Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Mapa

Pàirt den suirbhidh armailteach de dh'Alba le William Roy.
'S e dealbh a tha a' taisbeanadh dàimhean fànasach no topeòlasach a tha ann am **mapa**.

Tha an t-Suirbhidh Òrdanais a' dèanamh mapa oifigeil de dh'Alba. B' e William Roy an do thòisich mapa mòr na h-Alba a dhèanamh an dèidh do Bliadhna a' Phrionnsa.

Tha am mapa le Harry Beck den rèile fon talamh ann an Lunnainn na mhapa topeòlasach as ainmeile. Tha e a' taisbeanadh nan ceangal eadar stèiseanan ach chan eil e a' taisbeanadh nan astar no suidheachaidhean.

## Iomraidhean
# Cruinne

Tha a' **chruinne** na nì a tha cruthte mar ball. Ann an matamataic, tha a' chruinne quadric bac.
Anns an àbhaist neo-mhatamataigeach tha a' chruinne air a lìonadh.

Nas cunntasaiche, 's e seat dhen puing ann am fànas Euclidean 3-thomaid a th' ann ann an cruinne, agus tha astar *r* bhon a' phuing bunaiteach nam fànas sin.

Ann an cruinneadaireachd cho-òrdanaich, tha a' chruinne aig a bheil buillsgean aig:
(*x*0, *y*0, *z*0) agus radius *r* seat dhen puingean uile (*x*,*y*,*z*) mar seo:

(*x* - *x*0)2 + (*y* - *y*0)2 + (*z* - *z*0)2 = *r*2
'S urrainn dhuinn na puingean a sgrìobhadh air a' chruinne le radius *r* agus buillsgean air a' bhun thaobh:

*x* = *r* cos(φ) sin(θ)
*y* = *r* sin(φ) sin(θ)       (0 ≤ θ < π agus -π < φ ≤ π)
*z* = *r* cos(θ)
(faic foincseanan triantanach agus co-òrdanaich cruinn).

'S urrainn dhuinn cunntas a chur air cruinne le radius sam bith a tha air a shocrachadh air a' bhun mar a leanas dèanamh diofarail :

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
Tha farsaingeachd uachdar na cruinne le radius *r* air a thoirt le 4π*r*2, agus tha a tomad air a thoirt le 4π*r*3/3.
# Taipei

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **Baile Taipei 臺**北**市**

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| **Bratach a' bhaile** | **Gearradh-arm no Seula** |

 |
|  |
| **Suidheachadh** |
| **Dùthaich** | Poblachd na Sìne |
| **Ceàrn** | Tai-Bhàn a Tuath |
| **Sgìre** | Xinyi District (信義區) |
| **Co-chomharran** | 25° 02' Tuath 121° 38' Ear |
| **Feartan fiosaigeach** |
| **Farsaingeachd** | 271.80 km² |
| **Àireamh-shluaigh** | 2,630,872 (2007) |
| **Dlùths** | 9,679.44/km² |
| **Duilleag oifigeil** | www.taipei.gov.tw |

'S e prìomh-bhaile **Tai-Bhàn** neo Poblachd na Sìne a tha ann an **Taipei** (Tongyong Pinyin: Táiběi Shìh; Hanyu Pinyin: Táiběi Shì; cànan Tai-bhànach: Pe̍h-ōe-jī, Tâi-pak-chhī). 'S e am baile as motha den dùthaich cuideachd.
Tha Taipei suidhichte san àird a tuath Tai-Bhàn.
Tha an Abhainn *Xindian* sa deas dheth agus an Abhainn *Danshui* san iar dheth.

Tha 12 ceàrnan aig a’ bhaile Taipei:

| Hanyu Pinyin | Logagrafan sionach (Hanzi) | Wade-Giles |
| --- | --- | --- |
| Sōngshān | 松山區 | Sung-shan |
| Xìnyì | 信義區 | Hsin-yi |
| Dà'ān | 大安區 | Ta-an |
| Zhōngshān | 中山區 | Chung-shan |
| Zhōngzhèng | 中正區 | Chung-cheng |
| Dàtóng | 大同區 | Ta-t'ung |
| Wànhuá | 萬華區 | Wan-hua |
| Wénshān | 文山區 | Wen-shan |
| Nángǎng | 南港區 | Nan-kang |
| Nèihú | 內湖區 | Nei-hu |
| Shìlín | 士林區 | Shih-lin |
| Běitóu | 北投區 | Pei-t'ou |

## Bailtean Co-cheangailte

* Atlanta (Georgia)
* Banjul
* Bissau
* Cinninati (Ohio)
* Cleveland (Ohio)
* Cotonou
* Dallas (Texas)
* Dakar
* Houston (Texas)
* Indianapolis (Indiana)
* Monrovia
* Lagos
* Los Angeles (Calafòrnia)
* Lomé
* Mbabane
* Oklamoma City (Oklahoma)
* Ouagadougou
* Phoenix (Arizona)
* Pretoria
* San Francisco (Calafòrnia)
* Warsaw

## Ceangal a-mach

* Duilleag oifigeil Baile Thaipei

## Iomraidhean

Taipei, sealladh bho Maokong
Taipei san oidhche
# Am Muir Baltach

|  |
| --- |
| **Am Muir Baltach** |
|  |
|  |
| **Suidheachadh** |
| **Ainm dùthchail** | Östersjön/Østersøen/Ostsee/Läänemeri/Itämeri/Morze Bałtyckie/Балтийское море/Baltijas jūra/Baltijos jūra/Bôłt |
| **Seòrsa** | Muir |
| **Farsaingeachd**  | 377,000km2 |
| **Fad** | 1,601km |
| **Leud** | 193km |
| **Mòr-roinn** | Roinn-Eòrpa |
| **Dùthaich** |  An Danmhairg  An t-Suain  An Eastòinia  Suòmaidh  A' Ghearmailt  Laitbhia  an Ruis  Liotuàinia  A' Phòlainn |

Tha **Muir Baltach** ann an taobh a tuath den Roinn Eòrpa eadar Lochlainn, a' Phòlainn, na Dùthchannan Baltach agus an Ruis. Seo na dùthchannan a tha nan laighe timcheall air:

* An Danmhairg
* An Eastòinia
* Suòmaidh
* a' Ghearmailt
* Laitbhia
* Liotuàinia
* a' Phòlainn
* an Ruis
* an t-Suain

## Bailtean mòra

* Copenhagen
* Gdańsk
* Gdynia
* Helsinki
* Kaliningrad
* Kiel
* Klaipėda
* Lübeck
* Luleå
* Oulu]
* Riga
* Rostock
* Sankt Peterburg
* Stockholm
* Tallinn
* Turku
# Sìona (roinn chultarach)

Dealbhan agus ìomhaighean Shìona
*Airson na dùthchannan no ciall eile, faic: Sìona.*
'S e roinn chultaraich ann an Àisia a tha ann an **Sìona**
(Sìonais 中国, 中國, Zhōngguó = Rioghachd Meadhanach). 'S e aon de na sìobhaltasan as sine a tha ann air feadh an t-Saoghail. Tha e ann cho fad 's sia mìle bliadhna.

## Eachdraidh na Sìne

* 221–206 RC: Chaidh an t-Sìn aonachadh fo rìgh-shliochd nan Qin.
* 206 RC–220 an dèidh Chrìosta: Rìgh-shliochd nan Han
* 618–907: Rìgh-shliochd nan Tang
* 960–1279: Rìgh-shliochd nan Song
* 1368–1644: Rìgh-shliochd nam Ming
	+ 1557: Ghabh A' Phortagail aonta Macau
* 1644–1912: Rìgh-shliochd nan Qing
	+ 1839–1841: A' chiad Cogadh Opium. Chaill an t-Sìn eilean Hong Cong agus bhuannaich an Rìoghachd Aonaichte e.
	+ 1856–1860: Dàrna Cogadh Opium
	+ 1898: Gabh an Rìoghachd Aonaichte aonta nan Ranntairean Ùra faisg air Hong Cong agus 235 eilean eile
* 1912: Aramach agus stèidhicheadh Poblachd na Sìne
* 1949: Stèidhicheadh Sluagh-Phoblachd na Sìne. Theich ùghdarrasan Poblachd na Sìne gu Tai-Bhàn. An dèidh sin tha Tìr-mòr na Sìne fo smachd na Sluagh-Phoblachd
* 1997: Thill Hong Cong fo smachd na Sluagh-Phoblachd
* 1999: Thill Macau fo smachd na Sluagh-Phoblachd

## Iomraidhean

## Aistean cho-ceangailte

* Sluagh-Phoblachd na Sìne
* Poblachd na Sìne
* Roinn Rianachdail Shònraichte Sluagh-Phoblachd na Sìne
* Tìr-mòr na Sìne
* Hong Cong
* Macau
* Tai-Bhàn (eilean)

## Ceanglaichean a-muigh

* Sealladh air Sìona (BBC)