |
|  Hawai | c  140 652–401 162 (depending on definition) |
|  Kiribati | c  110 000 (2015) |
|  Nova Caledonia | c  106 000 (2019) |
|  Micronesia | c  102 000 |
|  Tonga | c  100 000 (2016) |

 |
|

| Códigos e identificadores |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Freebase | /m/0gwnbw  |

 |

 |
| Wikidata C:Commons |

Mapa da extensión dos pobos austronesios.
Os **pobos austronesios** son un grupo de poboación presente en Oceanía e o sueste Asiático que falan, ou cuxos antepasados falaban, algunha das linguas austronesias. Son orixinarios da illa de Taiwán e inclúen ós malaio-polinesios que se expandiron por toda Oceanía, agás Australia, ademais de Madagascar.

Entre os pobos austronesios inclúense: os indíxenas de Taiwán; a maior parte dos grupos étnicos de Timor Leste, Indonesia, Malaisia, Brunei, Filipinas, así como os pobos aborixes de Madagascar, Nova Zelandia, Micronesia, Melanesia e Polinesia. Os territorios poboados polos *austronesios* reciben o nome de Austronesia.

## Orixe e difusión

Tanto a evidencia lingüística como a evidencia arqueolóxica permite asegurar que os pobos austronesios tiveron a súa orixe na illa de Taiwán tras unha migración de pobos de lingua pre-austronesia dende Asia continental en 10 000-6000 a. C.

A investigación interdisciplinar, con achegas da arqueoloxía, a etnobotánica e a lingüística, permitiu reconstruír as traxectorias de difusión xeográfica das linguas austronesias e de certas técnicas agrícolas. Segundo esta investigación, hai uns 5000 anos (3000 a. C.), os habitantes do litoral da China meridional, cultivadores de paínzo e de arroz, comezaron a cruzar o estreito para instalarse en Taiwán. Cara ao 2000 a. C., ditas linguas e técnicas difundíronse desde Taiwán até Filipinas, e logo dende estas cara ás Célebes e Timor, para, desde alí, estenderse por outras illas do arquipélago de Indonesia. No 1000 a. C., outro movemento de pobos levou a poboacións dende Filipinas a Nova Guinea e máis aló, cara ás illas do Pacífico.

## Notas
# Compromiso austrohúngaro

| Compromiso austrohúngaro |
| --- |
|

|  |
| --- |
|  Instancia de
acordo legal dualismo austrohúngaro  |

 |
|

| Datas |
| --- |
|  Data
1867  |

 |
|

| Códigos e identificadores |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Freebase | /m/022fzz  |

 |

 |
|

| Fontes e ligazóns |
| --- |
|  Descrito pola fonte
* *Úvaha posl. P. Wurma o narovnání s Uhry (en)*
* *Encyclopædia Britannica* "1911 Encyclopædia Britannica/Composition (en) "
* *Pequeno Dicionario Enciclopédico de Brockhaus e Efron* "Q24833695 "
* *Meyers Konversations-Lexikon, 4ª edición (1885–1890)* "Q113470935 "
* *Dicionario Enciclopédico Brockhaus e Efron* "Q24335585 "
* *Dicionario Enciclopédico Granat* "Q128625525 "
 |

 |
| Wikidata |

O **Compromiso autrohúngaro** (en maxiar *kiegyezés*, en alemán *Ausgleich*, ambas significan "compromiso ou "acordo"), refírese ó acordo en febreiro de 1867 que daba inicio á monarquía dual austrohúngara. O acordo foi asinado polo emperador de Austria Francisco Xosé I e o delegado maxiar Ferenc Deák. Nel equipárase Austria a Hungría dentro do estado común que pasa a se-lo Imperio Austrohúngaro.

Este imperio perviviría ata a súa derrota na primeira guerra mundial en 1918.
# Escudo de Libia

| *Escudo de Libia* |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |

 |

 |
|

|  |
| --- |
|  Instancia de
escudo de armas estatal  |

 |
|

| Datas |
| --- |
|  Fundación / creación
27 de febreiro de 2011  |

 |
|

| Localización |
| --- |
|  Xurisdición
 Libia  Líbia Era Muammar al-Gaddafi (pt)   |
|  País
 Libia  |

 |
|

| Códigos e identificadores |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Freebase | /m/09k8gl  |

 |

 |
| Wikidata C:Commons |

O **escudo de Libia** (en árabe: شعار ليببا‎), aínda que non é exactamente o mesmo, é semellante o utilizado polo país cando era parte da Federación de Repúblicas Árabes. O escudo actual foi adoptado dende a saída libia da Federación en 1977.

## Descrición

Ao igual que ocorre coa bandeira, o verde é a cor predominante, proporcionando unha ligazón entre a cor verde do manto do profeta Mahoma e a cor da revolución verde de Muammar al-Gaddafi. A ave rapaz amosada no escudo é a Aguia de Quraish, o emblema da tribo de Mahoma. Finalmente, aos pés da ave, figura a lenda: اتحاد الجمهوريات العربية (*ittiħād al-jumhūriyyāt al-`arabiyya*) é dicir "Unión da República Árabe".

* 1952 a 1969.
* 1969 a 1971.
* 1972 a 1977.
* Escudo do Consello Nacional de Transición (2011)

## Véxase tamén

### Outros artigos

* Libia
* Bandeira de Libia
# Linguas khoisas

| Linguas khoisas |
| --- |
|

|  |
| --- |
|  Instancia de
familia lingüística  |
|  Subclase de
linguaxe humana  |

 |
| Clasificación lingüística |
|
linguaxe humana  |
|

| Cifras e dimensións |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  Número de falantes    370.000  |

 |

 |

 |
|

| Localización |
| --- |
|  Mapas

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |

 |

 |

 |
|

| Códigos e identificadores |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Freebase | /m/04f1p  |
| ISO 639-2 | khi  |
| IETF | khi  |

 |

 |
|

| Fontes e ligazóns |
| --- |
| Despregar
 Descrito pola fonte
* *Grande Enciclopedia Soviética (1926 - 1947)* "Q43421551 "
* *Dicionario enciclopédico de escritorio* "Q87348100 "
 |

 |
| Wikidata C:Commons |

As **linguas khoisas** son as linguas de África que teñen consoantes clicantes mais non pertence a outras familias de linguas. Durante a meirande parte do século XX creuse que tiñan unha relación xenealóxica entre elas, pero xa non se acepta esta tese.

Tódalas linguas khoisas agás dúas son indíxenas de África do Sur, e pertencen a tres familias de linguas, das cales a familia khoi semella ter migrado cara ao sur de África antes da expansión bantú. Etnicamente, os seus falantes son os khoikhoi e os san. Dúas linguas de África do leste, a do pobo sandawe e a do pobo hadza, tamén son chamados khoisan, mais os seus falantes non son nin khoikhoi nin san.

## Notas
# Zapato

| Zapato |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |

 |

 |
|

|  |
| --- |
|  Subclase de
calzado  |
|  Composto por
 partes dun zapato  |

 |
|

| Características |
| --- |
|  Caracterizado por
shoe size (en)   |
|  Producido por
zapateiro  |

 |
|

| Códigos e identificadores |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Freebase | /m/06rrc  |
| MeSH | D012775  |

 |

 |
|

| Fontes e ligazóns |
| --- |
|  Descrito pola fonte
* *Paulys Realenzyklopädie der klassischen Altertumswissenschaft* "Calceus (Pauly-Wissowa)"
* *Encyclopædia Britannica* "1911 Encyclopædia Britannica/Shoe (en) "
* *Metropolitan Museum of Art Tagging Vocabulary*
* *Gujin Tushu Jicheng* "Q96600872 "
* *Meyers Konversations-Lexikon, 4ª edición (1885–1890)* "Q124853773 "
 |

 |
| Wikidata G:Commons C:Commons |

Un **zapato** ( pronunciación ) é un calzado para humanos, que cobre o pé menos que unha bota e máis que unha sandalia. Os zapatos serven para protexer os pés e para camiñar con estabilidade e resistencia sobre o terreo. Este calzado é moldeado para calzar no pé cunha parte superior flexible de coiro ou plástico e unha sola dun material máis pesado. Os zapatos diferéncianse das botas por non superar a altura do nocello.

## Tipos de zapatos

Actualmente os calzados están preparados para cada acondicionamento físico do terreo. A sandalia é unha especie de zapato que serve para conseguir máis aire fresco sobre o pé. A zapatilla permite máis capacidade para o movemento e a bota permite o paso sobre líquidos de xeito impermeable.

Os materiais dos zapatos radican mediante o xénero, pero tamén se viron complicados métodos como o zapato de madeira e de metal.

Os tipos de zapato de distinto xénero, non só están ampliados á necesidade, senón tamén ao deseño popular e artístico. No caso dun zapato punk, adquire o deseño de rebeldía, o cal é útil para personificar a imaxe.

Ultimamente[*cando?*] xurdiron os chamados zapatos de altura para homes, mesmo que teñen un relanzamento interno que non se nota a primeira ollada e que permite crecer 7 cm de estatura. Este sistema permite superar certa desigualdade que existía coas mulleres á hora de querer ser máis alto.[*Cómpre referencia*]

## Galería de imaxes

* Vilanova dos Infantes, Celanova. Romaría Etnográfica Raigame.
* Chinelas portuguesas
* Cartel de reparación de zapatos en Perillo, Oleiros

## Notas

## Véxase tamén

### Outros artigos

* Zapato deportivo
# AllMusic

|  AllMusic |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |

 |

 |
|

|  |
| --- |
|  Instancia de
base de datos de música en liña sitio web  |

 |
|

| Características |
| --- |
|  Lingua
inglés estadounidense lingua inglesa  |

 |
|

| Implicados |
| --- |
|  Propietario/a
 All Media Network  |

 |
|

| Datas |
| --- |
|  Fundación / creación
1991  |

 |
|

| Localización |
| --- |
|  País
 Estados Unidos  |

 |
|

| Códigos e identificadores |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Freebase | /m/033ngb  |

 |

 |
|

| Fontes e ligazóns |
| --- |
|  Páxina WEB
allmusic.com  |
|     |

 |
| Wikidata C:Commons |

**AllMusic** (anteriormente coñecido como **All Music Guide** ou **AMG**) é un sitio web propiedade da empresa RhythmOne dende abril de 2015, que está concibido como un servizo de guía musical para usuarios, fans e membros da industria musical. O seu creador foi Michael Erlewine e comezou a funcionar en 1991, aínda que a base de datos non estivo dispoñible en Internet ata 1994. Só está dispoñíbel en lingua inglesa.

## Notas

## Véxase tamén

### Ligazóns externas

* Páxina oficial *(en inglés)*
# Escudo de Fiji

| *Escudo de Fiji* |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |

 |

 |
|

|  |
| --- |
|  Instancia de
brasón  |
|  Texto lema
*Rerevaka na Kalou ka doka na Tui*  |

 |
|

| Características |
| --- |
| Despregar
 Representa a
Fijian shield-of-arms (en)  canoa home  |

 |
|

| Datas |
| --- |
|  Fundación / creación
4 de xullo de 1908  |

 |
|

| Localización |
| --- |
|  Xurisdición
 Fiji  |
|  País
 Fiji  |

 |
|

| Códigos e identificadores |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Freebase | /m/09m0n2  |

 |

 |
| Wikidata C:Commons |

O **escudo de armas de Fiji** foi concedido mediante unha Patente de Cartas Reais o 4 de xullo de 1908 e confirmado o 30 de setembro de 1970. Foi parte da bandeira colonial e tamén forma parte da bandeira actual de Fiji.

Os elementos que aparecen no escudo son:

* Un campo de prata cuarteado por unha cruz de goles cos seus brazos iguais, que é a cruz de San Xurxo, cunha franxa tamén de goles situada no xefe e cargada cun león pasante de ouro, un dos tres que figuran no escudo de Inglaterra e que sostén, neste escudo, un froito de cacao.
* A cruz de San Xurxo sobre pano branco que se adoptou no escudo de Fiji, compón a bandeira de Inglaterra.
* No primeiro cuartel do escudo, tres canas de azucre; no segundo, un coco coas súas cores naturais; no terceiro, unha pomba cunha rama de oliveira que é o símbolo da paz e, no cuarto, unha piña de bananas.
* Sostén o escudo (tenantes en terminoloxía heráldica) dous guerreiros fixianos vestidos con saias de cascas, un deles portando unha lanza e o outro unha maza de ananás.
* Timbra o escudo un burelete de prata e goles así como unha canoa con mastro e vela.
* Na parte inferior do escudo de armas aparece representada unha fita co lema nacional "*Rerevaka na kalou ka doka na Tui*" (*Teme a Deus e honra o Rei*).
# .to

|  .to |
| --- |
|

|  |
| --- |
|  Instancia de
dominio de nivel superior xeográfico  |

 |
|

| Datas |
| --- |
|  Fundación / creación
1995  |

 |
|

| Localización |
| --- |
|  País
 Tonga  |

 |
|

| Códigos e identificadores |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Freebase | /m/03ptsq  |

 |

 |
|

| Fontes e ligazóns |
| --- |
|  Páxina WEB
tonic.to  |

 |
| Wikidata C:Commons |

**.to** é o Dominio de Nivel Superior xeográfico (ccTLD) para Tonga.
# Lexicografía

A **lexicografía** é a rama da lingüística que trata da elaboración de dicionarios, de como deben estar descritas as definicións, de que é unha entrada, un lema, un lexema ou unha palabra.
# Sincronía e diacronía

A **sincronía** é un concepto lingüístico referido á percepción nun momento concreto da historia dos diversos aspectos dunha lingua.

A oposición entre **sincronía** e **diacronía**, así como estes dous termos nesta acepción, débense a Ferdinand de Saussure, primeiro lingüista que separou claramente os dous puntos de vista. Esta oposición é frutífera tamén en filosofía, onde foi explotada entre outros por Barthes e Sartre.

O **enfoque sincrónico** estuda unha lingua nun momento preciso da súa historia. O termo procede do grego συν-, «con» e χρόνος, «temps». A gramática escolar é esencialmente sincrónica: indica cales son as normas consideradas como regras dunha lingua, que poden ter mudado desde estados anteriores.

O **enfoque diacrónico** estuda historia da lingua e as súas evolucións (etimoloxía, evolucións fonéticas, semánticas, léxicas, sintácticas etc.). O termo é un préstamo culto construído sobre raíces gregas, δια-, «a través», e χρόνος, «tempo». A Lingüística comparada, por exemplo, ten un enfoque diacrónico.

Sincrónico é equivalente a estático, diacrónico éo a evolutivo ou histórico. Son dúas perspectivas diferentes á hora de observar unha mesma realidade: o sistema nun momento dado e o sistema en desenvolvemento, inda que, se se ten en conta o carácter parcialmente innovador de todo acto lingüístico, só existe o aspecto diacrónico, mentres que o aspecto sincrónico é unha abstracción científica necesaria para estudar como funciona a lingua. Ó aspecto sincrónico correspóndelle a disciplina denominada gramática e que, en sentido amplo do termo, é a descrición do sistema da lingua; ó aspecto diacrónico correspóndenlle a gramática histórica e a historia da lingua.

### Véxase tamén

* Variedades lingüísticas
# Signo

| Signo |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |

 |

 |
|

|  |
| --- |
|  Instancia de
concepto  |
|  Subclase de
obxecto  |
|  Composto por
 signified and signifier (en)   |
|  Estudado por
semiótica  |

 |
|

| Características |
| --- |
|  Manifestación de
información sinal (pt)   |

 |
|

| Códigos e identificadores |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Freebase | /m/06zsq  |

 |

 |
|

| Fontes e ligazóns |
| --- |
|  Descrito pola fonte
* *Seibidō's dictionary of linguistics (1st edition) (en)*  pp. 604
* *Q140329490*  pp. 49
* *Metropolitan Museum of Art Tagging Vocabulary*
* *Enciclopedia militar Sytin* "Q25376781 "
 |

 |
| Wikidata C:Commons |

O signo de risco biolóxico é un símbolo convencional sen ningunha relación co que representa.
Un **signo** (do latín "signum", á súa vez do grego "σημειόν") é unha entidade que ten o significado doutra entidade, sendo a partícula máis pequerrecha no ámbito da expresión. Deste xeito, non obstante, trátase dun elemento complexo que leva consigo unha información significativa, así como da parte máis importante dunha mensaxe que chega aos nosos sentidos a través do sentido da vista ou o oído.

Un signo natural é unha entidade que posúe unha relación casual coa entidade significante, como un relampo como signo de tormenta. Un signo convencional ten significado de seu por acordo, así como un punto quere dicir que a oración remata. O signo está en contraste co símbolo, o cal *representa* outra cousa (por exemplo unha bandeira pode ser o símbolo dunha nación). Ao falarmos de signo, non existe motivación nin semellanza formal entre aquilo que se emprega para determinar e o obxecto ou idea á que se quere facer referencia. A asociación destas dúas caras (significante e significado) é puramente convencional.

## Notas

## Véxase tamén

### Outros artigos

* Signo lingüístico
* Dobre articulación
* Terminoloxía
* Signos non lingüísticos
# Campo gravitatorio

En física o **campo gravitatorio** ou **campo gravitacional** é un campo de forzas que representa a gravidade. O tratamento que recibe este campo é diferente segundo as necesidades do problema:

* En *física clásica (non-relativista)*, o campo gravitatorio vén dado por un campo vectorial.
* En *física relativista*, o campo gravitatorio vén dado por un campo tensorial de segunda orde.

## Campo gravitatorio na física non-relativista

Na física newtoniana, o campo gravitatorio é un campo vectorial conservativo con liñas de campo abertas. Pode definirse a partir da intensidade de campo como a forza por unidade de masa que experimentará unha partícula puntual situada ante a presenza dunha distribución de masa. As súas unidades son, polo tanto, as dunha aceleración, m s−2. Matematicamente pódese definir o campo como

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
onde WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 é a forza de gravidade experimentada pola partícula de masa WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 en presenza dun campo WIKINIUM\_MATH\_PH\_6 .

O campo WIKINIUM\_MATH\_PH\_8 para unha distribución de masa esférica e central fóra da esfera é un vector de módulo *g*, dirección radial e que apunta á partícula que crea o campo.

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_10 ,
onde *r* é a distancia radial ao centro da distribución. No interior da esfera central o campo varía segundo unha lei dependente da distribución de masa (para unha esfera uniforme, medra linealmente desde o centro ata o radio exterior da esfera). A ecuación (1) por tanto só é válida a partir da superficie exterior que limita o corpo que provoca o campo, punto a partir do cal a intensidade do campo decrece segundo a lei da inversa do cadrado.

O interese de realizar unha descrición da interacción gravitatoria por medio dun campo radica na posibilidade de poder expresar a interacción gravitacional coma o produto de dous termos, un que depende do valor local do campo WIKINIUM\_MATH\_PH\_12 e outro, unha propiedade escalar que representa a resposta do obxecto que sofre a acción do campo.

A natureza conservativa do campo permite definir unha enerxía potencial gravitatoria tal que a suma da enerxía potencial e a enerxía cinética do sistema é unha cantidade constante. Así a cada punto do espazo podemos asignarlle un potencial Φ gravitatorio relacionado coa densidade da distribución de masa e co vector do campo gravitacional mediante a súa diverxencia e o seu gradiente:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_14
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_16
## Campo gravitatorio na física relativista

*Artigo principal**:* Teoría xeral da relatividade.
A teoría relativista de Einstein do campo gravitatorio é propiamente unha teoría da estrutura xeométrica local do espazo-tempo. Así, un campo gravitatorio interprétase nin máis nin menos que coma a curvatura de dito espazo-tempo que en presenza de materia deixa de ser plano.
# Altura

**Altura** pode referirse a:

* Altura (magnitude), unha magnitude física.
* Altura (astronomía), propiedade astronómica.
* Altura (música), o xeito como o oído humano percibe a frecuencia fundamental do son.
* Altura, un concello da provincia de Castelló, Comunidade Valenciana.