Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Taidh-Bhàn (eilean)

Suidheachadh Taidh-Bhàn.
Cruth-tìre an Eilein.
*Is dòcha gu bheil thu a' lorg na dùthcha Taidh-Bhàn/Taiwan, faic: Poblachd na Sìne*

Tha **Taidh-Bhàn**, (Sìonais Tradaiseanta: 臺灣 no 臺灣; Sìonais Shìmplichte:台湾 Hanyu Pinyin: Táiwān; Tongyong Pinyin: Táiwan; Wade-Giles: T'ai²-wan1; Tai-Bhànais: Tâi-oân) na eilean ann an Àisia an Ear. Thathas a' toirt Taidh-Bhàn sa chumantas air na tìrean a th' air an riaghladh le Poblachd na Sìne agus air Poblachd na Sìne fhèin, a tha a' riaghladh eilean Tai-Bhàn, Lanyu anns a' Chuan Sèimh far oirthir Taidh-Bhàn, na Pescadores ann an Caolas Taidh-Bhàn, agus Kinmen 's na h-eileanan Matsu far oirthir Fujian. Tha buidhnean-eilean Taidh-Bhàn agus Penghu (ach Roinnean Taipei is Kaohsiung) air an riaghladh gu h-oifigeil mar Mhòr-roinn Taidh-Bhàn agus Poblachd na Sìne.

## Aistean co-cheangailte

* Sluagh-Phoblachd na Sìne
* Poblachd na Sìne
* Roinn Rianachdail Shònraichte Sluagh-Phoblachd na Sìne
* Tìr-mòr na Sìne
* Siona
* Hong Cong
* Macau

## Iomraidhean
# Fàsach Sahara

Fàsach Sahara

fàsach| Ainm dùthchasach | الصحراء الكُبرى  |
| Mòr-roinn | Afraga  |
| Roinn-tìde | UTC+01:00  |
| Domhan-leud is -fhad | 23°4′47″N 12°36′44″E  |
| Puing as àirde | Emi Koussi  |
| Lowest point | Qattara Depression  |
| Köppen climate classification | hot desert climate  |

  From Wikidata
'S e am fàsach as motha san t-saoghail a tha ann am **Fàsach Sahara**. Tha e ann an Afraga-a-Tuath, agus na laighe faisg air am Fàsach Araibianach, air taobh eile den Muir Dearg, agus an Spàinn. Tha "Sahara" a' ciallachadh "fàsach" ann an Arabais.

'S e seo am farsaingeachd aige: 8,600,000 km2.

Tha e a' gabhail a-steach pàirt de na dùthchannan: Aildiria, An t-Siad, An Èipheit, Libia, Màili, Nìgeir, Moratainia, Maroco, Sudàn agus Tuinisia.

## Sahara Uaine

Eadar 11,000 agus 5,000 bliadhna air ais bha planntaichean agus lochan gu leòr far a bheil an t-Sahara san latha an-diugh. Tha fianais ann ann an geòlas an fhàsaich agus cuideachd ann an dealbhan uaimhe. 'S e atharrachaidhean beaga ann an reul-chuairt an Talmhainn a tha ann an adhbhar tiormachaidhean seo.

## Gailearaidh

* Sahara
* Cruth na tìre Sahara

## Faic cuideachd

* Liosta nam fàsaichean a rèir farsaingeachd

## Iomraidhean

Fàsaichean ann an Afraga

Fàsach Bhayuda • Fàsach Chalbi • Danakil • Ferio • Kalahari • Fàsach Libianach • Fàsach Namib • Fàsach Nubianach • Richtersveld • Sahara • Ténéré • Fàsach Geal
# Singeapòr

| Republik Singapura 新加坡共和国 சிங்கப்பூர் குடியரசு Poblachd Singeapòr |
| --- |
|  Bratach |  Gearradh-arm |
|  |
| Laoidh Nàiseanta |
| *Majulah Singapura* |
| Sluagh-ghairm nàiseanta |
| *"Majulah Singapura"* (Malay) "Onward, Singapore" |
| Cànan(an) oifigeil | Beurla,  Malay,   Sìonais, Tamil |
| Ceann-suidhe | Halimah Yacob |
| Prìomh-mhinistear | Lee Hsien Loong |
| Stèidheachadh |
| City status | 24 an t-Iuchar 1951 |
| Riaghaltas leis fhèin fo smachd an Rìoghachd Aonaichte | 3 an t-Ògmhios 1959 |
| Neo-eisimeileachd | 31 an Lùnasdal 1963 |
| Farsaingeachd |
| Iomlan | 704.0 km² (190mh) |
| Uisge | 1.444 % |
| Àireamh-shluaigh (2007) |
| Iomlan | 4,680,600 (117mh) |
| Dlùths | 6,369.2/km² (4mh) |
| LTD/CCC (2007) |
| gach pearsa | US $49,714 (6mh) |
| Roinn tìde | SST (UTC+8) |
| Ruith-airgid | Dolar Singeapòr |
| Prìomh àrainn-lìn | .sg |
| Còd Àireamh fòn | 65 |

Tha **Singeapòr** neo **Singapore** (Beurla: **Republic of Singapore**, Malayis: *Republik Singapura*; Sìonais: 新加坡共和国, Pinyin: *Xīnjiāpō Gònghéguó*; Tamilis: சிங்கப்பூர் குடியரசு, (*Ciŋkappūr Kudiyarasu*)) na dùthaich is na eilean neo-eisimeileach ri taobh Malaidhsia. B' àbhaist dha a bhith na cholonaidh Breatannach, ach a-nis, 's e tè de na dùthchannan as beartaiche ann an Àisia.

'S e Beurla na prìomh-chànan aice, ach tha Sìonais cumanta cuideachd.

## Iomraidhean

## Ceanglaichean a-mach

* Fiosrachadh Singeapòr
* Riaghaltas Singeapòr

Siongapòr
# Gàna

| Republic of Ghana |
| --- |
|  Bratach |  Lùireach |
|  |
| Laoidh Nàiseanta |
| *God Bless Our Homeland Ghana* |
| Sluagh-ghairm nàiseanta |
| "Freedom and Justice" |
| Cànan(an) oifigeil | Beurla |
| Prìomh-bhaile | Accra |
| Baile as motha | Accra |
| Riaghaltas | Poblachd bhun-reachdail |
| Ceann-suidhe | Nana Akufo-Addo |
| Iar-cheann-suidhe | Mahamudu Bawumia |
| Stèidheachadh |
| Neo-eisimeileachd bhon Rìoghachd Aonaichte | 6mh am Mairt 1957 |
| Poblachd | 1ad an t-Iuchar 1960 |
| Bun-stèidh | 28mh an Giblean 1992 |
| Farsaingeachd |
| Iomlan | 238,535 km² (91mh) |
| Uisge | 3.5 % |
| Àireamh-shluaigh (2007) |
| Iomlan | 23,000,000 (48mh) |
| Dlùths | 93/km² (103mh) |
| LTD/CCC (2007) |
| gach pearsa | $2,750 (136mh) |
| Roinn tìde | GMT (UTC+0) |
| Ruith-airgid | Ghanaian cedi |
| Prìomh àrainn-lìn | .gh |
| Còd Àireamh fòn | 233 |

'S e dùthaich ann an Afraga a tha ann an **Gàna**, ainm eile: **Ghana** neo **Gana**, ainm oifigeil: **Poblachd Ghàna**. Tha crìochan aice san ear le Tògo, sa tuath le Buircina Fhaso agus san iar le Costa Ìbhri. Tha an Gulf of Guinea san taobh a deas dhith.

'S e Accra am prìomh-bhaile aice.

Tha an Loch Volta, an loch fuadain as motha air feadh an t-Saoghail, ann an ear na dùthcha.

Tha am facal "Ghana" a' ciallachadh "Warrior King", (Rìgh an luchd-cogaidh)

## Iomraidhean

## Ceanglaichean a-mach

* Gàna Duilleag oifigeil
* Pàrlamaid Ghàna , duilleag oifigeil

* BBC Fiosrachadh - *Gàna*
* Encyclopaedia Britannica, Duilleag na dùthcha - *Gàna*

Cairt: Gàna
Tràigh ann an Gàna
Abhainn *Volta*
# An Cuan Siar

'S e an cuan eadar an Roinn Eòrpa, Afraga agus na h-Aimearagan a tha anns **a' Chuan Siar** no **An Cuan Atlantaig** (Beurla: *Atlantic Ocean*).

## Iomraidhean

**Na Còig Cuantan**

An Cuan-a-Deas • An Cuan Argtach • An Cuan Innseanach • An Cuan Sèimh • An Cuan Siar
# Na Balcain

Leth-eilean nam Balcan leis na h-aibhnichean Soča-Krka-Sava mar chrìocha orra gu tuath
'S e na Balcain leth-eilean anns an Roinn Eòrpa leis a' Mhuir Adriach air aon taobh agus am Muir Dubh air an taobh eile. Bha iad fada fo smachd Impireachd nan Otomanach mu dheas ach, aig toiseach na ficheadamh linne, bha iad fo bhuaidh Rìoghachd na h-Ostaire 's na h-Ungaire a bha tuath orra. Bha daoine ann an sgìrean Slàbhach mar Bhosna agus an t-Sèirb ag iarraidh a bhith gu tur neo-eisimeileach bho smachd na h-Ostaire agus bha iad a' coimhead ris an Ruis airson taic.
# Libia

| دولة ليبيا Dawlat Lībiyā |
| --- |
|  Bratach |  Lùireach |
|  |
| Laoidh Nàiseanta |
| Libia, Libia, Libia |
| Cànan(an) oifigeil | Arabais |
| Prìomh-bhaile | Tripoli |
| Baile as motha | Tripoli |
| Riaghaltas | Jamahiriya |
| Comhairle Ceann-suidhe | Mohamed al-Menfi |
| Prìomhaire de RiaGehaltsstufe Aonachd Nàiseanta | Abdul Hamid Dbeibeh |
| Labhraiche an Taigh nan Riochdairean | Aguila Saleh Issa |
| Stèidheachadh |
| Neo-eiseimealachd bhon Eadailt | 24mh an Dùbhlachd 1951 |
| Farsaingeachd |
| Iomlan | 1,759,540 km² (17mh) |
| Àireamh-shluaigh (2006) |
| Iomlan | 6,036,914 (105mh) |
| Dlùths | 3.2/km² (218mh) |
| LTD/CCC (2006) |
| gach pearsa | $12,700 (58) |
| Roinn tìde | EET (UTC+2) |
| Ruith-airgid | Dinar Libianach |
| Prìomh àrainn-lìn | .ly |
| Còd Àireamh fòn | 218 |

'S e dùthaich ann an Afraga a tha ann an **Libia**. Tha e suidhichte air a’ Mhuir Meadhan-thìreach. Tha a’ mhòrchuid den dùthaich na fhàsach Sahara. Tha crìochan aice san ear leis an Èipheit, san ear-dheas le Sudàn, sa deas leis an t-Siad agus Nìgeir agus san iar le Algeria agus Tuinisia. Tha Tripoli na phrìomh-bhaile. 'S e an ceathramh dùthaich as motha ann an Afraga a tha ann an Libia. Bho 1969 gu ruige 2011 bha an dùthaich fo bhuaidh Mhuammar al-Gaddafi.

## Eachdraidh

Bha taobh tuath Libia na phàirt Impireachd nan Otomanach ro 1922, leis gun do cheannsaich Süleyman I an sgìre.

## Iomraidhean

Cairt: Libia
Fàsach ann an Libia
# Poblachd Meadhan Afraga

| République Centrafricaine Ködörösêse tî Bêafrîka |
| --- |
|  Bratach |  Lùireach |
|  |
| Laoidh Nàiseanta |
| La Renaissance *(Fraingis)* E Zingo *(Sango)* |
| Sluagh-ghairm nàiseanta |
| "Unité, Dignité, Travail" *(Fraingis) "Unity, Dignity, Work"* |
| Cànan(an) oifigeil | Sango, Fraingis |
| Prìomh-bhaile | Bangui |
| Baile as motha | Bangui |
| Riaghaltas | Poblachd |
| Ceann-suidhe | Faustin-Archange Touadéra |
| Prìomh-mhinistear | Félix Moloua |
| Stèidheachadh |
| Neo-eisimeileachd bhon Fhraing | 13mh an Lùnasdal 1960 |
| Farsaingeachd |
| Iomlan | 622,984 km² (43mh) |
| Àireamh-shluaigh (2020) |
| Iomlan | 5,990,855 (113mh) |
| Dlùths | 10/km² (191mh) |
| LTD/CCC (2019) |
| gach pearsa | $823 (184mh) |
| Roinn tìde | WAT (UTC+1) |
| Ruith-airgid | CFA franc |
| Prìomh àrainn-lìn | .cf |
| Còd Àireamh fòn | 236 |

'S e dùthaich ann an Afraga a tha ann am **Poblachd Meadhan Afraga**, ainm eile:**Poblachd Mheadhan Aifric**, (Fraingis: *République Centrafricaine*, IPA: ʀepyblik sɑ̃tʀafʀikɛn, neo *Centrafrique*, IPA: sɑ̃tʀafʀik). Tha i suidhichte ann am Meadhan Afraga. Tha crìochan aice sa tuath leis an t-Siad, san ear le Sudàn agus Sudàn a Deas, sa deas le Poblachd na Congo agus le Poblachd Dheamocrach na Congo agus san iar le Camarun. 'S e Bangui am prìomh-bhaile. Tha 2/3 den dùthaich a’ laighe timcheall air an abhainn Ubangi a tha a’ ruith gu deas dhan abhainn Congo, agus tha 1/3 den dùthaich a’ laighe timcheall air an abhainn Chari, a tha a’ ruith gu tuath do Lake Chad. Tha a' Phoblachd seo aon de na dùthchannan as bochda air an t-saoghail.

Cairt: Poblachd Meadhan Afraga
## Iomraidhean
# Cuan Argtach

Cuan Argtach
'S e an cuan mu thimcheall Aigeann-a-Tuath a tha anns **a' Chuan Argtach** no **An Cuan Artaigeach**.

### Iomraidhean

**Na Còig Cuantan**[hide]

An Cuan-a-Deas • An Cuan Argtach • An Cuan Innseanach • An Cuan Sèimh • An Cuan Siar
# Muir Aral

|  |
| --- |
| **Muir Aral** |
|  |
|  |
| **Suidheachadh** |
| **Ainm dùthchail** | Арал Теңізі/Арал тэнгис/Ара́льское море/Баҳри Арал/ |
| **Seòrsa** | Muir/Loch |
| **Farsaingeachd**  | 68,000km2 (1960), 17,160km2 (2004) |
| **Fad** | 1,175km |
| **Mòr-roinn** | Aisia |
| **Dùthaich** |  Casachstàn  Usbagastàn |
| **Làrach-lìn** | UNECE |

B' e muir ann am meadhan Àisia, gu deas air an fhàsach Aral Karakum, a bh' ann am **Muir Aral** (Càsacais: *Арал теңізі*, Mongolais: *Арал тэнгис*, Ruisis: *Ара́льское море*, Tidicis: *Баҳри Арал*, Usbaiceis: *Orol dengizi*). B' e uisgeachan na Syr Darya agus Amu Darya a shruthadh ann gu ruige 1960, nuair a chaidh slighe na h-Amu Darya atharrachadh. Bha a' mhuir 1,175km a dh'fhaide. Bha doimhneachd na Mara Aral 1,253m thar cheann, ged a bha i mòran nas doimhne ann an corra àite, fiù 's 2,212m. Bha salannachd mheadhanach aice, 22.3psu, no fiù 's 22.33psu air grunnd na mara. Tha luchd-rannsachaidh dhen bheachd gun do nochd loch an seo o chionn 10,000 bliadhna, dìreach an dèidh Linn na Deighe, agus bha a' mhuir uabhasach mòr o chionn 5,000 agus bha domhainneachd na mara eadar 58m agus 60m. B' e gu robh gnàth-shìde gu math blàth agus fliuch ann. Le sin, b' urrainn do dh'iasg tighinn ann bho na h-aibhnichean agus Loch Sary Kamysha bha ceangailte ris a' mhuir aig an àm. Chan ann an latha an-diugh ach sia lochan a tha a' fàs nas lugha gach latha. 'S ann coltach gu bheil an t-ainm a' ciallachadh eilean ann an Casacais, leis gur e innis-mhuir làn eileanan beaga a bh' ann gu ruige na 60an. Tha ìre an uisge air àrdachadh beagan bho 2005 air los gu bheil pròiseact eadar-nàiseanta a' toirt buaidh oirre.

## Iomraidhean