Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Bioloxía molecular

A **bioloxía molecular** é o estudo da vida a un nivel molecular. Esta área solápase con outros campos da bioloxía e a química, particularmente xenética e bioquímica. A bioloxía molecular atangue principalmente ao entendemento das interaccións dos diferentes sistemas da célula, o que inclúe moitísimas relacións, entre elas as do ADN co ARN, a síntese de proteínas, o metabolismo, e a forma como esas interaccións son reguladas para conseguiren un axeitado funcionamento da célula.

## Técnicas da bioloxía molecular

Desde finais da década de 1950 e principios da de 1960, os biólogos moleculares aprenderon a caracterizar, illar e manipular os compoñentes moleculares de células e organismos. Estes compoñentes inclúen:

* O ADN, depositario da información xenética segundo o dogma central
* O ARN, e en xeral os ácidos nucleicos. As súas funcións van servir de copia temporal do ADN.
* As proteínas, que constitúen o principal tipo de molécula estrutural e enzimática das células.

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre bioloxía é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.*  *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
# Distribución (bioloxía)

Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Distribución.
En bioloxía chámase **distribución**, **área de distribución** ou **área de dispersión** á repartición xeográfica dos seres vivos, animais ou vexetais, na superficie do globo, buscando un modelo que a defina, así como procurar a mellor maneira de explotar os recursos sen sobreexplotalos, e para anticipar os efectos do cambio climático, se é posíbel..

## Notas

## Véxase tamén

* Bioxeografía
* Coroloxía

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre bioloxía é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.*  *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
# Dinastía Song

Dinastía Song|  |
|

|  |
| --- |
|  |

 |
|

---

 |
| Localización |
|

|  |
| --- |
|   |
|  |

 |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Capital | Bianliang (en)  Lin'an Prefecture (en)   |
| Xeografía |
| Parte de | Song Liao Jin Xia (en)  Mid-Imperial China (en)   |
| Datos históricos |
| Precedido por | Período das Cinco Dinastías e dos Dez Reinos  |
| Creación | 960  |
| Disolución | 1279  |
| Sucedido por | Dinastía Yuan  |
| Organización política |
| Forma de goberno | monarquía  |
|

---

 |

Territorios da dinastías Song e as súas contemporáneas.
A **dinastía Song** (en chinés: 宋朝; pinyin: *Sòng cháo*; Wade-Giles: *Sung4 ch'ao2*) foi unha dinastía que gobernou China de 960 a 1279, e que debeu a súa existencia a un oficial novo que pensou que tivera unha visión que significaba, segundo dixo, que un novo emperador sacaría a China das mans do emperador Kung-ti, da dinastía Chou. Os seus colegas pensaron que aquilo quería dicir que o seu xeneral, Chan Kuang-yin, sería o novo emperador, e proclamárono como novo gobernante co nome de Sung Tai Tsu.

A dinastía Song pode ser dividida en dous períodos: o do Song do Norte (北宋) de 960 a 1127, que se refire ao período en que a capital do Imperio chinés estaba na cidade setentrional de Kaifeng; e o do Song do Sur (南宋), de 1127 a 1279, que comezou cando o Imperio perdeu o control de Kaifeng e do norte da China a mans da Dinastía Jin. Durante este período final, a dinastía levou a súa capital a Hangzhou, ao sur do río Yangtzé.

Tai Tsu e os seus sucesores esforzáronse por reorganizar China despois de máis de cincuenta anos de guerra civil, pero a tarefa era superior ás forzas de que dispoñían. En 1068, Wang An-Shih, primeiro ministro no tempo do emperador Sung Shen Tsung, impulsou unha reforma do goberno, simplificou o sistema de impostos e diminuíu o exército, transformándoo nunha forza de dimensións máis razoábeis.

Porén, estas reformas non foron debidamente executadas, o que abriu o camiño para que os mongois, comandados por Xenxis Khan e despois por Kublai Khan, acabaran por ocupar o país, en 1279. Antes diso, os mongois xa conquistaran o norte da China, acabando coa dinastía Jin en 1234.

As artes da China, durante o período Song, reflicten a moral do país. Os poetas e pintores miraban para o pasado, tentando imitar ou recordar glorias e realizacións pasadas. Foi durante os Song cando se elaborou o Wujing Zongyao, un manual que contén as técnicas e equipamentos militares máis modernos da época. Nesta época xurdiron os contadores de historias profesionais na China, vagando dun lado para outro como os trobadores da Europa Occidental, entretendo aos que conseguían convencer a escoitalos a cambio dalgunhas moedas. Co tempo, estes homes serían os predecesores dos novelistas chineses.

## Véxase tamén

### Outros artigos

* Cronoloxía das guerras entre os Jin e os Song
* Historia da China
* Tangram

### Ligazóns externas

* Descubrimento arqueolóxico que pode ser o maior da dinastía Song *(en portugués)*
# Julian Huxley

Julian Huxley|  (1922)  |
| Biografía |
| Nacemento | 22 de xuño de 1887  Londres
 |
| Morte | 14 de febreiro de 1975  (87 anos) Londres
 |
| Lugar de sepultura | Golders Green Crematorium (en)   |
|  |
|  Director xeral da UNESCO  |
|  1946 – 1948 – Jaime Torres Bodet →  |
|  |
| Datos persoais |
| Relixión | Ateísmo  |
| Educación | Balliol College   Eton College   |
| Actividade |
| Campo de traballo | Bioloxía, transhumanismo, bioloxía evolutiva, embrioloxía e filosofía  |
| Ocupación | biólogo evolutivo, fisiólogo, biólogo, director de cinema, coleccionista de plantas, filósofo, escritor, catedrático, etólogo, zoólogo  |
| Empregador | Universidade Rice   King's College de Londres   |
| Membro de | Royal Society Academia de Ciencias de Hungría Academia das Artes e das Ciencias dos Estados Unidos  |
| Movemento | Ateísmo  |
| Carreira militar |
| Rama militar | Exército Británico  |
| Rango militar | tenente de segunda  |
| Participou no conflito | Primeira Guerra Mundial  |
| Obra |
| Arquivos en | * biblioteca da Universidade de Leeds [ MS 1983]
 |
| Familia |
| Cónxuxe | Juliette Huxley  |
| Fillos | Anthony Julian Huxley, Francis Huxley  |
| Pais | Leonard Huxley   e Julia Huxley  |
| Irmáns | Aldous Huxley Andrew Huxley [Noel] Trevenen Huxley Margaret Arnold Huxley  |
| Premios |
| * (1973)  Medalha Frink (pt)
* (1971)  Godman-Salvin Medal (en)
* (1962)  Humanista do ano
* (1958)  Medalha Darwin-Wallace (pt)
* (1956)  Medalla Darwin
* (1953)  Prêmio Kalinga (pt)
* (1937)  Premio Anisfield-Wolf
* Premio Albert Lasker de Investigación Médica Básica
* Membro da Royal Society
* Knight Bachelor
* Newdigate Prize (en)
 |
|

---

 |
| Descrito pola fonte | Metromod  |
|       |

Thomas Henry e Julian Huxley en 1895.
**Julian Sorell Huxley**, nado en Londres o 22 de xuño de 1887 e finado o 14 de febreiro de 1975, foi un biólogo, escritor, humanista e internacionalista británico, coñecido polas súas contribucións á popularización da ciencia a través de libros e conferencias. Foi o primeiro director da Unesco e foi nomeado cabaleiro británico en 1958.

Huxley formaba parte dunha familia distinguida. O seu irmán era o escritor Aldous Huxley, e era medio irmán doutro biólogo, o premio Nobel Andrew Huxley; o seu pai foi o escritor e editor Leonard Huxley; e o seu avó paterno foi o biólogo Thomas Henry Huxley, famoso por ser colega e apoiar a Charles Darwin. O seu avó materno foi o académico Tom Arnold.

## Véxase tamén

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor: **Creación do cargo** |  **Director xeral da UNESCO**  1946 - 1948 | Sucesor: **Jaime Torres Bodet** |
# Polifilético

Cladograma dos primates, mostrando un grupo monofilético (os **simios**, en amarelo), un parafilético (os **prosimios**, en azul, incluíndo o *parche* vermello) e un **polifilético** (os loris e tarseiros, en vermello).
En filoxenia dise que é **polifilético** aquel grupo de organismos que non inclúe ao antepasado común máis recente de todos os seus membros e que, por tanto, está constituído pola unión artificial de ramas dispersas da árbore evolutiva. Dita condición denomínase **polifilia** (do grego πολύ *polý*, "moitos", "numerosos", e φυλή *phylé*, "tribo", "grupo de individuos").

Exemplos de grupos polifiléticos son as algas, os esporozoos e os ungulados. Os grupos polifiléticos son universalmente rexeitados nas clasificacións modernas, aínda que por inercia seguen a empregarse en obras divulgativas e incluso en libros de texto.

A consideración destes grupos débese a erros na interpretación do parentesco, o criterio que se emprega para a clasificación dos seres vivos. Explícanse, xa que non se xustifican, pola presenza de caracteres comúns adquiridos de maneira independente como consecuencia de fenómenos evolutivos como a converxencia ou o paralelismo.

Non se debe confundir polifilético con parafilético.

## Véxase tamén

### Bibliografía

* Tudge, Colin (2000): *The Variety of Life*. Oxford University Press. ISBN 0-19-860426-2.

### Outros artigos

* Monofilético
* Parafilético
* Taxonomía

### Ligazóns externas

* Funk, D. J. e Omland, K. E. (2003): "Species-level paraphyly and polyphyly: Frequency, cause and consequences, with insights from animal mitochondrial DNA". *Annu. Rev. Ecol. Evol. Syst.* **34**: 397–423. Artigo en PDF Consultado o 15/01/2013.
# Acelular

Un virus non é unha célula.
O substantivo **acelular** significa literalmente *sen células*, e se aplica principalmente aos virus, pero tamén aos provirus, viroides, e prións, que son entidades biolóxicas non formadas por células, a diferenza das bacterias e as cianobacterias, organismos compostos por células procariotas, e dos fungos, vexetais e animais, formados por células eucariotas.

## Características

Como adxectivo, acelular úsase para cualificar os tecidos que só posúen matriz extracelular e que carecen de células, como a mesoglea dalgúns invertebrados ou a cutícula dos artrópodos.

O dos *acelulares* (ou Acytota) é un dos tres superreinos en que algunhas clasificacións da bioloxía moderna dividen os seres vivos. Os membros deste superreino son organismos que se reúnen nun único reino: o reino Virus. O seu clado oposto é Cytota, que reúne a todos os organismos celulares, os dominios Bacteria, Archaea e Eukarya.

Os virus están considerados como parasitos intracelulares obrigatorios, pois por si sós non son capaces de reproducirse. Poden ter ADN ou ARN, envolvidos por unha membrana proteica.

Este tema aínda é moi discutido e posto en dúbida, dado que non se sabe aínda se os virus poden ser considerados como seres vivos. Non se reproducen por conta propia, non se alimentan, non teñen orgánulos, nin metabolismo etc. O concepto de "vida" sen estrutura celular volveu emerxer con forza na comunidade científica en 2003 como consecuencia do descubrimento dos mimivirus..

## Taxonomía

Os que consideran que os virus son seres vivos establecen para eles un novo dominio da vida, os Aphanobionta.

* Serie **Acytota**
	+ Dominio Aphanobionta
		- Reino Virus

## Notas

## Véxase tamén

### Outros artigos

* Mimivirus, Mamavirus
* Prión
* Viroide
* Virusoide
# Sistema de dous imperios

O **sistema de dous imperios** foi un dos máis aceptados e o máis alto sistema de clasificación de uso xeral antes do establecemento do Sistema de tres dominios. Todo o que existe clasifícase en "sen vida" (*Mineralia*), e "vida" (Biota ou *Vitae*), que se subdividía nos imperios Cytota ou vida celular, e *Acytota* ou *Aphanobionta*, ou vida non celular. O imperio Cytota subdividíase nos superdominios Prokaryota (procariotas) e Eukaryota (eucariotas).

Cando o sistema de tres dominios se introduciu, algúns biólogos preferiron o *sistema de dous imperios*, alegando que o sistema de tres dominios exaxera a división entre as archaeas e as bacterias. Porén, dado o estado actual dos coñecementos e o rápido progreso científico biolóxico, sobre todo debido ás análises xenéticas, este sistema desapareceu totalmente.

|  | Dous series | **Dous imperios** | **Tres dominios** | **Seis reinos** |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Mineralia (sen vida) |
| Biota / Vitae (Vida*)* | Acytota / Aphanobionta (Virus, Viroides, Prións?, ...) Vida non celular |
| Cytota Vida celular | Prokaryota  | Bacteria | Eubacteria |
| Archaea | Archaebacteria |
| Eukaryota | Protista |
| Fungi |
| Plantae |
| Animalia |

A este sistema precedeuno o sistema de tres reinos de Haeckel: Animalia (animais); Plantae (plantas) e Protista (protistas).

## Notas

## Véxase tamén

### Outros artigos

* Reino (bioloxía).
* Dominio (bioloxía).
# Cromistas

| Cromistas |
| --- |
| *Chromista* Thomas Cavalier-Smith **1981**  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |

 |

 |
|

|  |
| --- |
|  Instancia de
taxon  |
|  Categoría taxonómica
reino  |

 |
| Clasificación taxonómica |
|

|  |
| --- |
|  |
|  **Superdominio** | *Cytota* |
|  **Dominio** | *Eukaryota* |
|  **Reino** | Chromista  Caval.-Sm., 1981 Chromista  |
|  |

 |
|

| Códigos e identificadores |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Freebase | /m/01kh16  |
| ITIS | 630578  |
| OTT | 4806301  |
| CoL | C  |
| EOL | 3352  |

 |

 |
| Wikidata C:Commons |

Os **cromistas** ou **Chromista** son un supergrupo de organismos eucarióticos probablemente polifilético, que poden ser incluídos no reino Protista ou nun reino propio. Comprenden todas as algas que presenten cloroplastos que conteñan clorofilas *a* e *c*, xunto con varias formas non pigmentadas que están estreitamente relacionadas coas anteriores. Estes plastos están rodeados por catro membranas, e crese que os adquiriron de algas vermellas.

O nome cromista fai referencia a que son organismos coloreados na súa maioría. O grupo inclúe tanto algas unicelulares coma pluricelulares. A posesión da clorofila *c* diferénciaas das plantas e outras algas, as cales non teñen esta clorofila. Pero tamén hai cromistas incoloros e non fotosintéticos.

## Grupos

O grupo Chromista foi definido de diferentes maneiras a medida que se sucedían as clasificacións.

Unha das descricións máis usadas divídeos en tres grupos:

* Heterocontas ou *stramenopiles*: algas pardas, diatomeas, oomicetos etc.
* Haptófitas
* Criptomónadas

En 2010, Thomas Cavalier-Smith pasou na súa clasificación os Alveolata, Rhizaria e Heliozoa ao grupo dos Chromista.

## Historia

O nome Chromista foi introducido por Cavalier-Smith en 1981; e os nomes anteriores cromófita e cromobionte correspóndense aproximadamente ao mesmo grupo. As árbores moleculares non serviron para resolver completamente as relacións entre os diferentes grupos de cromistas. Os tres grupos poden compartir un antecesor común cos Alveolata (ver Chromalveolata), pero hai probas que suxiren que as haptófitas e criptomónadas non están relacionadas coas heterocontas.

## Notas

## Véxase tamén

### Ligazóns externas

* UCMP: Introduction to the Chromista
* Encyclopedia of Life: Chromista
# Subespecie

| Subespecie |
| --- |
|

|  |
| --- |
|  Instancia de
categoría taxonómica rango rango  |
|  Subclase de
parte taxon  |
|  Parte de
 especie  |

 |
|

| Códigos e identificadores |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Freebase | /m/019dpj  |
| OpenAlex | C17966761  |

 |

 |
|

| Fontes e ligazóns |
| --- |
|  Descrito pola fonte
* *Dicionario Enciclopédico Brockhaus e Efron* "Q24485899 "
* *Grande Enciclopedia Soviética (1926 - 1947)* "Q101580094 "
 |

 |
| Wikidata |

En bioloxía denomínase **subespecie** a cada un dos grupos nos que se dividen as especies, e que se compoñen de individuos que, ademais dos caracteres propios da mesma, teñen en común outros caracteres morfolóxicos polos cales aseméllanse entre si e distínguense dos das demais subespecies. Dende o punto de vista estritamente sistemático ou da taxonomía, é a categoría taxonómica comprendida entre a especie e a raza.

A subespecie é unha parte da especie formada por unha ou máis poboacións, pouco diferenciadas e cunha distribución xeográfica concreta. Esta definición inclúe as razas xeográficas de moitos autores ('Rassenkreis'). Con todo, non está moi clara a liña de separación entre os conceptos de raza e subespecie, pois ambos taxons manteñen as características propias da especie, é dicir, que parellas de individuos de distintas subespecies ou razas (pero da mesma especie) poden emparentar e producir descendencia viábel e fértil; e só acostuman diferenciarse en caracteres externos menores aínda que recoñecibles e regularmente presentes. O termo raza utilízase con máis frecuencia fóra do ámbito científico, polo que, en taxonomía, só se emprega (por costume) para a distinción morfolóxica nun número moi limitado de especies, esencialmente os seres humanos e os animais domésticos.

## Véxase tamén

### Outros artigos

* Cultivar
* Forma
* Híbrido
* Raza
* Filo
* Subvariedade
* Nomenclatura trinomial
* Variedade
# Ficoloxía

| Ficoloxía |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |

 |

 |
|

|  |
| --- |
|  Instancia de
disciplina da botánica  |
|  Subclase de
botánica  |
|  Aspecto de
botánica  |
|  Estuda
alga  |

 |
|

| Implicados |
| --- |
|  Practicado por
ficólogo  |

 |
|

| Historia |
| --- |
|  Historia
history of phycology (en)   |

 |
|

| Códigos e identificadores |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Freebase | /m/0mg93  |

 |

 |
|

| Fontes e ligazóns |
| --- |
|  Descrito pola fonte
* *Enciclopedia soviética armenia, volume 1* pp. 149
* *Grande Enciclopedia Soviética (1926 - 1947)* "Q30195119 "
 |
|  |

 |
| Wikidata C:Commons |

**Ficoloxía** (do grego *φῦκος*, *phykos*, 'alga'; e *λογία*, *-loxía*, 'estudo') ou **algoloxía** é unha subdisciplina da botánica que se dedica ao estudo científico das algas. As algas son importantes como produtores primarios en ecosistemas acuáticos. Moitas algas son organismos eucarióticas, fotosintéticos que viven nun ambiente húmido.

Considéranse algas ás plantas que carecen de verdadeiras raíces e follas. Moitas especies son unicelulares, aínda que só as pluricelulares poden chegar a alcanzar grandes dimensións. A ficoloxía tamén inclúe o estudo de células procarioticas, formas coñecidas como algas verde-azul ou cianobacterias.

Alga *Postelsia palmaformis*
## Véxase tamén

### Ligazóns externas

* British Phycological Society
* International Phycological Society Arquivado 03 de maio de 2007 en Wayback Machine.

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre bioloxía é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.*  *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
# Micoloxía

| Micoloxía |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |

 |

 |
|

|  |
| --- |
| Despregar
 Instancia de
disciplina académica especialidade disciplina da bioloxía campo de estudo  |
|  Parte de
 bioloxía  |
|  Estuda
fungo  |

 |
|

| Implicados |
| --- |
|  Practicado por
micólogo  |

 |
|

| Códigos e identificadores |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Freebase | /m/057v5  |
| MeSH | D009172  |
| OpenAlex | C126116589  |

 |

 |
|

| Fontes e ligazóns |
| --- |
| Despregar
 Descrito pola fonte
* *Dicionario Enciclopédico Brockhaus e Efron* "Q69572092 "
* *Meyers Konversations-Lexikon, 4ª edición (1885–1890)* "Q112790140 "
* *Pequeno Dicionario Enciclopédico de Brockhaus e Efron* "Q24784319 "
* *Grande Enciclopedia Soviética (1926 - 1947)* "Q111509104 "
 |
|  |

 |
| Wikidata C:Commons |

A **micoloxía** é a ciencia que estuda os fungos. Os micólogos pescudan a Taxonomía, sistemática, morfoloxía, fisioloxía, bioquímica, utilidades, e os efectos benéficos e prexudiciais das especies de fungos, que poden ser parasitos, saprófitos ou decompositores.

## Historia do cultivo de fungos

A historia do cultivo de cogomelos naceu hai miles de anos en Oriente, os chineses foron os precursores do cultivo de cogomelos para consumilos como alimento e tamén como meneciñaa, xa que moitos teñen interesantes propiedades medicinais, mesmo os máis populares que atopamos na actualidade no supermercado como o champiñón ou os *Pleurotus*, etiquetados por erro en ocasións como “cogomelo de cardo”. Xaponeses e mexicanos tamén foron dos primeiros en cultivar cogomelos, sen métodos científicos e con resultados moi desiguais. A Europa chegou a partir do ano 1600. Os franceses foron os primeiros en cultivar o champiñón no século XVIII e por iso ao *Agaricus bisporus* se lle deu como nome popular *champiñón de París*.

### O cultivo de cogomelos en Galiza

A Galiza non chegaría o cultivo de cogomelos para consumo masivo até o século pasado, circunstancia na que seguro tivo que ver a micofobia existente en Galiza que se arrastra até a actualidade. Hoxe atopamos cogomelos frescos, secos, en tarro... todo o ano. Cultívanse distintas variedades de *Pleurotus* como: o pleuroto (*P. Ostreatus*), (*Pleurotus Cornucopiae*) (pleuroto escuro), *Pleurotus citrinopileatus* (pleuroto tropical amarelo), *Pleurotus eryngii* (pleuroto de cardo), *Pleurotus pulmonarius*, *Agaricus bisporus* (champiñón común) e incluso variedades en ensaio, menos populares, como *Coprinus comatus* (matacandil) ou *Lepista nuda* (pé azul).

Cogomelos recolleitos en Galiza.
## Notas

## Véxase tamén

### Ligazóns externas

* Agrupación Micolóxica de Galicia Arquivado 30 de novembro de 2009 en Wayback Machine. *(en castelán)*
* *The Virtual Library: Mycology* *(en inglés)*

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre botánica é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.*  *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
# Simplesiomorfía

| Simplesiomorfía |
| --- |
|

|  |
| --- |
|  Subclase de
plesiomorfía semellanza  |

 |
|

| Códigos e identificadores |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Freebase | /m/08d\_c7  |

 |

 |
| Wikidata |

Cinco dedos na extremidade anterior dun lagarto.
En cladística, unha **simplesiomorfía** (algúns escriben **sinapomorfia**) ou **estado de carácter simplesiomórfico**, é un trazo ou carácter compartido por dous taxons emparentados, cando este coincide co carácter presente no antepasado común de ambos. É dicir, cando o carácter representa o estado ancestral.

## Etimoloxía

O termo simplesiomorfía foi introducido en 1950 polo entomologo alemán Willi Hennig.

Está formado polos elementos *sim-*, *-plesio-* e *-morfía*, tirados das voces do grego antigo σύν, *sýn*, 'xuntos'; πλησίος, *plēsíos*, 'veciño', e μορφή *morphḗ*, 'forma'.

## Exemplo

Un exemplo de simplesiomorfía é a posesión de cinco dedos por moitos vertebrados tetrápodos (pentadactilia), para os que representa o estado ancestral. En moitos grupos adaptacións específicas reduciron o seu número, pero a man humana comparte este carácter con, por exemplo, os lagartos.

## Simplesiomorfía e monofiletismo

Porén, as simplesiomorfías non son unha indicación de que os taxons sexan considerados máis estreitamente relacionados entre si que cos taxons máis distantes, aínda que todos compartan o estado do carácter máis ancestral.

Na sistemática cladística deféndese que os grupos ou taxons non poden basearse en simplesiomorfías, senón que deben facelo en sinapomorfías. Pero na sistemática evolutiva clásica admítense tamén grupos parafiléticos, que non cumpren estritamente esta condición.

Polo tanto, a presenza de cinco dedos nas extremidades non permite funbdamentar a monofilia dun grupo constituído, por exemplo, polos primates e os crocodilos, por tratarse dunha mera simplesiomorfía, igual que a posesión dunha epiderme ciliada en todos os platihelmintos de vida libre, non fundamenta a monofilia do taxon dos turbelarios cos platihelmintos parasitos.

## Notas

## Véxase tamén

### Bibliografía

* Tudge, Colin (2000): *The Variety of Life*. Oxford (UK): Oxford University Press. ISBN 0-19-860426-2.

### Outros artigos

* Cladística
* Apomorfía
* Monofilético
* Parafilético
* Polifilético
* Plesiomorfía
* Sinapomorfia

### Ligazóns externas

* Funk, D. J. & Omland, K. E. (2003): "Species-level paraphyly and polyphyly: Frequency, cause and consequences, with insights from animal mitochondrial DNA". *Annu. Rev. Ecol. Evol. Syst.* **34**: 397–423. Artigo en PDF Consultado o 25/03/2017.