# Substantivo

O **substantivo** é unha categoría gramatical que desenvolve a función sintáctica, dentro do sintagma nominal, de núcleo. Morfoloxicamente, están compostos por un lexema e morfemas flexivos de xénero e número, admitindo tamén derivativos e alterativos (Vid. sufixo). Non admiten sufixos poderativos (*-ísimo, -érrimo). Polo que respecta ó seu significado, o substantivo denota seres, entes, sentimentos, circunstancias,...*

## Funcións do substantivo nunha oración

1. Núcleo do sintagma nominal suxeito: A **nena** vai á escola.
2. Núcleo do predicado nominal ou **atributo** nas oracións co verbo *ser*, *estar* ou *parecer* ou oracións atributivas: A miña casa é de **madeira** maciza.
3. Complemento preposicional doutro substantivo (complemento do nome): A saia de **María** ten lunares.
4. Aposición, isto é, complemento doutro substantivo, pero sen preposición: Río **Teixo**, Rúa **Alcalá**, Madrid **capital**.
5. Complemento dun adxectivo: Gústame o verde **pistacho**.
6. Complemento do verbo. O substantivo pode ser:
	1. Obxecto ou complemento directo: Comprei un **coche** novo.
	2. Obxecto ou complemento indirecto: Non deas bicos ao **can**.
	3. Complemento circunstancial: Os nenos están xogando na **rúa**.
	4. Complemento axente da pasiva: O porto foi destruído polo **furacán**.
	5. Complemento de réxime ou suplemento directo: Pedro falou de **política**.
	6. Complemento de réxime ou suplemento indirecto: O camareiro limpou o chan de **cabichas**
	7. Complemento predicativo de verbos que significan "nomear" ou "elixir": A asemblea elixiu **presidente** a Pedro.
7. Locucións adverbiais: En **realidade** realmente non sei que facer.
8. Vocativo: ¡**Home**, non me digas iso!

## Clasificación

### Clasificación por xénero

* Substantivos masculinos (Véxase Masculino e feminino en galego)
* Substantivos femininos
* Lista de substantivos latinos neutros

### Clasificación por número

* Substantivos singulares
* Substantivos plurais

## Outras clasificacións

* **Substantivos comúns**: permiten nomear a tódalas persoas, animais ou cousas da mesma clase ou especie, sen particularizar o seu significado como home, cabalo, casa. Agrupan os obxectos que denominan polas súas características, sen expresar trazos distintivos. Por iso, considéranse substantivos xenéricos.
* **Substantivos propios**: distinguen ou particularizan a cada individuo dos demais dunha mesma clase, especie ou xénero. Aplícanse a un só ser, persoa, animal ou cousa. Por iso, considéranse substantivos individuais. Os nomes das persoas e dos países son nomes propios. Os substantivos propios escríbense sempre con letra inicial maiúscula.
* **Substantivos concretos **Substantivos abstractos **Substantivos individuais**: son substantivos que na súa forma singular, nomean a un só ser como *pluma, árbore, rosa*. Designan a un único ser, pero admiten o morfema do plural para designar a máis dun.
* **Substantivos colectivos:** son substantivos que posuíndo unha estrutura de singular, nomean a un conxunto de número indeterminado de seres ou cousas como *plumaxe, bosque, rosaleda, xentío, xentío, bandada, coro, alameda*. Teñen inherente a idea de pluralidade sen necesitar un morfema que o exprese, pero non no sentido dun máis un, senón en canto a conxunto colectivo formado por varias unidades da mesma cousa designada.
* **Substantivos simples**: Son os substantivos que están formados por unha soa palabra.
* **Substantivos compostos:** son substantivos que están formados por dúas palabras simples, por exemplo *lavalouza, anteollos, pararraios, crebanoces, augardente.*
* **Substantivos primitivos**: as palabras primitivas son as que serven de cabeza de serie a unha familia léxica, funcionando como raíz das palabras derivadas deles. Os substantivos primitivos só están formados por un lexema básico e optativamente por morfemas de xénero e número. Por exemplo *pan.*
* **Substantivos derivados:** as palabras derivadas nacen das primitivas, cando se lles engade sufixos, por exemplo *panadería, panadeira*. Hai distintos tipos de nomes derivados que son:

* **Substantivos aumentativos:** son os substantivos que designan a persoas, animais, cousas ou fenómenos de gran tamaño ou alto grao de intensidade, por exemplo *homazo, mullerona.*
* **Substantivos diminutivos:** son os substantivos que designan a persoas, cousas, animais e fenómenos que se caracterizan pola súa pequeneza ou menor grao de intensidade, por exemplo *neniña, gatiño, mazanciña.*
* **Substantivos despectivos:** son os substantivos que designan a persoas, animais, cousas e fenómenos que son tratados con desprezo ou desdén, ou vistos como inferiores, por exemplo *plantucha, libraco.*
* **Substantivos xentilicios:** son os substantivos que se derivan do lugar de nacemento (país, rexión ou estado) de persoas, animais ou cousas, por exemplo, *español, panameño, arxentino, danés.*
* **Substantivos patronímicos:** son os substantivos que se derivan dalgún nome propio. Por exemplo os apelidos de orixe española formáronse orixinariamente a partir do nome de pía. Normalmente acaban en **-ez**. Dáse o nome de patronímicos a tódolos apelidos. Por exemplo de Gonzalo > González, de Fernando > Fernández.

* **Substantivos animados:** nomean seres considerados viventes, por exemplo *can, gato, home, persoa, pícaro, Anastasio*.
* **Substantivos inanimados:** nomean seres inertes, por exemplo, *papel, cristal, pedra, cigarro, carta*.
* **Substantivos contables ou descontinuos:** sinalan entes que se poden contar, por exemplo *cinco nenos, tres rochas, trece euros*. Os substantivos contables combínanse con cuantificadores plurais sen alterarse semanticamente.
* **Substantivos incontables, continuos ou de materia:** sinalan realidades que non se poden contar salvo ao referirse a clases ou variedades distintas, por exemplo leite, *humor, aire, fume, lixo*. Os substantivos incontables soamente poden combinarse con cuantificadores en singular sen modificar o seu significado. Só admiten numerais cardinais ou cuantificadores plurais cando indican unha clase ou modalidade. Por exemplo: *tres vasos de leite - moitos vasos de leite - moito leite*. *Os fumes emitidos polos ácidos adoitan ser daniños*. Existen casos en que substantivos incontables teñen distintos significados ou matices en plural, por exemplo *aires de grandeza, aires de cambio, malos fumes, augas cálidas, augas internacionais*.

## Véxase tamén

### Outros artigos

* Substantivación
* O substantivo en Wikibooks (Curso de lingua galega).