# Xentilicio

| Xentilicio |
| --- |
|

|  |
| --- |
|  Subclase de
antropónimo  |
|  Aspecto de
habitante poboación  |
|  Estudado por
demografía socioloxía xeografía humana  |

 |
|

| Códigos e identificadores |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Freebase | /m/01ph03  |

 |

 |
| Wikidata |

O **xentilicio** é un adxectivo relativo, sobre todo, ó lugar de nacemento e, en menor medida, á liñaxe ou raza á que alguén pertence (estes serían etnónimos).
En Galicia existe tradicionalmente unha tendencia ó uso de xentilicios hipocorísticos para entidades menores, non derivados do nome do lugar e si de características e alcumes, normalmente despectivos. Na actualidade, a linguaxe xornalística está a crear e inventalos para moitas pequenas poboacións galegas, con moi desigual calidade.

## Sufixos habituais

### Sufixos de territorios de lingua galega

Os sufixos máis habituais para construír xentilicios en galego son:

* *-és / esa*: lugués/luguesa, santiagués/santiaguesa
* *-án / -á* (zonas occidentais e centrais) ou *-ao / -á* (zona oriental): compostelán/compostelá, ribeirao/ribeirá
* *-ego / -ega*: naviego/naviega
* *-eiro / -eira*: rosaleiro/rosaleira
* *-iño / -iña*, *-íu / -ía* ou *-ín / -ina*: troncosiño/troncosiña, franquíu/franquía, vilafranquín/vilafranquina
* *-exo / -exa*: portexo/portexa
* *-oto / -ota*: miñoto/miñota

Empréganse tamén algúns sufixos cultos que forman xentilicios co étimo do topónimo:

* *-ense*: mindoniense
* *-ino / -ina*: monterrosino/monterrosina

### Sufixos de exónimos

Os principais sufixos para a formación léxica de xentilicios nos exónimos son:

* *-ano / -ana* e *-iano / -iana*: venezolano/venezolana, iraniano/iraniana que é o máis habitual
* *-án / -á* e *-ón / -oa*: alemán/alemá, bretón/bretoa, que aparecen en poucos casos
* *-és / esa*: chinés/chinesa
* *-ense*: londiniense
* *-ino / -ina*: alacantino/alacantina
* *-o / -a*, posiblemente por derivación regresiva de lugares rematados en -IA(S) átono: polaco/polaca, sueco/sueca

Nalgúns casos os sufixos teñen relación coa área xeográfica:

* *-ún(o) / -una*, de orixe vasca, non é propio da lingua galega pero foi introducido incorrectamente polos medios de comunicación: euscaldún/euscalduna, batasuno/batasuna
* *-arra*, de orixe vasca, non é propio da lingua galega: donostiarra é a única palabra aceptada por motivos tradicionais recentes. Non se di "bilbotarra, irundarra, eibotarra...", pois existen as terminacións propias de orixe latina
* *-í*, nas áreas árabes e musulmás: marroquí
* *-eño / -eña* e *-eno / -ena*, na área hispana: panameño/panameña, chileno/chilena
* *-eiro / -eira*, na área lusobrasileira e como adaptación de xentilicios iberoamericanos: brasileiro/brasileira, santiagueiro/santiagueira
* *-enco / -enca*, nas áreas catalás: eivisenco/eivisenca

Por último, existen moitos xentilicios que empregan terminacións menos habituais:

* *-ático / -ática*: asiático/asiática
* *-ita*: vietnamita
* *-al*: provenzal
* *-ol / -ola*: español/española
* *-ar*: balear
* *-asco(n) / -asc(on)a*, de orixe francomeridional: monegasco/monegasca
* *-iño / -iña*: biscaíño/biscaíña

De todos os xeitos, cómpre reiterar que a tradición marca popularmente o uso de xentilicios non derivados: gavacho, chamaco, che, paio.

## Notas

## Véxase tamén

### Bibliografía

* Costas González, Xosé-Henrique (2016). *Os xentilicios de Galicia e doutros territorios de lingua galega* (PDF). Universidade de Vigo. ISBN 978-84-8158-706-7.

### Outros artigos

* Lista de xentilicios de concellos galegos
* Lista de xentilicios do galego exterior

### Ligazóns externas

* Lista de xentilicios de países
* Xentilicios dos concellos galegos
* Xentilicios de concellos do galego exterior
* Xentilicios da Unión Europea

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre lingüística é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.*  *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---