# Algodoeiro

| Algodoeiro |
| --- |
| *Gossypium* Carl von Linné **1753**  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |

 |

 |
|

|  |
| --- |
|  Instancia de
taxon  |
|  Subclase de
planta útil  |
|  |
|  Categoría taxonómica
xénero  |

 |
|

| Características |
| --- |
|  Fonte de
semente de algodón  |

 |
| Clasificación taxonómica |
|

|  |
| --- |
|  |
|  **Reino** | *Plantae* |
|  **Orde** | *Malvales* |
|  **Familia** | *Malvaceae* |
|  **Subfamilia** | *Malvoideae* |
|  **Xénero** | Gossypium  L., 1753 Gossypium  |
|  |

 |
|

| Códigos e identificadores |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Freebase | /m/0965c  |
| MeSH | D003368  |
| OpenAlex | C2776552463  |
| ITIS | 21709  |
| OTT | 800239  |
| CoL | 4QG7  |
| EOL | 61160  |
| WFO | wfo-4000016081  |

 |

 |
|

| Fontes e ligazóns |
| --- |
|  Descrito pola fonte
* *Flora Reipublicae Popularis Sinicae, volume 49(2) (en)*  pp. 94
* *Dicionario Enciclopédico Brockhaus e Efron* "Q24500387 "
* *Pequeno Dicionario Enciclopédico de Brockhaus e Efron* "Q24743637 "
* *Paulys Realenzyklopädie der klassischen Altertumswissenschaft* "Baumwolle (Pauly-Wissowa)"
* *Meyers Konversations-Lexikon, 4ª edición (1885–1890)* "Q112768557 "
* *The Domestic Encyclopædia; Or, A Dictionary Of Facts, And Useful Knowledge* "Domestic Encyclopædia (1802)/Latin/Gossypium (en) , Domestic Encyclopædia (1802)/Cotton (en) "
 |

 |
| Wikidata G:Commons C:Commons |

Flor de *Gossypium darwinii*
**Algodoeiro** é o nome vulgar dado ás especies do xénero botánico Gossypium L., da familia *Malvaceae*. Existen arredor de 40 especies, arbustivas, algunhas das cales son utilizadas para a produción da fibra téxtil coñecida coma algodón ou cotón. O xénero contén 60 taxones específicos e infra-específicos aceptados, dos case 380 descritos, todos oriúndos das rexións tropicais e subtropicais tanto do Vello Mundo coma das Américas e unhas poucas foron introducidas en moitos outros sitios.

## Etimoloxía

* Gossypium: do latín *gossypǐŏn, -ǐi*, o algodoeiro (*Gossypium arboreum* e *Gossypium herbaceum*). Aparece así na obra de Plinio o Vello, *Naturalis Historia*, *12, 21* e *19, 14*. Este termo latino viría do árabe *quoz*, "materia sedosa" derivado de *goz*, "suave".

En galego a planta recibe ademais do nome de algodoeiro o de algodón (nome reservado normalmente ao produto). Os termos galegos **algodón** e **cotón** virían do árabe. Algodón do árabe hispano: *alquṭún* (o cotón); cotón directamente do árabe clásico *quṭn*.

## Descrición

En estado salvaxe, os arbustos do algodoeiro atinxen até 7 m de altura. As follas son grandes, con tres, cinco (ou mesmo sete) lobos. As sementes están contidas nunha cápsula, estando cada unha envolvida nunha fibra felpuda designada polo vocábulo inglés *linter*. As especies máis utilizadas para fins comerciais son *G. hirsutum* (Estados Unidos e Australia), *G. arboreum* e *G. herbaceum* (Asia), e *G. barbadense* (Exipto). Os *linters* son, xeralmente brancos, mais existen tamén variedades de cor castaña ou verde que, para non contaminaren xeneticamente a variedade branca, teñen a súa plantación prohibida preto das grandes producións de algodón.

## Sinonímia do xénero

|  |  |
| --- | --- |
| * *Erioxylum* Rose & Standl.
* *Ingenhouzia* DC.
* *Notoxylinon* Lewton
* *Selera* Ulbr.
 | * *Sturtia* R. Br.
* *Thurberia* A. Gray
* *Ultragossypium* Roberty
 |

## Especies

Especies utilizadas para fins téxtiles
* *Gossypium arboreum* L. – Algodoeiro arbóreo, nativo da Asia meridional.
* *Gossypium barbadense* L. – Algodoeiro exipcio, tamén designado como algodón crioulo ou algodón de Sea Island, nativo de América do Sur tropical.
* *Gossypium herbaceum* L. – Algodoeiro asiático ou algodoeiro do levante, nativo do sur de África
* *Gossypium hirsutum* L. – Algodoeiro das terras altas ou algodoeiro americano, nativo de América Central, do Caribe e do sur da Florida.
* *Gossypium vitifolium* Lam. - cultivado nos Estados Unidos, México, Antillas e norte da América do Sur.

Outras especies de *Gossypium*
* *Gossypium sturtianum* Willis – algodoeiro de Sturt, nativo de Australia.
* *Gossypium thurberi* Tod. – algodoeiro salvaxe do Arizona, nativo do Arizona, Novo México e norte de México.
* *Gossypium tomentosum* Nutt. ex Seem – *Ma‘o* ou algodoeiro do Hawai, especie endémica das illas do Hawai. O seu lint é curto e castaño avermellado, non sendo apropiado para a produción téxtil.
* Lista completa

## Clasificación do xénero

| Sistema | Clasificación | Referencia |
| --- | --- | --- |
| Linné | Clase Monadelphia, orde Polyandria | Species plantarum (1753) |

Algodón.

## Pragas e doenzas do algodoeiro

### Pragas

Campo de algodón no Xardín Botánico de Sukhum, foto de arredor de 1912.
* Bicudo do algodoeiro, *Anthonomus grandis*
* Pulgón do algodón, *Aphis gossypii*
* Lagarta do tomate, *Helicoverpa armigera*, e Lagarta australiana dos botóns de algodón *Helicoverpa punctigera*
* *Creontiades dilutus*, un insecto que zuga o zume da planta
* Ácaro-araña raiado, ácaro fiador raiado ou ácaro raxado, *Tetranychus urticae*, *T. ludeni* (ácaro vermello) e *T. lambi*
* Trips, *Thrips tabaci* e *Frankliniella schultzei*

### Doenzas

* Mancha de Alternaria, causada por *Alternaria macrospora* e *Alternaria alternata*
* Antracnose e ramulose, causada por *Colletotrichum gossypii*
* Podremia negra da raíz, causada polo fungo *Thielaviopsis basicola*
* Mancha bacteriana de *Xanthomonas campestris pv. malvacearum*
* Podremia vermella da raíz ou mal do Panamá, causada polas especies do xénero *Fusarium*.
* Gomose de Phytophthora, causada por *Phytophthora nicotianae* var *parasitica*

## Algodón xeneticamente modificado

O algodón xeneticamente modificado (GM) foi creado co obxectivo de redución do uso de pesticidas. Plántase en todo o mundo e crese que implica un 80% menos de uso de pesticidas en comparación co algodón normal. Segundo o Servizo Internacional para Adquisición de Aplicacións Biotecnolóxicas Agrícolas (ISAAA), a área total mundial dedicada ao cultivo de algodón xeneticamente modificado é de 67,000 km² en 2002. Isto representa arredor de 20% da área total usada para o cultivo de algodón. As colleitas norteamericanas de algodón xeneticamente xa representan o 73% do total da produción nacional.

A introdución inicial de Algodón GM en Australia foi un desastre comercial - as colleitas foron menores que as previstas e os algodoeiros fixeron polinización cruzada con outras variedades de algodón. Con todo, coa introdución dunha segunda variedade de algodón GM, a produción deste tipo de algodón pasou a representar o 15% da produción nacional australiana en 2003 e 80% en 2004, cando a variedade orixinal foi practicamente suprimida.

## Algodón orgánico ou biolóxico

Flor de *Gossypium hirsutum* polinizada por un abesouro en Hemingway, Carolina do Sur.
O algodón ou cotón orgánico ou biolóxico é aquel que procede de algodoeiros cultivados sen uso de pesticidas ou aditivos químicos fertilizantes, recorrendo a métodos de menor impacto ambiental. Este tipo de algodón é especialmente utilizado na produción de lenzos, bufandas e quimonos. Existen diferentes niveis de certificación deste xénero de produto mais, en xeral, esíxese que os solos onde a planta é cultivada non teña recibido tratamento químico ningún nos últimos tres anos antes da plantación.

## Notas

## Véxase tamén

### Outros artigos

* Algodón

### Ligazóns externas

* PPP-Index Arquivado 16 de setembro de 2019 en Wayback Machine. *(en alemán)*.
* USDA Plants Database *(en inglés)*.
* Germplasm Resources Information Network (GRIN) *(en inglés)*.