# He (letra)

O **he** é a quinta letra de moitos abjad ( alfabeto ) semíticos, incluíndo en fenicio, en siríaco, ה en hebreo, **hā '** ه en árabe e **hoi** ሀ en amárico. Foneticamente correspóndese o son / h /.

Está presente en Unicode como U + 05D4 ה hebrew letter he.

## Orixe

No protosemítico do noroeste había tres fricativas xordas: uvular / ḫ /, glotal / h / e faringe / ḥ /. En escritura protosinaítica aparecen como derivados dos *ḫayt* como derivados dos xeróglifos *ḫayt* ( "bri"), *hillul* ( "alegría") e *ḥasir* ( "patio"). En fenicio *ḫayt* e *ḥasir* converxeron en ḥet ("muro"), mentres que *hillul* cambiouse por he ("fiestra").

A letra fenicia he 𐤄 deu orixe á grega Epsilon (Ε), o Latín E e o cirílico Е.

## Alfabeto árabe

Letra árabe hā escrita de forma illada
No alfabeto árabe esta letra chámase هاء ['haːʔ] (hā) e é a vixésimo sexta letra dese *abjad*. Procede dos alfabetos nabateos e arameos da letra fenicia he.

Representaba o son consonántico /h/ ou a fricativa glotal xorda. Isto levou a moitos erros ortográficos, o que levou a este segundo uso o emprego unha nova letra: a hamza ( ء ), facendo do alif as funcións de apoio deste último e doutros signos.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **Illado** | **Final** | **Medial** | **Inicial** |
| **ه** | .ه | ـهـ | هـ |

O ha está ligado á seguinte letra da palabra. Tamén co precedente, sempre que iso non é alif, dāl, ḏāl, rā, zāy ou wāw, que nunca están ligados á letra posterior.

*Hāʾ* úsase como sufixo para indicar a posesión (en terceira persoa do singular); por exemplo, كِتَاب *kitāb* ("libro") convértese en كِتَابُهُ *kitābu-hu* ("o seu libro") coa adición do *hāʾ* ao final; o posuidor está implícito no sufixo. Outro exemplo, هُوَ يَقْرَأُ كِتَابُهُ, ( *xaqraʼu kitāba-hu*, "le o seu libro") indica máis claramente o posuidor.

O sufixo *hāʾ* engadido a un verbo representa un obxecto masculino (يَقْرَأُهُ, *yaqraʾu-hu*, "el léeo").

A forma feminina desta construción nos dous casos é ـهَا -hā.

## Alfabeto hebreo

A letra ה (en hebreo: עברית) ou he, aínda que tamén chamada hei, é a quinta letra do alfabeto hebreo . Tamén leva o valor numérico de cinco. Procede do alfabeto arameo da letra fenicia he. Ademais, a letra he é a que se usa como artigo definido en hebreo, onde se engade directamente ao nome.

| Variantes |
| --- |
|  | Manuscrito | Rashi |
|  |  |  |

### Pronunciación

Representación, coa letra he repetida, do nome de Deus nunha Biblia sefardí (século XIV)
En hebreo moderno, este grafema transcribe, en teoría, o fonema / h /, pero na práctica é unha letra muda. Tamén se pode usar como mater lectionis, é dicir, para marcar unha vogal, normalmente para transcribir [a] como marca feminina e, como resultado da xeneralización deste uso, resultou ser a única letra que pode recibir o diacrítico.

### Simboloxía

A letra he, ה, atópase dúas veces no nome propio atribuído a Deus YHWH (יהוה). Xa que logo, simboliza a divindade, a bondade e a pregaria, tamén se relaciona coa creación do mundo polo alento de Deus. Ademais, a letra he flanqueada por un apóstrofo, 'ה, é a abreviatura de "polo amor de Deus».

No xogo de Dreidel, cada un dos catro lados do bailarete ten unha letra: נ ג ה ש que son as iniciais da frase "Nes Gadol Haya Sham", traducido como "un gran milagre ocorreu alí". Cando os nenos xogan con el durante a Hanukkah, se a parte superior cae sobre ה (He), gáñase a metade do pozo (H[e] como "Halb!", A *metade* en alemán e yiddish). Se hai un número impar de pezas no bote, o xogador toma a metade do bote redondeado cara a arriba ao número enteiro máis próximo

## Alfabeto siríaco

| Madnḫaya | Serṭo | Esṭrangela | Unicode |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  | ܗ |
| Heh | Heh | Heh | Hē |

No alfabeto siríaco, a quinta letra é ܗ (en siríaco clásico: ܗܹܐ - hē). O valor numérico de hē é 5. Procede do alfabeto arameo da letra fenicia he.Representa o son / h /.

## Alfabeto amárico

No alfabeto amárico esta letra chámase ሆይ (hoi). É a primeira letra do alfabeto amárico. No dicionario amárico, as letras hoi, ḥäwṭ e ḫarm están na mesma sección. Todas elas representan o son /h/. Hoi procede do alfabeto surárabe do xeróglifo exipcio A28.

| A28 | Ei | Hoxe |
| --- | --- | --- |
| 𓀠 | 𐩠 | ሀ |

### Uso

O alfabeto amárico é un alfasilabario onde cada símbolo corresponde a unha combinación de vocal + consoante, é dicir, hai un símbolo básico ao que se lle engaden símbolos para marcar a vocal. As modificacións da letra ሀ (hoi) son as seguintes:

| hä <br /> [hə] | hu | hi | ha | he | hə <br /> [hɨ], ∅ | ho |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ሀ | ሁ | ሂ | ሃ | ሄ | ህ | ሆ |

## Xeroglífico exipcio

Cando este xeroglífico é un fonograma pronúnciase como [h]. Pola contra, cando se trata dun ideograma, representa vivenda ou granxa, tal e como se recolle na lista de Gardiner, grupo O4.

## Notas

## Véxase tamén

### Outros artigos

* Lingua árabe
* Alfabeto
* Lingua hebrea
* Alfabeto hebreo