# Milfollas

*Este artigo trata sobre a planta, para o doce de masa de follado, véxase o artigo **Milfollas (doce)**.*

| Milfollas |
| --- |
| *Achillea millefolium* Carl von Linné **1753**  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |

 |

 |
|

|  |
| --- |
|  Instancia de
taxon  |
|  Subclase de
planta perenne planta herbácea  |
|  Nome curto
A. millefolium  |
|  |
|  Uso
alimento planta medicinal planta comestíbel  |
|  Categoría taxonómica
especie  |

 |
|

| Características |
| --- |
|  Rusticidade da planta
3  |
|  Fonte de
Millefolii flos (en)  yarrow oil (en)   |

 |
|  Subdivisións

* *Achillea millefolium* var. *fulva* B.Boivin
* *A. millefolium* var. *litoralis* Ehrend. ex Nobs
* *A. millefolium* var. *manshurica* Kitam.
* *A. millefolium* var. *maritima* Jeps.
* *A. millefolium* var. *megacephala* B.Boivin
* *A. millefolium* var. *occidentalis* DC.
* *A. millefolium* var. *pallidotegula* B.Boivin
* *A. millefolium* var. *parviligula* B.Boivin
* *A. millefolium* var. *parvula* B.Boivin
* *A. millefolium* var. *russeolata* B.Boivin
 |
|  Conservación
*Especie pouco preocupante* |
| Clasificación taxonómica |
|

|  |
| --- |
|  |
|  **Reino** | *Plantae* |
|  **Orde** | *Asterales* |
|  **Familia** | *Asteraceae* |
|  **Tribo** | *Anthemideae* |
|  **Xénero** | *Achillea* |
|  **Especie** | Achillea millefolium  L., 1753 Achillea millefolium  |
|  |

 |
|

| Historia |
| --- |
|  Premios e distincións
 planta medicinal do ano (2025) planta medicinal do ano (2004)  |

 |
|

| Localización |
| --- |
|  Área de distribución
 República Popular da China Pequín Tianjin Fujian Xinjiang Provincia de Cantón  |

 |
|

| Códigos e identificadores |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Freebase | /m/0jtc5  |
| OpenAlex | C2781145515  |
| UNII | 2FXJ6SW4PK  |
| ITIS | 35423  |
| OTT | 828103  |
| UICN | 202909  |
| CoL | 97H4  |
| EOL | 467225  |
| WFO | wfo-0000042097  |

 |

 |
|

| Fontes e ligazóns |
| --- |
|  Descrito pola fonte
* *Flora Reipublicae Popularis Sinicae, volume 76(1) (en)*  pp. 10
* *Ботанический словарь* pp. 4–5 "Q117482379 "
* *Gujin Tushu Jicheng* "Q96600743 "
* *Enciclopedia de Otto* "Achillea"
* *Zhiwu Mingshi Tukao (en)*  "Q107402698 "
* *The Domestic Encyclopædia; Or, A Dictionary Of Facts, And Useful Knowledge* "Domestic Encyclopædia (1802)/Yarrow (en) , Domestic Encyclopædia (1802)/Milfoil (en) , Domestic Encyclopædia (1802)/Achillea millefolium (en) "
 |

 |
| Wikidata G:Commons C:Commons |

Detalle das flores.
Follas d *A. millefolium*.
O **milfollas** ou **herba dos carpinteiros** (Achilleae millefollium), é unha planta herbácea perenne nativa do hemisferio norte e que tradicionalmente se empregaba para curar feridas. Consómese como parte de caldos.

## Distribución e hábitat

Probabelmente procede de Eurasia. Medra principalmente en Asia e a zona mediterránea de Europa, aínda que é menos abundante e incluso inexistente en rexións coma Andalucía e o sur de Portugal. Mora tamén noutros sitios en América a causa da dispersión accidental que fixeron os humanos.

Medra en prados incultos, no beiril dos camiños e regueiros, en xeral en lugares húmidos.

## Ecoloxía

De xeito natural, o milfollas medra en zonas non demasiado secas e ben drenadas. Pódese atopar en pastos, en leiras cultivadas ou non e a miúdo par das estradas, en abas de montaña e en zonas boscosas. Pódese atopar entre os 0 e 2.400 m de altitude, aínda que prefire altitudes inferiores aos 1.500 m. A partir dos 1.000 m cara a arriba ten un porte máis pequeno e máis recendo.

Aínda que é unha planta moi tolerante a calquera tipo de clima, require unhas condicións temperadas ou temperadas-frías. Resiste ben as xeadas (até -15 °C) e á seca. Normalmente quere condicións de pleno sol.

En canto ao tipo de solo, en xeral se pode dicir que se axeita ben a todo tipo de solos (acedos ou básicos, calcarios, secos), sempre que estean ben drenados xa que non resiste o asolagamento. Polo tanto, prefire solos areentos e frescos antes que solos arxilosos e compactos. Medra ben en solos pobres.

## Historia

Identificada nun xacemento de restos de Neanderthal, podería ter formado parte dunha primitiva farmacoloxía desta cultura. Os gregos déronlle o nome de aquilea por Aquiles, soado pola súa invulnerabilidade ás feridas, que segundo unha lenda sandou con ela a seu amigo Télefo. Os guerreiros levábana coma un remedio case milagreiro nas súas mochilas, polo que foi tamén coñecida coma herba dos soldados.

## Usos en xardinaría

As plantas do xénero *Achillea* é moi utilizado en xardinaxe tanto polas súas flores como polo seu recendo. Especialmente utilizado en macizos con boa resistencia aos solos pobres. Soportan ben a seca.

## Propiedades

### Usos en farmacia

Dioscórides comenta: «É moi útil esta herba contra as efusións de sangue, contra as chagas recentes, antigas e efistoladas». En botica popular úsanse as cabezas florais ou corimbos en infusión para lavar as feridas externamente. Crese que o milfollas é unha planta poderosa para a maxia alquímica. De aí na antigüidade fora das herbas máis apreciadas polas bruxas, meigas e feiticeiras.

Como non produce sono nin diminúe as facultades, resulta moi aconsellábel para todas as situacións que impliquen tensión, mais que requiren unha mente despexada e en plena forma, como ante un exame, unha proba ou unha entrevista de traballo ou en calquera ocasión na que nos atopemos perante alguén que nos poña nerviosos.

### Modo de emprego

Tisana: preparar unha infusión de dúas culleres de flores por cunca de auga. Tomar dúas ou tres infusións ao día.

### Principios activos

Contén aceite esencial (0,3-1%): azulenos (20-50%), alfa e beta-pineno, cariofileno; polifenois: flavonoides (luteolina, apixenina), ácido cafeico, lactonas sesquiterpénicas (leucodina, deacetilmatricina, milefina, dihidropartenólido), aquileína (betonicina), vestixios de heterósidos cianoxénicos (prunasósido). Outras fontes analizan: Aquileína (glicósidos), colina, ácido valeriánico, ácido fórmico, alcohol metílico, esencia composta por limoneno, pireno, tuión, borneol, cineol, azuleno, tanino, fitosferina, resinas.

### Indicacións

O azuleno dálle propiedades coma antiinflamatorio. As lactonas sesquiterpénicas reforzan esta acción e son responsábeis do efecto aperitivo, eupéptico, colerético, hipoglucemiante suave e antimicrobiano. Os taninos, aínda que presentes en baixa proporción, teñen un efecto hemostático, cicatrizante. Os flavonoides, e os seus heterósidos fornecen propiedades de antiespasmódico. Atribúeselle, ademais, unha actividade coma diurético e antipirético. As follas son máis adstrinxentes que as flores. Indicado para anorexia non nerviosa, inapetencia, gastrite, dispepsias hiposecretoras e os seus síntomas asociados (sensación de plenitude gástrica, aerofaxia, flatulencia); espasmos dixestivos, náuseas, vómitos; dispepsias, discinesias e litiase biliar; colelitiase, disquinesias hepatobiliares, colecistite, flebite, varices, hemorroides. Coadxuvante no tratamento da diabetes. Dismenorrea, síndrome premenstrual e espasmo uterino. En uso tópico: feridas, úlceras dérmicas, queimaduras, hemorroides.

## Taxonomía

*Achillea millefolium* foi descrita por Carl von Linné e publicado en *Species Plantarum* 2: 899. 1753.

Sinonimia

|  |  |
| --- | --- |
| * *Achillea albida* Willd.
* *Achillea alpicola* (Rydb.) Rydb.
* *Achillea ambigua* Boiss.
* *Achillea ambigua* Pollini
* *Achillea anethifolia* Fisch. ex Herder
* *Achillea angustissima* Rydb.
* *Achillea arenicola* A.Heller
* *Achillea bicolor* Wender.
* *Achillea californica* Pollard
* *Achillea ceretanica* Sennen
* *Achillea compacta* Lam.
* *Achillea coronopifolia* Willd.
* *Achillea crassifolia* Colla
* *Achillea cristata* Hort. ex DC.
* *Achillea cuspidata* Wall.
* *Achillea dentifera* Rchb.
* *Achillea eradiata* Piper
* *Achillea fusca* Rydb.
* *Achillea gigantea* Pollard
* *Achillea gracilis* Raf.
* *Achillea haenkeana* Tausch
* *Achillea intermedia* Schleich.
* *Achillea lanata* Lam.
* *Achillea lanulosa* Nutt.
* *Achillea laxiflora* A.Nelson
* *Achillea laxiflora* Pollard & Cockerell
* *Achillea magna* All.
* *Achillea magna* L.
* *Achillea magna* Haenke
* *Achillea marginata* Turcz. ex Ledeb.
* *Achillea megacephala* Raup
* *Achillea millefolilium* E.Mey.
* *Achillea nabelekii* Heimerl
* *Achillea nigrescens* (E.Mey.) Rydb.
 | * *Achillea occidentalis* (DC.) Raf. ex Rydb.
* *Achillea ochroleuca* Eichw.
* *Achillea ossica* K.Koch
* *Achillea pacifica* Rydb.
* *Achillea palmeri* Rydb.
* *Achillea pannonica* Scheele
* *Achillea pannonica f. laxa* Dabrowska
* *Achillea pecten-veneris* Pollard
* *Achillea pratensis* Saukel & R.Länger
* *Achillea pseudotanitifolia* Wierzb. ex Rchb.
* *Achillea puberula* Rydb.
* *Achillea pumila* Schur
* *Achillea rosea* Desf.
* *Achillea seidlii* J.Presl & C.Presl
* *Achillea setacea* Schwein.
* *Achillea sordida* (W.D.J.Koch) Dalla Torre & Sarnth.
* *Achillea subalpina* Greene
* *Achillea subhirsuta* Gilib.
* *Achillea submillefolium* Klokov & Krytzka
* *Achillea sylvatica* Becker
* *Achillea tanacetifolia* Mill.
* *Achillea tenuifolia* Salisb.
* *Achillea tenuifolia var. albicaulis* (C.A.Mey.) Trautv.
* *Achillea tenuis* Schur
* *Achillea tomentosa* Pursh
* *Achillea virgata* Hort. ex DC.
* *Achillios millefoliatus* St.-Lag.
* *Alitubus millefolium* (L.) Dulac
* *Alitubus tomentosus* Dulac
* *Chamaemelum millefolium* (L.) E.H.L.Krause
* *Chamaemelum tanacetifolium* (All.) E.H.L.Krause
* *Chamaemelum tomentosum* (L.) E.H.L.Krause
 |

## Nome vulgar

En galego recibe varios nomes comúns coma: herba dos carpinteiros, milfollas, herba da rula, herba do soldado ou aquilea (máis formal).

En portugués recibe os nomes de *mil-em-rama*, *mil-folhas* e *milefólio*.

## Notas

## Véxase tamén

### Bibliografía

* *Diccionario ilustrado de los nombres vernáculos de las plantas en España*, Andrés Ceballos Jiménez. I.C.O.N.A. 1986
* Davidse, G., M. Sousa-Peña, S. Knapp & F. Chiang Cabrera. (editores generales) 2012. Asteraceae. Fl. Mesoamer. 5(2): ined.
* Dillon, M. O. 1981. Family Compositae: Part II. Tribe Anthemideae. Flora of Peru. Fieldiana, Bot., n.s. 7: 1–21.
* Fernald, M. 1950. Manual (ed. 8) i–lxiv, 1–1632. American Book Co., Nova York.
* Flora of China Editorial Committee. 1988-2013. Fl. China Unpaginated. Science Press & Missouri Botanical Garden Press, Beijing & St. Louis.
* Flora of North America Editorial Committee, e. 2006. Magnoliophyta: Asteridae, part 6: Asteraceae, part 1. 19: i–xxiv. In Fl. N. Amer.. Oxford University Press, Nova York.
* Gibbs Russell, G. E., W. G. Welman, E. Reitief, K. L. Immelman, G. Germishuizen, B. J. Pienaar, M. v. Wyk & A. Nicholas. 1987. List of species of southern African plants. Mem. Bot. Surv. S. Africa 2(1–2): 1–152(pt. 1), 1–270(pt. 2).
* Gleason, H. A. 1968. The Sympetalous Dicotyledoneae. vol. 3. 596 pp. In H. A. Gleason Ill. Fl. N. U.S. (ed. 3). New York Botanical Garden, Nova York.
* Gleason, H. A. & A. J. Cronquist. 1991. Man. Vasc. Pl. N.E. U.S. (ed. 2) i–910. New York Botanical Garden, Bronx.
* Great Plains Flora Association. 1986. Fl. Great Plains i–vii, 1–1392. University Press of Kansas, Lawrence.

### Ligazóns externas

* Achillea millefolium no Real Xardín Botánico de Madrid (España)