Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1816

| 1816 |
| --- |
| Calendario gregoriano | 1816 MDCCCXVI |
| *Ab urbe condita* | 2569 |
| Calendario armenio | 1265 |
| Calendario chinés | 4512 – 4513 |
| Calendario hebreo | 5576 – 5577 |
|  |
| Calendario hindú |
|  ·  *Vikram Samvat* | 1871 – 1872 |
|  ·  *Shaka Samvat* | 1738 – 1739 |
|  ·  *Kali Yuga* | 4917 – 4918 |
|  |
| Calendario persa | 1194 – 1195 |
| Calendario musulmán | 1231 – 1232 |
| Calendario rúnico | 2066 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ⟸ | Década de 1810 | ⟹ |
| 1812 | 1813 | 1814 | 1815 | **1816** | [[1817]] | [[1818]] | [[1819]] | [[1820]] |

 |

## Acontecementos

* 4 de marzo - Ratificación do Tratado de Sugauli, que delimitou as fronteiras do Reino do Nepal.
* 9 de xullo - Proclamación da independencia da Arxentina.

### Arte e cultura

* 26 de decembro - Estréase en Roma a ópera de Rossini "O barbeiro de Sevilla".

### Ciencia e tecnoloxía

* En Francia, René Laennec (1781-1826) inventa o estetoscopio.

## Nacementos

* 1 de xaneiro - Manuel Murillo Toro, político e escritor colombiano e dúas veces Presidente de Colombia.
* 2 de xaneiro - Benjamin Hobson, misioneiro na China.
* 17 de febreiro - Julián Pellón Rodríguez, enxeñeiro e político galego.
* 3 de marzo - Jan Arnošt Smoler, filólogo e escritor sorbio.
* 27 de marzo - Miguel Solís, militar español.
* 21 de abril - Charlotte Brontë, escritora inglesa.
* 4 de setembro - François Bazin, compositor francés (m. 1878).
* 22 de outubro - Miguel Colmeiro Penido, botánico galego.
* 16 de decembro - Werner von Siemens, inventor alemán, fundador de Siemens AG.

## Mortes

* 30 de maio - Pedro Antonio Cerviño Núñez, cartógrafo, agrimensor e matemático galego (n. 1757).
* 5 de xuño - Giovanni Paisiello, compositor italiano.
* 4 de xullo - Francisco de Miranda, prócer da independencia de Venezuela e oficial na revolución francesa (n. 1750)
* 30 de outubro - Federico I de Württemberg, duque, elector e rei de Württemberg.

## Outros

Historia ano a ano
# Esquí (deporte)

| Esquí |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |

 |

 |
|

|  |
| --- |
|  Instancia de
modalidade deportiva afección  |
|  Subclase de
deporte de inverno deporte olímpico deporte recreativo esquiar  |
|  Medio usado
 esquí bastón de esquí sliding (en)   |

 |
|

| Implicados |
| --- |
|  Practicado por
esquiador  |

 |
|

| Códigos e identificadores |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Freebase | /m/071k0  |
| MeSH | D012865  |

 |

 |
|

| Fontes e ligazóns |
| --- |
|  Descrito pola fonte
* *Enciclopedia soviética armenia, volume 3* pp. 265
* *Metropolitan Museum of Art Tagging Vocabulary*
* *Grande Enciclopedia Soviética (1926 - 1947)* "Q126924713 "
 |
|  |

 |
| Wikidata G:Commons C:Commons |

O **esquí** é un deporte que consiste en esvarar pola neve empregando dúas táboas suxeitas ás botas, co obxectivo de percorrer un trazado no menor tempo posible. Nas súas diferentes variantes, é un deporte olímpico, que se practica en áreas especialmente preparadas, chamadas estacións de esquí.

A práctica do esquí require dun equipamento especial, composta polas dúas táboas de esquí, as dúas botas de esquí, dous bastóns, e opcionalmente tamén unhas lentes, roupa térmica especial e proteccións para cabeza, xeonllos e cóbados.

## Disciplinas

Esquí alpino.
Esquí nórdico.
O esquí de alta competición divídese en varias disciplinas, que se diferencian unhas das outras segundo sexan probas individuais ou en grupo, pola lonxitude da proba, pola distancia entre os obstáculos que se deben salvar, pola inclinación do terreo, ou mesmo polos saltos.

### Esquí alpino

* Descenso.
* Super Xigante.
* Slálom Xigante.
* Slálom.
* Combinada.
* Paralelo.

### Esquí nórdico

* Esquí de fondo.
* Salto de esquí.
* Sprint.
* Combinada nórdica.
* Biathlon.

## Competicións

Cada ano dispútanse a Copa do Mundo de Esquí Alpino e a Copa do Mundo de Esquí Nórdico, consistentes ámbalas dúas en ducias de probas que se levan a cabo entre novembro e marzo, completando unha clasificación individual por puntos, dun xeito semellante á Fórmula 1 en coches ou á MotoGP en motos.

Ademais diso, en anos impares dispútanse o Campionato do Mundo de Esquí Alpino e o Campionato do Mundo de Esquí Nórdico, que consisten nunha única proba por disciplina.

Ámbalas copas do mundo e campionatos do mundo, son organizados pola Federación Internacional de Esquí (FIS).

Por último, cada 4 anos lévanse a cabo os Xogos Olímpicos de Inverno, nos que se disputan tódalas probas do esquí.

## Véxase tamén

### Outros artigos

* Esquí alpino
* Esquí nórdico
* Estación de montaña Manzaneda

### Ligazóns externas

* Páxina web oficial da Federación Internacional de Esquí *(en inglés)*
# Numeración romana

| Decimal | Romana |
| --- | --- |
| 1 | I |
| 5 | V |
| 10 | X |
| 50 | L |
| 100 | C |
| 500 | D |
| 1000 | M |

O sistema de **numeración romana** desenvolveuse na antiga Roma e utilizouse en todo o seu imperio. Neste sistema as cifras escribense con determinadas letras, que representan os números. As letras son sempre maiúsculas, xa que no alfabeto romano non existen as minúsculas.

As equivalencias dos numerais romanos co sistema decimal son as seguintes:

No sistema de numeración romano as letras deben situarse da orde de maior valor para a de menor valor. Non se deben escribir máis de tres I, ou tres X, ou tres C en calquera número. Se estas letras se sitúan á fronte dun V, un L, ou un D, respectivamente, subtráese o seu valor á cifra das ditas letras. Debe notarse que isto non foi sempre así, senón que os romanos usaban inicialmente a repeticion de 4 elementos, así 4 puñan IIII e non IV, e o mesmo para XXXX etc.

Os romanos descoñecían o cero, introducido posteriormente polos árabes, de forma que non existe ningunha forma de representación deste valor.

Para cifras elevadas os romanos utilizaban un hifen colocado por riba da letra correspondente. O hifen multiplicaba o valor da letra por 1.000. Por exemplo, un C con hifen superior correspondía ao valor 100.000 (100 × 1.000), e un M con hifen superior correspondía ao valor 1.000.000 (1.000 × 1.000). Este método permitía escribir cifras realmente altas.

Preséntanse varios exemplos de números romanos, coas súas equivalencias decimais:

| Decimal | Romana |
| --- | --- |
| 1 | I |
| 2 | II |
| 3 | III |
| 4 | IV |
| 5 | V |
| 6 | VI |
| 7 | VII |
| 8 | VIII |
| 9 | IX |
| 10 | X |
| 104 | CIV |
| 1444 | MCDXLIV |
| 2003 | MMIII |
# Transbordador espacial Buran

Maqueta do transbordador espacial Buran no parque Gorki, en Moscova.
O **transbordador espacial Buran** foi un transbordador espacial soviético que voou unha única vez e en modo automático, sen tripulación, engalando o 15 de novembro de 1988 e regresando tres horas despois.

## Características

O Buran foi un esforzo soviético para manter o ritmo estratéxico e tecnolóxico dos Estados Unidos no espazo. Tivo as súas orixes nos estudos de 1974 e 1975 de NPO Energia para un novo sistema de acceso ao espazo. Ao mesmo tempo os militares soviéticos, coñecedores de que o programa do transbordador espacial estadounidense planificouse con posibles misións militares en mente, comezou a interesarse por un sistema similar para o acceso ao espazo, reutilizable e tripulado e con potencial militar. O deseño americano foi estudado a fondo polos enxeñeiros soviéticos, que adoptaron algunhas das súas solucións pero rexeitaron outras. En lugar de foguetes aceleradores de propelente sólido, os aceleradores do Buran serían dous foguetes de propelente líquido alimentados por queroseno e osíxeno líquido. A escasa experiencia soviética en motores crioxénicos levou á decisión de non desenvolver un motor crioxénico reutilizable como o dos transbordadores americanos, o que levou á súa vez a poñelos no tanque de propelente principal en lugar da propia nave.

O decreto autorizando o desenvolvemento do vehículo (decreto 132-51) foi emitido o 12 de febreiro de 1976, ao mesmo tempo que as especificacións militares do sistema. Estas últimas incluían a capacidade de levar unha carga de 30 toneladas a unha órbita de 200 km de altura e 50,7º de inclinación orbital seguido por sete días de operacións en órbita e o regreso a terra con 20 toneladas de carga. A forma de vehículo con ás similar ao transbordador estadounidense decidiuse o 11 de xuño de 1976. Construíronse varias maquetas e vehículos de proba para o túnel de vento e para as probas de transporte.

O programa atrasouse durante varios anos ata o lanzamento do 15 de novembro de 1988, que foi á súa vez o final do programa.

## Notas
# 13 de xullo

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **Xullo** | >> |
| Lu | Ma | Mé | Xo | Ve | Sá | Do |
|  |  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| **2026** Todos os días |

O **13 de xullo** é o 194º día do ano do calendario gregoriano e o 195º nos anos bisestos. Quedan 171 días para finalizar o ano.

## Acontecementos

* 1908 - As mulleres compiten pola primeira vez nos Xogos Olímpicos da Era Moderna
* 1997: Miguel Ángel Blanco, concelleiro do Partido Popular en Ermua (País Vasco, España), é asasinado pola banda terrorista ETA, despois de tres días de secuestro, provocando unha mobilización cidadá contra o terrorismo sen precedentes no país.

## Nacementos

John Dee.
* -100 - Xulio César, líder político e militar da antiga Roma (m. -44).
* 1527 - John Dee, alquimista, astrónomo e navegante galés.
* 1934 - Wole Soyinka, escritor nixeriano.
* 1940 - Patrick Stewart, actor británico.
* 1942 - Harrison Ford, actor estadounidense.
* 1944 - Ernő Rubik, creador do cubo de Rubik, en Budapest.
* 1966 - David X. Cohen, escritor, guionista e produtor estadounidense.
* 1988 - Brais González Pérez, escritor e político galego.

## Mortes

Frida Kahlo.
* 1762 - James Bradley, astrónomo inglés (n. 1693).
* 1896 - Kekulé, descubridor da estrutura do benceno.
* 1936 - José Calvo Sotelo, político galego.
* 1938 - Ramón Somoza Álvarez, político galego (n. 1899).
* 1946 - Alfred Stieglitz, fotógrafo estadounidense (n. 1864).
* 1951 - Arnold Schönberg, compositor e teórico musical austríaco (n. 1874).

* 1954 - Frida Kahlo, pintora mexicana (n. 1907).
* 1982 - Fernando Hoyos, xesuíta e guerrilleiro galego (n. 1943).
* 1993 - Juan Martínez Buján, pintor, ilustrador e mestre galego (n. 1897).
* 2003 - Juan José Barcia Goyanes, médico e escritor galego (n. 1901).
* 2006 - Ángel Suquía, cardeal e arcebispo español (n. 1916).
* 2018 - Frank Giroud, autor galo de banda deseñada (n. 1956)

## Festas e celebracións

* Día Internacional do Sarcoma
* Día Mundial do *Rock*, en conmemoración do concierto de rock "Live Aid", celebrado o 13 de xullo de 1985.

## Outros

* Santoral: Santos Henrique (emperador), Anacleto, Sara e Xoel.

Os 366 días do ano