# Artes liberais

O concepto de **arte liberal**, herdado da antigüidade clásica, fai referencia ó seu cultivo por "homes libres" en oposición ás "artes servís". O termo **artes liberais** (en latín *artes liberales*) designaba os estudos que tiñan como propósito ofrecer coñecementos xerais e destrezas intelectuais antes que destrezas profesionais ou ocupacionais especializadas.

As sete artes liberais – Hortus deliciarum de Herrad von Landsberg (século XII)
Durante a Idade Media, as artes liberais conformaban a parte central do currículum das universidades. Alcuíno, conselleiro intelectual de Carlomagno adoptounas como base da reforma escolar levada a cabo durante o período do *Renacemento carolinxio*). Nas teorías educativas medievais o *quadrivium* seguía o traballo preparatorio do *trivium*. Aínda que o esquema de trivium e quadrivium é ás veces coñecido como "educación clásica" correspóndese fundamentalmente cun desenvolvemento medieval que chega ós séculos XII e XIII.

O ámbito e alcance das artes liberais evolucionou no tempo. Inicialmente refería a educación das elites nos clásicos. Boecio, o "último romano, o primeiro escolástico", nunha tentativa case desesperada de transmitir ós novos donos de Italia a civilización clásica, permanece no reino dos ostrogodos para tentar ensinarlles os rudimentos do quadrivium. Do século VI en diante o sistema medieval de estudos académicos corresponderase co esquema duplo dos contidos do trivium e quadrivium pero coa aparición das Humanidades e da Ciencia na época da Ilustración, o significado de "artes liberais" esténdese ata abranguer a ambas. Son aínda excluídas das artes liberais ocupacións específicas como a agricultura, os negocios, a enxeñaría, a pedagoxía, a medicina ou a farmacia.

As sete **artes liberais** que se ensinaban na antigüidade comprendían dous grupos de estudos: o *trivium* e o *quadrivium*. Eran estas (acompañadas a seguir da súa materia principal en latín):

* a gramática, *lingua* "a lingua";
* a dialéctica, *tropus* "as figuras";
* a retórica, *ratio* "a razón";
* a aritmética, *numerus* "os números";
* a xeometría, *angulus* "os ángulos";
* a astronomía, *astra* "os astros";
* a música, *tonus* "os cantos";.

## O trivium

O **trivium**, (lat. "tres vías ou camiños") agrupaba as disciplinas literarias (relacionadas coa elocuencia). A máxima latina *Gram. loquitur, Dia. vera docet, Rhet. verba colorat* resume os contidos e ensinanzas de cada unha delas:

* Gramática, a ciencia do uso correcto da lingua, axuda a falar;
* Dialéctica, a ciencia do pensamento correcto, axuda a buscar a verdade;
* Retórica, a ciencia da expresión, ensina a colorear as palabras;

## O quadrivium

O **quadrivium** (lat. "catro camiños"), agrupaba as disciplinas científicas relacionadas coas matemáticas. A máxima latina rezaba *Ar. numerat, Geo ponderat, As. colit astra Mus. canit*. Eran estas:

* aritmética, ensina a facer números;
* xeometría, ensina a calcular;
* astronomía, a cultivar o estudo dos astros;
* música, a producir notas.

## Véxase tamén

### Bibliografía

* Charles Blaich, Anne Bost, Ed Chan, e Richard Lynch (2004) *Defining Liberal Arts Education*. Center of Inquiry in the Liberal Arts.
* Sister Miriam Joseph (2002) *The Triviuum: The Liberal Arts of Logic, Grammar, and Rhetoric*. Paul Dry Books.
* Brand Blanshard (1973) *The Uses of a Liberal Education: And Other Talks to Students*. Open Court.