Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Newtonianismo

O **newtonianismo** é unha doutrina filosófica e científica inspirada nas crenzas e métodos do científico e filósofo natural Isaac Newton. Aínda que as contribucións influentes de Newton foron principalmente na física e as matemáticas, a través de obras fundamentais como o *Principia Mathematica*, a súa ampla concepción do universo como rexido por leis racionais e comprensíbeis sentou as bases de moitas vertentes do pensamento da Ilustración.

O newtonianismo converteuse nun programa intelectual influente que aplicou os principios de Newton a moitas vías de investigación, sentando as bases da ciencia moderna (ciencias naturais e ciencias sociais), ademais de influír na filosofía, o pensamento político e a teoloxía. O filósofo escocés David Hume, probabelmente inspirado nos métodos de análise e síntese desenvolvidos por Newton en *Opticks*, foi un firme partidario do empirismo newtoniano nos seus estudos dos fenómenos morais.

Newton e a súa filosofía conduciron á popularización da ciencia en Europa, especialmente en Inglaterra, Francia e Alemaña. Pode contrastarse esta filosofía con outras, por exemplo o cartesianismo, baseado na filosofía de René Descartes.

## Orixes e fundamentos

Newton desenvolveu un método que privilexia a observación empírica e o razoamento matemático. Na súa obra, substituíuse o termo "hipóteses" por "regras", evidenciando a aposta pola demostración a partir dos fenómenos observados. Este enfoque diferenciouse do método cartesiano e foi determinante para o establecemento do empirismo científico.

## Influencia e legado

O newtonianismo converteuse nun programa intelectual que transcende as ciencias exactas. A súa influencia expandiuse ao pensamento filosófico, político e teolóxico, servindo de inspiración para figuras como Hume, que aplicou os principios empíricos na análise dos fenómenos morais.

Ademais, o newtonianismo desempeñou un papel crucial na popularización da ciencia en Europa, contribuíndo a catalizar a Era da Ilustración.

## Relixiosidade

A pesar do seu rigor científico, Newton era profundamente relixioso. Interpretaba as *Escrituras* de forma literal e sostiña que a intervención divina era necesaria para manter o funcionamento do universo, idea que reconciliaba coa súa visión mecánica da natureza.

## Notas

## Véxase tamén

### Outros artigos

* Empirismo
* Filosofía
* Filosofía da ciencia
* Filosofía das matemáticas
* Ilustración
* Razoamento dedutivo
* Razoamento indutivo

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre filosofía é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.*  *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
# Sussex

O histórico condado de Sussex.
**Sussex** é un dos condados históricos de Inglaterra, que corresponde aproximadamente á área do antigo reino anglosaxón do mesmo nome. A capital histórica do condado é a vila de Lewes.

### Historia

A historia do reino de Sussex está moi pouco documentada, pero sábese que mantivo certa independencia entre os séculos V e IX.

#### Toponimia

O seu nome deriva do inglés antigo *Sūþsēaxe* (saxóns do sur) que significa saxóns do sur. Foi un dos 7 reinos que formaron a Heptarquía, nome que recibe o conxunto de reinos que estaba formado polos invasores anglosaxóns e xutes que invadiron a illa tras a saída do Imperio Romano no século V.

### Situación

Limita ao nordeste co condado de Kent, ao norte co condado de Surrey, ao oeste co condado de Hampshire e ao sur coa Canle da Mancha. Actualmente, a efectos administrativos, divídese nas rexións de West Sussex e East Sussex e tamén a cidade de Brighton e Hove, elevada a ese status só no ano 2000 (até entón, a única cidade de Sussex fora Chichester).

### Principais vilas e cidades

* Arundel (West Sussex)
* Batle (East Sussex)
* Bognor Regis (West Sussex)
* Bexhill-on-Sea (East Sussex)
* Brighton e Hove (sede da Universidade de Brighton e da Universidade de Sussex ) (East Sussex)
* Burgess Hill (West Sussex)
* Chichester (sede da Universidade de Chichester ) (West Sussex)
* Crawley (West Sussex)
* Crowborough (East Sussex)
* Eastbourne (East Sussex)
* East Grinstead (West Sussex)
* Hailsham (East Sussex)
* Hastings (East Sussex)
* Haywards Heath (West Sussex)
* Heathfield (East Sussex)
* Horsham (West Sussex)
* Hove (East Sussex)
* Lancing (West Sussex)
* Lewes (East Sussex)
* Littlehampton (West Sussex)
* Midhurst (West Sussex)
* Petworth (West Sussex)
* Rye (East Sussex)
* Selsey (West Sussex)
* Uckfield (East Sussex)
* Worthing (West Sussex)

## Notas

## Véxase tamén

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre xeografía é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.*  *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
# Pobo yolŋu

| Pobo yolŋu |
| --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |
| Mandawuy Yunupingu, membro do grupo de música yolŋu Yothu Yindi. |

 |

 |
|

|  |
| --- |
|  Instancia de
grupo étnico  |

 |
|

| Códigos e identificadores |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Freebase | /m/0496ps  |

 |

 |
| Wikidata |

Os **yolŋu** son un grupo aborixe australiano que habita no nordeste da Terra de Arnhem, no Territorio do Norte de Australia. Yolŋu quere dicir "persoa" nas linguas yolŋu. O termo **murngin** foi empregado antigamente por algúns antropólogos para falar dos yolŋu.

## Lei yolŋu

O complexo sistema legal dos yolŋu coñécese como *Maḏayin*. O *Maḏayin* inclúe toda a lei das persoas, os instrumentos e os obxectos, os ditados orais, nomes e cancións e outros aspectos da vida.

## Historia

Os yolŋu mantiñan boas relacións comerciais, durante centos de anos, cos pescadores da illa indonesia de Makassar. Algúns yolŋu viaxaron a Sulawesi con makassares e volveron, ou, mesmo chegaron até a China.

### Contacto cos europeos

Os yolŋu entraron en contacto cos europeos antes da chegada dos británicos a Australia cos seus contactos cos comerciantes makassares dende probablemente o século XVI. O nome dos yolŋu para referirse ós europeos é *balanda*, que deriva de "Holanda".

## Notas

## Véxase tamén

### Outros artigos

* Peticións en cortiza de Yirrkala
* Lista dos pobos indíxenas de Australia
# Los Angeles Dodgers

| Los Angeles Dodgers |
| --- |
| **Fundado en 1883** Nos Os Ánxeles desde 1958 |
|  |
|

|  |
| --- |
|  |
| **Insignia** |

 |
| Afiliacións de Grandes Ligas |
| * National League (1883–presente)
	+ División Oeste (1969–presente)
* American Association (1884–1889)
 |
| Uniforme actual |
|  |
| Dorsais retirados | *1, 2, 4, 19, 20, 24, 32, 39, 42, 53* |
| Cores |
| * Azul, branco, vermello
 |
| Nome |
| * Los Angeles Dodgers (1958–presente)
* Brooklyn Dodgers (1932–1957)
* Brooklyn Robins (1914–1931)
* Brooklyn Superbas (1913)
* Brooklyn Trolley Dodgers (1911–1912)
* Brooklyn Superbas (1899–1910)
* Brooklyn Bridegrooms (1896–1898)
* Brooklyn Grooms (1891–1895)
* Brooklyn Bridegrooms (1888–1890)
* Brooklyn Grays (1885–1887)
* Brooklyn Atlantics (1884)
 |
| Alcumes |
| * The Boys In Blue, The Blue Crew
 |
| Estadio |
| * Dodger Stadium (1962–presente)
* Los Angeles Memorial Coliseum (1958–1961)
* Roosevelt Stadium (Jersey City) (1956–1957)
* Ebbets Field (Brooklyn) (1913–1957)
* Washington Park (II) (Brooklyn) (1898–1912)
* Eastern Park (Brooklyn) (1891–1897)
* Ridgewood Park (Brooklyn) (1886–1889)
* Washington Park (I) (Brooklyn) (1884–1890)
 |
| Títulos das Grandes Ligas |
| Series Mundiais (7) | 1955, 1959, 1963, 1965, 1981, 1988, 2020 |
| National League (24) | 1890, 1899, 1900, 1916, 1920, 1941, 1947, 1949, 1952, 1953, 1955, 1956, 1959, 1963, 1965, 1966, 1974, 1977, 1978, 1981, 1988, 2017, 2018, 2020 |
| **AA** (1) | 1889 |
| División Oeste (19) | 1974, 1977, 1978, 1981, 1983, 1985, 1988, 1995, 2004, 2008, 2009, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020 |
| Wild card (2) | 1996, 2006 |
| Administración |
| Dono(s) | Guggenheim Baseball Management |
| Adestrador | Dave Roberts |
| Presidente | Andrew Friedman |

**Los Angeles Dodgers** son un club profesional de béisbol da Major League Baseball con sede nos Ánxeles (California, Estados Unidos de América). O equipo xoga na División Oeste da National League. Fundado en 1883, en Brooklyn, Nova York, foi coñecido con multitude de nomes até converterse nos Brooklyn Dodgers en 1932. Na tempada 1958 o equipo trasladouse aos Ánxeles, onde seguen actualmente. Conseguiu o título das Series Mundiais en sete ocasións, a última en 2020.

## Xogadores

### Números retirados

* 1 Pee Wee Reese
* 2 Tommy Lasorda
* 4 Duke Snider
* 19 Jim Gilliam
* 20 Don Sutton
* 24 Walter Alston
* 32 Sandy Koufax
* 39 Roy Campanella
* 42 Jackie Robinson
* 53 Don Drysdale

## Estadios

* Dodger Stadium (1962-actualidade)
* Los Angeles Memorial Coliseum (1958-1961)
* Ebbets Field (Brooklyn) (1913-1957)
* Washington Park (Brooklyn) (1898-1912)
* Eastern Park (Brooklyn) (1891-1897)
* Ridgewood Park (Brooklyn) - só os domingos (1886-1889)
* Washington Park (Brooklyn) (1884-1890)

## Véxase tamén

### Outros artigos

* Brooklyn
* Os Ánxeles

### Ligazóns externas

* Sitio web oficial Arquivado 03 de febreiro de 2022 en Wayback Machine.
# Tricoleucemia

| Tricoleucemia |
| --- |
| Aviso médico. **Atención!Wikipedia non dá consellos médicos. Se cre que pode requirir tratamento, consúltello ao médico.* |
|

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |

 |

 |
|

|  |
| --- |
|  Instancia de
clase de doenza  |
|  Subclase de
leucemia linfática crónica Leucemias de células B (pt)  doenza  |

 |
| Características |
|  Especialidade médica
hematoloxía  |
|  Fármacos para tratamento
Cladribina (pt)  rituximab vemurafenib (en)  pentostatin (en)  Cladribina (pt)   |
|

| Códigos e identificadores |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Freebase | /m/045hts  |
| MeSH | D007943  |
| Thesaurus do NCI | C7402  |
| DiseasesDB | 5589  |
| CIE-11 | 82152208  |
| CIE-10 | C91.4  |
| MedlinePlus | 000592  |
| eMedicine | 200580  |
| OpenAlex | C2910537785 e C2780483514  |
| KEGG | H00006  |

 |

 |
| Wikidata C:Commons |

A **tricoleucemia**, tamén coñecida coma **leucemia de células pilosas** ou **reticuloendoteliose leucémica**, é unha neoplasia hematolóxica de estirpe linfoide B. Clasifícase coma un subtipo de leucemia linfática crónica.

## Historia

Foi descrita por vez primeira a comezos do século XX, cando se denominou orixinalmente coma "leucemia histiocítica", "reticulose maligna" ou "reticulose linfoide". En 1958 renomeouse coma "tricoleucemia" polo aspecto "peludo" das células B malignas que aparecen nesta patoloxía.

## Signos e síntomas

* **Pancitopenia **Esplenomegalia** (que pode ser masiva)
* Escasas **adenopatías** (<5%) (o que a diferenza doutras doenzas linfáticas), malia descubrirse nas técnicas de imaxe (TAC) adenopatías abdominais con frecuencia.
* Alteracións inmunolóxicas: vasculites (polo xeral panarterite nodosa) e infeccións (adoito pneumonías por Legionella)

## Diagnóstico

O diagnóstico da tricoleucemia realízase en base á sospeita por mor dos síntomas e signos, que posteriormente son confirmados con probas específicas. Na extensión de sangue periférica observaranse "células pilosas". O estudo da medula ósea cómpre dunha biopsia, xa que normalmente o aspirado medular é seco. O estudo inmunohistoquímico porá de manifesto a positividade para as tinturas para a fosfatase ácida resistente ao tartarato e o marcador CD25. Ocasionalmente tamén expresan CD19, CD20, CD22, CD11c, CD103 e FMC7.

## Tratamento

Son tratados soamente os doentes nos que os síntomas son evidentes e acusados. Nos individuos asintomáticos adóitase manter unha conduta expectante, con controis periódicos a miúdo.

A base do tratamento é a quimioterapia. O fármaco de primeira elección é a cladribina (un análogo das purinas), que consegue remisión nun 95% dos casos. A pentostatina tamén pode ser útil no tratamento desta doenza.

## Notas

## Véxase tamén

### Outros artigos

* Leucemia

### Ligazóns externas

* National Cancer Institute *(en inglés)*
# Serigrafía

| Serigrafía |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |

 |

 |
|

|  |
| --- |
|  Instancia de
técnica de impresión industria  |
|  Subclase de
gravado estampa  |
|  Parte de
 industria  |
|  Composto por
 bastidor (pt)  Sensibilização (pt)   |
|  Nome orixinal
silk screen (en)  |
|  Elemento operado
Estarcido  |

 |
|

| Características |
| --- |
|  Produto ou servizo
serigrafía (pt)   |

 |
|

| Implicados |
| --- |
|  Practicado por
serigrafista  |

 |
|

| Datas |
| --- |
|  Período
Dinastía Song  |

 |
|

| Localización |
| --- |
|  Lugar de creación
 República Popular da China  |

 |
|

| Códigos e identificadores |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Freebase | /m/0bp6j  |
| OpenAlex | C2776422346  |

 |

 |
|

| Fontes e ligazóns |
| --- |
| Despregar
 Descrito pola fonte
* *Enciclopedia belarusa (volume 15)* pp. 520
* *Grande Enciclopedia Soviética 1969-1978* pp. 174
* *Enciclopedia Soviética Armenia*
 |

 |
| Wikidata C:Commons |

Detalle dunha serigrafía.
A **serigrafía** é unha técnica de impresión, consistente na reprodución de documentos e imaxes sobre case todos os materiais mediante a transferencia de tinta a través dunha gasa. O paso da tinta bloquéase nas áreas onde non haberá imaxe mediante unha emulsión ou verniz, e queda libre nas zonas onde pasará a tinta.

O sistema de impresión é repetitivo; unha vez se elabora o primeiro modelo, a impresión pode repetirse centos ou miles de veces sen perda de resolución.

## Notas

## Véxase tamén

### Bibliografía

* Lajo Pérez, Rosina (1990). *Léxico de arte* (en castelán). Akal. ISBN 978-84-460-0924-5.

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* |

---
# Latas de sopa Campbell

| *Latas de sopa Campbell* |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |

 |

 |
|

|  |
| --- |
|  Instancia de
pintura  |
|  Título
Campbell's Soup Cans (en)  |

 |
|

| Características |
| --- |
|  Material / ingrediente
lenzo (soporte pictórico) pintura acrílica  |
|  Xénero artístico
natureza morta  |
|  Movemento
Arte pop  |
|  Representa a
Campbell Soup Company (pt)  lata  |
|  Colección
 Museo de Arte Moderna de Nova York  |

 |
|

| Implicados |
| --- |
|  Creador/a
Andy Warhol  |
|  Propietario/a
 Irving Blum  |

 |
|

| Datas |
| --- |
|  Fundación / creación
1962  |

 |
|

| Cifras e dimensións |
| --- |
|

|  |
| --- |
|  Altura    97 pulgadas  |
|  Anchura    163 pulgadas  |

 |

 |
|

| Localización |
| --- |
|  Localización
 Museo de Arte Moderna de Nova York  |
|  País de orixe
 Estados Unidos de América  |

 |
|

| Códigos e identificadores |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Freebase | /m/0264r0p  |

 |

 |
|

| Fontes e ligazóns |
| --- |
|  Número inventario
476.1996.1-32 (Museo de Arte Moderna de Nova York)  |

 |
| Wikidata C:Commons |

Latas de sopa Campbell (en inglés: *Campbell's Soup Cans*), tamén coñecida como 32 latas de sopa Campbell, é unha obra de arte producida en 1962 polo artista estadounidense Andy Warhol. Consiste en trinta e dous lenzos, cada un de 50,8 cm de altura e 40,6 cm de largura, nos que hai pintada unha lata de sopa Campbell que reproduce tódalas variedades de sopa enlatada que a compañía ofrecía daquela. As pinturas individuais foron realizadas cun proceso semimecanizado de serigrafía. O apoio de *Campbell's Soup Cans* respecto dos temas da cultura popular axudou á arte pop a converterse nun movemento artístico de transcendencia.

Para Warhol, un ilustrador comercial que se convertería nun autor de éxito, pintor e director de cinema, esta obra supuxo a súa primeira exposición individual nunha galería de arte como artista profesional. A obra, exposta por vez primeira na Galería Ferus de Os Ánxeles, marcou o comezo da arte pop na costa oeste dos Estados Unidos. Ó comezo, a mestura do proceso semimecanizado, o estilo e o tema comercial provocaron anoxo, xa que o evidente comercialismo mundano representaba unha aldraxa directa á técnica e filosofía do expresionismo abstracto, un movemento artístico que foi dominante durante o período posterior á segunda guerra mundial e que se aferrabaa, non só ós valores e á estética das «Belas Artes», senón tamén a unha inclinación mística. Esta controversia conducíu a un gran debate sobre a ética e os méritos que supoñían este traballo. Os motivos de Warhol como artista foron postos en cuestión, e continúan a día de hoxe. A gran conmoción pública axudar a transformar a Warhol dende un experimentado ilustrador comercial dos anos 1950 a un notable artista de belas artes, e distinguíuno doutros artistas pop emerxentes. Aínda que a demanda comercial polas súas pinturas no foi immediata, a relación de Warhol co tema fixo que o seu nome se convertese en sinónimo das pinturas de *Latas de sopa Campbell*.

## Notas
# Steve Martin

Steve Martin|   |
| Biografía |
| Nacemento | (en) Steve Glenn Martin  14 de agosto de 1945  (80 anos) Waco
 |
| Residencia | Os Ánxeles Inglewood (pt)  Garden Grove  |
| Relixión | Baptismo  |
| Educación | Universidade de California, Os Ánxeles   Santa Ana College   Garden Grove High School   California State University, Long Beach (en)    Rancho Alamitos High School   |
| Actividade |
| Ocupación | actor de televisión, actor de dobraxe, guionista, dramaturgo, intérprete, actor, coleccionista de arte, director de televisión, intérprete de banxo, músico, actor de cinema, escritor, humorista, produtor de cinema, artista urbano, compositor  |
| Período de actividade | 1977  -  |
| Membro de | Academia das Artes e das Ciencias dos Estados Unidos  |
| Xénero artístico | Bluegrass  |
| Influencias | Smothers Brothers, George Carlin, Jerry Lewis, Redd Foxx, Woody Allen, George Burns, Jack Benny, Monty Python e Richard Pryor  |
| Representante | Endeavor Group Holdings, Inc.  |
| Instrumento | Banjo  |
| Selo discográfico | Warner Bros. Records  |
| Familia |
| Cónxuxe | Anne Stringfield (2007–) Victoria Tennant (1986–1994), divorcio  |
| Fillos | Mary A. Martin  () Anne Stringfield  |
| Premios |
| * (2015)  AFI Life Achievement Award
* (2 de marzo de 2014)  Óscar Honorífico
* (2005)  Lendas Disney
* (2005)  Premio de Mark Twain ao humor estadounidense
* (1969)  Primetime Emmy Award de melhor roteiro em série de comédia (pt) , premiado polo traballo *The Smothers Brothers Comedy Hour (en)*
* Premio Kennedy
* Membro da Academia Estadounidense das Artes e as Ciencias
* premios do Sindicato de Guionistas dos Estados Unidos
 |
|  **Sinatura**   |
|

---

 |
| Sitio web | stevemartin.com  |
|

---

                 |

**Stephen Glenn** "**Steve**" **Martin**, nado o 14 de agosto de 1945 en Waco, Texas, é un humorista, actor, dramaturgo e guionista estadounidense.

## Traxectoria

Martin medrou no sur de California, traballou de neno en Disneyland (1955-1958) e como humorista no parque de atraccións Knott's Berry Farm, comezou a facerse coñecido como guionista da *Smothers Brothers Comedy Hour* (1967-1969) polo que cos outros guionistas gañou un Emmy en 1969. A mediados da década de 1970 foi un convidado frecuente en *The Tonight Show* cun humor absurdo. Con *Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band* (1978) comezou a súa carreira como actor, salientando en *Pennies from Heaven* (1981), *All of Me* (1984), *Roxanne* (1987), *Parenthood* (1989), *O pai da noiva* (1991), *O pai da noiva II* (1995) ou *Cheaper by the Dozen* (2003). En 1993 estreou a súa primeira obra de teatro *Picasso at the Lapin Agile*. No ano 2000 publicou a novela curta *Shopgirl*, seguíndolle *The Pleasure of My Company* (2003) e o libro de memorias *Born Standing Up* (2007).

## Véxase tamén
# Jeremy Clarkson

Jeremy Clarkson|  |
| Biografía |
| Nacemento | (en) Jeremy Charles Robert Clarkson  11 de abril de 1960 (66 anos) Doncaster, South Yorkshire,  Inglaterra |
| Residencia | Chipping Norton  |
| País de nacionalidade |  Inglaterra |
| Educación | Hill House School (en)    Harlow College (en)    Repton School (en)    The Sheffield College (en)    |
| Altura | 1,96 m  |
| Actividade |
| Campo de traballo | Xornalismo, programa de televisión, actividade literaria e literatura de divulgación científica  |
| Ocupación | Xornalista |
| Período de actividade | 1988  -  |
| Empregador | British Broadcasting Corporation (–2015)  W. Chump & Sons Ltd (en)    |
| Obra |
| **Obras destacables (1977-2001) Top Gear (pt)
* (2016-2024) The Grand Tour
* (2021) Clarkson's Farm (en)
 |
| Familia |
| Cónxuxe | Frances Cain  |
|

---

 |
| Sitio web | jeremyclarkson.co.uk  |
|         |

**Jeremy Charles Robert Clarkson**, nado o 11 de abrill de 1960, é un presentador e xornalista inglés especializado en automobilismo.

## Traxectoria

É principalmente coñecido pola súa participación no programa da BBC *Top Gear* xunto cos copresentadores Richard Hammond e James May. Tamén escribe columnas semanais en *The Sunday Times* e no tabloide sensacionalista británico *The Sun*.

## Véxase tamén

### Ligazóns externas

* Jeremy Clarkson na IMDb. *(en inglés)*
* Columnas de Clarkson no Sunday Times Arquivado 25 de maio de 2010 en Wayback Machine. *(en inglés)*
# Podcast

Unha icona dunha fonte de novas RSS, usada adoito para indicar o podcast dunha páxina web.
Radio portátil estéreo Wi-Fi/DAB+/FM/podcast/Bluetooth
Gravadora estéreo Wi-Fi/DAB+/FM/CD/MP3/WMA/USB/SDHC/pódcast con base para iPod
Receptor estéreo Wi-Fi/DAB+/FM/CD/USB/podcast. DRC = Dynamic Range Control
Un **podcast** é un xeito de publicar ficheiros multimedia, habitualmente de son (en formato MP3 ou ogg), utilizando RSS para facilitar a subscrición. Os ficheiros quedan almacenados nun servidor de Internet, e os subscritores baixan os ficheiros automaticamente mediante un software de subscrición. Esta tecnoloxía asóciase á idea de *radio baixo demanda*, xa que permite aos ouvintes escoitar os programas de radio cando o desexen. Para alén da subscrición mediante feed RSS, os podcasts adoitan ter unha web, e un reprodutor de son online para facilitar a escoita.

## Historia

O termo orixinouse o 12 de febreiro de 2004 pola combinación de *broadcast* co reprodutor de Apple Computer, iPod, creando unha contracción con ambas as palabras.

### En galego

En outubro de 2005 publicouse o primeiro podcast en galego chamado e-music, un programa de música electrónica, arte e tecnoloxía dirixido por Isaac González e que tamén se emitía en CuacFM. Seguírono outros como Casatlántica de María Lado, Ouveos na noite de Zimer103 ou Areias Sonoras de Ictioscopio. A estes seguiríanos moitos outros ata a actualidade, que foron reflectidos en Podgalego.

### Podgalego

En abril de 2006, a raíz da cantidade de podcasts en galego que se ían creando e coa intención de amosalos e ordenalos, así como dar a coñecer a tecnoloxía naceu Podgalego. Os principais creadores de podgalego foron Isaac González (do podcast e-music) e Uxío Broullón (de Areias Sonoras). A páxina, tras 7 anos de actividade e xunto cun certo declive do podcasting, desapareceu, aínda que no 2016 coincidindo co décimo aniversario apareceu de xeito renovado tamén coincidindo co novo auxe do podcasting por mor da expansión dos teléfono intelixentes.

## Notas

## Véxase tamén

### Outros artigos

* RSS
* iPod

### Ligazóns externas

* Podgalego, o diretorio de podcast en galego
* Libro en español cun capítulo sobre os podcast en galego