Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Na h-Eileanan Sholaimh

Na h-Eileanan Sholaimh

Commonwealth realm, island country, stàit neo-eisimeileach, dùthaich, archipelagic state| Pàirt de | Melanìsia  |
| Cur air cois | 1978  |
| Ainm oifigeil | Solomon Islands, les Îles Salomon  |
| Ainm dùthchasach | Solomon Islands  |
| Tar-sgrìobhadh IPA | ˈsɑːlumunœɪənə  |
| Ainmichte às dèidh | Solomon  |
| Cànan oifigeil | Beurla  |
| Laoidh | God Save Our Solomon Islands  |
| Culture | culture of the Solomon Islands  |
| Motto | To Lead is to Serve, Seek the unexplored, A fo ben, bid bont  |
| Mòr-roinn | Oceania, Roinn a' Chuain Shèimh  |
| Dùthaich | Na h-Eileanan Sholaimh  |
| Prìomh-bhaile | Honiara  |
| Roinn-tìde | UTC+11:00, Pacific/Guadalcanal  |
| Suidheachadh cruinn-eòlais | Melanìsia  |
| Domhan-leud is -fhad | 9°28′0″S 159°49′0″E  |
| Coordinates of easternmost point | 11°55′0″S 170°12′0″E  |
| Coordinates of northernmost point | 5°1′12″S 159°19′12″E  |
| Coordinates of westernmost point | 7°23′15″S 155°33′30″E  |
| Puing as àirde | Mount Popomanaseu  |
| Lowest point | Cuan Sèimh  |
| Oifis aig ceann-stàite | monarc Eileanan Sholaimh  |
| Ceannard na stàite | Teàrlach III  |
| Oifis aig ceann an riaghaltais | Prime Minister of the Solomon Islands  |
| Ceannard an riaghaltais | Jeremiah Manele  |
| Legislative body | National Parliament of Solomon Islands  |
| Central bank | Central Bank of Solomon Islands  |
| Currency | Solomon Islands dollar  |
| Crìoch còmhla ri | Fìdi, Gini Nuadh Phaputhach, Bhanuatu, Astràilia, An Fhraing  |
| Driving side | left  |
| Electrical plug type | AS/NZS 3112, BS 1363  |
| Na bh’ann roimhe | British Solomon Islands  |
| Làrach-lìn |   |
| Hashtag | SolomonIslands  |
| Top-level Internet domain | .sb  |
| Bratach | flag of the Solomon Islands  |
| Gearradh-arm | coat of arms of the Solomon Islands  |
| Geography of topic | geography of the Solomon Islands  |
| Feart | free country  |
| History of topic | history of the Solomon Islands  |
| Economy of topic | economy of Solomon Islands  |
| Demographics of topic | demographics of the Solomon Islands  |
| Commonwealth Sport country code | SOL  |
| Mobile country code | 540  |
| Telephone country code | +677  |
| Emergency phone number | 911, 988, 999  |
| Maritime identification digits | 557  |
| Caractar Unicode | 🇸🇧  |
| Category for maps or plans | Category:Maps of the Solomon Islands  |

  From Wikidata
'S e dùthaich eileanach a tha anns  **na h-Eileanan Sholaimh** (Beurla: *Solomon Islands*). Tha i na laighe ann an Roinn a' Chuain Shèimh san taobh an ear air Papua Gini-Nuadh. Tha faisg air millean eilean ann. Tha am prìomh-bhaile, Honiara, na laighe air an Eilean Ghuadalcanal.

## Iomraidhean
# Na h-Eileanan Aleutianach

Baile Unalasca air Eilean Unalasca

Tha **na h-Eileanan Aleutianach** suidhichte anns a' Chuan Seimh eadar 100 is 500 cileameatair air falbh bhon àirde an deas oirthir Alasca gu Siberia an ear. 'S e An Ruis agus Na Staitean Aonaichte na dùthchannan a tha faisg air.
# Fìdi

| Matanitu Tu-Vaka-i-koya ko Viti Republic of the Fiji Islands |
| --- |
|  Bratach |  Lùireach |
|  |
| Laoidh Nàiseanta |
| *God Bless Fiji* |
| Sluagh-ghairm nàiseanta |
| *Rerevaka na Kalou ka Doka na Tui* Fear God and honour the Queen |
| Cànan(an) oifigeil | Beurla, Fijian, Hindustani |
| Prìomh-bhaile | Suva |
| Baile as motha | Suva |
| Riaghaltas | Poblachd |
| Ceann-suidhe | Wiliame Katonivere |
| Prìomh-mhinistear | Sitiveni Rabuka |
| GCC Chairman | Ratu Ovini Bokini |
| Stèidheachadh |
| Neo-eisimeileachd bhon Rìoghadh Aonaichte | 10 an Dàmhair 1970 |
| Farsaingeachd |
| Iomlan | 18,274 km² (155mh) |
| Àireamh-shluaigh (2006) |
| Iomlan | 853,445 (156mh) |
| Dlùths | 46/km² (148mh) |
| LTD/CCC (2006) |
| gach pearsa | $3480 (122mh) |
| Roinn tìde | (UTC+12) |
| Ruith-airgid | Dolair Fìdi |
| Prìomh àrainn-lìn | .fj |
| Còd Àireamh fòn | 679 |

Tha **Fìdi** neo **Fìdsidh**
(Beurla: *Fiji*) na laighe sa Chuan Shèimh. 'S e dùthaich bheag ann an Roinn a' Chuain Shèimh a tha innte, air eileanan beaga air fad. 'S iad na Polynesians agus Innseanaich na buidheanan as motha a th' ann. Tha Fìdi ainmeil airson nan traighean bòidheach, agus sgioba rugbaidh a tha aice.

## Iomraidhean
# Tonga

| Pule'anga 'o Tonga Kingdom of Tonga |
| --- |
|  Bratach |  Lùireach |
|  |
| Laoidh Nàiseanta |
| *Ko e fasi 'o e tu'i 'o e 'Otu Tonga* |
| Sluagh-ghairm nàiseanta |
| " "Ko e ʻOtua mo Tonga ko hoku tofiʻa" "God and Tonga are my Inheritance" |
| Cànan(an) oifigeil | Tonganais, Beurla |
| Prìomh-bhaile | Nuku'alofa |
| Baile as motha | Nuku'alofa |
| Riaghaltas | Monarcachd |
| Rìgh | Tupou VI of Tonga |
| Prìomh-mhinistear | Fatafehi Fakafanua |
| Stèidheachadh |
| Neo-eisimeileachd bhon Rìoghachd Aonaichte | 4mh an Iuchar 1970 |
| Farsaingeachd |
| Iomlan | 748 km² (186mh) |
| Uisge | 4 % |
| Àireamh-shluaigh (2005) |
| Iomlan | 102,000 (194mh) |
| Dlùths | 153/km² (67mh) |
| LTD/CCC (2005) |
| gach pearsa | $7,984 (76mh) |
| Roinn tìde | (UTC+13) |
| Ruith-airgid | Tongan pa'anga |
| Prìomh àrainn-lìn | .to |
| Còd Àireamh fòn | 676 |

Tha **Tonga** suidhichte anns a' Chuan Shèimh. 'S e dùthaich eileanach bheag a tha innte, air eileanan beaga air fad. Tha i suidhichte
deas air Samoa agus 'san taobh an ear air Fìdi. Mar sin dheth tha i pàirt anns an Roinn a' Chuain Shèimh. Tha Tonga a' ciallachadh "Deas" anns a' chànan aca fhèin.

Tha far-ainm oirre: *Eilean càirdeil*
airson am fàilte cridheil a thug muinntir na dùthcha gu Captain Cook nuair a ràinig esan air an eilean anns a' bhliadhna 1717.

Tha Tonga ainmeil airson an Rìgh aice, agus airson an sgioba rugbaidh a tha aice.

## Iomraidhean

Lùchairt rìoghail ann an Tonga
Map of Tonga
# Seattle, Washington

|  |
| --- |
| **Seattle** |
|  Tha an Space Needle ann am meadhan na cathrach |
|  |
| **Suidheachadh** |
| **Dùthaich** |  Na Stàitean Aonaichte |
| **Ceàrn** | King |
| **Sgìre** |  Washington |
| **Co-chomharran** | 47° 36′ 35″ Tuath 122° 19′ 59″ Iar |
| **Comharradh-clèithe** | 10T 550125 5273139  |
| **Feartan fiosaigeach** |
| **Farsaingeachd** | 369.2 km² |
| **Àireamh-shluaigh** | 608,660 (2010) |
| **Dlùths** | 1,648.59/km² |
| **Àireamh fòn** | 206 |
| **Duilleag oifigeil** |  |

Tha **Seattle** (uaireannan "Siatail"), na bhaile mòr ann an stàit Washington, Na Stàitean Aonaichte. 'S e 573,911 àireamh-shluaigh a' bhaile fhèin le King County a toirt a-steach mu 1,737,034 gu lèir. Tha an Oilthigh Washington suidhichte ann an Seattle.

## Eachdraidh eile

Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1850.

## Daoine Ainmeil

* Bill Gates (1955): Eòlaiche Choimpiutair.
* Dove Cameron (1996): Actair.

## Bailtean Co-cheangailte

* Kobe, An Iapan
* Kaohsiung, Taidh-Bhàn
* Beersheba, Iosrael
* Bergen, Nirribhidh
* Cebu, Na h-Eileanan Filipineach
* Chongqing, An t-Sìn
* Christchurch, Sealainn Nuadh
* Daejeon, Coirèa a Deas
* Gaillimh, Éirinn
* Gdynia, A' Phòlainn
* Haiphong, Bhiet-Nam
* Limbe, Camarun
* Mazatlán, Meagsago
* Mombasa, A' Cheinia
* Naoned, An Fhraing
* Pécs, An Ungair
* Perugia, An Eadailt
* Reykjavík, Innis Tìle
* Sihanoukville, Cambuidea
* Surabaya, An Innd-Innse
* Tashkent, Usbagastàn

## Ceanglaichean a-mach

* www.seattle.gov (Sa Bheurla)
* Làrach-lìn Slighe nan Gàidheal, buidheann Gàidhlig a' bhaile
# Vancouver

|  |
| --- |
| **Vancouver** |
|  |
| **Suidheachadh** |
| **Dùthaich** | Canada |
| **Ceàrn** | Columbia Bhreatannach |
| **Co-chomharran** | 49° 15′ 0″ Tuath 123° 6′ 0″ Iar |
| **Feartan fiosaigeach** |
| **Farsaingeachd** | 114.67 km² |
| **Àireamh-shluaigh** | 611,869 (2006) |
| **Dlùths** | 5,335.91/km² |
| **Àireamh fòn** | 604, 778 |
| **Duilleag oifigeil** | Baile Vancouver |

'S e am baile as motha den mhòr-roinn Cholumbia Bhreatannach a tha ann an  **Vancouver**  (no **Bhancùbhair**) (IPA: /vænˈkuːvɚ/ ).
Tha e suidhichte san àirde an iar-dheas na mòr-roinne.

Thàinig ainm a' bhaile bhon neach rannsachaidh Breatainnach *Captain George Vancouver*.

## Bailtean Co-cheangailte

* Los Angeles (Calafòrnia)
* Odesa

## Iomraidhean

## Ceanglaichean a-mach

* Còisir Ghàidhlig Bhancùbhair
# San Francisco

San Francisco
Is e baile mòr air taobh an iar Na Stàitean Aonaichte ann an California a tha ann an **San Francisco**. Tha am baile suidhichte air an leth-eilean *San Francisco Peninsula*. Tha an Cuan Sèimh san àirde an iar dheth. Tha an drochaid *Golden Gate* a tha san àirde a tuath San Francisco, gu math cliùiteach.

Chaidh am baile a stèidheachadh anns a' bhliadhna 1776 leis na Spàinnteach. An toiseach bha misean ann aig an robh an t-ainm Naomh Francis à Assisi.

## Daoine ainmeil

Rugadh Clint Eastwood, actair fhilmichean ann an San Francisco ann an 1930.

## Bailtean Co-cheangailte

* Corcaigh
* Haifa
* Kraków
* Thessaloniki

## Iomraidhean
# Oilthigh Johns Hopkins

|  |
| --- |
| **"Johns Hopkins University"** |
|  |
| **Facal Suaicheantais** | Veritas vos liberabit |
| **Stèidhichte** | 1876 |
| **Suidheachadh** | Baltimore, Na Stàitean Aonaichte |
| **Oileanaich** | 5,615 (2018) |
| **Làrach-lìn** |  |

'S e oilthigh rannsachaidh suidhichte ann am Baltimore anns Na Stàitean Aonaichte 's a th' ann an **Oilthigh Johns Hopkins** (Beurla: *Johns Hopkins University*). Chaidh a stèidheachadh ann an 1876 le neach-malairt Cuaigear air an robh Johns Hopkins, a shabaid cuideachd an aghaidh tràilleachd.

## Ceannardan

* Daniel Coit Gilman (1875 – 1901)
* Ira Remsen (1901 – 1913)
* Frank Goodnow (1914 – 1929)
* Joseph Sweetman Ames (1929 – 1935)
* Isaiah Bowman (1935 – 1948)
* Detlev Bronk (1949 – 1953)
* Lowell Reed (1953 – 1956)
* Milton S. Eisenhower (1956 – 1967)
* Lincoln Gordon (1967 – 1971)
* Milton S. Eisenhower (1971 – 1972)
* Steven Muller (1972 – 1990)
* William C. Richardson (1990 – 1995)
* Daniel Nathans (1995 – 1996)
* William R. Brody (1996 – 2009)
* Ronald J. Daniels (2009 - a-nis)

## Seann oileanaich

* Peter Agre
* Robert Fogel
* Herbert A. Hauptman
* Geir Hilmar Haarde
* Merton Miller
* Woodrow Wilson

## Iomraidhean

## Ceanglaichean a-muigh

* Johns Hopkins University
# Cuan-eòlas

'S e raon saidheansail a tha a' dèanamh fòcas air a' mhuir, na cuantan agus a gach uile rud ceangailte riutha 's a th' ann an **Cuan-eòlas**. Tha e a' gabhail a-steach structar, susbaint agus daineamaigs nan cuantan, a thuilleadh air pròiseasan fiosaigeach (mar na tuinn, làn-mara is muir-tràigh), pròiseasan geòlasach (mar ghrùideachadh no fàs grunnd-mara) agus fiù's pròiseasan bith-eòlach. Tha cuan-eòlas air a roinneadh ann an iomadh geug, mar cuan-eòlas fiosaigeach, cuan-eòlas ceimigeach, cuan-eòlas geòlasach, air neo cuan-eòlas bith-eòlach.

## Cuan-eòlaichean Ainmeil

* Aristotélīs
* Strabo
* Benjamin Franklin (1705 - 1790)
* Odón de Buen y del Cos (1863 - 1945)

## Iomraidhean
# 1978

|  |
| --- |
| **Bliadhna:**
1975 |
1976 |
1977 |
**1978** |
1979 |
1980 |
1981 |
| **Deichead:**
1950an | 1960an | 1970an | 1980an | 1990an |

**MCMLXXVIII**

## Tachartasan

* 21 an Lùnasdal - Taghadh Phàpa Iain Pòl I, ann an Cathair na Bhatacain.
* 16 an Dàmhair - Taghadh Phàpa Iain Pòl II, ann an Cathair na Bhatacain.
* 3 an t-Samhain - Neo-eisimeileachd Dhoiminicia bhon Rìoghachd Aonaichte.
* Bhuannaich Isaac Bashevis Singer an Duais Nobel ann an Litreachas.

## Breithean

* 10 an Cèitean - Mylo, anns an Àth Leathann. Ceòladair dealanach à dh' Alba.
* 31 an Cèitean - Tamara Brinkman, ann an Laren. Actair às Na Tìrean Ìsle.
* 27 an t-Sultain - Ani Lorak, ann an Kitsman. Bàrd, cleasaiche, seinneadair, neach-malairt, modail agus sgrìobhaiche òrain Ucràineach.
* 11 an t-Samhain - Ruth Davidson, ann an Dùn Èideann, Massachusetts. Tè-phoileataigs Albannach.

## Bàsan

* 11 an Gearran - Harry Martinson, ann an Stockholm. Sgrìobhadair às an t-Suain.
* 25 an Gearran - Calum 'Ruadh' MacNeacail, bàrd às an Eilean Sgitheanach.
* 9 an Giblean - Sir Bertram Clough Williams-Ellis, ailtire a chruthaich am baile Portmeirion anns a' Chuimrigh.
* 7 an t-Ògmhios - Ronald George Wreyford Norrish, ann an Cambridge. Ceimigear.
* 6 an Lùnasdal - Giovanni Battista Montini (Pàpa Pòl VI), ann an Castel Gandolfo. Pàp bho 1963 gu 1978.
* 26 an t-Sultain - Manne Siegbahn, ann an Stockholm. Eòlaiche-fiosaig às an t-Suain.
* 28 an t-Sultain - Pàpa Iain Pòl I.
* 11 an Dùbhlachd - Vincent du Vigneaud, ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
* Anna Arnott, seinneadair Gàidhlig à Cille Mhoire.
# Ruibidium

| Ruibidium |
| --- |
|  |
|
Ruibidium. |
|

| **Clàr pillteach** |
| --- |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| H |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | He |
| Li | Be |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | B | C | N | O | F | Ne |
| Na | Mg |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | Al | Si | P | S | Cl | Ar |
| K | Ca | Sc | Ti | V | Cr | Mn | Fe | Co | Ni | Cu | Zn | Ga | Ge | As | Se | Br | Kr |
| Rb | Sr | Y | Zr | Nb | Mo | Tc | Ru | Rh | Pd | Ag | Cd | In | Sn | Sb | Te | I | Xe |
| Cs | Ba | \* | Hf | Ta | W | Re | Os | Ir | Pt | Au | Hg | Tl | Pb | Bi | Po | At | Rn |
| Fr | Ra | \*\* | Rf | Db | Sg | Bh | Hs | Mt | Ds | Rg | Cn | Nh | Fl | Mc | Lv | Ts | Og |
|  |  | ↓ |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| \* | La | Ce | Pr | Nd | Pm | Sm | Eu | Gd | Tb | Dy | Ho | Er | Tm | Yb | Lu |  |
| \*\* | Ac | Th | Pa | U | Np | Pu | Am | Cm | Bk | Cf | Es | Fm | Md | No | Lr |  |

 |

 |
| Buadhan |
| Samhla |
Rb |
| Àireamh |
37 |
| Buidheann |
Meatailt alcalaidh (1) |
| Ùine |
5 |
| Bloca |
s |
| Seòrsa |
Meatailtean alcalaidh |
| Buadhan stuthach |
| Dath |
Airgead |
| Buadhan atamach |
| Tomad atamach/Da |
85.4678(3)  |
| Comh-dhealbhadh atamach |
[Kr] 5s1 |
| Cor ogsaideachaidh | **+1**, −1 |
| 1mh lùth aidheonachaidh/kJ mol–1 |
403 |
| 2mh lùth aidheonachaidh/kJ mol–1 |
2632.1 |
| 3mh lùth aidheonachaidh/kJ mol–1 |
3859.4 |
| * v
* t
* e
 |

'S e eileamaid cheimigeach a tha ann an **ruibidium** le samhla **Rb** agus àireamh atamach 37.

Tha na feartan ruibidium coltach ri potasium agus sodium. 'S e meatailt alcalaidh a tha ann.

## Taisgealadh

Ann an 1861 lorg ceimigearean Gearmailteach Robert Bunsen is Gustav Kirchhoff rubidium nuair a mion-sgrùd iad speactram eimisein an lepidolait.
Tha an t-ainm a' dol à Laidinneach *rubidius*, dè tha a' ciallachadh "dorch-dhearg".

## Cleachdadh

Tha corra cloc atamach a' cleachdadh ataman ruibidium.

## Iomraidh
# A’ Chòrn

| A' Chòrn |
| --- |
|  Bratach |  Gearradh-arm |
|  |
| Cànan(an) oifigeil | Beurla |
| Mion-chànan(an) | Còrnais |
| Prìomh-bhaile | Truro |
| Baile as motha | St Austell |
| Riaghaltas |  |
| Farsaingeachd |
| Iomlan | 3563 km² |
| Àireamh-shluaigh (2008) |
| Iomlan | 534300 |

'S e siorrachd ann an Sasainn a th'ann **a' Chòrn** (Còrnais: *Kernow*, Beurla: *Cornwall*), tha i aig bonn Shasainn aig an taobh Iar. Tha an Caolais na Frainge aig an taobh deas den Chòrn, Devon aig an taobh ear, an Cuan na h-Èireann aig an taobh tuath, leis an Cuan Siar aig an iar. Tha a' Chòrn aon de na sia dùthchannan ceilteach, còmhla ri a' Chùimrigh, am Breatainn Bheag, Alba, Èirinn, is an Eilean Mhannainn. Tha 568,210 a' fuirich ann a' Chòrn. Tha a' Chòrn 3563 cilemeatairean mòr, agus 's e Trùru am prìomh-baile.

Suidheachadh na Còirne
## Daoine ainmeil

* Antony Hewish, reul-eòlaiche agus buannaiche na Duais Nobel

## Ceanglaichean a-mach

* Comhairle na Còirne
* Tramfordh Kambronn ha Rysrudh! *(sa Ghàidhlig, mu slighe-trama a bha sa Chòrn)*

**Na Ceiltich**

|  |  |
| --- | --- |
| **Dùthchannan** | Alba • A' Chòrn • A' Chuimrigh • Èirinn • A' Bhreatainn Bheag • Manainn |
| **Cànanan eileanach** | Gàidhlig • Còrnais • Cuimris • Gàidhlig na h-Èireann • Breatannais • Gàidhlig Mhanainn • †Seann-Ghàidhlig |
| **Cànanan mòr-thireach** | †Ceilt-Ìbeiris • †Galatais • †Gallaicis • †Gallais • †Leapontais • †Nòraicis |
| **Cuspairean eadar-Cheilteach** | Uile-cheilteachd • An Comann Eadar-Cheilteach • A' Chòmhdhail Cheilteach • Celtic Connections • Festival Interceltique de Lorient |
# Slighe Chloinn Uisnich

Dealbhan den t-Slighe bho Chile
'S e th' ann an **Slighe Chloinn Uisnich** no **Slighe Chlann Uisnich** cearcall mòr de còrr is 10,000 muillion rionnag.

Chithear e anns an adhar mar bhann soilleir. 'S i a' ghrian tè de na rionnagan sin.

A bharrachd air rionnagan, tha sgòthan de dhust is gas mòra ann ris an canar dearganan-doireann.

## Iomraidhean
# Easbaigeachas

|  |
| --- |
|  |
| **Eaglais Easbaigeach** |
| **Stèidhichte** | 1534 |
| **Fiosaichean** | Eoin Baistidh, Crìosd |
| **Cànan Cràbhach** | Beurla |
| **Leabhar Cràbhach** | Bioball |
| **Ceannard** | Àrd-easbaigean |
| **Thòisich** | Sasainn |
| **Dùthchanan as treasa** |  Sasainn  A' Chuimrigh  Astràilia  Sealainn Nuadh  Canada  |

‘S e creideamh agus eaglais chrìosdail phròsdanach a th’ann an **Easbaigeachas**. Tha ionnsachadh na h-Eaglaise leth-shlighe eadar ionnsachadh na h-Eaglaise Caitligiche agus am Pròsdanachas. Chaidh an Eaglais a stèidheachadh ann an Sasainn ann an 1534, nuair a thuit an Rìgh Eanraig VIII Shasainn a-mach às a chèile leis A’ Phàp anns An Roimh. Bho dheireadh na 20mh linn, tha an Eaglais Easbaigeach n air a bhith air a roinn gu mòr air a h-uile seòrsa cùis diadhachd, rianachd agus daonna. Mar eisimpleir, cha ghabhar ri co-dhùnadh le Seanadh Shasainn ann an 2008 gus an easbaigeachd fhosgladh do bhoireannaich le beag-chuid glèidhteachais. Stèidhich e an GAFCon ann an Ierusalem an aon bhliadhna sin, Co-labhairt Easbaigeach na Cruinne san àm ri teachd. Anns a' cho-theacsa seo, tha an Seanadh a’ càineadh nach eil ceumannan ann an aghaidh sgìrean libearalach. Dhiùlt na seachd àrd-easbaigean a tha ann an GAFCon cuireadh bhon Phàpa Beinidict XVI ann an 2009 a dhol a-steach don Eaglais Chaitligeach fhad ‘s a bha iad a’ gleidheadh ​​am feartan fhèin.

## Ceanglaichean A-mach

* Eaglais Easbaigeach na h-Alba
* Comann na h-Eaglaise Edar-nàiseanta

## Iomraidhean
# An Caisteal Nuadh

|  |
| --- |
| **An Caisteal Nuadh** |
|  An Caisteal Nuadh |
| **Suidheachadh** |
| **Dùthaich** |  Sasainn |
| **Co-chomharran** | 54° 59′ 2″ T 1° 37′ 4″ I |
| **Comharradh-clèithe** | NZ245655  |
| **Feartan fiosaigeach** |

'S e baile ann an Sasainn a tuath a tha anns **A' Chaisteil Nuadh** (Beurla: *Newcastle upon Tyne*). Tha am baile air bruach na h-aibhne Tyne. Bha am baile air stèidheachadh mu thimcheall an 2na linn, ach chaidh a' chaisteal a thogail ann an 1080 le Robert II.

## Daoine ainmeil

* Neil Bartlett (1932–2008). Ceimigear.

## Bailtean co-cheangailte

* Atlanta
* Bergen
* Gelsenkirchen
* Groningen
* Haifa
* Lagos
* Malmö
* Nancy
* An Caisteal Nuadh, A' Chuimrigh Nuadh o Deas (Newcastle, New South Wales)

## Iomraidhean
# Gaborone

|  |
| --- |
| **Gaborone** |
| Faidhle:Gaborone Montage.png |
| **Suidheachadh** |
| **Dùthaich** |  Botswana |
| **Ceàrn** | Gaborone |
| **Sgìre** | Gaborone |
| **Co-chomharran** | 24° 39 29' Deas 25° 54 44' Iar |
| **Feartan fiosaigeach** |
| **Farsaingeachd** | 19.6 km² |
| **Àireamh-shluaigh** | 191,776 (2006) |
| **Dlùths** | 9,784.49/km² |

'S e prìomh-bhaile Bhotsuana a tha ann an **Gaborone**, (IPA: /ˌɡæbəˈroʊni/). Anns a’ bhliadhna 2005 bha 208,411 duine a’ fuireach anns a’ bhaile fhèin. Tha am baile suidhichte anns a’ ghleann eadar Beinn *Kgale* agus Beinn *Oodi* air bruach Abhainn *Notwane*. Tha e anns an ear-dheas Botsuana, dìreach 15 mìle air falbh bho crìochan Afraga a Deas. Ro 1969, b’e **Gaberones** an t-ainm a bha air a’ bhaile. Thàinig an t-ainm tùsail bho *Kgosi Gaborone*, ceannard treubh Afraganach.

Tha Gaborone 1,055km air falbh bho Lusaka (Saimbia), 927km bho Harare (Siombabue), 253km bho Phretoria (Afraga a Deas), 928km bho Windhoek (Namibia), agus 2,213km bho Luanda (Angola). Tha e suidhichte ann an ceann a deas na dùthcha, aig 1,015m os cionn ìre na mara. Chaidh meadhan a’ bhaile a thogail ann an trì bliadhnaichean a-mhàin. Bha e deiseal aig ceann-latha neo-eisimeileachd Botsuana (30mh an t-Sultain 1966). Tha am port-adhair, *Sir Seretse Khama International Airport*, mu deich cilemeatair 'sa tuath Gaborone. Tha an *Oilthigh Botsuana*, a chaidh a stèidheachadh anns a’ bhliadhna 1977, ann an Gaborone cuideachd.

## Bailtean Co-cheangailte

* Burbank, Calafòrnia
* Francistown
* Thabazimi
* Zheiyang
* Västerås

## Dealbhan

* Gaborone
* Suidheachadh Gaborone ann an Botsuana

## Ceanglaichean A-mach

* Prìomh-bhailtean na h-Afraga

## Iomraidhean

**Prìomh-bhailtean ann an AfragaAbuja •  Accra •  Addis Ababa •  Algiers •  Antananarivo •  Asmara •  Bamako •  Bangui •  Banjul •  Bissau •  Brazzaville •  Bujumbura  •  Cairo •  Conakry •  Cotonou •  Djibouti  •  Dakar  •  Diuba •  Dodoma  •  El Aaiún  •  Freetown  •  Gaborone •  Harare  •  Kampala •  Khartoum •  Kigali •  Kinshasa •  Libreville •  Lilongwe •  Lomé •  Luanda •  Lusaka •  Malabo •  Maputo •  Maseru •  Mbabane •  Mogadishu •  Monrovia •  Moroni •  Nairobi •  N'Djamena •  Niamey •  Nouakchott •  Ouagadougou •  •  Port Louis  •  Porto Novo •  Praia •  Pretoria •  Rabat •  São Tomé •  Tripoli •  Tunis •  Victoria •  Windhoek •  Yamoussoukro •  Yaoundé**
# Uaireadair-uisge

Uaireadair-uisge aig Bernard Gitton aig 4:04
**Uaireadair-uisge** neo **cleoc uisge**: Seòrsa uaireadair a chleachdas uisge. Tha uisge a' dol tron meadhan. Tha iad sean-fhasanta a-nis.

## Ceanglaichean a-staigh

* Uaireadair-gainmhich
* Uaireadair-greine
# Gunna

Saighdear le gunna, dealbh às an 16mh linn
'S e inneal chogaidh neo arm-seilg a tha ann an **gunna** neo **isneach** a chaidh innleachadh ré nam Meadhan-Aoisean.

Aig a char as simplidh is cruth do ghunna feadan meatailt, ceann dùinte ach airson toll beag don ainm *an cluasag* agus beul fosgailte aig a cheann eile. Feumaidh do fheadan a' ghunna a bhith teannaichte sìos air creathail, carbad, neo stoc.

Chuireadh *urchair* de *pùdar dubh* anns a' cheann dùinte agus *ball* (a thilgeas an arm ) os a chionn. Nuair a thèid loisgeadh air an urchair, le cuir *maidse* ris a' chluasag, loisgidh e gu léir anns a' bhad, a' saoradh bolg mòr de gasaichean teth a phutas am ball a mach à beul a' ghunna.

## Ceanglaichean a-mach

* BBC Naidheachdan 2016-12-30: Ceann-là nan gunnaichean adhair