Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# PDF

Icona PDF
**PDF** (*Portable Document Format*, Formato de Documento Portábel) é un formato de ficheiro aberto creado por Adobe para crear documentos impresos como se se tratase dunha imaxe electrónica que o usuario pode observala no PC, imprimila etc empregando un programa lector apropiado. O fundamental deste formato é que o aspecto dos documentos é independente do dispositivo electrónico no que se visualice. O lector máis coñecido é o Adobe Reader. Emprégase cando se quere conservar un documento cunha aparencia determinada e non se pretende que se vaia editar.

Cada ficheiro PDF inclúe unha descrición completa dun documento en 2D (e, co novo Acrobat 3D, tamén documentos 3D, que inclúe o texto, fontes, imaxes e gráficos vectoriais en 2D que compoñen o documento.

Este formato creouse en 1993. Porén, a aceptación non foi inmediata, xa que a única aplicación informática que os podía crear, Adobe Acrobat, era cara e as primeiras versións non podían empregar ligazóns externas, o que reducía a súa utilidade na web. Existían tamén outros formatos, como PostScript, tamén da Adobe. Esta comezou a distribuír gratuitamente o lector Acrobat Reader (actualmente Adobe Reader) e continuou a apoiar este formato ata que se converteu no standard *de facto* dos documentos preparados para imprimir.

## Tecnoloxía

Adobe conserva moitas patentes relacionadas co PDF, pero permite o seu uso sen cargo para a creación de software que siga a súa especificación. Un exemplo notorio é o paquete de ofimática OpenOffice.org.

PDF é fundamentalmente a combinación de tres tecnoloxías:

* Un subconxunto da linguaxe de programación de páxina PostScript para xerar a disposición dos elementos e os gráficos.
* Un sistema de inclusión e substitución de tipografías que permite que as tipografías acompañen os documentos.
* Un sistema de almacenamento estruturado para xuntar estes elementos e calquera contido asociado nun ficheiro único que tamén se pode comprimir.

Existen varios subconxuntos de PDF, algúns dos cales constitúen un standard ISO:

* PDF/X para a impresión e as artes gráficas (ISO 15930 e ISO TC130)
* PDF/A para o arquivo de empresas, gobernos, bibliotecas etc. (ISO 19005 e ISO TC171)
* PDF/E para o intercambio de gráficos de enxeñaría (ISO TC171)
* PDF/UA para ficheiros PDF accesíbeis universalmente
# ADN ribosómico

Disposición do ADNr eucariótico 18S, 5.8S e 28S en tándem.
O ADNr 5S codifícase separadamente.
**NTS**: espazador non transcribíbel,
**ETS**: espazador transcribíbel externo,
**ITS**: espazador transcribíbel interno.
O **ADN ribosómico** (**ADNr** ou **rDNA**) é unha secuencia de ADN contida nos cromosomas que codifica ARN ribosómico (ARNr). Estas secuencias regulan a transcrición e iniciación da amplificación e conteñen segmentos espazadores transcribíbeis e non transcribíbeis. As unidades de transcrición do ARN ribosómico agrúpanse en tándem. Estas rexións de ADNr denomínanse tamén rexións de organización do nucléolo.

No xenoma humano existen cinco cromosomas con ADN ribosómico: os cromosomas 13, 14, 15, 21 e 22.

O nivel baixo de polimorfismo na unidade de transcrición do ADNr permite a caracterización de cada especie usando só uns poucos exemplares e fai que este ADN sexa útil para a comparación interespecífica.

Ademais, as repeticións das diferentes rexións de codificación do ADNr mostran distintas taxas de evolución. Como resultado diso, este ADN pode proporcionar información sobre case calquera nivel sistemático.

## Notas

## Véxase tamén

### Outros artigos

* ADN
* ADN mitocondrial
# Esperanza (psicoloxía)

| Esperanza |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |

 |

 |
|

|  |
| --- |
|  Instancia de
emoción positiva  |
|  Parte de
 terminoloxía de psicoloxía  |
|  Oposto a
desespero  |

 |
|

| Características |
| --- |
|  Representado por
*Esperanza* *A Esperanza*  |

 |
|

| Códigos e identificadores |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Freebase | /m/0d846  |
| MeSH | D065026  |
| OpenAlex | C2911018730  |

 |

 |
|

| Fontes e ligazóns |
| --- |
|  |

 |
| Wikidata C:Commons |

*A Esperanza* de Jacques du Broeucq.
A **esperanza** é un estado de ánimo optimista baseado na expectativa de resultados favorables relacionados a eventos ou circunstancias da propia vida ou o mundo no seu conxunto. Outras definicións de ter esperanza inclúen os seguintes termos: «esperar confiado» e «abrigar un desexo con anticipación». Existen tamén enfoques na área educativa que incorporan o concepto de pedagoxía da esperanza, Paulo Freire refírese a esta como unha necesidade ontolóxica, o que nos move, o que nos marca unha dirección.

## Relixións antigas

A esperanza aparece na mitoloxía grega na historia da "Caixa de Pandora". Prometeo roubou o lume de Zeus para darllo ós homes, o que enfureceu ó deus supremo. En vinganza, Zeus creou un *pythos* (tipo de vaso) que contiña todos os males e deulla xunto a Pandora ó irmán de Prometeo. Esta, creada polos deuses cunha curiosidade innata, abriu a caixa prohibida e todos os males foron liberados polo mundo; só **Elpis** permaneceu no fondo, o espírito da Esperanza.

A mitoloxía nórdica consideraba a Esperanza Fenrir: o seu concepto da coraxe valoraba máis unha valentía animada na *ausencia* de esperanza.

## Cristianismo

Esperanza é o nome dunha das tres virtudes teologais, xunto coa fe e a caridade. Na teoloxía cristiá estas virtudes forma unha unidade indisoluble coas virtudes cardinais ou naturais: prudencia, xustiza, temperanza e fortaleza e todas elas no seu conxunto describen a imaxe cristiá do home.

## Notas

## Véxase tamén
# Dehiscencia

Sílicuas de *Rorippa microphylla* no momento da dehiscencia ou apertura.
En botánica, o termo **dehiscencia** designa a apertura espontánea dun órgano vexetal unha vez chegada a súa madurez, verquendo ó exterior ó seu contido. Referido a moitos tipos de froito, designa o momento en que estes se abren para liberar a semente.
# Esterilidade

A **esterilidade** é unha cualidade atribuíbel a aqueles organismos biolóxicos que non se poden reproducir, ben sexa debido ao mal funcionamento dos seus órganos sexuais ou a que os seus gametos son defectuosos. As causas da esterilidade son diversas e varían en función do sexo.

## Causas da esterilidade na especie humana

No especie humana as causas da esterilidade débense nun 65% dos casos a causas femininas, outro 25% das veces a causas masculinas, un 10 % das veces a causas que non son nin masculinas nin femininas senón que son combinadas cando se pon en contacto o seme masculino co moco cervical feminino, o que se denomina "incompatibilidade moco-seme". Por último, existe un 15% de casos nos cales aparece unha esterilidade e non se descobre unha causa etiolóxica, o que de denomina "esterilidade sen causa aparente (ESCA).

Porén, algo que ocorre frecuentemente é que exista máis dunha causa que desemboca na esterilidade e se suman máis dunha causa feminina asociada a unha masculina; no referente á muller, as causas poden ser a falta de ovulación por cuestións hormonais, malformacións nos órganos sexuais, radiacións nocivas, secuelas de enfermidades tales como a tuberculose ou a gonococia e a existencia de quistes, fibromas ou pólipos. Os factores tóxicos que ocasionan disrupción hormonal reciben pouca atención pero teñen unha relevancia crecente, desde os presentes no ámbito doméstico até no laboral e no medio ambiente xeral. Outra causa importante de infertilidade feminina é o peso da muller. Teñen menos posibilidades de coniebir tanto
as mulleres cun índice de masa corporal superior a 29 (sobrepeso, achegado a obesidade leve) como as que teñen un índice de masa corporal inferior a 19 (achegado a desnutrición ou problema de saúde).

En canto ao home, unha das causas frecuentes é de orige xenética: se se produce unha trisomía nalgún par de xenes do ADN, esta maniféstase con efectos xeralmente desfavorábeis, como poden ser a Síndrome de Klinefelter; s esterilidade é, por exemplo, unha das manifestacións desta síndrome. Outras causas poden ser a produción dunha cantidade de seme por debaixo do necesario para fecundar o óvulo, a mobilidade defectuosa dos espermatozoides aínda que o seu número sexa adecuado, a obstrución dos condutos polos que transitan, a disfunción eréctil, secuelas de enfermidades como as parotidites, a varicocele, as radiacións nocivas (ionizantes e non ionizantes), o cafeísmo e o alcoholismo.

## Notas

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre bioloxía é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.*  *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---