Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 6mh Linn

*Stela Bhudda* a chaidh a thogail anns an 6mh linn
Bha am 6mh linn, eadar 1 am Faoilleach 501 is 31 an Dùbhlachd 600. Bha na 500s eadar 1 am Faoilleach 500 is 31 an Dùbhlachd 599.

## Tachartasan

* Thòisich Dail Riada ann an Earra-Ghàidheal.
* Chaidh am baile Glaschu a stèidheachadh.
* Chaidh Doire a stèidheachadh le Calum Cille.

## Breithean

## Bàsan

## Deicheadan

* 500an
* 510an
* 520an
* 530an
* 540an
* 550an
* 560an
* 570an
* 580an
* 590an
# An Dàmhair

*Les Très Riches Heures du duc de Berry*, Chantilly.
'S e **an Dàmhair** an deicheamh mìos den bhliadhna. Tha 31 latha sa mhìos.

|  |
| --- |
| **An Dàmhair** |
| 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |

|  |
| --- |
| Am Faoilleach | An Gearran | Am Màrt | An Giblean | An Cèitean/A' Mhàigh | An t-Ògmhios | An t-Iuchar | An Lùnastal | An t-Sultain | An Dàmhair | An t-Samhain | An Dùbhlachd |
# 1950

|  |
| --- |
| **Bliadhna:**
1947 |
1948 |
1949 |
**1950** |
1951 |
1952 |
1953 |
| **Deichead:**
1930an | 1940an | 1950an | 1960an | 1970an |

**MCML**

## Tachartasan

* Bhuannaich Bertrand Russell an Duais Nobel ann an Litreachas.

## Breithean

* 19 am Faoilleach - Rhona Brankin, ann an Glaschu. Neach-poileataigs à Alba.
* 27 am Faoilleach - Annabel Goldie, ann an Glaschu. Neach-poileataigs à Alba.
* 17 an Gearran - Christine Primrose, seinneadair Gàidhlig.
* 22 am Màrt - Jocky Wilson, ann an Cathair Challdainn. Cluicheadair gathain à Alba.
* 5 an Giblean - Agnetha Fältskog, ann an Jönköping. Ceòladair às An t-Suain.
* 12 an Cèitean - Richard Lyle, neach-poileataigs à Alba.
* 17 an t-Iuchar - Derek de Lint, ann an Den Haag. Actair às Na Tìrean Ìsle.
* 21 an t-Sultain - Bill Murray, ann an Wilmette (Illinois). Actair às na Stàitean Aonaichte.
* 12 an Dàmhair - Eric Maskin, ann an Eabhraig Nuadh. Eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.
* 24 an Dàmhair - Ernesto Samper, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia.
* 26 an Dàmhair - Seumas Grannd, ann an Baile nan Granndach. Cànanaiche na Gàidhlig à Alba.

## Bàsan

* 21 am Faoilleach - George Orwell, ann an Lunnainn. Sgrìobhadair à Sasainn.
* 26 an Gearran -Harry Lauder, ann an Srath Aibhne. Oirfideach à Alba.
* 2 am Màrt - Alberto Gerchunoff, ann am Buenos Aires. Neach-aithris, aistear agus sgrìobhadair Ucràineach/Argantaineach.
* 19 am Màrt - Walter Norman Haworth, ann am Bart Green. Ceimigear à Sasainn.
* 2 an t-Samhain - George Bernard Shaw, ann an Ayot Saint Lawrence. Sgrìobhadair à Èirinn.
* 25 an t-Samhain - Johannes Vilhelm Jensen, ann am Copenhagen. Sgrìobhadair às An Danmhairg.
* 29 an t-Samhain - Friedrich Zelnik, ann an Lunnainn. Cleasaiche, stiùiriche fhilmichean agus riochdaire fhilmichean às an Ostair-Ungaire.
# Adhair

Pairt den aillean a tha anns an adhair
Is e a tha ann an adhair measgachadh de aillean, gu ìre mhòr naidhtridean (80%) agus ogsaidean (20%). Lorgar meanbh-bhloigh de aillean eile anns an adhair, gu sònraichte carbon dà-ocsaideachd a bhios lusan agus bèistean a' cruthachadh tro analachadh.
# 1312

|  |
| --- |
| **Bliadhna:**
1309 |
1310 |
1311 |
**1312** |
1313 |
1314 |
1315 |
| **Deichead:**
1290an | 1300an | 1310an | 1320an | 1330an |

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1312** (**MCCCXII**).

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
# 268

|  |
| --- |
| **Bliadhna:**
265 |
266 |
267 |
**268** |
269 |
270 |
271 |
| **Deichead:**
240an | 250an | 260an | 270an | 280an |

**268**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
# An Cuan a Deas

Cuan-a-Deas

cuan| Pàirt de | World Ocean  |
| Ainm oifigeil | Southern Ocean  |
| Ainmichte às dèidh | south, Antargtaga  |
| Mòr-roinn | Antargtaga  |
| Dùthaich | no value  |
| Sgìre riaghaltais ionadail | Antarctic Treaty area  |
| Làrach | Southern Hemisphere  |
| Domhan-leud is -fhad | 65°0′0″S 90°0′0″E  |
| Coordinates of northernmost point | 60°0′0″S 0°0′0″E  |
| Coordinates of southernmost point | 78°43′59″S 163°41′6″W  |
| Crìoch còmhla ri | Cuan Innseanach, Cuan Sèimh, An Cuan Siar  |

  From Wikidata
'S e cuan a tha a' dol mun chuairt na h-Antartaig a tha anns a' **Chuan a Deas** neo **Cuan Antartaigeach** agus e an aon cuan a tha a' dol mun chuairt an saoghail. Tha a h-uile cuan eile, ach an Cuan Argtach, air a chrìoch a tuath.

Ann an 2000 mhìnich an *International Hydrographical Organisation* (IHO) an Cuan a Deas gu mì-oifigeil mar na marannan deas air 60° D agus tuath air an Antartaig fhèin. Chan eil ranntairean ann ach an Antartaig ach tha na h-Eileanan Arcaibh a Deas, na h-Eileanan Shealtainn a Deas nam pàirtean dhen Antartaig. Chaidh iad a lorg le William Smith ann an 1819 agus George Powell ann an 1821.

Nochd Cuan a Deas 36 millean bliadhna air ais nuair a dh'fhosgail Seòlaid Dhrake eadar an Antartaig is Aimearaga a Deas. Faisg air 60° D tha an Co-aomadh Antartaigeach. Tuath air an co-aomadh seo tha an t-uisge aig an uachdar 5.6 °C is deas air tha e 2 °C agus tha diofar mòr eadar na fàs-bheartan. Tha Sruth Chuairt-phòlarach na h-Antartaig, an t-sruth as treasa, as doimhne agus as fhaide san t-saoghal anns a' Chuan a Deas agus e gu math cudromach airson uisge anns na cuantan eile a mheasgachadh.

## Iomraidhean

**Na Còig Cuantan**[hide]

An Cuan-a-Deas • An Cuan Argtach • An Cuan Innseanach • An Cuan Sèimh • An Cuan Siar
# 1677

|  |
| --- |
| **Bliadhna:**
1674 |
1675 |
1676 |
**1677** |
1678 |
1679 |
1680 |
| **Deichead:**
1650an | 1660an | 1670an | 1680an | 1690an |

**MDCLXXVII**

## Tachartasan

* 4 an t-Samhain - Phòs Màiri II Shasainn is Alba Uilleam III Shasainn is II Alba.

## Breithean

* 4 an Gearran – Johann Ludwig Bach, cumadair-ciùil Gearmailteach (ch. 1731)
* 8 an Gearran – Jacques Cassini, reuladair Frangach (d. 1756)

## Bàsan

* 21 an Gearran - Baruch Spinoza, ann an Den Haag. Feallsanaiche às Na Tìrean Ìsle.
# 1778

|  |
| --- |
| **Bliadhna:**
1775 |
1776 |
1777 |
**1778** |
1779 |
1780 |
1781 |
| **Deichead:**
1750an | 1760an | 1770an | 1780an | 1790an |

Carl Linnaeus
**MDCCLXXVIII**

## Tachartasan

* Chaidh Akureyri (Innis Tìle) a stèidheachadh.
* Chaidh Louisville (Kentucky) a stèidheachadh.

## Breithean

## Bàsan

* 10 am Faoilleach - Chaochail Carl Linnaeus, rannsachair bith-eòlas ann an Uppsala, an t-Suain.
* 11 an Cèitean - William Pitt, 1mh Iarla Chatham, prìomh-mhinistear Bhreatainn
* 30 an Cèitean - Voltaire, ann am Ferney-Voltaire.
* 2 an t-Iuchar - Jean-Jacques Rousseau, ann an Ermenonville.
# Farsaingeachd

'S ann ann am **farsaingeachd** a tha meud geoimeatrach an uachdair, no a' chumaidh a chaidh a dhealbhadh air. Tha bun-bheachd na farsaingeachd imfhiosach, agus tha an fharsaingeachd furasta a h-annaladh, mas e cumadh sìmplidh (m.e. ceàrnag no cearcall) air plàna a th' ann. Mur h-e, is coltach gum bi feum air modhan-obrach geoimeatrais dhiofarachaidh adhartaich airson farsaingeachd uachdair annaladh.

## Farsaingeachd chumaidhean sìmplidh

### Farsaingeachd ceart-cheàrnaich

Tha ceart-cheàrnach dèante de dhà phaidhir loidhnichean dìreach co-shìnte le ceart-cheàrnan eatarra. Nam b' e faid nan loidhnichean *a* agus *b*, bhiodh an fharsaingeachd *F* na toradh:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0

### Farsaingeachd ceàrnaig

'S e seòrsa sònraichte de cheart-cheàrnach a th' ann an ceàrnaig far a bheil an aon fhaid aig gach taobh. 'S e an fharsaingeachd aice:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_2

### Farsaingeachd triantain

'S e am foirmle airson farsaingeachd triantain annaladh:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_4
...far a bheil *b* na faid aon thaobh an triantain (bonn an triantain), agus *a* na h-àirde triantain air a tomhas gu h-ingearach ris a' bhuinn.

Tha e furasta sealltainn co às a thàinig am foirmle seo. Nam biodh *b* air a roinn an dà phàirt *b*1 agus *b*2, b' e farsaingeachd an triantain suim farsaingeachd an dà leth-cheart-cheàrnaich *BCD* agus *CDF*:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_6

### Farsaingeachd poileagain

Feumar poileagan a roinn mar àireamh de cheart-cheàrnaich agus triantain. 'S e suim farsaingeachd nan earrainn sìmplidh seo a th' ann am farsaingeachd a' phoileagain.

#### Parailealogram

Faodar parailealogram a roinn an trì earrainn - ceart-cheàrnach agus dà thriantan - ach tha e nas fhasa an fharsaingeachd aige annaladh ma thèid na h-earrainn seo an ath-eagrachadh airson ceart-cheàrnaich a dhealbhadh.

Tha an fharsaingeachd aige:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_8

...far a bheil *b* na bonn a' pharailealograim agus *a* na h-àirde aige air a tomhas gu h-ingearach ris a' bhonn.

#### Trapesium

Faodar trapesium a roinn mar cheart-cheàrnach agus dà thriantan cuideachd. Ma tha bonn an trapesium *b*, agus sin a roinn na trì pàirtean *c*, *d* agus *e*, 's e farsaingeachd an trapesium:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_10
...far a bheil *b* na bonn, *d* na druim, agus *a* na h-àirde air a tomhas gu h-ingearach ri *b* (no *d*).

## Aonadan farsaingeachd

Chionns gur h-e toradh dà fhaide a th' anns an fharsaingeachd, 's e aonad faid ceàrnagaich a th' aice. 'S e am meatair (m) aonad na faide a-rèir an t-siostaim eadar-nàiseanta (an siostam SI) agus am meatair ceàrnagach (m2) aonad na farsaingeachd.

### Aonadan iomadail cumanta

cilemeatair ceàrnagach (km2) = 106 m2.
heactair (ha) = 104 m2.
aire (a) = 102 m2.
### Aonadan fo-iomadail cumanta

ciadameatair ceàrnagach (cm2) = 10-4 m2.
milemeatair ceàrnagach (mm2) = 10-6 m2.
### Aonadan Ìmpireil

slat ceàrnagach ≅ 0.84 m2.
acair ≅ 0.4 ha.
mile ceàrnagach ≅ 2.6 km2.
# 1800an

*Saoil a bheil thu an tòir na leanas: 19mh Linn?*

Bha na 1800s, sa 19mh linn, eadar 1 am Faoilleach 1800 is 31 an Dùbhlachd 1809. Se a' cheud deichead den linn

* 1800
* 1801
* 1802
* 1803
* 1804
* 1805
* 1806
* 1807
* 1808
* 1809
# 20 an Lùnastal

|  |
| --- |
|  <<       **an Lùnastal**       >>  |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 |  |  |  |  |

'S e **20 an Lùnastal** an 232mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (233mh ann am bliadhna-leum). Tha 133 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.

## Tachartasan

Andrew Garfield
* 1991 - Neo-eisimeileachd Eastòinia bhon Aonadh Shovietach.

## Breithean

* 1779 - Jöns Jacob Berzelius, ann an Väversunda. Ceimigear às an t-Suain.
* 1833 - Benjamin Harrison, ceann-suidhe nan Staitean Aonaichte.
* 1901 - Salvatore Quasimodo, ann am Modica. Ùghdar às an Eadailt.
* 1936 - Hideki Shirakawa, ann an Tokyo. Ceimigear às an t-Seapan.
* 1948 - Robert Plant, ann an Kidderminister. Seinnadair à Sasainn.
* 1951 - Mohamed Morsi, ann an Sharqia. Neach-poileataigs às an Èipheit.
* 1960 - Annabelle Ewing ann an Glaschu. Neach-poileataigs Albannach.
* 1983 - Andrew Garfield, actair Aimeireaganach.
* 1992 - Demi Lovato, seinneadair Aimeireaganach

## Bàsan

* 1672 - Johan de Witt, ann an Den Haag. Neach-poileataigs às Na Tìrean Ìsle.
* 1823 - Pàpa Pius VII, ann an Cathair na Bhatacain.
* 1914 - Pàpa Pius X, ann an Cathair na Bhatacain.
* 1915 - Paul Ehrlich, ann am Bad Homburg. Ceimigear às a' Ghearmailt.
* 1917 - Johann Friedrich Wilhelm Adolf von Baeyer. Ceimigear às a' Ghearmailt.
* 1972 - Roberto Urdaneta Arbeláez, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia.

## Fèillean
# 1961

|  |
| --- |
| **Bliadhna:**
1958 |
1959 |
1960 |
**1961** |
1962 |
1963 |
1964 |
| **Deichead:**
1940an | 1950an | 1960an | 1970an | 1980an |

**MCMLXI**

## Tachartasan

* 1 an Dàmhair - Fhuair Camarun a chuid neo-eisimeileachd bhon An Rìoghachd Aonaichte.
* 30 an t-Sultain - Bha Grampian Tevisision stèidheichte.
* Bhuannaich Ivo Andrić an Duais Nobel ann an Litreachas.

## Breithean

* 13 am Màrt - Dàibhidh Torrance, ann an Cair Chaladain. Neach-poileataigs Albannach.
* 12 an Giblean - Lisa Gerrard, ann am Melbourne. Seinneadair à Astràilia.
* 16 an Cèitean - Sarah Boyack, ann an Glaschu. Neach-poileataigs à Alba.
* 17 an Cèitean - Eithne Ní Bhraonáin, ann an Gaoth Dobhair. Seinneadair à Èirinn.
* 9 an t-Ògmhios – Michael J. Fox,‎ cleasaiche à Edmonton.
* 23 an t-Iuchar – David Kaufman,‎ cleasaiche à St. Louis, Missouri sna Stàitean Aonaichte.
* 30 an t-Iuchar - Huub Pragt, ann an Eindhoven. Lùth-chleasaiche agus èipheit-eòlaiche às Na Tìrean Ìsle.
* 31 an t-Iuchar - Alex Johnstone, neach-poileataigs à Alba.
* 4 an Lùnasdal - Barack Obama, ann an Honolulu. Neach-poileataigs às na Stàitean Aonaichte.
* 18 an t-Sultain - James Gandolfini ann an Westwood. Cleasaiche às na Stàitean Aonaichte.
* 29 an t-Sultain - Julia Gillard, neach-poileataigs Astràilianach.
* 20 an Dùbhlachd - Keith Brown, ann an Dùn Èideann. Neach-poileataigs Albannach.

## Bàsan

John Duncan Fergusson, neach-ealain à Lìte.
* 30 am Faoilleach - John Duncan Fergusson. Peantair is fear de na Dathaichean Albannach.
* 21 am Màrt - Shimshon Unichman, ann an Iosrael. Neach-poileataigs agus lighiche à Iosrael.
* 19 an Cèitean - Karl Prusik, ann am Perchtoldsdorf (An Ostair Ìochdar). Sreapadair às An Ostair.
* 6 an t-Ògmhios - Carl Gustav Jung, ann an Küsnacht. Leighiche-inntinn, saidhceolaiche agus feallsanaicheàs An Eilbheis.
* 2 an t-Iuchar - Ernest Hemingway, ann an Ketchum (Idaho). Sgrìobhadair às na Stàitean Aonaichte.
* 18 an t-Sultain - Dag Hammarskjöld, ann an Ndola. Riochdaire dioplòmasach às an t-Suain.
# Nobhail

'S e gnè-sgrìobhaidh a th' ann an nobhail, pìos rosg fada, gu h-àraid nas fhaide na 70,000 faclan.

## An Sean-Nobhail

Chan eil mòran sean nobhailean air fhàgail, ach tha fear no dha againne bhon Romanaich, m.e. *An Satyricon* le Petronius (60 AC) agus *An Asal Or* le Apuleius (an 2na linn).

## Nobhail ann an Alba sa Ghàidhlig

Tha am facal 'ùr-sgeul' cuideachd air a chleachdadh airson 'nobhail'. Is e *Dùn Aluinn* le Iain MacCormaig a' chiad nobhail a chaidh fhoillseachadh ann an Gàidhlig na h-Alba. Thàinig e a-mach ann an 1912. Beagan às dèidh sin, ann an 1913, thàinig *An t-Ogha Mòr* a-mach le Aonghas MacDhonnchaidh. Tha an nobhaileag no *novella* air a bhith fada nas cumanta sa Ghàidhlig m.e. *An t-Aonaran* le Iain Mac a' Ghobhainn agus *Gun d'thug i speis do'n Armunn* le Iain MacCormaig san 20mh linn.

San 21mh linn, tha grunn nobhailean air nochdadh mar phàirt de dh'iomairt gus rosg do dh'inbhich a chur ann an clò, mar eisimpleir tro Ùr-Sgeul. Tha Màiri Anna NicDhòmhnaill, Iain F. MacLeòid, Màrtainn Mac an t-Saoir, Norma NicLeòid, Catrìona Lexy Chaimbeul, Tormod Caimbeul, Tormod MacGill-Eain agus Aonghas Pàdraig Caimbeul air nobhailean a sgrìobhadh, eadar 2003-2009.

* Aonghas Pàdraig Caimbeul: *An Oidhche mus do Sheòl Sinn*; *Là a' Dèanamh Sgèil Do Là*; *An Taigh Samhraidh*; *Tilleadh Dhachaidh*
* Catrìona Lexy Chaimbeul: *Samhraidhean Dìomhair*; *Na Cluicheadairean*
* Iain MacCormaig: *Dùn Aluinn*
* Iain F MacLeòid: *Na Klondykers*; *Am Bounty*; *Ìmpireachd*
* Màrtainn Mac an t-Saoir: *Gymnippers Diciadain*; *An Latha as Fhaide*
* Norma NicLeòid: *Dìleas Donn*; *Taingeil Toilichte*
* Tormod Caimbeul: *Deireadh an Fhoghair*; *Shrapnel*; *An Druim bho Thuath*
* Tormod MacGill-Eain: *Slaightearan*; *Dacha Mo Ghaoil*
* Tim Armstrong: *Air Cuan Dubh Drilseach*

## Nobhail ann an Alba sa Bheurla

An Ridire Walter Scott (Raeburn, 1822)
* Alasdair Gray
* AL Kennedy
* Arthur Conan Doyle
* Edwin Muir
* George Douglas Brown
* George Mackay Brown
* Iain Mac a' Ghobhainn
* Iain M. Banks
* Ian Rankin
* John Buchan
* Lewis Grassic Gibbon
* Neil M. Gunn
* Robert Louis Stevenson
* Seumas Hogg
* Walter Scott
* Willa Muir
* William McIllvanney

## Iomraidhean

* MacCormaic, Iain, *Dùn-Àluinn*, M. MacFarlane (C. MacPhàrlan) (deas.). Paisley: Alexander Gardner, 1912.
* MacDhonnchaidh, Aonghas *An t-Ogha Mór: no, Am fear-sgeoil air uilinn* Glascho: MACDHONNACHAIDH, UEIR & CO., [1913].
# Cruadhtan

Cruadhtan
Is e a tha ann an cruadhtan ach measgachadh de clachan briste, gainneamhach agus (anns an la an diugh) *Ordinary Portland Saiment* neo OPC comhla le beagan uisge.

Is e stugh-innlichidh cudthromach a tha ann an cruadhtan. Theid a' cleachdadh tric is minic mar stugh-sructurachd an obraichean-innlichidh, mar eisimplir drochaidean agus ballan-uchd.
# Murcia

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **Murcia**

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| **Bratach a' bhaile** | **Gearradh-arm no Seula** |

 |
|  |
| **Suidheachadh** |
| **Dùthaich** |  An Spàinn |
| **Ceàrn** |  Murcia |
| **Sgìre** |  Murcia |
| **Co-chomharran** | 38° 00' 07' Tuath 01° 10' 15' Ear |
| **Feartan fiosaigeach** |
| **Farsaingeachd** | 885 km² |
| **Àireamh-shluaigh** | 439,889 (2009) |
| **Dlùths** | 497.05/km² |
| **Àireamh fòn** | + 34 975 |
| **Duilleag oifigeil** | Duilleag Oifigeil |

’S e baile meadhanach faisg air Alacant air an àirde an ear-dheas na Spàinne a th’ ann am **Murcia** (IPA: *murθja*). Tha e suidhichte aig 61m os cionn ìre na mara, 350km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na Spàinne, agus 472km bho Bharcelona. Tha 439,889 duine a’ fuireach ann am Murcia. A bharrachd air sin, ‘s e prìomh-bhaile na Roinne Mhurcia a th’ann cuideachd.

## Freumhan an ainm

‘S ann gu math connspaideach ‘s a tha freumhan an ainm air sàilleabh nach eil Freumh-fhaclachd a' bhaile idir soilleir ach tha a' mhòr-chuid nan luchd-rannschaidh dhen bheach gur ann à facal air choireigin ann an Laideann fo riochd Arabais. Tha a h-uile coltas ann gur ann à *myrtus* (Gàidhlig: miortal) a tha e. Tha cuid eile a' cantainn gur ann à *Myrtea* no *Murtea* (Gàidhlig: miortlach) a tha an t-ainm. Thuirt Gaius Plinius gu robh miortlach mòran na bu chumanta an seo na ann an àite sam bi eile san Spàinn.

## Eachdraidh

Chuireadh ainm a’ bhaile air an roinn nuair a chaidh a stèidheachadh ann an 1833.

## Cruinn-eòlas

A rèir figearan an Riaghlatais, 's e an Lùnastal a' mhìos as teotha agus 's e am Faoilleach a' mhìos as fhuaire ann am Murcia. Cha thuit ach 297mm de dh'uisge air a' bhaile fad na bliadhna - 870mm nas lugha na Steòrnabhagh (1173mm) - leis gur e àite tiomarm a th' ann.

## Bailtean Co-cheangailte

* Grasse

## Iomraidhean

## Ceanglaichean A-mach

* Riaghaltas na Roinne agus Riaghaltas na Coimhearsnachd le Fèin-riaghlaidh
# 11 an Dàmhair

|  |
| --- |
|  <<       **an Dàmhair**       >>  |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 |  |  |  |  |

'S e **11 an Dàmhair** an 284mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (285mh ann am bliadhna-leum). Tha 81 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.

## Tachartasan

2na Comhairle na Bhatacain
* 1582 – Cha robh 11 an Dàmhair ann anns an Eadailt, anns a' Phòlainn, anns a' Phortagail agus anns an Spàinn.
* 1962 - Chruinnich Pàpa Iain XXIII 2na Comhairle na Bhatacain.

## Breithean

* 1884 - Friedrich Bergius ann am Breslau, Ceimigear às a' Ghearmailt.
* 1885 - François Mauriac, ann am Bordeaux. Sgrìobhadair às an Fhraing.
* 1963 - Aonghas Dòmhnallach, neach-poileataigs à Alba.
* 1965 - Alison Johnstone, neach-poileataigs à Alba.

## Bàsan

Édith Piaf
* 1303 - Pàpa Boniface VIII
* 1347 - Louis IV, Impire Naomh Ròmanach (rug. 1282)
* 1935 - Samuel Peploe, ann an Dùn Èideann. Peantair à Alba.
* 1963 - Édith Piaf, ann am Paris. Seinneadair às an Fhraing.
* 1996 - William Vickrey, eaconamaiche à Canada.
* 2000 - Dòmhnall Mac an Deòir, neach-poileataigs Albannach.

## Fèillean
# 719

|  |
| --- |
| **Bliadhna:**
716 |
717 |
718 |
**719** |
720 |
721 |
722 |
| **Deichead:**
690an | 700an | 710an | 720an | 730an |

**719**

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan
# Barnsley

Barnsley

baile, sgìre gun pharaiste| Dùthaich | Rìoghachd Aonaichte  |
| Prìomh-bhaile de | Barnsley  |
| Sgìre riaghaltais ionadail | Barnsley  |
| Roinn-tìde | UTC±00:00, UTC+01:00  |
| Siorrachd eachdraidheil | Siorrachd Eabhraig  |
| Domhan-leud is -fhad | 53°33′13″N 1°28′44″W  |
| Baile-céile | Schwäbisch Gmünd  |
| A’ gabhail a-steach | Oakwell (ionad-cluiche ball-coise)  |
| Crìoch còmhla ri | Sheffield  |
| Cód fónaichean-talmhainn | 01226  |
| Comharran-cléithe SO | SE3406  |
| Roinn-seòrsa an deilbh | Category:Views of Barnsley  |

  From Wikidata
’S e baile ann an Siorrachd Eabhraig a Deas ann an Sasainn a tha ann am **Barnsley**. Bha e ainmeil airson mèinnearachd ghuail. Tha e faisg air a’ mhór-rathad am M1.
# Falt

Tar-dhealbh fuiltein
'S e fileamaidean de ghrunnain-fheòla a tha a' fàs on craiceann air a' cheann a tha ann am **falt** no **gruag**. 'S e fileamaid de fhalt a tha ann am **fuiltean** no **ròineag**. 'S e fuiltean air a' chuirp daonna no air ainmhidhean a tha **gaoist** no **gaoisid**. Tha na malaidhean air a' bhathais agus na frasgan air na buill-sùla.

## Ceimigeachd

Tha falt air a dhèanamh air cearatain, grunn-feòla a lorgar cuideachd ann an ìnean. Tha an dath a' dol à mealainin.

## Faic cuideachd

* Dath na gruaige
* Feusag

**Eòlas-bodhaige**

|  |  |
| --- | --- |
| **Ceann** | Bathais • Sùil • Cluas • Sròn • Beul • Teanga • Fiaclan • Peirceall • Aodann • Eanchainn |
| **Com** | Cridhe • Muineal • Sgamhan • Broilleach • Balg • Imleag • Buill-gineamhainn |
| **Buill-bhodaige** | Gàirdean • Uileann • Caol an dùirn • Làmh • Corrag (Òrdag • Sgealbag • Gunna fada • Mac-an-aba • Lùdag) • Cas • Uchd • Glùn • Adhbrann • Meur-coise (Òrdag-coise) |
| **Craiceann** | Falt |
# Trianaid

Trianaid
*Saoil an robh thu a' lorg eilean Trianaid?*

Tha **Trianaid**, ann an Crìosdaidheachd, a’ ciallachadh na trì pàirtean den Dia aca: an t-Athair, am Mac (Ìosa), agus an Spiorad Naomh.