Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Estación de ferrocarril

Estación de Frankfurt.Unha **estación ferroviaria** ou **estación de ferrocarril** é unha instalación ferroviaria con vías á que poden chegar e desde a que se poden expedir trens. Componse de varias vías, con desvíos entre elas, e delimítase por sinais de entrada e saída. Adicionalmente son un punto de acceso ao ferrocarril de pasaxeiros e mercancías, aínda que non é unha condición indispensable para ser unha estación.

Adoitan comporse de plataformas xunto ás vías e un edificio de viaxeiros con servizos como venda de billetes e sala de espera.

## Denominacións regulamentarias

Unha estación é segundo o **Regulamento de Circulación Ferroviaria** vixente na rede ferroviaria galega (pertencente na súa totalidade á **Rede Ferroviaria de Interese Xeral** do Estado español):

> "Unha infraestrutura ferroviaria consistente nunha instalación de vías e os seus aparatos asociados, protexida con sinais, e na que se desenvolven procesos de circulación.
>
>

> A efectos deste Regulamento consideraranse estacións os Postos de Bloqueo, Postos de Banalización, Postos de Cantonamento, Postos de Adiantamento e Estacionamento de Trens e as Bifurcacións. Tamén os Cambiadores de Largo e as Bases de Mantemento, cando non estean integrados dentro doutra estación."
>
>

### Tipos, clases ou subdivisións

**Estación telemandada:** nas que o seu control e accionamento das súas instalacións se realiza a distancia.

**Estacións colaterais:** estacións contiguas que nun momento concreto, interveñen no bloqueo.

* Estación da Coruña
* Estación de Copenhague
* Estación de París-Lyon, en París
* Estación de Atocha, en Madrid

## Notas

## Véxase tamén

### Outros artigos

* Apeadoiro
* Estacións de tren de Galicia
# Emblema de Turquía

| *Emblema de Turquía* |
| --- |
|

|  |
| --- |
|  Nome orixinal    **Türkiye Cumhuriyeti'nin ulusal arması** (tr)    |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |

 |

 |
|

|  |
| --- |
|  Instancia de
escudo de armas estatal  |

 |
|

| Localización |
| --- |
|  Xurisdición
 Turquía  |
|  País
 Turquía  |

 |
|

| Códigos e identificadores |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Freebase | /m/07w1wn  |

 |

 |
| Wikidata C:Commons |

A **República de Turquía** non ten un escudo de armas ou emblema oficial. O símbolo da portada do pasaporte turco é sinxelamente a estrela e a media lúa que se atopan na bandeira de Turquía.

O *Ministerio de Relacións Exteriores de Turquía* utiliza un círculo vermello que contén a lúa crecente e a estrela en dourado e orientadas verticalmente coa estrela na parte superior. Todo rodeado por un texto en dourado: "T.C. Dışişleri Bakanlığı" ("Ministerio de Relacións Exteriores da República de Turquía"). Unha variante deste emblema oval contén o texto dourado "Türkiye Cumhuriyeti Büyükelçiliği" ("Embaixada da República de Turquía") e é utilizado polas embaixadas turcas.

Un emblema circular baseado na bandeira de Turquía utilízase nas organizacións do goberno, ministerios e parlamento turcos. Tamén se utilizou como distintivo dos atletas e deportistas turcos e nos vellos documentos de identidade dese país.

O selo do Presidente de Turquía ten unha grande estrela centrada rodeada por 16 estrelas de cinco puntas, que simbolizan os 16 estados na historia turca.

## Emblemas utilizados polo Ministerio de Relacións Exteriores e as embaixadas

*
*

## Outros emblemas de institucións do Estado turco

* Selo do Presidente de Turquía.
* Emblema da Grande Asemblea Nacional de Turquía (Türkiye Büyük Millet Meclisi).

## Véxase tamén

### Outros artigos

* Bandeira de Turquía
# Economía do Nepal

| Economía de Nepal |
| --- |
| Moeda | rupia nepalesa |
| Organizacións comerciais de que fai parte | OMC |
| Datos estatísticos |
| PIB | 40,49 mil millóns (2012) |
| Posición do PIB | 102ª no mundo |
| Crecemento do PIB | 4,6% (2012) |
| PIB per cápita | $ 1 300 (2012) |
| PIB por sector | agricultura 38,1%, industria 15,3%, comercio e servizos 46,6% (2012) |
| Inflación | 8,3% (2012) |
| Poboación abaixo da limiar de pobreza | dato non dispoñíbel |
| Total da forza de traballo | 18.000.000 (2012) |
| Forza de traballo por sector | agricultura 75%, industria 7%, comercio e servizos 18% (2010) |
| Desemprego | 46% (2008) |
| Industrias | turismo, alfombras, téxtiles, arroz, xuta, azucre e muíños de oleaxinosas, tabaco, cemento e produción de ladrillos |
| Parcerías comerciais |
| Exportacións | 1 mil millóns (2012) |
| Produtos de exportación | roupas, legumes, alfombras, téxtiles, zumes, pashima, produtos de xuta |
| Principais mercados | India 57,4%, Estados Unidos 9,6%, Alemaña 5,4% (2011) |
| Importacións | 6,15 mil millóns (2012) |
| Principais produtos importados | derivados de petróleo, máquinas e equipamentos, ouro, equipamentos eléctricos, fármacos |
| Principais mercados | India 57%, República Popular da China 25,9% (2011) |
| Finanzas públicas |
| Débeda externa | 3 774 millóns (2012) |
| Ingresos | dato non dispoñible |
| Gastos | dato non dispoñible |

O Nepal é un dos países máis pobres e menos desenvolvidos do mundo, e 1/4 da súa poboación vive baixo a liña da pobreza. A agricultura é a principal actividade da economía, proporcionando un medio de subsistencia para tres cuartos da poboación e producindo 1/3 do produto interno bruto. A industria é principalmente de transformación de produtos agrícolas, como os grans, xuta, cana de azucre e tabaco. O país ten potencial duns 42 mil megawatts de enerxía hidroeléctrica, pero a inestabilidade política dificulta o investimento estranxeiro.

## Notas
# Economía de Tonga

| Economía de Tonga |
| --- |
| Moeda | pa'anga |
| Organizacións comerciais de que fai parte | OMC, Sparteca |
| Datos estatísticos |
| PIB | 551,7 millóns (2009) |
| Posición do PIB | 210ª no mundo |
| Crecemento do PIB | -0,5% (2009) |
| PIB per cápita | $ 4.600 (2009) |
| PIB por sector | agricultura 25%, industria 17%, comercio e servizos 57% (2006) |
| Inflación | 5,9% (2009) |
| Poboación abaixo da limiar de pobreza | dato non dispoñíbel |
| Total da forza de traballo | 39.960 (2009) |
| Forza de traballo por sector | agricultura 31,8%, industria 30,6%, comercio e servizos 37,6% (2003) |
| Desemprego | 13%% (2004) |
| Industrias | turismo, construción, pesca |
| Parcerías comerciais |
| Exportacións | 22 millóns (2006) |
| Produtos de exportación | abóbora, peixe, sementes de vainilla, raízes |
| Principais mercados | Os Estados Unidos 28,2%, o Xapón 11,4%, Nova Zelandia 11,4%, Taiwán 9,5%, Fiji 6,8%, Samoa 5,7%, Australia 4,6%, Corea do Sur 4,2%, Hong Kong 4,1% (2008) |
| Importacións | 139 millóns (2006) |
| Principais produtos importados | alimentos, máquinas e equipamentos de transporte, combustibles, produtos químicos |
| Principais mercados | Fiji 36,9%, Nova Zelandia 24%, Estados Unidos 9,3%, Australia 8,9%, República Popular da China 5% (2008) |
| Finanzas públicas |
| Débeda externa | 80,7 millóns(2004) |
| Ingresos | dato non dispoñible |
| Gastos | dato non dispoñible |

Tonga ten unha economía pequena e aberta, e unha base de exportación reducida a poucos produtos agrícolas. Os principais son a cabaza, vainilla e o iñame. Incluíndose tamén o peixe, os produtos primarios representan o 2/3 das exportacións. O país importa unha gran cantidade de alimentos, especialmente de Nova Zelandia.

O país depende tamén das remesas de diñeiro das comunidades tonganesas residentes no exterior para equilibrar o seu déficit comercial. O turismo representa a segunda fonte de ingresos do país: o 2006 39.000 persoas visitaron o país.

O goberno estimula o desenvolvemento do sector privado, incentivando especialmente os investimentos, mentres concentra os gastos públicos en saúde e educación. Tonga ten unha infraestrutura básica razoable e un servizo social desenvolvido. O elevado desemprego entre os mozos, o crecemento da inflación, as presións por reformas democráticas e o crecemento dos gastos en servizos sociais son os principais desafíos do goberno.

## Notas
# New York Mets

| New York Mets |
| --- |
| **Fundado en 1962** En Nova York desde 1962 |
|  |
|

|  |
| --- |
|  |
| **Insignia** |

 |
| Afiliacións de Grandes Ligas |
| * National League (1962–presente)
	+ División Leste (1969–presente)
 |
| Uniforme actual |
|  |
| Dorsais retirados | *14, 31, 37, 41, 42, Shea* |
| Cores |
| * Azul, laranxa, branco
 |
| Nome |
| * New York Mets (1962–presente)
 |
| Alcumes |
| * The Metropolitans, The Amazin's, The Metsies
 |
| Estadio |
| * Citi Field (2009–presente)
* Shea Stadium (1964–2008)
* Polo Grounds (1962–1963)
 |
| Títulos das Grandes Ligas |
| Series Mundiais (1) | 1969, 1986 |
| NL (5) | 1969, 1973, 1986, 2000, 2015 |
| División Leste (6) | 1969, 1973, 1986, 1988, 2006, 2015 |
| Wild card (3) | 1999, 2000, 2016 |
| Administración |
| Dono(s) | Fred Wilpon |
| Adestrador | Terry Collins |
| Director xeral | Sandy Alderson |
| Presidente | Saul Katz |

Os **New York Mets** son un equipo profesional estadounidense de béisbol con sede no barrio de Queens, Nova York. O club compite na Major League Baseball (MLB) como membro da Divisón Leste da Nationa League (NL). Son un dos dous equipos das ligas maiores que posúe a cidade de Nova York, sendo o outro os New York Yankees. Os Mets foron fundados en 1962 como unha das primeiras franquías de expansión das Grandes Ligas co obxectivo de substituír os Brooklyn Dodgers e aos New York Giants tras a súa marcha da cidade. De feito, as cores dos Mets son o azul dos Dodgers e o laranxa dos Giants, que á súa vez son as cores da bandeira da cidade. Durante as temporadas 1962 e 1963, os Mets xogaron os seus partidos como local nos Polo Grounds. De 1964 a 2008 o fogar do equipo sería o Shea Stadium, xogando desde 2009 no Citi Field.

## Notas

## Véxase tamén

### Ligazóns externas

* Páxina oficial do equipo Arquivado 02 de novembro de 2007 en Wayback Machine.
# Nora (atracción)

Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Nora.
Nora en Viena, Austria.
London Eye á beira do río, en Londres.
Unha **nora** é un enxeño mecánico que consiste nunha roda de gran tamaño que xira verticalmente, á que van suxeitos unha especie de caixóns con asentos ; é unha das estruturas de lecer que se utiliza como diversión en verbenas e parques de atraccións. Está conformada por dúas rodas paralelas que xiran en torno ao mesmo eixo, suspendidas en dúas torres verticais e sustentando en cadansúa circunferencia uns habitáculos ou bancos oscilantes, que poden se ocupados por dúas ou máis persoas dependendo das dimensións. A primeira nora foi a coñecida como Nora de Chicago, construída para a Exposición Universal de Chicago de 1893.

## Notas

## Véxase tamén

### Ligazóns externas

* Noras *(en inglés)*

### Outros artigos

* Carrusel
* Montaña rusa
# Hélice

*pode consultar tamén Hélice (xeometría)*
Hélice de barco
A **hélice** é un dispositivo formado por un conxunto de elementos denominados pas, os cales están montados de forma concéntrica arredor dun eixo, virando darredor del nun mesmo plano.

A súa función é transmitir a través das pas a súa propia enerxía cinética (que adquire ao virar) a un fluído, creando unha forza de tracción, ou viceversa, "tomar" a enerxía cinética dun fluído para transmitila a través do seu eixo a outro dispositivo.

A primeiras aplicacións das hélices, hai miles de anos, foron os muíños de vento e de auga. Hoxe en día, tamén baixo os nomes de "rotor", "turbina" e "ventilador", as hélices e os dispositivos derivados delas empréganse para multitude propósitos: refrixeración, compresión de fluídos, xeración de electricidade, propulsión de vehículos e ata para a xeración de efectos visuais (estroboscopio).

Hélice dun avión "Corsair"
Como demostra a variedade de denominacións e campos de aplicación, existe unha gran variedade de hélices, que se manifesta sobre todo nas pas, que xeralmente teñen perfís semellantes aos dunha á, pero cuxa forma varía segundo o seu propósito.

Ademais, hai hélices, principalmente na aviación, nas cales a inclinación das pas é variable, variación que á súa vez pode ser respecto ao plano de xiro da hélice ("paso") ou respecto ao eixo de xiro da hélice ("paso cíclico" ou simplemente "cíclico"). Para acadar isto requírense mecanismos bastante complexos.

Nos motores de avión, a propia hélice fai ás veces de volante de inercia.

## Véxase tamén

### Outros artigos

* Helicóptero
* Turbina
* Turbocompresor
* Ventilador
# Itzhak Perlman

Itzhak Perlman|  (1984)  |
| Biografía |
| Nacemento | 31 de agosto de 1945  (80 anos) Jaffa
 |
| Residencia | Nova York  |
| Educación | Escola Juilliard   Buchmann-Mehta School of Music (en)    |
| Actividade |
| Ocupación | violinista, catedrático, director de orquestra, pedagogo  |
| Período de actividade | 1958  -  |
| Empregador | Brooklyn College   Escola Juilliard   |
| Membro de | Academia das Artes e das Ciencias dos Estados Unidos Sociedade Filosófica Estadounidense  |
| Xénero artístico | Música clásica  |
| Profesores | Ivan Galamian (pt)  e Dorothy DeLay  |
| Alumnos | Ernő Kállai (pt)  e Areta Zhulla (en)   |
| Instrumento | Violín  |
| Selo discográfico | Deutsche Grammophon  |
| Obra |
| **Obras destacables (1993) A lista de Schindler
 |
| Premios |
| * (2015)  Medalla Presidencial da Liberdade Concedido por Barack Obama
* (2008)  Grammy á carreira artística
* (2008)  Premio Grandes Inmigrantes
* (1996)  Royal Philharmonic Society Award (Instrumentalist) (en)
* (1981)  Grammy Award for Best Chamber Music Performance (en)
* (1980)  Grammy Award for Best Instrumental Soloist Performance (without orchestra) (en)
* (1978)  Grammy Award for Best Classical Album (en)
* (1977)  Grammy Award for Best Instrumental Soloist(s) Performance (with orchestra) (en) , premiado polo traballo *As catro estacións*
* Premio Kennedy
* Lenda Viva da Biblioteca do Congreso dos Estados Unidos
* Medal of Liberty (en)
* Medalla Nacional das Artes
 |
|

---

 |
| Descrito pola fonte | Biblioteca dixital BEIC  |
| Sitio web | itzhakperlman.com  |
|

---

          |

**Itzhak Perlman**, nado en Tel Aviv (daquela pertencente a Palestina, agora da rexión de Iafa), o 31 de agosto de 1945, é un violinista israelí-estadounidense.

Está considerado un dos mellores e máis famosos violinistas da segunda metade do século XX.

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre música é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.*  *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
# Sake

| Sake |
| --- |
|

|  |
| --- |
|  Nome orixinal    **酒** (ja)    |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |

 |

 |
|

|  |
| --- |
|  Subclase de
viño de arroz  |
|  Lista do elemento
list of sake brands (en)   |

 |
|

| Características |
| --- |
|  Material / ingrediente
arroz ao sake  |

 |
|

| Historia |
| --- |
|  Historia
historia do sake  |

 |
|

| Localización |
| --- |
|  País de orixe
 Xapón  |

 |
|

| Códigos e identificadores |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| TasteAtlas | sake  |
| Freebase | /m/071tf  |
| Thesaurus do NCI | C66825  |

 |

 |
|

| Fontes e ligazóns |
| --- |
| Despregar
 Descrito pola fonte
* *The Nuttall Encyclopædia*
* *Encyclopædia Britannica* "1911 Encyclopædia Britannica/Saké (en) "
* *The New Student's Reference Work* "The New Student's Reference Work/Saki (en) "
 |

 |
| Wikidata G:Commons C:Commons |

Sake servido nun vaso de vidro.
O **sake** (en xaponés: 酒) é unha bebida orixinaria do Xapón, que se obtén por fermentación do arroz. Neste país é máis coñecido como *nihonshu* (日本酒), ou 'licor xaponés', malia que o nome técnico preciso é *seishu* (清酒), que é o que se amosa nas botellas. Cunha graduación alcohólica comprendida entre 14° e 16°, adóitase servir quente ou morno en pequenas cuncas.

En Occidente é habitual referise ó sake como "viño de arroz", malia que o proceso de produción é máis semellante ó da cervexa que ó do viño, xa que se produce unha dobre transformación: do amidón en azucre, e do azucre en alcohol. En contraste do que ocorre coa cerveza, onde o azucre se obtén por un proceso de maltaxe previo á fermentación, no caso do sake e estas dúas transformacións prodúcense de xeito simultáneo.

## Notas

## Véxase tamén

### Outros artigos

* Nigori

### Bibliografía

* Bamforth CW. (2005) "Sake". *Food, Fermentation and Micro-organisms*. Blackwell Science: Oxford, UK: 143–153.
* Kobayashi T, Abe K, Asai K, Gomi K, Uvvadi PR, Kato M, Kitamoto K, Takeuchi M, Machida M. (2007). "Genomics of *Aspergillus oryzae*". *Biosci Biotechnol. Biochem.* **71**(3):646–670.
* Suzuki K, Asano S, Iijima K, Kitamoto K. (2008). "Sake and Beer Spoilage Lactic Acid Bacteria – A review". The Inst of Brew & Distilling; **114**(3):209–223.
* Uno T, Itoh A, Miyamoto T, Kubo M, Kanamaru K, Yamagata H, Yasufuku Y, Imaishi H. (2009). "Ferulic Acid Production in the Brewing of Rice Wine (Sake)". *J Inst Brew*. **115**(2):116–121.
# Evaporación

| Evaporación |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |

 |

 |
|

|  |
| --- |
|  Instancia de
cambio de estado fenónemo superficial  |
|  Subclase de
vaporización  |
|  Estudado por
termodinámica  |

 |
|

| Características |
| --- |
|  Oposto a
condensación  |

 |
|

| Códigos e identificadores |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Freebase | /m/02sr9  |
| OpenAlex | C61441594  |

 |

 |
|

| Fontes e ligazóns |
| --- |
| Despregar
 Descrito pola fonte
* *Enciclopedia de Otto* "Vypařování, Výpažná trouba"
* *The New Student's Reference Work* "The New Student's Reference Work/Evaporation (en) "
* *The Domestic Encyclopædia; Or, A Dictionary Of Facts, And Useful Knowledge* "Domestic Encyclopædia (1802)/Evaporation (en) "
* *Dicionario Enciclopédico Granat* "Q120562237 "
 |

 |
| Wikidata C:Commons |

A auga condénsase en gotas visibles despois de evaporarse fóra dunha cunca de té quente.
A **evaporación** é un proceso físico que consiste no paso lento e gradual dun estado líquido cara a un estado *gasoso*, tras adquirir suficiente enerxía para vencer a tensión superficial. A diferenza da ebulición, a evaporación pódese producir a calquera temperatura, sendo máis rápida canto máis elevada sexa esta. Non é necesario que toda a masa alcance o punto de ebulición. Cando existe un espazo libre encima dun líquido, unha parte das súas moléculas está en forma gasosa, ao equilibrarse, a cantidade de materia gasosa defínese como a presión de vapor saturante, a cal **non** depende do volume, pero varía segundo a natureza do líquido e a temperatura. Se a cantidade de gas é inferior á presión do vapor saturante, unha parte das moléculas pasan da fase líquida á gasosa: iso é a evaporación. Cando a presión de vapor iguala á atmosférica, prodúcese a ebulición.
En hidroloxía, a evaporación é unha das variables hidrolóxicas importantes ao momento de establecer o balance hídrico dunha determinada conca hidrográfica ou parte desta. Neste caso, débese distinguir entre a evaporación desde superficies libres e a evaporación desde o chan. A evaporación de auga é importante e indispensable na vida, xa que o vapor de auga, ao condensarse transfórmase en nubes e volve en forma de chuvia, neve, néboa ou resío.

Vista como unha operación unitaria, a evaporación é utilizada para eliminar o vapor formado por ebulición dunha solución ou suspensión líquida.

## Notas
# Mariscal

| Mariscal |
| --- |
|

|  |
| --- |
|  |
|  Nome orixinal    **Marschall** (de)    |

 |
|

|  |
| --- |
| Despregar
 Instancia de
grao militar papel cargo da corte profesión histórica  |
| Despregar
 Composto por
 mariscal da Unión Soviética Marechal de França (pt)  Marechal da Iugoslávia (pt)  marshal (en)  Yuan shuai (pt)  Marechal da Itália (pt)  Marechal da Federação Russa (pt)  Wonsu (pt)  Q18401887  Marshal of Romania (en)  mareşal (en)  primeiro-marechal do Império (pt)   |

 |
|  Ten en propiedade
baton (en)   |
|

| Características |
| --- |
|  Rango inferior
xeneral  |

 |
|

| Implicados |
| --- |
|  Ten en propiedade
 baton (en)   |

 |
|

| Fontes e ligazóns |
| --- |
| Despregar
 Descrito pola fonte
* *Enciclopedia Soviética Armenia*
* *Enciclopedia militar Sytin* "Q25397825 "
* *Grande Enciclopedia Soviética (1926 - 1947)* "Q108840878 "
* *Encyclopædia Britannica* "1911 Encyclopædia Britannica/Marshal (en) "
* *Dicionario Enciclopédico Brockhaus e Efron* "Q24466171 "
* *Dicionario razonado da gran lingua rusa* "Q28733241 "
* *Pequeno Dicionario Enciclopédico de Brockhaus e Efron* "Q24767839 "
* *Meyers Konversations-Lexikon, 4ª edición (1885–1890)* "Q124078720 "
 |

 |
| Wikidata C:Commons |

**Mariscal** (tamén frecuente no galego do século XX **marechal**, do xermánico *marh* "cabalo" e *scalc* "servo" [*Cómpre referencia*]) é un título de gradación oficial da antiga milicia, inferior ao condestábel e que resumía en si toda a xurisdición militar, tanto na parte criminal como na económica. Este título conservouse posteriormente para os descendentes dos que antigamente o foron nos reinos de Castela, Andalucía etc.

## Tipos de mariscais

* **Mariscal de Campo**. Oficial xeral que ocupa na milicia o grao intermedio entre o brigadier e o de tenente xeneral (nos exércitos franceses, ingleses e alemáns, así como nos latinoamericanos, o mariscal de campo é a **máxima autoridade militar**)
* *Mariscal de logis*. Chámase así o que nos exércitos tiña o cargo de aloxar á tropa de cabalaría e arranxar o seu servizo.
* *Mariscal do Rei*. Título antigo en Alemaña e Francia que se introduciu en España no século XIV e equivalía a *Mestre de campo*.Mariscal Ferdinand Foch, c. 1920.

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* |

---