# Ganesha

Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Ganesha (homónimos).

| Ganesha |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |

 |

 |
|  Instancia de
deidade hindú  |
|  Venerado por
hinduísmo budismo  |
|  Semellante a
Kangiten (en)   |
| Biografía |
|  Sexo
home  |
| Familia |
|  Nai
Parvati (pt)   |
|  Pai
Shiva  |
|  Cónxuxe
Sidhi (en)  Ridhi (en)   |
|  Irmá/n
Kartiqueia (pt)   |
|

| Códigos e identificadores |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| VIAF | 15151050109533411915  |
| Freebase | /m/0pjb6  |

 |

 |
|

| Fontes e ligazóns |
| --- |
|  Descrito pola fonte
* *The Nuttall Encyclopædia*
* *Pequeno Dicionario Enciclopédico de Brockhaus e Efron* "Q24761213 "
* *Encyclopædia Britannica* "1911 Encyclopædia Britannica/Ganesa (en) "
* *Dicionario Enciclopédico Brockhaus e Efron* "Q24381728 "
* *Metropolitan Museum of Art Tagging Vocabulary*
* *Grande Enciclopedia Soviética (1926 - 1947)* "Q105708023 "
 |

 |
| Wikidata C:Commons |

Festival de Ganesha Yatra en Pune, 2014.
**Ganesha** (en sánscrito: संस्कृत: गणेश), tamén coñecido como **Ganesh** ou **Ganexa**, é un dos deuses máis venerados do hinduísmo, simbolizando a sabedoría, a eliminación de obstáculos e o patrón das artes e das ciencias.

Adórase en numerosas formas relixiosas en toda a India e é unha figura central en rituais e celebracións hindús.

Ganesha co seu *vahana*, de 1900.
Ganesha é o símbolo das solucións lóxicas e debe interpretarse como tal. O seu corpo é humano mentres que a cabeza é a dun elefante; ao mesmo tempo, o seu transporte (*vahana*) é un roedor. Deste xeito, Ganesha representa unha solución lóxica aos problemas: é o "Destrutor de Obstáculos". A súa consorte é Buddhi (un sinónimo de "mente") e é adorado xunto con Lakṣmi (a deusa da abundancia) por comerciantes e empresarios. O culto a Ganesha está moi estendido, mesmo fóra da India. Os seus devotos chámanse *Gaṇapatyas*.

## Iconografía

 Estatua de Ganesha no distrito de Andra Pradesh, India
Como sucede nas outras representacións dos deuses no hinduísmo, a figura de Ganesha encapsula un arquetipo con múltiples significados e simbolismo. Expresa un ideal de perfección e tamén os medios a través dos cales pode alcanzarse.

**Ganesha** adoita representarse con cores cálidas que van do amarelo ao vermello, e ás veces amarelo verdoso, incorporando a forma humana cunha prominente barriga, catro brazos e a característica cabeza de elefante cun só cairo (ou un deles roto). É común atopalo montado no seu *vahana* (vehículo ou montura), un rato chamado Mushika (da raíz indoeuropea *mus*, literalmente 'rato'), que representa a capacidade para evitar obstáculos. Ganesha adoita representarse sentado, cunha perna levantada e cruzada sobre a outra, simbolizando o equilibrio entre o mundo material e o espiritual.

Na estrita iconografía hindú, é tabú representar a Ganesha con só dúas mans. Non obstante, existen imaxes de **Ganesha** con seis, oito, dez, doce ou incluso catorce mans, onde cada unha sostén un obxecto distinto, representando até cincuenta e sete símbolos diferentes segundo algúns estudosos. Cada atributo porta unha carga simbólica que reflicte as virtudes internas ás que os devotos deben aspirar.

## Adoración e simbolismo

 Estatua de Ganesha fotografada en Londres durante o día santo de Dipavali.
É tradicionalmente adorado antes de comezar calquera novo proxecto ou ao inicio de viaxes, e o festival de Ganesh Chaturthi celébrase anualmente en súa honra.

Ganesha é recoñecido no hinduísmo como o son primordial Om, do que se cre que emanaron todos os himnos sagrados. Representa a unión de Śakti (Enerxía) e Shiva (Materia), simbolizando tanto o Son como a Luz, xunto co seu irmán Escanda (ou Kartikeya). Ganesha encarna o equilibrio entre forza e bondade, poder e beleza, e destaca pola súa capacidade para discernir entre verdade e ilusión, o real e o irreal.

A sabedoría e os atributos de Ganesha descríbense no *Gaṇapati Upaniṣad*, un texto antigo que o identifica con Brahman (a realidade última) e Atman (a alma individual). Un dos mantras máis célebres asociados a Ganesha é *Om Gam Gaṇapataye Namah*, que se traduce como "Saúdo ao Señor dos grupos e exércitos".

## Nome e filiación

### Familia

É o primeiro fillo de Shiva e Pārvatī, irmán de Kartikeya e de Escanda, e marido de Budhi (Aprendizaxe) e Siddhi (Realización).

### Étimo

O nome está composto polas palabras *gaṇa* (sánscrito: गण = tropas, grupos, exércitos) + *īśa* (sánscrito: ईश = señor), que, por acomodación eufónica, forman *Gaṇeśa*.

*Ga* simboliza *Buddhi* (intelecto) e *Na* simboliza *Vijñāna* (sabedoría).

### Outros nomes

Celebración a Vinayaka, 2018
Tamén se lle chama **Vinayaka** en kannará, malaiala e marathi, **Vinayagar** e **Pillayar** en tamil, e **Vinayakudu** en telugu. Ganesha é considerado o eliminador de obstáculos, provedor de éxito e abundancia, mestre do intelecto, sabedoría e xefe do exército celeste, e por iso, esta divindade sempre se atopa na porta de todos os templos hindús e na porta dos fogares hindús como protector.

En xeral, o título hindú de respecto *śrī* ou *shri* ten como prefixo o seu nome.

Do mesmo xeito que outros Murtis hindús (ou deuses e deusas), Ganesha ten moitos outros títulos de respecto ou nomes simbólicos, e adoita ser venerado a través do canto do *sahasranama*, ou mil nomes. Cada un é diferente e leva un significado diferente, representando un aspecto diferente do deus en cuestión. Case todos os deuses hindús teñen unha ou dúas versións aceptadas das súas propias liturxias dos mil nomes.

* **Ameya** (sánscrito: अमेय), sen límites (en marathi)
* **Anangapujita** (sánscrito: आनंगपूजीता), O sen forma ou sen corpo
* **Omkara** (sánscrito: ॐ कार), co corpo en forma de Om
* **Balacandra** (sánscrito: बालचंदृ), quen leva a lúa na cabeza
* **Cintamani** (sánscrito: चिन्तमनि), aquel que elimina as preocupacións
* **Dhumraketu** (sánscrito: धुम्रकेतू), ou Burning
* **Gajakarna** (sánscrito: गजकर्ण), o que ten orellas de elefante
* **Gajanana** (sánscrito: गजानन्), aquel que ten rostro de elefante
* **Gajavadana**, o que ten a cabeza dun elefante
* **Gaṇadhyakśama** (sánscrito: गणध्यक्शमा), o líder das masas
* **Gaṇapati** (sánscrito: गणपती), Condutor dos Gaṇas, espíritos e pantasmas do exército de Shiva
* **Gaṇanatha**, Señor dos Ganas
* **Gananayaka**, Señor de todos os seres
* **Ekadanta** (sánscrito: एकदंत), cun só cairo
* **Kapila** (sánscrito: कपिल), o nome dunha vaca celeste. Gaṇexa representa as características de "dar" que simboliza a vaca, de aí o nome.
* **Lambodara** (sánscrito: लंबोदर), de barriga grande
* **Mushika Vahana**, O que conduce o rato
* **Pillaiyar**, tamil para "Noble Son"
* **Shupakarna**, orellas grandes e propicias
* **Sumukha** (sánscrito: सुमूख), aquel que ten un rostro fermoso: dise que Ganesha posúe todas as calidades da Lúa, a quen tamén se lle chama Deus da beleza, e por iso é coñecido como Sumukha.
* **Vakratunda** (sánscrito: वक्रतुंड), tronco curvo
* **Vighnaharta** (sánscrito: विघ्नहर्त), removedor de obstáculos
* **Vighna Vinashaka**, removedor de obstáculos
* **Vighnesh** ou **Vighneshvara** (sánscrito: विग्णेशवर), controlador de obstáculos ( *Vighna* = obstáculos, *īśvara* = señor)
* **Vikata** (sánscrito: विकट), o feroz
* **Vinayaka,** (sánscrito विनायक), un líder distinguido (Vi significa *especial* viśeṣa e nayaka da raíz *ni* para liderar, polo tanto, *líder*
* **Vishvadhara** ou **Jagadoddhara**, O que mantén o universo
* **Vishvanata** ou **Jagannatha**, Señor do Universo

Outro *murti* moi querido é o **Bala Gajanana** ou **Bala Ganesha** (literalmente, *o pequeno Ganesha* ou *o bebé Ganesha* ), no que se representa a un Ganesha moi novo cun tronco pequeno e ollos grandes nos brazos dos seus Divinos Pais, ou mentres abraza docemente. o Lingam, o símbolo de Shiva.

### Os doce nomes de Ganesha

O Ganesha Puraṇa, un texto importante dos Gaṇapatyas, ofrécenos unha lista dos doce nomes principais do deus elefante. Estes nomes deben pronunciarse antes de calquera ritual. Son os seguintes:

1. **Sumukha** : "O Señor cheo de graza"
dous. **Ekadanta** : "O Señor que só ten unha presa"
3. **Kapila** : "O Señor de cor leonata"
4. **Gajakarna** : "O Señor con orellas de elefante"
5. **Lambodara** : "O Señor cunha barriga prominente"
6. **Vikata** : "O deformado"
7. **Vighnanâsaka** : "O Señor destrutor de obstáculos"
8. **Ganâdhipa** : "O Señor Protector de Gaṇa"
9. **Dhûmraketu** : "O Señor da cor afumada" con dous brazos montado nun cabalo azul, o Gobernante do Kali Yuga
10. **Ganâdhyaksha** : "O ministro do Gana"
11. **Bhâlachandra** : "O Señor que leva a lúa crecente na súa cabeza"
12. **Gajânana** : "O Señor con cara de elefante".

Ademais destes, hai máis nomes que constitúen os 21 nomes de Ganesha, usados durante Puja. Ofrendas de flores e arroz acompañan aos 21 nomes de Ganesha (eka viśanti nama).

* **Vighnarâja** : "O Rei dos Obstáculos"
* **Gajânana** : "O Señor que ten rostro de elefante"
* **Lambodara** : "O Señor cunha barriga prominente"
* **Shivatmaja** : "O fillo de Shiva"
* **Vakratunda** : "O Señor co tronco retorcido"
* **Supakarna **Gaṇeśvara** : "O Señor de Gana"
* **Vighnanashin** : "O destrutor de obstáculos"
* **Vikata** : "O deformado"
* **Vamana** : "O anano"
* **Sarvadeva **Sarvadukhavinâshi **Vighnarhartr** : "O Señor que cancela os obstáculos"
* **Dhûmrâja **Sarvadevâdhideva **Ekadanta** : "O Señor que só ten un colmillo"
* **Krishnapingala** : "O Señor Azul Escuro"
* **Bhâlachandra** : "O Señor que leva a lúa crecente na súa cabeza"
* **Gananâtha** : "O comandante supremo de Ghana"
* **Shankarasunav** : "O fillo de Shankara"
* **AnangapujitaGanesa Macula**

### Astronomía

**Ganesa Macula** é un accidente xeolóxico de albedo escuro e de forma circular da lúa Titán do planeta Saturno. O seu nome procede da divindade **Ganesha**.

## Notas

## Véxase tamén

### Bibliografia

* de Oliveira, João Baptista; Carvalho, Redondo (1952) *Tai-Hei: três meses no Oriente*. Lisboa. Editorial-Século
* de Séguier, Jaime; Lello, José. *Dicionário prático ilustrado: novo dicionário enciclopédico luso-brasileiro.* Porto. Lello & Irmão