# Lingua tagala

| Lingua tagala |
| --- |
| *wikang Tagalog*  |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |

|  |
| --- |
|  |

 |

 |
|

|  |
| --- |
|  Instancia de
lingua natural lingua viva  |
|  Subclase de
linguas tagalo-kasiguranin  |
|  Nome orixinal
wikang Tagalog (tl)  |

 |
|

| Características |
| --- |
|  Alfabeto
alfabeto filipino braille filipino Abakada (pt)  alfabeto latino baybayin  |
|  Tipoloxía lingüística
suxeito verbo obxecto lingua sintética lingua aglutinante acento tonal adxectivo-substantivo verbo obxecto suxeito obxecto verbo suxeito verbo suxeito obxecto lingua silábica  |
|  Caso gramatical
caso directo absolutivo oblicuo  |
|  Tempo gramatical
presente futuro de indicativo pasado presente perfecto  |

 |
| Clasificación lingüística |
|
linguaxe humana ↳ linguas austro-tai ↳ linguas austronesias ↳ linguas malaio-polinesias ↳ linguas filipinas ↳ linguas grandes filipinas centrais ↳ linguas filipinas centrais ↳ linguas tagalo-kasiguranin  |
|

| Cifras e dimensións |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  Número de falantes
23.600.000 (2019) 28.000.000 (2007) 45.000.000 (2013)  |

 |

 |

 |
|

| Localización |
| --- |
|  Orixinario de
 Filipinas Luzón  |
|  País
 Filipinas  |
|  Mapas

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |

 |

 |

 |
|

| Códigos e identificadores |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Freebase | /m/07qv\_  |
| Thesaurus do NCI | C154164  |
| ISO 639-1 | tl  |
| ISO 639-2 | tgl  |
| ISO 639-3 | tgl  |
| ISO 639-5 | tgl  |
| IETF | tl  |
| OpenAlex | C2779388314  |

 |

 |
|

| Fontes e ligazóns |
| --- |
|  Descrito pola fonte
* *Dicionario Enciclopédico Brockhaus e Efron* "Q24483781 "
 |

 |
| Wikidata C:Commons |

O **tagalo** é unha lingua austronesia falada como primeira lingua por un cuarto da poboación de Filipinas e como segunda lingua por boa parte do resto dos seus habitantes. É a lingua nativa dos tagalos, que predominan na rexión IV (Calabarzón e Mimaropa), de Bucalán e da Gran Manila. A súa forma estandarizada recibe o nome de **filipino** e é a lingua nacional e de facto unha das dúas linguas oficiais canda o inglés, contando con 24 216 000 de falantes nativos, deles 21 500 000 en Filipinas.

## Historia

Dado que non hai rexistros escritos do tagalo antes da chegada dos conquistadores casteláns no século XVI, sábese moi pouco sobre a historia da lingua. Porén, os lingüistas admiten, aínda que de xeito especulativo, que os antepasados ​​dos tagalos teñen a mesma orixe que os "curmáns" filipinos centrais, ao nordeste de Mindanao ou ao leste de Visayas.

O primeiro libro coñecido escrito en tagalo é *Doctrina Cristiana* (doutrina cristiá) de 1593. Foi escrito en lingua castelá e dúas versións de tagalo: unha en baybayin (un alfabeto da rexión) e outra en alfabeto latino.

Durante os 300 anos da ocupación da Coroa de Castela, existían gramáticas e dicionarios escritos relixiosos cristiáns, como o *Vocabulario de la lengua tagala* (1835) e o *Arte de la lengua tagala y manual tagalog'. para a administración dos Santos Sacramentos* (1850).

O poeta Francisco "Balagtas" Baltazar (1788–1862) é a miúdo considerado como o Shakespeare do tagalo. A súa obra máis famosa é *Florant at Laura*, do século XIX.

## Valoración

O tagalo é unha das linguas filipinas centrais da familia de linguas austronesias.

Está intimamente ligado ás linguas faladas nas rexións Bicol e Visayas, como bikol, hiligaynon, waray-waray e cebuano.

As linguas que influíron significativamente no tagalo son: o español, o chinés (hokkien), o inglés, as linguas malaias, o sánscrito (vía malaio), o árabe (vía malaio/castelán) e as linguas do nordeste de Filipinas, como o kapampangan que se fala na illa de Luzón.

## Distribución xeográfica

A área de uso do tagalo (*Katagalugan*) esténdese máis nas partes central e sur da illa de Luzón, particularmente en Aurora, Bataam , Bulacan, Cavite, Laguna, Gran Manila, Nueva Écija, Quezón e Rizal. O tagalo tamén é falado nativamente polos habitantes das illas de Lubam, Marinduke e na parte norte e leste de Mindoro. Segundo o censo filipino de 2000, 21.485.927 dos 76.332.470 de filipinos adoptan o tagalo como lingua materna. Estímase que 50 millóns de filipinos o falan con distintos graos de competencia.

Os falantes de tagalo atópanse noutras rexións de Filipinas, así como en todo o mundo. É a sexta lingua máis falada en Estados Unidos.

### Lingua oficial

Despois de semanas de estudo e discusión, o tagalo foi elixido como lingua oficial polo National Language Institute, un comité de sete membros que representa a varias rexións de Filipinas. O presidente Manuel Quezón fixo entón o tagalo a lingua nacional, ou *wikang pambansâ*, de Filipinas o 31 de decembro de 1937. Fíxose oficial coa restauración da independencia de Filipinas dos Estados Unidos o 4 de xullo de 1946.

De 1961 a 1987, o tagalo tamén foi coñecido como Pilipino. En 1987, o nome cambiou *de facto* a lingua filipina.

Desde 1940, o tagalo, como o filipino, ensínase nas escolas filipinas. É a única das 160 linguas filipinas que se ensina oficialmente nas escolas.

### Dialectos

O Ethnologue enumera Lubang, Manila, Marinduque, Bataan, Batangas, Bulacan, Tanay-Paete e Tayabas como dialectos do tagalo. Non obstante, considéranse distintos catro dialectos principais: norte, central (incluíndo Manila), meridional e marinduque.

Aínda que os dialectos teñen as súas propias peculiaridades, en xeral son mutuamente intelixibles. O dialecto tagalo máis diverxente é o do marinduque; ten características que se atopan nas linguas de Visayas como diferentes afixos verbais.

As zonas rurais das áreas de fala tagalo adoitan usar o tagalo conservado, evitando as palabras en inglés e español en favor das contrapartes nativas de tagalo. Por exemplo, un falante de tagalog rural posibelmente diria: ''maaari mong ipaunawa sa akin?'' ("podería explicarmo?"), mentres os cidadáns urbanos, probabelmente expresaríam a mesma frase como ''pwede mong i-explain sa akin?''

### Linguas derivadas

O contacto frecuente entre os falantes de tagalo e castelán foi a través do crioulo filipino ou chabacano. Hai tres variedades de chabacano baseadas no tagalo: Caviteño, Ternateño e Ermitaño. Dise que o ermitaño está extinto, porén 210.000 falan caviteño e/ou ternateño, segundo o censo de 2000.

### Binaliktad

Nas zonas urbanas tamén é común o fenómeno da *binaliktad* (reversión). Os equivalentes noutras linguas é o verlan. Abaixo amósanse algúns exemplos:

* *Erpat*, de *Pater* (pai)
* *Ermat*, de *Mater* (nai)
* *Sampits*, de *Pinsan* (primo)
* *Yosi*, de *sigarilYo* (cigarro)

## Notas

## Véxase tamén

### Outros artigos

* Wikipedia en tagalo

### Ligazóns externas

* Dicionario tagalo