Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Dare mo Shiranai

| *Dare mo Shiranai* |
| --- |
|

|  |
| --- |
|  Instancia de
filme  |
|  Título
誰も知らない (ja)  |

 |
|

| Características |
| --- |
|  Cor
en cor  |
|  Xénero artístico
cinema dramático  |
|  Formato de distribución
vídeo baixo demanda  |
|  Ambientado en
Xapón  |
|  Lingua orixinal
lingua xaponesa  |

 |
|

| Implicados |
| --- |
|  Produtor/a
Hirokazu Kore-eda  |
|  Director/a
Hirokazu Kore-eda  |
|  Compositor/a
Gontiti (pt)   |
|  Guionista
Hirokazu Kore-eda  |
|  Director/a fotografía
Yutaka Yamazaki (en)   |
|  Editor/a de cine
Hirokazu Kore-eda  |
|  Elenco
Yūya Yagira Sei Hiraizumi Kenichi Endō Yukiko Okamoto Susumu Terajima You Ryō Kase  |
|  Compañía produtora
 Bandai Visual  |
|  Distribuidor/a
 Netflix BiM Distribuzione  |

 |
|

| Datas |
| --- |
|  Data de publicación
7 de agosto de 2004 (Tokyo, Xapón) 25 de maio de 2026 (Italia) 13 de maio de 2004 (Festival Internacional de Cinema de Cannes) 7 de abril de 2005 (Alemaña)  |

 |
|

| Historia |
| --- |
|  Premios e distincións
 Hōchi Film Award for Best Picture (en)  (2004)  |
|  Nomeamentos
 candidato internacional aos Premios Óscars (2005)  |

 |
|

| Cifras e dimensións |
| --- |
|

|  |
| --- |
|  Duración    141 min  |
|  Formato de imaxe    1.66:1  |
|  Recadación
2.288.093 $ 684.118 $  |

 |

 |
|

| Localización |
| --- |
|  Lugar de rodaxe
 Xapón  |
|  País de orixe
 Xapón  |

 |
|

| Códigos e identificadores |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Freebase | /m/047h7f  |

 |

 |
|

| Fontes e ligazóns |
| --- |
|  Páxina WEB
kore-eda.com…  |
|  Puntuación da crítica
**8.0/10Internet Movie Database* (28 de maio de 2026) **88/100Metacritic* (22 de abril de 2024) **8/10Rotten Tomatoes* (6 de outubro de 2021) **93%Rotten Tomatoes* (6 de outubro de 2021)  |
|  |
|            |

 |
| Wikidata |

Dare mo Shiranai (誰も知らない) é un filme xaponés producido, escrito e dirixido por Hirokazu Kore-eda. Baséase no caso de abandono infantil de Sugamo de 1988. Está protagonizado polos actores Yūya Yagira, Ayu Kitaura, Hiei Kimura.

## Personaxes

* Yūya Yagira como Akira Fukushima
* Ayu Kitaura como Kyōko Fukushima
* Hiei Kimura como Shigeru Fukushima
* Momoko Shimizu como Yuki Fukushima
* Hanae Kan como Saki Mizuguchi
* You como Keiko Fukushima
* Kazumi Kushida como Tadashi Yoshinaga
* Yukiko Okamoto como Eriko Yoshinaga
* Sei Hiraizumi como dono do mercado
* Ryō Kase como empregado do mercado
* Yūichi Kimura como Sugihara
* Kenichi Endō como Pachinko
* Susumu Terajima como adestrador de béisball
* Takako Tate como empregado do mercado
* Yūji Maeda
* Mari Hayashida

## Notas

## Véxase tamén

### Outros artigos

* Filmes do Xapón propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
* Filmes propostos ó mellor filme internacional na 77ª edición dos Óscar

### Ligazóns externas

* *Dare mo Shiranai* na IMDb *(en inglés)*.
* Ficha en RottenTomatoes *(en inglés)*
* Ficha en BoxOfficeMojo *(en inglés)*
# Giải âm

Un verso do *Thị vị Xuân thu*
**Giải âm** (en chữ hán: 解音) é o conxunto de traducións de textos en chinés literario ao vietnamita. Estes textos abarcan un amplo espectro, dende pequenas glosas para explicar termos individuais ou frases a adaptacións de obras completas para os lectores vietnamitas. Entre estes libros, destacan os clásicos chineses, como o *Lunyu*, así como a literatura vietnamita redactada en chinés, como o *Truyền kỳ mạn lục*.

## Etimoloxía

O termo "giải âm" significa literalmente "explicar os sons". Refírese ás traducións do chinés literario ao vietnamita, coa énfase na preservación da sintaxe orixinal namentres se procuraban equivalencias en vietnamita para os caracteres chineses.

*Âm* é un apócope da expresión *quốc âm* (en chữ hán: 國音; en galego: *pronuncia nacional*), que se refería á lingua vietnamita.

Estas traducións podían chamarse doutras maneiras, como por exemplo *diễn âm* (演音) ou *ước giải* (約解). Outro concepto relacionado é *giải nghĩa* (解義; lit. "explicar o significado"), que se refire ás traducións que priorizaban a transmisión do sentido do texto sen centrarse na orde orixinal das palabras. Xa que logo, esta práctica pon a énfase no aspecto semántico da fonte orixinal.

## Historia

O texto máis antigo conservado é unha edición bilingüe do século XV, o *Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh* (佛說大報父母恩重經). Esta obra contén a tradución en vietnamita xunto co orixinal en chinés clásico. A devandita tradución emprega vocabulario obsoleto e características lingüísticas propias do período, o que ofrece valiosa información sobre o desenvolvemento histórico do vietnamita.

Outra obra notable é *Quốc ngữ thi nghĩa* (國語詩義; 1396), escrita por Hồ Quý Ly (胡季犛; 1336–1407). Trátase dunha tradución do *Shijing* ou *Clásico da poesía*. Porén, perdeuse durante a cuarta dominación chinesa do Vietnam.

## Notas

## Véxase tamén

### Bibliografía

* Hoàng, Thị Ngọ (2022). *Chữ Nôm và tiếng Việt qua bản giải âm Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh* (en vietnamita). Văn học.
* Kelley, Liam C. (2023). "Sinology in Vietnam". *Journal of Chinese History* (en inglés) **7** (2). doi:10.1017/jch.2022.29.
* Phan, John D. (2014). "Rebooting the Vernacular in Seventeenth-Century Vietnam". *Rethinking East Asian Languages, Vernaculars, and Literacies, 1000-1919* (en inglés). Brill. ISBN 9789004279278. doi:10.1163/9789004279278\_005.
* Phan, John D. (2020). "Sesquisyllabicity, Chữ Nôm, and the Early Modern embrace of vernacular writing in Vietnam". *Journal of Chinese Writing Systems* (en inglés) **4** (3). doi:10.1177/2513850220937355.
# Open Library

| Open Library |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |

 |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |

 |

 |
|

|  |
| --- |
|  Instancia de
biblioteca virtual software libre sitio web biblioteca base de datos en liña base de datos bibliográfica  |
|  Parte de
 Internet Archive  |
|  Texto lema
*One web page for every book ever published*  |

 |
|

| Características |
| --- |
|  Lingua
lingua inglesa lingua checa lingua croata lingua alemá lingua castelá lingua francesa Lingua telugu  |
|  Linguaxe de programación
 Python  |
|  Licenza
GNU Affero General Public License, version 3.0  |

 |
|

| Implicados |
| --- |
|  Autor/a
Aaron Swartz  |
|  Fundador/a
 Aaron Swartz  |
|  Operador/a
 Internet Archive  |

 |
|

| Datas |
| --- |
|  Fundación / creación
16 de xullo de 2007  |

 |
|

| Historia |
| --- |
|  Participou en
Google Summer of Code (pt)   |

 |
|

| Localización |
| --- |
|  País
 Estados Unidos de América  |

 |
|

| Códigos e identificadores |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Freebase | /m/04y5fy5  |

 |

 |
|

| Fontes e ligazóns |
| --- |
|  Páxina WEB
openlibrary.org  |
|  Repositorio
github.com…  |
|    |

 |
| Wikidata C:Commons |

**Open Library** é un proxecto en liña cuxo principal obxectivo é a creación dunha base de datos de contido aberto de libros. Foi creado en 2006 por Aaron Swartz e Brewster Kahle, entre outros. Open Library é un proxecto da organización sen ánimo de lucro Internet Archive e foi parcialmente financiado pola Biblioteca Estatal de California e a Fundación Kahle/Austin. Tamén proporciona acceso a libros de dominio público, que poden ser lidos en liña.

En decembro de 2015 tiñan arredor de 20 millóns de libros rexistrados.

## Notas

## Véxase tamén

### Ligazóns externas

* Páxina oficial *(en inglés)*
# Lingua min do norte

| Lingua min do norte |
| --- |
|

|  |
| --- |
|  Instancia de
lingua lingua viva  |
|  Subclase de
Inland Min (en)   |

 |
| Propiedades |
|  Número de falantes
11000000 (2019)  |
| Clasificación lingüística |
|
linguaxe humana ↳ linguas sinoaustronesias ↳ linguas sino-tibetanas ↳ lingua chinesa ↳ Linguas min ↳ Inland Min (en)   |
|

| Localización |
| --- |
|  Orixinario de
 Fujian Jiangxi Zhejiang  |
|  País
 República Popular da China  |
|  Mapas

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |

 |

 |

 |
|

| Códigos e identificadores |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Freebase | /m/07h\_dt  |
| ISO 639-3 | mnp  |
| ISO 639-5 | mnp  |
| IETF | mnp  |

 |

 |
| Wikidata C:Commons |

A **lingua min do norte** (en chinés simplificado: 闽北; en chinés tradicional: 閩北; pinyin: Mǐnběi) é un grupo de variedades min faladas na prefectura de Nanping, no noroeste de Fujian.

## Notas

## Véxase tamén

### Outros artigos

* Lingua min nam
* Lingua min dong

### Bibliografía

* Handel, Zev (2003). *Northern Min tone values and the reconstruction of 'softened initials'* (PDF). *Language and Linguistics* **4**. pp. 47–84. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 05 de agosto de 2020. Consultado o 09 de decembro de 2024.
* Kurpaska, Maria (2010). *Chinese Language(s): A Look Through the Prism of "The Great Dictionary of Modern Chinese Dialects"*. Walter de Gruyter. ISBN 978-3-11-021914-2.
* Norman, Jerry (1973). *Tonal development in Min*. *Journal of Chinese Linguistics* **1**. pp. 222–238. JSTOR 23749795.
* —— (1988). *Chinese*. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-29653-3.
* Wurm, Stephen Adolphe; Li, Rong; Baumann, Theo; Lee, Mei W. (1987). *Language Atlas of China*. Longman. ISBN 978-962-359-085-3.
# Beta

Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Beta (homónimos).
*Para a arte de pesca, véxase veta*

| Beta |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |

 |

 |
|

|  |
| --- |
|  Instancia de
letra grega IPA symbol (en)   |
|  Parte de
 alfabeto grego Alfabeto Fonético Internacional  |
|  Baseado en
𐤁 (en)   |

 |
|

| Características |
| --- |
|  Representado por
*Β* *β*  |

 |
|

| Historia |
| --- |
|  Precedido por
 Alfa  |
|  Sucedido por
 Gamma  |

 |
|

| Códigos e identificadores |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Freebase | /m/0168c\_  |

 |

 |
|

| Fontes e ligazóns |
| --- |
|  Descrito pola fonte
* *Dicionario Enciclopédico Brockhaus e Efron* "Q24346547 "
* *Meyers Konversations-Lexikon, 4ª edición (1885–1890)* "Q112771942 "
* *Enciclopedia de Otto* "Béta"
 |

 |
| Wikidata G:Commons C:Commons |

**Beta** é a segunda letra do alfabeto grego (βῆτα); equivale ao /b/, son oclusivo labial sonoro, e adoita transcribirse como *b*. O seu nome provén do da segunda letra do alfabeto fenicio *bēt*. Como signo numérico representaba o dous. En maiúscula serve tamén para designar o segundo canto da Ilíada de Homero e en minúscula o segundo da Odisea.

## Véxase tamén
# Lingua tangut

| Lingua tangut |
| --- |
| *𗼇𗟲*  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |

 |

 |
|

|  |
| --- |
|  Instancia de
lingua natural lingua extinta lingua antiga lingua morta  |
|  Subclase de
linguas qiángicas  |
|  Nome orixinal
𗼇𗟲 (txg)  |
|  Estudado por
tangutoloxía  |

 |
| Propiedades |
| Clasificación lingüística |
|
linguaxe humana ↳ linguas sinoaustronesias ↳ linguas sino-tibetanas ↳ linguas tibetano-birmanas ↳ linguas burmo-qiángicas ↳ linguas qiángicas  |
|

| Localización |
| --- |
|  País de orixe
 Imperio Tangut  |

 |
|

| Datas |
| --- |
|  Disolución / destrución
século XVI  |

 |
|

| Códigos e identificadores |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Freebase | /m/02hwtv6  |
| ISO 639-3 | txg  |
| ISO 639-5 | txg  |
| IETF | txg  |

 |

 |
| Wikidata |

O **tangut** (chinés tradicional: 西夏語; *pinyin*: Xī Xiàyǔ; lit. "lingua Xia occidental") é unha lingua morta da familia sino-tibetana.

## Historia

Foi unha das linguas oficiais da dinastía Xia occidental, fundada polo pobo tangut no noroeste da China. Os Xia occidentais foron eliminados polo imperio mongol en 1226. A lingua tangut posúe o seu propio sistema de escritura, a escrita tangut. O derradeiro texto coñecido redactado en tangut son os piares dharani tangut, que datan de 1502. Xa que logo, a linguaxe escrita sobreviviu á dinastía Xia case trescentos anos.

## Clasificación

Dende a década de 2010, os lingüistas adoitan clasificar o tangut entre as linguas qiángicas ou as gyalrong. En base á evidencia morfolóxica e léxica, algúns expertos agrúpano coas linguas gyalrong occidentais, namentres outros o asocian coa lingua horpa.

## Notas

## Véxase tamén

### Bibliografía

* Beaudouin, Mathieu (2023). "Tangut and Horpa languages: Some shared morphosyntactic features". *Language and Linguistics* (en inglés) **24** (4): 611–673. doi:10.1075/lali.00142.bea.
* Gong, Xun (2020). "Uvulars and Uvularization in Tangut Phonology". *Language and Linguistics* (en inglés) **21** (2): 175–212. doi:10.1075/lali.00060.gon.
* Jacques, Guillaume (2012). "The Tangut Kinship System in Qiangic Perspective". En Hill, Nathan W. *Medieval Tibeto-Burman Languages IV* (en inglés). Brill. ISBN 978-90-04-23345-4. doi:10.1163/9789004233454\_010.
* Lai, Yunfan; Gong, Xun; Jacques, Guillaume (2020). "Tangut as a West Gyalrongic language". *Folia Linguistica* (en inglés) **54**: 171–203. ISSN 1614-7308. doi:10.1515/flih-2020-0006.
* Mote, F. W. (2003). *Imperial China, 900–1800* (en inglés). Harvard University Press. ISBN 9780674012127.
* Whitfield, Susan (1995). "Kharo-Khoto: The Black City" (PDF). *IDP News: Newsletter of the International Dunhuang Project* (en inglés) **2**: 2–3. ISSN 1354-5914. Archived from the original on 30 de xuño de 2007. Consultado o 06 de xuño de 2024.
# Linguas hmóngicas

| Linguas hmóngicas |
| --- |
|

|  |
| --- |
|  Instancia de
familia lingüística macrolingua lingua lingua viva  |
|  Subclase de
linguas hmong-mien  |

 |
| Clasificación lingüística |
|
linguaxe humana ↳ linguas hmong-mien  |
|

| Localización |
| --- |
|  Mapas

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |

 |

 |

 |
|

| Códigos e identificadores |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Freebase | /m/0fp\_jht  |
| IETF | hmn  |

 |

 |
| Wikidata C:Commons |

As **linguas hmóngicas** (hmong) ou **miao** forman unha das dúas ramas da familia lingüística hmong-mien.

## Linguas

As linguas hmóngicas son as seguintes:

* Pa-hng
* Xong (Qo Xiong *ou* Miao oriental)
* Hmu (Miao central)
* Hmóngico occidental (Miao occidental)
* Bu-Nao
* Younuo
* Kiong Nai (Jiongnai)
* She (Ho Ne)
* Pana

## Notas

## Véxase tamén

### Bibliografía

* Chen, Qiguang [陈其光] (2013). *Miao Yao yuwen* [苗瑶语文]. Beijing: Minzu Chubanshe [民族出版社]. ISBN 9787566003263
* Ostapirat, Weera. 2016. Issues in the Reconstruction and Affiliation of Proto-Miao-Yao Arquivado 13 de novembro de 2019 en Wayback Machine.. *Language and Linguistics* 17(1) 133–145. doi 10.1177/1606822X15614522
* Ratliff, Martha (2010). *Hmong-Mien language history*. Canberra, Australia: Pacific Linguistics. ISBN 978-0-85883-615-0.
# EBCDIC

| EBCDIC |
| --- |
|

|  |
| --- |
|  Instancia de
codificación de caracteres  |
|  Nome oficial
Extended Binary Coded Decimal Interchange Code (en)  |

 |
|

| Datas |
| --- |
|  Data de publicación
1963  |

 |
|

| Historia |
| --- |
|  Precedido por
 Coded Character Set Identifier (en)   |

 |
|

| Códigos e identificadores |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Freebase | /m/02nqz  |

 |

 |
| Wikidata |

O **Extended Binary Coded Decimal Interchange Code** («código de intercambio decimal codificado en binario estendido» ou **EBCDIC**) é unha codificación de caracteres de 8 bits utilizada principalmente por ordenadores centrais e miniordenadores de IBM.

O conxunto de caracteres baséase nun sistema utilizado anteriormente por IBM e empregouse no ordenador central IBM System/360. O System/360 estaba pensado para usar ASCII, pero os dispositivos de tarxetas perforadas e impresoras non estaban listos preto do momento do lanzamento.

O EBCDIC e o ASCII non son compatibles. Ademais, o EBCDIC coloca as letras minúsculas antes das maiúsculas, o contrario do que fai o ASCII.

**UTF-EBCDIC** é un subconxunto de EBCDIC definido por Unicode.

Este conxunto de caracteres está precedido por **BCDIC**.

## Caracteres EBCDIC

A táboa mostra a parte do *Invariant character set* («conxunto de caracteres invariante») do EBCDIC. Estes caracteres son os mesmos e están nos mesmos lugares nos conxuntos de caracteres para diferentes idiomas. O termo de IBM para conxuntos de caracteres para diferentes idiomas é «páxina de códigos».

| Código | …0 | …1 | …2 | …3 | …4 | …5 | …6 | …7 | …8 | …9 | …a | …b | …c | …d | …e | …f |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 0… | NUL | SOH | STX | ETX | SEL | HT | RNL | DEL | GE | SPS | RPT | VT | FF | CR | SO | SI |
| 1… | DLE | DC1 | DC2 | DC3 | RES/ENP | NL | BS | POC | CAN | EM | UBS | CU1 | IFS | IGS | IRS | IUS/ITB |
| 2… | DS | SOS | FS | WUS | BYP/INP | LF | ETB | ESC | SA | SFE | SM/SW | CSP | MFA | ENQ | ACK | BEL |
| 3… |  |  | SYN | IR | PP | TRN | NBS | EOT | SBS | IT | RFF | CU3 | DC4 | NAK |  | SUB |
| 4… | SP |  |  |  |  |  |  |  |  |  | ¢ | . | < | ( | + | | |
| 5… | & |  |  |  |  |  |  |  |  |  | ! | $ | \* | ) | ; | ¬ |
| 6… | - | / |  |  |  |  |  |  |  |  | ¦ | , | % | \_ | > | ? |
| 7… |  |  |  |  |  |  |  |  |  | ` | : | # | @ | ' | = | " |
| 8… |  | a | b | c | d | e | f | g | h | i |  |  |  |  |  | ± |
| 9… |  | j | k | l | m | n | o | p | q | r |  |  |  |  |  |  |
| A… |  | ~ | s | t | u | v | w | x | y | z |  |  |  |  |  |  |
| B… | ^ |  |  |  |  |  |  |  |  |  | [ | ] |  |  |  |  |
| C… | { | A | B | C | D | E | F | G | H | I |  |  |  |  |  |  |
| D… | } | J | K | L | M | N | O | P | Q | R |  |  |  |  |  |  |
| E… | \ |  | S | T | U | V | W | X | Y | Z |  |  |  |  |  |  |
| F… | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |  |  |  |  |  | EO |

## Notas

## Véxase tamén

### Ligazóns externas

* "Lista de caracteres EBCDIC, incluíndo valores decimais e hexadecimais, nome simbólico e carácter/función" (en inglés).
* "Táboa de conversión ASCII ou EBCDIC" (en portugués).
# Unix-like

| Unix-like |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |

 |

 |
|

|  |
| --- |
|  Subclase de
sistema operativo  |
|  Composto por
 Kernel panic  |
|  |
|  Baseado en
UNIX  |

 |
|

| Códigos e identificadores |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Freebase | /m/07tnp  |

 |

 |
| Wikidata C:Commons |

Un sistema operativo **similar a Unix** ou **Unix-like** é aquel que se comporta dun xeito similar ó sistema Unix, inda que non necesariamente aplique ou cumpra as Single UNIX Specifications, que definen tal sistema operativo. O termo pode incluír a software libre e código aberto inspirado polo UNIX dos Laboratorios Bell ou deseñados para emular as súas características; produtos comerciais e propietarios e incluso por versións baseadas na licenza de código de UNIX. Non hai unha definición estándar para definir o termo e algunhas veces xorden opinións contrarios acerca de se un sistema operativo é similar a Unix ou non.

## Notas
# Fonación

As cordas vocais cando están abertas.
A **fonación** é o traballo muscular realizado para emitir sons intelixíbeis, é dicir, para que exista a comunicación oral. O obxectivo último da fonación é a articulación de palabras, a través do proceso polo cal se modifica a corrente de ar procedente dos pulmóns e a larinxe nas cavidades supraglóticas como consecuencia dos cambios de volume e da forma destas cavidades.

O conxunto das cavidades supraglóticas pode dividirse en tres partes: a farinxe, a cavidade bucal e a cavidade nasal.

O sistema fonatorio vencéllase con outros sistemas. A interacción destes é parte activa na función fonatoria, que se regula polo sistema nervioso central e periférico.

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* |

---
# Parénteses

|  |
| --- |
| ( ) |
| Parénteses |
|  |
| Signos ortográficos |
| punto ( **.** )
coma ( **,** )
punto e coma ( **;** )
dous puntos ( **:** )
puntos suspensivos ( **…** )
signo de interrogación ( **?** )
signo de exclamación ( **!** )
comiñas ( **« »** ) ( **‘ ’** ) ( **“ ”** )
parénteses ( **( )** )
corchetes ( **[ ]** )
raia ( **―** )
guión ( **‐** )
barra diagonal ( **/** )
apóstrofo ( **'** ) ( **’** )
acento ( **◌́**  )
  acento agudo ( **◌́**  )
  acento circunflexo ( **◌̂**  )
  acento grave ( **◌`** )
diérese ( **◌̈**  )
til ( **~** )
espazo (   ) |
| Outros signos auxiliares |
| antilambda ( **< >** )
antígrafo ( **¶** )
arroba ( **@** )
asterisco ( **\ )
asterismo ( **⁂** )
barra inversa ( **\** )
barra vertical ( **|** ) ( **¦** )
cancelo ( **#** )
chaves ( **{ }** )
cruz ( **†** ) ( **‡** )
e comercial ( **&** )
fin de artigo ( **∎** )
frecha ( **→** )
grao ( **°** )
guión baixo ( **\_** )
ídem ( **〃** )
indicador ordinal ( **º** ) ( **ª** )
man ( **☞** )
moeda ( **¤** )
parágrafo ( **§** )
porcentaxe ( **%** )
prima ( **′** ) ( **″** ) ( **‴** )
punto de lista ( **•** )
punto medio ( **·** )
símbolos lóxicos ( **⇒** ) ( **¬**) ( **∃** ) ( **⊤** ) ( **∴** )
símbolos matemáticos ( **+** ) ( **‒**) ( **×** ) ( **÷** ) ( **=** ) ( **±** )
símbolos monetarios ( **¤** ) ( **$** ) ( **¢** ) ( **£** ) ( **₤** ) ( **¥** ) ( **€** )
símbolos de propiedade intelectual ( **©** ) ( **℗** ) ( **®** ) ( **™** ) ( **℠** ) ( Ⓜ )  |
| Esta caixa: * ver
* conversa
* editar
 |

As **parénteses** son signos ortográficos auxiliares dobres, formados por un signo de apertura e outro de peche.

## Usos

* Utilízanse para encerrar incisos ou aclaracións e para incluír dentro do texto explicacións, como datas, autores de citas ou tradución de palabras ou textos estranxeiros.
* En textos teatrais indican apartes.
* En ocasións aparece só a paréntese de peche en enumeracións: *a), b), c) ...*
* En Matemáticas teñen moitos usos: indicar preferencia nas operacións, indicar a variable dunha función, representar unha matriz...

## Véxase tamén

### Outros artigos

* Corchetes
* Antilambda

### Bibliografía

* Dosil López, Benxamín; Riveiro Costa, Xesús (2004). *Dicionario de ortografía da lingua galega*. Galinova Editorial. ISBN 84-9737-040-6.
# Diacríticos dos silabarios xaponeses

| Diacríticos |
| --- |
| * Alfabeto árabe
* Alfabeto cirílico
* Alfabeto devanágari
* Alfabeto grego
* Alfabeto hebreo
* Alfabeto latino
* Alfabeto tibetano
* Silabarios xaponeses
 |

Chámase diacrítico un signo gráfico aposto a un grafema dos silabarios hiragana ou katakana para transcribir un fonema modificado do que transcribe ese grafema. O xaponés utiliza dous diacríticos:

* O primeiro (◌゙) é un signo composto de dous pequenos trazos, que permite transformar unha consoante xorda en consoante sonora en principio de sílaba – coa excepción do *h* que se cambia en *b* – e que ten moitas denominacións:
	+ dakuten (濁点, «punto sonoro»),
	+ por abreviación de nigoriten (濁り点),
	+ e máis familiarmente ten (点, «punto») ou ten-ten (点点 ou 点々, «punto punto»);
* O segundo (◌゚) é un pequeno anel, que permite transformar *h* en *p*, e que ten dous nomes:
	+ handakuten (半濁点, «punto semisonoro»),
	+ e máis familiarmente maru (丸, «anel»).

## Modificacións dos hiragana

Só se cita o ataque silábico.

* K + ゛ = G
* S + ゛ = Z
* SH + ゛ = J
* T + ゛ = D
* CH + ゛ = J (DJ)
* TS + ゛ = Z (DZ)
* H + ゛ = B
* H + ゜ = P

## Modificacións dos katakana

As modificacións dos katakana son as mesmas cás dos hiragana. Transcríbese so a maiores o son [v] (nos préstamos) por:

* U + ゛ = V

## Véxase tamén

### Outros artigos

* Diacrítico
* Escrita xaponesa