Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1993

|  |
| --- |
| **Bliadhna:**
1990 |
1991 |
1992 |
**1993** |
1994 |
1995 |
1996 |
| **Deichead:**
1970an | 1980an | 1990an | 2000an | 2010an |

**MCMXCIII**

## Tachartasan

* Fhuair Ertra neo-eiseimleachd air An Cèitean, 1993, an dèidh ar-a-mach fada.
* Bhuannaich Toni Morrison an Duais Nobel ann an Litreachas.
* 1 an Gearran - Tha Urras nan Croitearan Asaint na shealbhadair dhen Oighreachd Asaint a Tuath.

## Breithean

* 28 am Faoilleach – Will Poulter,‎ cleasaiche à Hammersmith, Lunnainn.

## Bàsan

* 20 am Faoilleach - Audrey Hepburn, ann an Tolochenaz. Actair à Sasainn.
* 4 am Màrt - Art Hodes, ann an Harvey, Illinois. Neach-ciùil, deasaiche agus neach-teagaisg Ucràineach/Aimearganach.
* 1993 - William Golding ann am Pyran ar Woethel. Sgrìobhadair às a' Chorn.
* 2 an Dùbhlachd - Pablo Escobar, Ceannard luchd-reic nan drogaichean à Coloimbia.
# Trier

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **Trier**

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| **Bratach a' bhaile** | **Gearradh-arm no Seula** |

 |
|  |
|  |
| **Suidheachadh** |
| **Dùthaich** |  A' Ghearmailt |
| **Sgìre** |  Rheinland-Pfalz |
| **Co-chomharran** | 49° 45 24' Tuath 06° 38 29' Ear |
| **Feartan fiosaigeach** |
| **Farsaingeachd** | 117.06 km² |
| **Àireamh-shluaigh** | 110,674 (2020) |
| **Dlùths** | 945.45/km² |
| **Àireamh fòn** | +49 0651 |
| **Duilleag oifigeil** | Duilleag Oifigeil |

'S e baile mòr faisg air Lucsamburg, air an àirde an iar na Gearmailt a th' ann an **Trier** (IPA: *tʁiːɐ̯*, Fraingis: *Trèves*, Lucsamburgais: *Tréier*). Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Mhoselle, aig 137m os cionn ìre na mara, anns an stàit (Gearmailtis: *Land*) Rheinland-Pfalz. Tha 110,674 duine a' fuireach ann.

## Eachdraidh

B' e an treubh Cheilteach na  *Treveri* a stèidhichte am baile agus b' e Magnus Maximus a thog baile Ròmanach an seo mi 16 RO. Rinneadh creach air an t-Sionagog ann an Zuckerbergstrasse ri àm Kristallnacht ann an 1938. Thathar air iomadh Stolperstein a suidheachadh ann an Trier mar chuimhneachan dha na daoine a chaidh a chur gu bàs tron t-Shoah.

## Daoine ainmeil

* Karl Marx (1818–1883) Neach-teòiridh poileataigeach, feallsanaiche agus sgrìobhadair.
* Elmar Ternes (1941) Cànanaiche.

## Bailtean Co-cheangailte

* Ascoli Piceno
* Gloucester
* Fort Worth
* Metz
* Nagaoka
* Pula
* 's-Hertogenbosch
* Weimar
* Xianmen

## Ceanglaichean a-mach

* Riaghaltas na Roinne

## Iomraidhean
# Albannach

Daoine ainmeil à Alba:

1d sreath: Uilleam Uallas ·
Walter Scott · Alexander Graham Bell ·
Lulu · John Greig ·
Seumas MacBhatair · James McAvoy

2na sreath: Fionnghal NicDhòmhnaill ·
Dòmhnall Mac an Deòir · Màiri I, Ban-rìgh Alba ·
Ewan McGregor · Raibeart Burns ·
Deborah Kerr · Raibeart I na h-Alba

3s sreath: Jackie Stewart ·
Charles Rennie Mackintosh · Billy Connolly ·
John Logie Baird · Naomh Maighread na h-Alba ·
Sean Connery · Alexander Fleming

'S e neach a bhuineas do dh'Alba a tha ann an **Albannach**, fear no tè a tha beò ann an neo aig a bheil ceangal ri Alba.

## Ainm

Chan eil cinnt cò às a thàining am facal Laideann Scoti no Scotti a tha e fhèin freumh an fhacail *Scots* agus *Scottish*. Tha cuid mar Charles Oman a' cumail a-mach gun dàining e o *scuit* ("air a ghearradh") mar ainm air spùinneadairean., feadhainn eile mar Aonghas MacCoinnich gur e *sgaothaich* an t-ainm a bh' aig na Gaidheal a dh'fhàg Èirinn 's a dh'fhuirich air an taobh siar na h-Alba agus a stèidhich Rìoghachd Dail Riata 's a-rèir coltais thathar a' cumail a-mach gur e am facal Greugais *skotos* (σκότος) a tha seo 's a tha a' ciallachadh "dorchadas". Ge-tà, chan eil a' chuid as motha dhen luchd-eòlais a' dol leis na teoirigean annasach seo.

## Faic cuideachd

* Liosta dhaoine à Alba

## Tùsan
# 5 an Gearran

|  |
| --- |
|  <<       **an Gearran**       >>  |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| (29) |  |  |  |  |  |  |

'S e **5 an Gearran** an 36mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich. Tha 329 latha (330 ann am bliadhna-leum) air fhàgail gus deireadh na bliadhna.

## Tachartasan

Ìomhaigh Robert Peel, Ceàrnag Sheòrais, Glaschu, Alba
* 1857 - Cur às deimhinnte do Thràilleachd ann am Meagsago.
* Meagsago- Día de la Constitución (Latha a' Bhun-reachd)
* Burundaidh - Unité nationale / Ubumwé bw'Ábarŭndi (Latha na h-Aonachd Nàiseanta)

## Breithean

* 1788 - Robert Peel, prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte.
* 1904 - Nils Holmer cànanaiche às an t-Suain.
* 1984 - Carlos Tevez, cluicheadair ball-coise.
* 1985 - Cristiano Ronaldo, cluicheadair ball-coise.

## Bàsan

* 1947 - Hans Fallada, ann an Greifswald (a' Ghearmailt)
* 1999 - Wassily Leontief, ann an Eabhraig Nuadh. Eaconamaiche às An Ruis.
* 2015 - Val Logsdon Fitch, ann am Princeton, fiosagaiche às na Stàitean Aonaichte.

## Fèillean
# 28 an Gearran

|  |
| --- |
|  <<       **an Gearran**       >>  |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| (29) |  |  |  |  |  |  |

'S e **28 an Gearran** an 59mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich. Tha 306 latha (307 ann am bliadhna-leum) air fhàgail gus deireadh na bliadhna.

## Tachartasan

* 1638 - Chaidh an Cùmhnant Nàiseanta a sgrìobhadh ann an Eaglais nam Manach Liath ann an Dùn Èideann.
* 2013 - Leig Pàpa Beinidict XVI a dhreuchd dheth.

## Breithean

* 1901 - Linus Carl Pauling, ann am Portland. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
* 1938 - Tomas Lindahl, ceimigear às an t-Suain.
* 1942 - Brian Jones, ann an Cheltenham. Ceòladair à Sasainn.
* 1953 - Paul Krugman, ann an Eabhraig Nuadh. Eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.

## Bàsan

* 1261 - Eanraig III, Dùic na Brabant
* 1941 - Alfonso XIII, Rìgh na Spàinne bho 1886 gu 1931, anns an Ròimh.

## Fèillean
# Louisiana

Louisiana
'S e tè de na Stàitean Aonaichte a tha ann an  **Louisiana** (Fraingis: *État de Louisiane*).
Tha i suidhichte san àirde a deas na dùthcha. Tha 4,533,372 duine a' fuireach anns an stàite. Tha Baton Rouge na prìomh-bhaile ach 's e New Orleans am baile as motha a tha ann an Louisiana. Reic na Frangaich i anns an "Louisiana Purchase". Tha e air a bhith na stàit bho 30 an Giblean 1812.

## Ceanglaichean a-muigh

* Làrach-lin oifigeil den Stàit

## Iomraidhean

Stàitean de na Stàitean Aonaichte[hide]

Alabama • Alasca • Arizona • Arkansas • Calafòrnia • Carolina a Deas • Carolina a Tuath • Colorado • Connecticut • Dakota a Deas • Dakota a Tuath • Delaware • Eabhraig Nuadh • Florida • Hampshire Nuadh • Hawaii • Idaho • Illinois • Indiana • Iowa • Jersey Nuadh • Kansas • Kentucky • Louisiana • Meagsago Nuadh • Maine • Maryland • Massachusetts • Michigan • Minnesota • Mississippi • Missouri • Montana • Nebraska • Nevada • Ohio • Oklahoma • Oregon • Pennsylvania • Rhode Island • Seòirsia • Tennessee • Texas • Utah • Vermont • Washington • Virginia • Virginia an Iar • Wisconsin • Wyoming

+ Ceàrn: Washington, D.C. (District of Columbia)
# Bachrain

| مملكة البحرين Mamlakat al-Bahrayn |
| --- |
|  Bratach |  Gearradh-arm |
|  |
| Laoidh Nàiseanta |
|  بحريننا  *Bahrainona* *Ar Bachrain* |
| Cànan(an) oifigeil | Arabais |
| Prìomh-bhaile | Manama |
| Baile as motha | Manama |
| Riaghaltas | Monarcachd bhun-reachdail |
| Rìgh | Hamad ibn Isa Al Khalifah |
| Prìomh-mhinistear | Khalifah ibn Sulman Al Khalifah |
| Stèidheachadh |
| Neo-eisimeileachd
bhon Rìoghachd Aonaichte | 16mh, an Dàmhair 1971 |
| Farsaingeachd |
| Iomlan | 665 km² (189mh) |
| Uisge | 0 % |
| Àireamh-shluaigh (2007) |
| Iomlan | 1,046,814 (155mh) |
| Dlùths | 1454/km² (7mh) |
| LTD/CCC |
| gach pearsa | $23,604 (32mh) |
| Roinn tìde | (UTC+3) |
| Ruith-airgid | Dinar Bhachrain |
| Prìomh àrainn-lìn | .bh |
| Còd Àireamh fòn | 973 |

‘S e dùthaich eileanach ann an Àisia a tha ann an
**Bachrain** neo
**Bairean** neo **Bairèin** neo **Bahrain**, ainm oifigeil **Rioghach Bhachrain** (Arabais| **مملكة البحرين** , *Mamlakat al-Barayn*). Tha i suidhichte anns a’ Chamas Mhòr.

Tha Aràibia nan Sabhd san iar dhith, tha iad ceangailte leis an drochaid ris an canar *King Fahd Causeway*. Dh’fhosgail an drochaid anns an 25mh an t-Samhain, 1986.

Tha planaichean aca drochaid eile a thogail eadar Bachrain agus Catar, an *Qatar–Bahrain Friendship Bridge*. Bhiodh sin an drochaid as fhaide air feadh an t-Saoghail. .

## Iomraidhean

## Ceanglaichean a-mach

* BBC Fiosrachadh: Bachrain

*Al Bander Resort* ann am Bachrain.
Fuaran uisge, 123 meatair a dh'àird faisg Manama.
# Aràibia nan Sabhd

| المملكة العربية السعودية al-Mamlaka al-‘Arabiyya as-Su’ūdiyya |
| --- |
|  Bratach |  Gearradh-arm |
|  |
| Laoidh Nàiseanta |
| "Aash Al Maleek" "Guma fada beò an Rìgh" |
| Sluagh-ghairm nàiseanta |
| "Chan eil dia ach Dia; 's e Muhammad a Theachdaire" (an Kalima) |
| Cànan(an) oifigeil | Arabais |
| Prìomh-bhaile | Riyadh |
| Baile as motha | Riyadh |
| Riaghaltas | Monarcachd |
| Rìgh | Abdullah bin Abdul Aziz |
| Prionnsa | Sultan bin Abdul Aziz |
| Stèidheachadh |
| Rìoghachd | 8mh, am Faoilteach 1926 |
| Ainichte | 20mh, an Cèitean 1927 |
| Aonaichte | 23mh, an t-Sultain 1932 |
| Farsaingeachd |
| Iomlan | 2,149,690 km² (14mh) |
| Àireamh-shluaigh (2007) |
| Iomlan | 27,601,038 (46mh) |
| Dlùths | 11/km² (205mh) |
| LTD/CCC (2007) |
| gach pearsa | $21,200 (41mh) |
| Roinn tìde | AST (UTC+3) |
| Ruith-airgid | Riyal |
| Prìomh àrainn-lìn | .sa |
| Còd Àireamh fòn | 966 |

'S e dùthaich ann an Àisia a tha ann an **Aràibia nan Sabhd** neo **Aràbia Saudach** neo **Saudi Arabia** neo **Aràibia Saudach**

'S e an rìoghachd as motha air a Rubha Arabach agus am prìomh dùthaich airson peatrol a reic a-null thairis. Ann a 1932 fhuair na trì prìomh sgìrean Al-Hasa, an Nejd agus an Hejaz an t-ainm **Rìoghachd Aràibia nan Sabhd**. Tha crìochan aige le Iòrdan, Ioràc, Cubhait, Catar, Bachrain, leis na h-Iomaratan Arabach Aonaichte, Omàn agus leis an Eaman. Tha an Camas Pearsach san ear-thuath air agus tha am Muir Ruadh iar air.

Tha Riyadh na prìomh-bhaile agus 's e Jeddah an dàrna baile as motha a th' ann.

Uaireannan canar "Dùthaich an dà Mhosg" rithe, a-rèir na dà àitichean as cudthromaiche anns an t-saoghal Ioslamach, Mecca agus Medina.

## Iomraidhean

## Ceanglaichean a-mach

* Fiosrachadh mu chultar Aràibia nan Sabhd
* BBC - Aràibia nan Sabhd
* CIA World Factbook - Aràibia nan Sabhd

Cuairtearan ann am Masjid Al Haram, Mecca
# Eigh-shruth

Eigh-shruth faisg air Mont Blanc anns an Fhraing
'S e **eigh-shruth** meall mòr eighe a tha a' sìor ghluasad
gu mall agus, thairis air mòran bhliadhnachan, a bhitheas a' cumadh
cruth na tìre.