# Década de 1970

|  |
| --- |
| Segundo milenio |
| Século XX |
|

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1960 |   | **1970** |   | 1980 |

 |
|

|  |
| --- |
| 1970  ·  1971  ·  1972  ·  1973  ·  1974 |
| 1975  ·  1976  ·  1977  ·  1978  ·  1979 |

 |

A **década de 1970** foi o período de tempo entre o 1 de xaneiro de 1970 e o 31 de decembro de 1979. Foi a época en que aconteceu a crise do petróleo, o que conduciu aos Estados Unidos, o Brasil, Suecia e o Reino Unido á recesión económica. O Xapón e a desaparecida Alemaña Occidental, ao contrario, iniciaron procesos de crecemento.

## 1970

*Artigo principal**:* 1970.* 1 de xaneiro - No Reino Unido fíxase a maioría de idade nos 18 anos.
* 12 de xaneiro: a Guerra de Biafra, finaliza coa rendición de Biafra.
* 23 de xaneiro: os gobernos do Perú e Colombia dan a coñecer a súa decisión de defender os seus dereitos para fixar a extensión dos seus mares territoriais.
* 23 de febreiro: en Georgetown (Güiana), o gobernador xeral británico proclama o nacemento da República de Güiana, con sir Edward Luckhoo como presidente.
* 9 de abril: en Chile, Salvador Allende convértese no primeiro político socialista da América do Sur que gaña eleccións presidenciais.
* 10 de abril: George Harrison anuncia a disolución do grupo The Beatles.
* 29 de abril: tropas estadounidenses e survietnamitas invaden Camboxa na procura de gerrilleiros vietcongs.
* 5 de maio: O buque petroleiro *Polycommander* encalla nas illas Cíes.
* 9 de maio: Nos Estados Unidos cen mil persoas protestan contra a guerra do Vietnam.
* 31 de maio: inauguración da Copa do Mundo de Fútbol na Cidade de México. Brasil será o campión neste ano.
* 21 de xuño: Inauguración do encoro de Asuán, en Exipto.
* 6 de setembro: Miguel Ángel Araujo Iglesias é ordenado bispo de Mondoñedo-Ferrol, celebrándose a cerimonia en galego por vez primeira na historia da igrexa galega.
* 10 de outubro: Fiji independízase do Reino Unido.
* 15 de outubro: en Exipto, Anwar el-Sadat convértese no novo presidente como sucesor do falecido Gamal Abdel Nasser.
* 13 de novembro: en Siria, tras un golpe de estado, Hafez al-Assad asume a presidencia do país.
* 10 de decembro: en Estocolmo, os investigadores da fusión nuclear e do ferromagnetismo Hannes Alfvén de Suecia e Louis Néel de Francia reciben o Premio Nobel de Física.
* 10 de decembro: en Noruega, o arxentino Luis F. Leloir é galardoado co Premio Nobel de Química polas investigacións realizadas sobre a interconversión de hidratos de carbono simples en complexos. O investigador agrónomo estadounidense Norman Borlaug recibe o Premio Nobel da Paz polo desenvolvemento en variacións de trigo de alta produtividade.

## 1971

*Artigo principal**:* 1971.* O Instituto da Lingua Galega publica o manual *Galego 1*, primeiro método de ensino do galego
* 1 de xaneiro - Chile: o goberno de *Unidad Popular* nacionaliza a banca privada.
* 2 de xaneiro - 66 mortos pola rotura das bancadas durante o partido de fútbol entre o Rangers F.C. e o Celtic F.C. en Glasgow, Escocia.
* 29 de abril - Bolivia nacionaliza a mina de zinc de Matilde, antes pertencente a unha compañía estadounidense.
* 22 de maio - Un terremoto coa duración de 20 segundos destrúe Bingöl, na Turquía, e deixa máis de 1000 mortos.
* 1 de xuño - Veteranos de guerra por unha Paz Xusta protestan contra a Guerra do Vietnam.
* 16 de xullo - Francisco Franco designa Xoán Carlos I como seu succesor.
* 25 de agosto - Bangladesh e a Bengala Occidental sofren fortes inundacións.
* 26 de agosto - Un goberno civil asume o poder na Grecia.
* 17 de outubro - Lanzamento do satélite artificial estadounidense ASTEX.
* 25 de outubro - A Asemblea Xeral das Nacións Unidas admite a República Popular da China e expulsa Taiwán.

## 1972

*Artigo principal**:* 1972.* 4 de xaneiro - Rose Heilbron convértese na primeira xuíza do Reino Unido.
* 30 de xaneiro - 13 mortos nos sucesos do Domingo Sanguento en Irlanda do Norte.
* 2 de febreiro - Inauguración en Sapporo (Xapón) dos Xogos Olímpicos de Inverno.
* 7 de febreiro - O cardeal Vicente Enrique y Tarancón elixido presidente da Conferencia Episcopal Española.
* 21 de febreiro - Richard Nixon visita China, sendo a primeira visita oficial dun presidente de Estados Unidos a este país.
* 3 de marzo - Lanzamento de Pioneer 10 cara Xúpiter e o espazo interestelar.
* 1 de abril - Anastasio Somoza dimite como presidente de Nicaragua.
* 16 de abril - Lanzamento do Apolo 16 cara a Lúa.
* 17 de xuño - Estados Unidos: rexistro ilegal da sede do Partido Demócrata no Hotel Watergate
* 31 de xullo - A Universidade de El Salvador intervida militarmente, violando a autonomía, capturando e desaparecendo a moitos estudantes.
* 5 de setembro - Masacre dos Xogos Olímpicos de Múnic. O grupo terrorista *Setembro Negro* asasina a once integrantes do equipo olímpica de Israel durante a XX edición dos Xogos Olímpicos de Verán.
* Setembro - Folga xeral de 1972 en Vigo.

* 13 de outubro - Estrélase nos Andes o avión que transporta un equipo de rugby uruguaio.
* 4 de decembro - Un policia nacional mata en Santiago de Compostela ao estudante de Medicina da USC José María Fuentes Fernández.
* 11 de decembro - A misión Apolo 17 aluniza no val de Taurus, xunto ao cráter Littrow, na última visita do home á Lúa.

* 16 de decembro - Lanzamento do satélite artificial alemán Aeros 1.
* 22 de decembro - Son rescatados os 16 superviventes dun avión accidentado 70 días antes na Cordilleira dos Andes con 45 persoas a bordo.
* 23 de decembro - Nicaragua: Un terremoto destrúe Managua, e causa máis de 6.000 mortos.

## 1973

*Artigo principal**:* 1973.* 1 de xaneiro, nace a *Europa dos nove* ó unirse á CEE o Reino Unido, Irlanda e Dinamarca.
* 6 de xaneiro, fundación do semanario Expresso en Portugal.
* 8 de xaneiro, no México, o canal Televisa inaugura o seu sinal.
* 20 de xaneiro, Richard Nixon toma posesión do seu segundo mandato como presidente dos Estados Unidos.
* 27 de xaneiro, sinatura do Acordo de París para o fin da guerra e restauración da paz no Vietnam.
* 26 de febreiro, fin da primeira fase do programa Chespirito e comezo dos seriados El Chavo del Ocho e El Chapulín Colorado.
* 6 de marzo, lanzamento de Pioneer 11 cara Xúpiter, Saturno e o espazo interestelar.
* 29 de marzo, Tekin Ariburun tórnase presidente interino da Turquía, en substitución de Cevdet Sunay.
* 3 de abril, realízase a primeira ligazón do primeiro teléfono móbil, o modelo DynaTAC, polo enxeñeiro da Motorola Martin Cooper, inventor do aparello
* 4 de abril, inaugúranse as Torres Xemelgas do World Trade Center de Nova York.
* 6 de abril, Fahri Koruturk substituéTekin Ariburun no cargo de presidente da Turquía.
* 19 de abril, o Partido Socialista portugués é fundado na cidade alemá de Bad Münstereifel.
* 20 de maio, a Fronte Polisario efectúa a súa primeira acción armada contra un destacamento militar español de Janguet Quesat.
* 25 de maio, Héctor José Cámpora substitúe Alejandro A. Lanusse como presidente da Arxentina.
* 9 de xuño, Luis Carrero Blanco substitúe Francisco Franco como presidente do goberno de España.
* 10 de xullo, As Bahamas tórnanse independentes.
* 13 de xullo, Raúl Alberto Lastiri substitúe Héctor José Cámpora como presidente da Arxentina.
* 17 de xullo, o rei Mohammed Zahir Shah do Afganistán é deposto polo seu primo, Mohammed Daoud Khan.
* 28 de xullo, lanzamento da Skylab III (segunda misión tripulada do programa Skylab).
* 10 de agosto, aparece en Vigo o semanario *El Pope*.
* 11 de setembro, golpe militar liderado polo xeneral Augusto Pinochet depón o presidente Salvador Allende no Chile.
* 23 de setembro, Juan Domingo Perón é elixido presidente da Arxentina pola terceira vez con 61% dos votos.
* 24 de setembro, A Guiné Portuguesa declara a independencia. Portugal non a recoñece.
* 12 de outubro, Juan Domingo Perón substitúe a Raúl Alberto Lastiri como presidente da Arxentina.
* 20 de outubro, Inauguración do Palacio da Ópera de Sydney.
* No mes de outubro comezou a crise do petróleo de 1973.

## 1974

*Artigo principal**:* 1974.* 4 de xaneiro, o presidente dos Estados Unidos, Richard Nixon, négase a entrega-las cintas magnetofónicas solicitadas polo senado.
* 25 de abril, prodúcese a Revolución dos caraveis en Portugal, que derroca o réxime fascista instaurando a democracia.
* 19 de xuño, en Manila (Illas Filipinas) Amparo Muñoz Quesada (Miss España 1973) convértese en Miss Universo 1974.
* 1 de xullo, morre Juan Domingo Perón, presidente da Arxentina que é sucedido pola súa esposa, a vicepresidenta María Estela Martínez de Perón.
* 16 de xullo - Lanzamento do satélite artificial alemán Aeros 2.
* 25 de xullo, comeza a emisión de Panorama de Galicia, o primeiro programa de televisión en lingua galega.

## 1975

*Artigo principal**:* 1975.* É declarado Ano Internacional da Muller, auspiciado pola Asemblea Xeral da ONU.
* 15 de marzo: no Brasil ocorre a fusión do antigo estado de Guanabara co estado do Río de Xaneiro. A cidade do Río de Xaneiro convértese na capital do estado fusionado.
* 30 de abril: caída de Saigón en mans das forzas comunistas, pondo fin á Guerra do Vietnam.
* 15 de maio: tras un referendo, o Sikkim incorpórase á India, tornándose un estado desta.
* 25 de xuño: Mozambique tórnase independente de Portugal.
* 5 de xullo: Cabo Verde tórnase independente de Portugal.
* 6 de xullo: as illas Comores tórnanse independentes de Francia.
* 12 de xullo: San Tomé e Príncipe tórnase independente de Portugal.
* 12 de agosto: accidente ferroviario entre Bamio e a estación de Vilagarcía de Arousa. Descarrilou un ferrobús que realizaba o percorrido entre Santiago de Compostela e Vigo. Morreron seis persoas e máis de corenta resultaron feridas.
* 16 de setembro: Papúa-Nova Guinea tórnase independente de Australia.
* 27 de setembro: execución de tres militantes da FRAP (entre eles o galego Xosé Humberto Baena Alonso) e dous militantes de ETA. Son os últimos fusilamentos da ditadura franquista.
* 8 de novembro: accidente ferroviario entre a estación de Laza e a estación de Vilar de Barrio. O expreso Rías Baixas da liña Madrid-Pontevedra descarrilou no interior dun túnel. Morreron cinco persoas e 9 resultaron feridas.
* 14 de novembro: España abandona o Sáhara Occidental.
* 20 de novembro: Morre o ditador de España Francisco Franco Bahamonde.
* 25 de novembro: Suriname tórnase independente dos Países Baixos.
* 28 de novembro: Timor Leste tórnase independente de Portugal.
* 7 de decembro: Indonesia invade Timor Leste e mantén a ocupación ata 1999.

Arte e cultura* Demolición, tras sonoras protestas, do *Edificio Castromil* de Santiago de Compostela, obra emblemática do Modernismo galego, da autoría de Rafael González Villar.

## 1976

*Artigo principal**:* 1976.* 1 de xaneiro: en Venezuela, o goberno de Carlos Andrés Pérez nacionaliza a explotación de petróleo.
* 24 de febreiro: A Policía Armada mata ao silledense Teófilo del Valle en Elda durante unha folga do calzado.
* 9 de setembro: accidente ferroviario en Rande (Redondela). O expreso 2745 Santiago de Compostela-Vigo chocou cunha locomotora. O balance oficial do accidente foi de 15 persoas mortas e 35 feridas, se ben outras fontes sinalaron vinte mortos.
* 15 de setembro: aparece *Teima*, primeira revista editada integramente en galego en Galicia.
* 3 de decembro: Fidel Castro asume o cargo de presidente de Cuba.
* 15 de decembro: celébrase en España o referendo para a reforma política.

## 1977

*Artigo principal**:* 1977.* 4 de xaneiro - Manifestacións en toda España esixindo a amnistía.
* 27 de marzo - Unha colisión entre dous avións Boeing 747 no aeroporto de Los Rodeos, Tenerife, causa a morte a 583 persoas, no que é o accidente aéreo con maior número de vítimas mortais da historia da aviación.
* 15 de xuño - Primeiras eleccións democráticas en España dende febreiro de 1936, após a guerra civil española e a ditadura franquista.
* 25 de outubro - Asínase en Madrid o Pacto da Moncloa, un acordo entre o Goberno de España (representado por Adolfo Suárez), os principais partidos políticos con representación parlamentaria, as asociacións empresariais e o sindicato *Comisións Obreiras*, co obxectivo de estabiliza-lo proceso de transición ó sistema democrático.
* 29 de outubro - Abre as súas portas por primeira vez o Museo do Pobo Galego.
* 1 de decembro - Derrógase en España a censura previa cinematográfica.

## 1978

*Artigo principal**:* 1978.
Luís Seoane en decembro de 1978 en Buenos Aires.* En España, a maioría de idade pasa dos 21 aos 18 anos.
* A OMS declara oficialmente a erradicación das vexigas
* 4 de xaneiro - Créase o Consello Xeral do País Vasco, con Jesús María de Leizaola como primeiro lendacari.
* 16 de marzo - Decreto-Lei polo que se crea o réxime preautonómico de Galicia.
* 3 de maio - O responsable de mercadotecnia da sociedade informática estadounidense DEC (hoxe desaparecida) enviou un correo electrónico con publicidade a unhas 400 persoas. Nace así o *spam*, ou correo lixo.
* 20 de maio - Lanzamento de Pioneer 12 (*Pioneer Venus Orbiter*) cara Venus.
* 11 de xuño - Créase o municipio de Ferrol, na provincia de Romblon, en Filipinas.
* 19 de xuño - Publícase a primeira tira cómica de *Garfield*.
* 8 de agosto - Lanzamento de Pioneer 13 cara Venus.
* 1 de decembro: publícase o primeiro número do *Diario Oficial de Galicia*.
* 6 de decembro - Aprobase a Constitución Española polo pobo español en referendo.

## 1979

*Artigo principal**:* 1979.* A ONU proclama **1979** como **Ano Internacional do Neno**.
* 1 de xaneiro
	+ Estados Unidos e a República Popular da China establecen relacións diplomáticas.
	+ China: adopción do sistema de transcrición *Pinyin*.
	+ Naufraxio do petroleiro grego Andros Patria, ao oeste das Illas Sisargas provocando unha marea negra que alcanzaría Galicia nos seguintes días (o sinistro comezou o 31 de decembro anterior).
* 4 de xaneiro - O Sha do Irán abandona Teherán camiño do exilio.
* 28 de xaneiro - A escritora Carmen Conde Abellán le o seu discurso de entrada na Real Academia Española. É a primeira muller en entrar nesta institución.
* 1 de marzo - Adolfo Suárez (UCD) trunfa nas eleccións xerais.
* 26 de marzo - Anwar Sadat e Menachem Begin asinan en Washington o Tratado de paz israelo-exipcio.
* 28 de marzo – Grave accidente nun dos reactores da central nuclear de Three Mile Island (Harrisburg, Pensilvania, con liberación ó exterior de material radioactivo.
* 3 de abril - Primeiras eleccións municipais democráticas en España. A UCD é o partido máis votado.
* 7 de abril- Redáctase o Estatuto dos dezaseis con participación de persoeiros galegos nacionalistas (POG, PG), de AP, PSOE, PCE e UCD
* 10 de abril - Un bus cheo de escolares vigueses caeu ao río Órbigo en Santa Cristina de la Polvorosa morrendo 49 persoas.
* 2 de xuño - O papa Xoán Paulo II visita Polonia. É a primeira visita dun papa a un país comunista.
* 18 de xuño - En Viena, Jimmy Carter e Leonid Brezhnev asinan o tratado SALT II.
* 19 de xullo - Dous días despois da fuxida de Somoza, o Frente Sandinista toma Managua.
* 25 de decembro - Invasión soviética de Afganistán.

## Política

* novembro de 1975, Independencia de Angola.
* 6 de decembro de 1978, Constitución española de 1978, que recoñece a nacionalidade histórica de Galicia.

## Notas