# Linguas itálicas

| Linguas itálicas |
| --- |
|

|  |
| --- |
|  Instancia de
familia lingüística  |
|  Subclase de
linguas indoeuropeas linguas italo-célticas  |
|  Composto por
 linguas latino-faliscas linguas osco-úmbricas Aequian (en)   |

 |
| Clasificación lingüística |
|
linguaxe humana ↳ linguas indoeuropeas  |
|

| Localización |
| --- |
|  Mapas

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |

 |

 |

 |
|

| Códigos e identificadores |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Freebase | /m/03t28  |
| IETF | itc  |

 |

 |
|

| Fontes e ligazóns |
| --- |
|  Descrito pola fonte
* *Enciclopedia soviética armenia, volume 4* pp. 425
* *Meyers Konversations-Lexikon, 4ª edición (1885–1890)* "MKL1888:Itālische Sprachen"
* *Pequeno Dicionario Enciclopédico de Brockhaus e Efron* "МЭСБЕ / Италийские языки"
 |

 |
| Wikidata C:Commons |

As **linguas itálicas** constitúen unha familia de linguas indoeuropeas cunha serie de trazos comúns. Inclúe as linguas romances (entre as que se atopan o galego, o español, o portugués, o francés, o italiano e o romanés) e a un certo número de linguas extintas, como o latín e outras linguas faladas na Antigüidade na Península Itálica.

Aínda que se adoita considerar como unha única rama que se diversificou a partir dun estadio común ou protoitálico, posterior ao período protoindoeuropeo, algúns autores dubidan desta filiación común. Todas as linguas itálicas comparten un bo número de isoglosas comúns; así, todas elas son linguas *centum* que non presentan palatalización das (palato)velares indoeuropeas /\*k, \*kw, \*g, \*gh, \*ghw/. Curiosamente, as linguas romances si presentan unha palatalización posterior dos fonemas latinos /k, g/, aínda que só ante fonemas anteriores /ε,e,i/.

Distribución das linguas romances máis faladas a principios do século XXI: castelán (verde escuro e verde claro), francés (azul e celeste), portugués (alaranxado), italiano (amarelo) e romanés (vermello).
## Clasificación das linguas itálicas

As linguas itálicas están formadas por tres subfamilias propiamente ditas:

* **Linguas osco-umbras**.
	+ Osco, falado na rexión centro-meridional da Península Itálica.
	+ Grupo Umbro, que inclúe a:
		- Peligno, Vestino, Marrucino.
		- Picénico meridional.
		- Umbro, falado na rexión centro-setentrional da península.
		- Volsco
* **Linguas latino-faliscas**.
	+ Falisco, que era falado na área de Falerii Veteres (actual Civita Castellana), ao norte da cidade de Roma.
	+ Latín, que era falado na Italia centro-occidental. As conquistas romanas expandírono a través do imperio e máis aló.
		- Linguas romances, descendentes do latín.
* **Linguas venético-mesapias**

Linguas da Italia prerromana.
## Características comúns

Actualmente o termo linguas itálicas úsase para referirse a un conxunto de linguas indoeuropeas que comparten un certo número de trazos comúns e que tras un período longo de convivencia común sufriron un certo proceso de converxencia.

Con todo, autores como Silvestri e Rix argumentan que non existiu un proto-itálico común reconstructible, que cumpra estas dúas condicións:

1. Debería ter un sistema fonolóxico que explicase o do latín e as linguas osco-umbras simultaneamente mediante cambios fonéticos posteriores.
2. Debería representar unha fonoloxía e morfoloxía que presentase cambios respecto ao estado común indoeuropeo.

Do mesmo xeito que a teoría obsoleta do italo-céltico común, moitos autores refugaron a idea de que todas as similitudes das linguas itálicas débanse á existencia dun estadio lingüístico chamado itálico común, de cuxa diversificación xurdisen as linguas. De feito varios autores propuxeron explicar algunhas da características comúns como un fenómeno de *Sprachbund* que afectaría á chamada **área lingüística medio-itálica**.

### Desenvolvementos fonolóxicos

As linguas itálicas comparten certo número de isoglosas e cambios fonéticos comúns respecto ao protoindoeuropeo común:

* \*p > p, \*b > b, \*bh- > f-, -\*bh- > -b-,(-f-)
* \*t > t, \*d > d, \*dh- > f-, -\*dh- > -d-
* \*k > k (<*c*>), \*g > g, \*gh- > h-
* \*kw > kw (<*qu*>)/k (<*c*>), \*gw > v/g/f
* \*l > l
* \*Vm > Vm, \*mV > mV, \*Cm(C) > Cem(C)
* \*Vn > Vn, \*nV > nV, \*Cn(C) > Cen(C)
* \*r > r,
* \*s > s,
* \*w > v, \*e > i

## Notas

## Véxase tamén

### Bibliografía

* Yves Cortez "*Le français ne vient pas du latin*" París (2007)ISBN 978-2-296-03081-7
* Domenico Silvestri: "Las lenguas Itálicas", editado dentro de *Las Lenguas Indoeuropeas*, 1995, ISBN 84-376-1348-5.