# Salvia officinalis

| Salvia officinalis |
| --- |
| *Salvia officinalis* Carl von Linné **1753**  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |

 |

 |
|

|  |
| --- |
|  Instancia de
taxon  |
|  Subclase de
planta útil planta perenne  |
|  Nome curto
S  |
|  |
|  Uso
planta medicinal especia  |
|  Categoría taxonómica
especie  |

 |
|

| Características |
| --- |
|  Rusticidade da planta
4  |
|  Fonte de
sage leaf (en)  sage (en)  smell of sage (en)  Sage oil (en)  dried sage (en)   |

 |
|  Conservación
*Especie pouco preocupante* |
| Clasificación taxonómica |
|

|  |
| --- |
|  |
|  **Reino** | *Plantae* |
|  **Orde** | *Lamiales* |
|  **Familia** | *Lamiaceae* |
|  **Tribo** | *Mentheae* |
|  **Xénero** | *Salvia* |
|  **Especie** | Salvia officinalis  L., 1753 Salvia officinalis  |
|  |

 |
|

| Historia |
| --- |
|  Premios e distincións
 planta medicinal do ano (2023)  |

 |
|

| Localización |
| --- |
|  Área de distribución
 Myanmar  República Popular da China Pequín  |

 |
|

| Códigos e identificadores |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Freebase | /m/027\_l3  |
| MeSH | D027543  |
| OpenAlex | C2911011617  |
| UNII | M9C36LC10E  |
| ITIS | 32729  |
| OTT | 820645  |
| UICN | 203260  |
| CoL | 6XH46  |
| EOL | 578478  |
| WFO | wfo-0000301765  |

 |

 |
|

| Fontes e ligazóns |
| --- |
|  Descrito pola fonte
* *Flora Reipublicae Popularis Sinicae, volume 66 (en)*  pp. 140
 |

 |
| Wikidata G:Commons C:Commons |

Salvia officinalis, comunmente chamada **sarxa**, **xarxa** ou **salvia**, é unha especie herbácea pertencente á familia das lamiáceas. É nativa da rexión mediterránea, aínda que se naturalizou en moitos lugares do mundo. Ten unha longa tradición tanto de usos medicinais como culinarios e durante os últimos tempos utilízase tamén como ornamental.

## Descrición

É unha planta perenne aromática de até 70 cm de altura. Talos erectos e pubescentes. Follas pecioladas, oblongas e ovais, máis raramente lanceoladas, coa nervadura ben marcada. Flores branco-violáceas en acios, con corola de até 3 cm, cun labio superior case recto; o cáliz é máis pequeno que a corola con tonalidades púrpureas.

## Taxonomía

*Salvia officinalis* foi descrita por Carl Linnaeus en 1753. Foi cultivada durante séculos no Vello Mundo polas súas propiedades culinarias e medicinais e moitas veces foi descrita con propiedades curativas milagrosas O epíteto específico *officinalis*, refírese ao uso medicinal, *officina*, a cal foi unha herba tradicional en expendios medievais dos mosteiros *S. officinalis* foi clasificada con varias denominacións taxonómicas

## Distribución e hábitat

Encóntrase na Europa mediterránea, en sitios rochosos e herbeiros secos, desde o nivel do mar até zonas montañosas. Ten preferencia polos terreos pouco produtivos e pouco fértiles. En España predomina a variedade lavandulifolia.

## Cultivares

A maioría deles son cultivados máis frecuentemente como ornamentais que polas súas propiedades herbais, como pequenos arbustos, especialmente en lugares excesivamente soleados. Propáganse facilmente de póla durante a estación cálida.

* "*Purpurascens*", cultivar de follas púrpura, considerado como o máis forte das Salvia.
* "*Tricolor*", cultivar con follas variegadas branco, amarelo e verde.
* "*Berggarten*", cultivar con follas alongadas.
* "*Icterina*", cultivar con follas variegadas amarelo verdosas.
* "*Alba*", cultivar de flores brancas.
* "*Lavandulaefolia*", cultivar de follas pequenas.

Un dito medieval é: *"Cur moriatur homo cui Salvia crescit in horto?"* ("Por que ha morrer un home mentres medra a xarxa no seu xardín?").

## Citoloxía

Número de cromosomas de *Salvia officinalis* (Fam. Labiatae) e taxóns infraespecíficos. 2n=14.

## Variedades e Sinonimia

Unha planta de *salvia officinalis* en testo
Follas
Sementes
subsp. gallica (W.Lippert) Reales, D.Rivera & Obón, Bot. J. Linn. Soc. 145: 365 (2004). Desde Alemaña até o norte de España

* *Salvia lavandulifolia subsp. gallica* W.Lippert, Mitt. Bot. Staatssamml. München 15: 416 (1979).

subsp. lavandulifolia (Vahl) Gams in Hegi, Ill. Fl. Mitt.-Eur. 5(4): 2482 (1927). Do leste e centro de España

* *Salvia lavandulifolia* Vahl, Enum. Pl. 1: 222 1804
* *Salvia hispanorum* Lag., Gen. Sp. Pl.: 1 1816
* *Salvia tenuior* Desf. ex Roem. & Schult., Syst. Veg. 1: 200 1817
* *Salvia rosmarinifolia* G.Don in Sweet, Hort. Brit., ed. 3: 532 1839
* *Salvia approximata* Pau, Not. Bot. Fl. Españ. 1: 7 1887
* *Salvia lavandulifolia subsp. pyrenaeorum* W.Lippert, Mitt. Bot. Staatssamml. München 15: 419 1979
* *Salvia lavandulifolia subsp. approximata* (Pau) Figuerola, Anales Jard. Bot. Madrid 43: 178 1986
* *Salvia lavandulifolia var. adenostachys* (O.Bolòs & Vigo) Figuerola, Anales Jard. Bot. Madrid 44: 174 1987
* *Salvia lavandulifolia var. trichostachya* (Font Quer ex O.Bolòs & Vigo) Figuerola, Anales Jard. Bot. Madrid 44: 174 1987
* *Salvia lavandulifolia var. approximata* (Pau) Figuerola, Stübing & Peris, Folia Bot. Misc. 7: 86 1990
* *Salvia lavandulifolia var. pyrenaeorum* (W.Lippert) Figuerola, Stübing & Peris, Folia Bot. Misc. 7: 86 1990

subsp. multiflora Gajic, Glasn. Prir. Muz. Beogradu, C 7: 49 1973. Península Balcánica

subsp. officinalis. De Italia e Península Balcánica.

* *Salvia cretica* L., Sp. Pl.: 23 (1753)
* *Salvia hispanica* Garsault, Fig. Pl. Méd.: t. 510 b 1764, opus utique oppr.
* *Salvia minor* Garsault, Fig. Pl. Méd.: t. 511 a 1764, opus utique oppr.
* *Salvia digyna* Stokes, Bot. Mat. Med. 1: 58 1812
* *Salvia chromatica* Hoffmanns., Verz. Pfl.-Kult.: 194 1824
* *Salvia grandiflora* Ten., Fl. Neapol. Prodr. App. 5: 3 1826, nom. illeg.
* *Salvia papillosa* Hoffmanns., Verz. Pfl.-Kult., Nachtr. 3: 58 1828
* *Oboskon cretica* (L.) Raf., Fl. Tellur. 3: 93 1837
* *Salvia clusii* Vilm., Fl. Pleine Terre: 773 1863
* *Salvia tricolor* Vilm., Fl. Pleine Terre: 773 1863

subsp. oxyodon (Webb & Heldr.) Reales, D.Rivera & Obón, Bot. J. Linn. Soc. 145: 365 2004. Del sudeste de España

* *Salvia oxyodon* Webb & Heldr., Cat. Pl. Hispan.: 309 1850
* *Salvia lavandulifolia subsp. oxyodon* (Webb & Heldr.) Rivas Goday & Rivas Mart., Anales Inst. Bot. Cavanilles 25: 170 1967
* *Salvia lavandulifolia var. lagascana* Webb, Iter Hispan.: 19 1838
* *Salvia lavandulifolia var. spicata* Willk. in M.Willkomm & J.M.C.Lange, Prodr. Fl. Hispan. 2: 421 1870
* *Salvia aucheri var. aurasiaca* Maire, Bull. Soc. Hist. Nat. Afrique N. 20: 196 1929
* *Salvia lavandulifolia var. aurasiaca* (Maire) Rosua & Blanca, Acta Bot. Malac. 11: 259 1986
* *Salvia blancoana var. aurasiaca* (Maire) Figuerola, Anales Jard. Bot. Madrid 44: 174 1987
* *Salvia blancoana var. lagascana* (Webb) Figuerola, Anales Jard. Bot. Madrid 44: 174 1987

## Usos

### Principios activos

Contén aceites esenciais, flavonoides e principios amargos.

### Medicinais

Ten moitas propiedades medicinais como antisudorífica, hipoglucemiante, emenagoga, estimulante, antiespasmódica, adstrinxente e antiséptica. Por iso é cultivada como planta medicinal.

### Culinarios

Detalle flores.
Como condimento ten un sabor lixeiramente picante. Na cociña occidental, úsase para condimentar carnes graxas (especialmente as marinadas), queixos, e algunhas bebidas.

## Nome común

* Galego: salva, sargha, sarxa, xarxa.

## Notas

## Véxase tamén

### Bibliografía

* Diccionario de plantas medicinales. ISBN 978-84-941386-1-4. Autor: José Antonio Sánchez. Ed. Ta-BooK.