Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Bríxida (deusa)

| Bríxida |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |

 |

 |
|  Instancia de
deidade celta  |
|  Venerado por
Mitoloxía irlandesa  |
|  Parte de
Tuatha Dé Danann  |
|  Semellante a
Brigantia  |
| Biografía |
|  Sexo
muller  |
| Familia |
|  Pai
Dagda  |
|

| Códigos e identificadores |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Freebase | /m/0ltdy  |

 |

 |
| Wikidata C:Commons |

**Bríxida** (tamén grafada como **Brighid**, Brigid ou **Brigit**) é unha deusa celta moi popular en Irlanda, deusa da inspiración e do lume. Bríxida era representada por tres mulleres, Bríxida, a poetisa, Bríxida, a menciñeira, e Bríxida, a ferreira, sendo coñecida coma a deusa da Tripla Lapa, pois o lume alimenta as forxas, quenta os experimentos dos alquimistas, e incendia a mente dos poetas. Deu lugar a múltiples topónimos na Europa atlántica.

Bríxida é unha das deusas chamadas de pancélticas, pois foi loada por todos os diferentes pobos celtas. Bríxida era filla do deus supremo Dagda, e un dos Tuatha Dé Danann. Era a dona de Bres, rei dos Tuatha Dé Danann, con quen tivo un fillo, Ruadán.

## Orixe e toponimia asociada

En irlandés antigo *Brigit* (ˈbrɪʝɪdʲ) pasou a escribirse coma *Brighid* no irlandés moderno. A forma antiga pasou ao inglés coma *Bridget*, e ao galego antigo coma *Brigida* (hoxe escrito Bríxida). Estaría tamén relacionado o nome da deusa celta Brigantia, loada na Gran Bretaña e a Gallaecia.

### Topónimos que derivan de *Brigid*

* Brìghde/Brìde (Escocia)
* Fraid (Gales)
* Brigindū (Galia)
* Brigantia (vila da Gallaecia, hoxe Betanzos)
* Braga (capital da Gallaecia, hoxe no Norte de Portugal)
* Braganza (vila da Gallaecia, hoxe no Norte de Portugal)
* Brigantis (Gran Bretaña)
* Bregenz (Austria)

## Notas

## Véxase tamén

### Outros artigos

* Bríxida de Irlanda
* Brigantia (deusa)
# Título honorífico

**Título honorífico** é un cualificativo que engloba calquera tipo de título outorgado por unha causa de importante relevancia a persoas vivas ou falecidas, con independencia de que forme parte da realeza ou se dedique a calquera profesión ou actividade.

## Véxase tamén

* Tratamentos protocolarios da monarquía
# Alfombra

| Alfombra |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |

 |

 |
|

|  |
| --- |
|  Subclase de
revestimento de pavimentos (pt)  tapete (pt)   |
|  Composto por
 téxtil  |

 |
|

| Características |
| --- |
|  Material / ingrediente
la fibra sintética  |

 |
|

| Códigos e identificadores |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Freebase | /m/01n5cy  |

 |

 |
|

| Fontes e ligazóns |
| --- |
| Despregar
 Descrito pola fonte
* *Enciclopedia Soviética Armenia*
* *Dicionario razonado da gran lingua rusa* "Q30203308 "
* *Pequeno Dicionario Enciclopédico de Brockhaus e Efron* "Q24767470 "
* *Encyclopædia Britannica* "1911 Encyclopædia Britannica/Carpet (en) , 1911 Encyclopædia Britannica/Rug (en) "
* *Dicionario Enciclopédico Brockhaus e Efron* "Q24442655 "
* *Grande Enciclopedia Soviética (1926 - 1947)* "Q121102303 "
 |

 |
| Wikidata C:Commons |

Alfombra de primeira calidade feita a man de Azerbaidján
 Unha alfombra enfiada a máquina
Unha **alfombra** é unha peza rectangular téxtil urdida ou tecida.

Polo xeral, as alfombras utilízanse en decoración de interiores, para facer máis fermosos os espazos e para facer máis tranquilo camiñar polo chan. As alfombras son máis quentes e suaves que os pisos duros como madeira, baldosa ou formigón. As alfombras poden ser de moitos tamaños diferentes, orixináronse en Asia Central, pero a idea da fabricación de máquinas foi inventada en Europa. A alfombra máis antiga coñecida foi atopada no ano 1947 nas escavacións en Siberia.

Hai dous tipos de alfombras diferentes: unha feita a man por métodos tradicionais e outra tecida a máquina. Isto explica a gran diferenza de estilo e prezo entre alfombras tradicionais e as modernas.

O termo "alfombra" úsase principalmente para describir os téxtiles colocados no chan, pero tamén para as expostas en vertical (habitual en Oriente Medio e outras zonas de Asia), e provén do árabe *al-hambal.* No islam, as alfombras úsanse como alfombras de oración, para que a xente se axeonlle cando rezan. Noutros idiomas como o inglés (*carpet*) deriva do italiano (*carpire*).

## Notas

## Véxase tamén

* Artesanía
* Encaixe de bolillos
* Fiar
* Industria téxtil
* Tea
* Tecedura

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* |

---
# Nakajima B6N

| Nakajima B6N |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |

 |

 |
|

|  |
| --- |
|  Instancia de
familia de aeronaves  |
|  Subclase de
bomber-torpedo plane (en)  torpedo bomber with 1 engine (en)  torpedo-armed monoplane (en)  carrier-capable torpedo bomber (en)  torpedeiro (pt)   |

 |
|

| Características |
| --- |
|  Impulsado por
 Nakajima Mamoru (en)  Mitsubishi Kasei (pt)   |

 |
|

| Implicados |
| --- |
|  Operador/a
 Marinha Imperial Japonesa (pt)   |
|  Desenvolvedor/a
 Compañía Aeronáutica Nakajima  |
|  Fabricante
 Compañía Aeronáutica Nakajima  |

 |
|

| Datas |
| --- |
|  Entrada en servizo
1943  |
|  Retiro do servizo
1945  |
|  Primeiro voo
14 de marzo de 1941  |

 |
|

| Localización |
| --- |
|  País de orixe
 Xapón  |

 |
|

| Códigos e identificadores |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Freebase | /m/02n3m4  |

 |

 |
| Wikidata G:Commons C:Commons |

O **Nakajima B6N Tenzan** (montaña celestial) foi un bombardeiro lixeiro e torpedeiro xaponés da segunda guerra mundial. Deseñouse en 1939 para suceder ao B5N e tiña unha célula semellante, pero con mellores prestacións e un motor máis potente. Voou por primeira vez na primavera de 1941 pero o deseño sufriu moitos problemas técnicos que quedarían finalmente emendados a finais de 1942. Construíronse 1.266 e moitos foron usados como avións de recoñecemento e como *kamikazes*. Os aliados alcumárono "Hill".

Foi o torpedeiro estándar da Armada Imperial Xaponesa de torpedero durante os últimos anos da guerra, pero debido ao seu longo desenvolvemento, á escaseza de pilotos experimentados e á superioridade aérea estadounidense o B6N nunca chegou a demostrar plenamente todo o seu potencial.
# Homofonía

* Homofonía (música): Textura musical, oposta á polifonía, que se caracteriza pola escritura a varias voces que se moven de xeito uniforme. Réxese polas leis da harmonía.
* Homofonía (lingüística): A **homofonía** é un fenómeno da lingüística polo cal dúas palabras diferentes coinciden na forma externa (do grego "homo" igual e "fono" son). As palabras homónimas poden ser homógrafas e homófonas.
# Zen Soto

**Sōtō** (曹洞宗; xaponés: ' ' Sōtō-shū' ', chinés: ' ' Caodong-zong ' ') é un dos dous principais cultos zen no Xapón (o outro é o Rinzai). É unha extensión ou subrama da chinesa Caodong, traída ao Xapón por Dogen (1200-1253), e que despois da súa morte se coñeceu como "escola Soto".

## Características

Con 14.700 templos e case 7 millóns de adherentes (en 1989), o Soto é o principal culto zen no Xapón, por riba de Rinzai e de Obaku. Na historia xaponesa, o Soto gañou terreo entre os gobernantes provinciais e máis a xente corrente, mentres que o Rinzai gañou apoio no goberno central dos samurais.

O Soto pratícase no Xapón e no oeste, e fai fincapé no shikantaza e na meditación, simplemente sentando nunha postura queda. O asento e meditación non se ve como un medio senón como un fin en si mesmo, un xeito directo de expresar a iluminación e máis a Budeidade nun instante.

## Historia

As características de Soto como un estilo distinto de zen remóntanse a Shih-t'ou Hsi-ch'ien-ch'ien (en xaponés Sekito Kisen, 700-790) quen conduciu un centro importante da práctica nas montañas da provincia de Hunan na China. Desta escola partiron tres escolas diferentes de zen, das que o Soto é unha delas, fundado por Tung-tung-shan Liang-chieh (807-69) na China. A súa transmisión ao Xapón foi por Eihei Dogen Cenxi (1200-1253). Con certa similitude coas tradicións do budismo tibetano, un monxe sénior é nomeado para ser un portador do liñaxe no cerimonia da transmisión do Dharma. Este monxe será recoñecido previamente ao ter algún grao iluminación ou satori por un mestre actual de zen, así como vivindo e servindo durante décadas nun mosteiro zen. Os documentos da lineaxe remóntanse na cadea de transmisión ata Gautama Buddha, o histórico Buddha orixinal e fundador do budismo.

## Textos importante

O poema de Shih-t'ou Hsi-ch'ien's-ch'ien "A harmonía da diferenza e Igualdade" é unha importante expresión temperá do budismo zen e lévase cantando nos templos de Soto ata hoxe en día. Un dos poemas do Tung-tung-shan Liang-chieh, o fundador do Soto, é "A canción da consciencia do espello precioso", cantada tamén aínda hoxe nos templos Soto. O ensino de Dogen caracterízase pola identificación da práctica como a iluminación mesma. Esta explicación descríbea no Shobogenzo.

## Véxase tamén

### Outros artigos

* Budismo
* Caodong
* Shikantaza
* Shunryu Suzuki
* Zazen
* Zen
# Maudgalyāyana

Maudgalyāyana|   |
| Biografía |
| Actividade |
| Período de actividade | século VI a. C.  -  século V a. C.  |

**Maudgalyāyana** (pali: **Moggallāna**), tamén coñecido como **Mahāmaudgalyāyana** ou polo seu nome de nacemento **Kolita**, foi un dos discípulos máis achegados ao Buda. Descrito polos seus contemporáneos como Subhuti, Śāriputra (*pali: Sāriputta*) e Mahākāśyapa (pali: Mahākassapa), está considerado o segundo dos máis importantes discípulos do Buda, xunto con Śāriputra. As historias tradicionais contan que Maudgalyāyana e Śāriputra se converteron en vagabundos espirituais durante a súa mocidade. Tras buscar a verdade espiritual durante un tempo, entraron en contacto coas ensinanzas do budismo polos versos que se estenderan amplamente polo mundo budista. Finalmente coñeceron o propio Buda e ordenáronse monxes con el. Maudgalyāyana alcanzou a iluminación pouco despois.

Maudgalyāyana e Śāriputra teñen unha fonda amizade espiritual. Son amosados na arte budista como os dous discípulos que acompañan o Buda, e teñen papeis complementarios como mestres. Como mestre, Maudgalyāyana é coñecido polos seus poderes psíquicos, e adoita ser representado empregándoos nos seus métodos de ensino. En moitos canons budistas temperáns, Maudgalyāyana é fundamental na reunificación da comunidade monástica despois de que Devadatta provocase un cisma. Ademais, Maudgalyāyana está conectado con historias sobre a realización da primeira imaxe do Buda. Maudgalyāyana faleceu aos oitenta e catro anos, asasinado por unha seita rival. Esta morte violenta descríbese nas escrituras budistas como resultado do karma de Maudgalyāyana por matar os seus propios pais nunha vida anterior.

Polos textos postcanónicos, Maudgalyāyana fíxose coñecido pola súa piedade filial grazas a unha lenda na que transfire os seus méritos á súa nai. Isto levou a unha tradición en moitos lugares budistas coñecida como festival dos fantasma, durante o que a xente dedica os seus méritos aos seus devanceiros. Maudgalyāyana foi asociado tradicionalmente coa meditación e ás veces cos textos Abhidharma e coa escola Dharmaguptaka. No século XIX, atribuíronse a el reliquias atopadas e que foron amplamente veneradas.

## Notas

## Véxase tamén

### Outros artigos

* Dez discípulos principais

### Ligazóns externas

* Información sobre o festival dos fantasmas en Singapur
# Cidade dormitorio

Rúa Viorneira no núcleo do Milladoiro, en Ames, considerado por algúns autores coma cidade-dormitorio de Santiago de Compostela.
Unha **cidade dormitorio** é unha zona poboada de uso principalmente residencial e non comercial ou industrial. As cidades dormitorio poden ser cidades, vilas ou distritos, que se atopan a certa distancia dunha cidade principal ou imán, que si posúe servizos e onde habitualmente se atopa o lugar de traballo ou ocio dos habitantes da cidade dormitorio. As viaxes realizadas entre os domicilios situados na cidade dormitorio e os demais espazos denomínanse desprazamentos.

As cidades dormitorio son xeralmente parte da área metropolitana dunha cidade. A diferenza entre unha cidade dormitorio e un suburbio non sempre está clara. En xeral, considérase que un suburbio se desenvolve en áreas adxacentes aos principais centros de emprego, mentres que unha cidade dormitorio crece orixinalmente nunha zona rural ou semi-rural. Esta distinción pérdese cando o crecemento urbano une as dúas comunidades.

## Cidades dormitorio en Galicia

A urbanización na parroquia do Burgo, en Culleredo, funciona como cidade-dormitorio da Coruña, segundo a opinión dalgúns urbanistas.[*quen?*]
O concepto de cidade dormitorio en Galicia é difuso e pouco claro, e aplica máis ben a barrios ou urbanizacións dentro dun concello que aos propios concellos en si. Ademais, Galicia non conta con metrópoles o suficientemente grandes para precisar de cidades dormitorio. Tamén infúe a distribución morfolóxica da poboación galega, mais estendida en distribucións rururbanas, máis que establecida en cidades dormitorio como tal. De feito, a distribución de moitos concellos segue o mesmo patrón da cidade dormitorio, de xeito que existe un centro histórico con grande actividade comercial e de servizos, onde se atopan colexios, bibliotecas, centros de saúde e lugares de lecer, e unha periferia rural consistente en casas e hortas distribuída nas parroquias circundantes.

Ademais, o proceso de expansión das cidades galegas non seguiu un proceso de crecemento e proliferación planificado, senón que co medre das cidades comezaron a proliferar urbanizacións e construcións residenciais de carácter ilegal ou non planificado en áreas de influencia das cidades.

Algúns exemplos de cidades dormitorio serían:

* Na área metropolitana de Pontevedra, algúns núcleos dos concellos de Poio ou Marín.
* Na área metropolitana de Vigo, algúns núcleos dos concellos de Salceda de Caselas ou Mos.
* Na área metropolitana da Coruña, algúns núcleos de Culleredo, como O Burgo; Oleiros ou Cambre.
* Na área metropolitana de Santiago, os núcleos de Bertamiráns e O Milladoiro, en Ames.
* Na área metropolitana de Ourense, varios núcelos de Barbadás e San Cibrao das Viñas.

## Notas

## Véxase tamén

### Outros artigos

* Cidade xardín
* Suburbio
# Nikkei 225

**Nikkei 225** comunmente denominado **índice Nikkei**, é o índice bolsista máis popular do mercado xaponés.

## Características

Compóñeno os 225 valores máis líquidos que cotizan na Bolsa de Tokyo (TSE). Desde 1971, calcúlao o xornal *Ninhon Kei zai Shinbun*, (*Diario Xaponés dos Negocios*), das súas iniciais provén o nome do índice.

Estes valores caracterízanse pola súa elevada liquidez. Ten a súa base 100 o 16 de maio de 1949. Alcanzou un máximo de 38957,44 o 29 de decembro de 1989.

Os valores do índice Nikkei ponderan por prezos e non por capitalización, aínda que este cálculo difire dunha media simple xa que o divisor é axustado.

A lista dos seus compoñentes é revisada anualmente e os cambios fanse efectivos a principios de outubro, aínda que poden introducirse en casos excepcionais, cambios noutras datas.

## Historia

O Nikkei publicouse por primeira vez o 16 de maio de 1949.

## Composición

O índice Nikkei 225 está composto polas 225 maiores empresas seleccionadas dos 450 valores máis líquidos do Primeiro Mercado (First Section) da Bolsa de Tokyo (TSE), e a lista renóvase cada ano.

## Véxase tamén

### Ligazóns externas

* Índice nikkei en tempo real *(en xaponés)*
* Empresas constituíntes do índice Nikkei *(en xaponés)*
# Parataxe

## Definición

É a relación de coordinación entre dúas frases (que están nunha relación de subordinación implícita) dentro dun enunciado

## Exemplos

* En Otero Pedrayo (*Os señores da terra*). Ausencia de relativas debido á parataxe: *Se chega a Trasouto, preto de se enterrar o sol, non siga a viaxe. Ten bos pazos para durmir* (páxina 78). Xustapóñense dúas oracións entre as que hai unha relación subordinativa de relativo.

## Véxase tamén

* Figura estilística

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre lingüística é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.*  *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
# Corchetes

|  |
| --- |
| [ ] |
| Corchetes |
|  |
| Signos ortográficos |
| punto ( **.** )
coma ( **,** )
punto e coma ( **;** )
dous puntos ( **:** )
puntos suspensivos ( **…** )
signo de interrogación ( **?** )
signo de exclamación ( **!** )
comiñas ( **« »** ) ( **‘ ’** ) ( **“ ”** )
parénteses ( **( )** )
corchetes ( **[ ]** )
raia ( **―** )
guión ( **‐** )
barra diagonal ( **/** )
apóstrofo ( **'** ) ( **’** )
acento ( **◌́**  )
  acento agudo ( **◌́**  )
  acento circunflexo ( **◌̂**  )
  acento grave ( **◌`** )
diérese ( **◌̈**  )
til ( **~** )
espazo (   ) |
| Outros signos auxiliares |
| antilambda ( **< >** )
antígrafo ( **¶** )
arroba ( **@** )
asterisco ( **\ )
asterismo ( **⁂** )
barra inversa ( **\** )
barra vertical ( **|** ) ( **¦** )
cancelo ( **#** )
chaves ( **{ }** )
cruz ( **†** ) ( **‡** )
e comercial ( **&** )
fin de artigo ( **∎** )
frecha ( **→** )
grao ( **°** )
guión baixo ( **\_** )
ídem ( **〃** )
indicador ordinal ( **º** ) ( **ª** )
man ( **☞** )
moeda ( **¤** )
parágrafo ( **§** )
porcentaxe ( **%** )
prima ( **′** ) ( **″** ) ( **‴** )
punto de lista ( **•** )
punto medio ( **·** )
símbolos lóxicos ( **⇒** ) ( **¬**) ( **∃** ) ( **⊤** ) ( **∴** )
símbolos matemáticos ( **+** ) ( **‒**) ( **×** ) ( **÷** ) ( **=** ) ( **±** )
símbolos monetarios ( **¤** ) ( **$** ) ( **¢** ) ( **£** ) ( **₤** ) ( **¥** ) ( **€** )
símbolos de propiedade intelectual ( **©** ) ( **℗** ) ( **®** ) ( **™** ) ( **℠** ) ( Ⓜ )  |
| Esta caixa: * ver
* conversa
* editar
 |

Os **corchetes** son signos ortográficos auxiliares, semellantes ás parénteses, coas que comparten moitos usos, pero formados por liñas rectas.

## Usos

* Utilízanse para encerrar unha parte do texto que debería ir entre parénteses cando xa está dentro doutras parénteses.
* Úsanse para encerrar modificacións dentro dun texto orixinal, como sinalar palabras ou expresións ausentes.
* Cando se escriben dentro puntos suspensivos indica que se omite parte dunha transcrición: [...].
* En Lingüística úsanse para encerrar fonemas.
* En Matemáticas indican un intervalo.
* Na Wikipedia úsanse para crear ligazóns.

## Véxase tamén

### Outros artigos

* Parénteses

### Bibliografía

* Dosil López, Benxamín; Riveiro Costa, Xesús (2004). *Dicionario de ortografía da lingua galega*. A Coruña: Galinova Editorial. ISBN 84-9737-040-6.