Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Pàrtaidh Nàsach

|  |
| --- |
| **Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei Pàrtaidh Sòisealach Nàiseanta nan Luchd-obrach Gearmailteach** |
|  |
| **Fiosrachadh** |
| **Stèidheachadh** | 24 an Gearran 1920 gu 10 an Dàmhair 1945 |
|  **Luchd-stèidheachaidh**  | Anton Drexler |
|  **Àite-Stèidheachaidh**  | München |
| **Oifisean** | Braunes Haus, Briennerstraße 45 München |
| **Cathraiche** | Anton Drexler (1920 - 1921) Adolf Hitler (1921 - 1945) |
| **Suidheachain** | 1933: 288/674 |

B' e partaidh poileatagach às A' Ghearmailt a bha a' gabhail ri poilitigs faisisteach uabhasach fhèin cruaidh air an robh Sòisealas Nàiseanta air neo Nàsachd 's a bh' ann an **Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei** (Gàidhlig: *Pàrtaidh Sòisealach Nàiseanta nan Luchd-obrach Gearmailteach*, ainm gorid *Pàrtaidh Nàsach*, giorrachadh *NSDAP*). Chreideadh na Nàsaich cuideachd ann an Gràin-cinnidh, Ain-iùdhachd, Armailteachas, Thar-ghearmailteas agus Ain-Cho-mhaoineas. Chaidh am pàrtaidh a stèidheachadh ann am München air 24 an Gearran 1920 le Anton Drexler agus bha e air a sgaoileadh an dèidh a' Chogaidh air 10 an Dàmhair 1945. Theab Adolf Hitler agus Pàrtaidh Nàsach an Riaghaltas a ghabhail os làimh ann an 1923 ann an cur-fodha stàite air an robh an Hitlerputsch, nach robh soirbheachail a thaobh armachd ach a bha feumail dha a thaobh chleas-follaisidh leis gu do nochd an t-ideòlas Nàsach anns na meadhannan. Ann an Taghadh Nàiseanta ann an 1933, fhuair Pàrtaidh Nàsach 288 a-mach à 674 san Reichstag (pàrlamaid). Cha robh ach mu 60 buill a' phàirtidh ann an 1920 ach dh'fhàsadh a bhallrachd gu ruige mu 8.5 muillean ann an 1945.

## Taghaidhean dhan Reichstag

B' ann ann an 1933 a bha na Nàsaich na bu shoirbheachaile.

| Bliadhna | Bhòtaichean | % | Seataichean |
| --- | --- | --- | --- |
| 1928 | 6,379,672 | 2.6% | 12 |
| 1930 | 6,379,672 | 18.3% | 107 |
| 1932 | 13,745,680 | 33.1% | 196 |
| 1933 | 17,277,180 | 43.9% | 288 |

## Buidhnean

* Gestapo
* Schutzstaffel

## Buill a' Phàirtidh

* Friedrich Bergius
* Martin Bormann
* Adolf Butenandt
* Adolf Eichmann
* Hans Frank
* Franz Joseph Emil Fischer
* Joseph Goebbels
* Hermann Göring
* Martin Heidegger
* Reinhard Heydrich
* Heinrich Himmler
* Philipp Lenard
* Erich Ludendorff
* Josef Mengele
* Ernst Röhm
* Ernst Rowohlt
* Max Erwin von Scheubner-Richter
* Johannes Stark
* Martin Gottfried Weiß
* Georg Wittig

## Iomraidhean
# 1751

|  |
| --- |
| **Bliadhna:**
1748 |
1749 |
1750 |
**1751** |
1752 |
1753 |
1754 |
| **Deichead:**
1730an | 1740an | 1750an | 1760an | 1770an |

**MDCCLI**

## Tachartasan

* Taisgealadh an niceil anns an t-Suain.

## Breithean

* 16 am Màrt – James Madison, an ceathramh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte
* 30 an t-Samhain - Smithson Tennant, ceimigear à Sasainn. Lorg e iridium agus osmium.

## Bàsan
# Rèidio

Rèidio ann an 1954
Is e a tha ann an **rèidio**, modh cian-chonaltraidh a dh'obraicheas le sgaoileadh tuinn dealan-maigneideachd tron fhanais eadar ionad-sgaoilidh agus ionad-gabhaidh. Faodaidh don rèidio a chur a mach comharraidhean an cruth cod neo guth. Ma bhitheas an ionad-sgaoilidh a' sgaoileadh cod, chanar rèidio-teleagrafas ris an gnothach. Ach far a bheil an ionad sgaoilidh a' sgaoileadh comharra a tha na meudachadh agus lughadachadh aig minicead a tha so-claisneachd, is urainn don chomharra-rèidio a bhreith guth neo ceòl. Canar **Rèidio-telefonas** ri seo.
# 22 an t-Sultain

|  |
| --- |
|  <<       **an t-Sultain**       >>  |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |  |  |  |  |  |

'S e **22 an t-Sultain** an 265mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (266mh ann am bliadhna-leum). Tha 100 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.

## Tachartasan

Šiauliai, bratach a' bhaile
* 1236 - Chaidh Šiauliai (Liotuàinia) a stèidheachadh.
* 1499 - Bha Cunnradh Bhasel anns an Eilbheis.

## Breithean

* 1515 - Anna Cleves.
* 1791 - Michael Faraday, ceimigear.
* 1921 - Robert G. Parr, ann an Chicago. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
* 1989 - Béatrice Martin, ann am Montreal. Ceòladair à Canada.

## Bàsan

* 1774 - Giovanni Vincenzo Antonio Ganganelli (Pàpa Clemens XIV), ann an Cathair na Bhatacain. Pàp bho 1769 gu 1774.
* 1956 - Frederick Soddy, ann am Brighton. Ceimigear à Sasainn.

## Fèillean
# 1821

|  |
| --- |
| **Bliadhna:**
1818 |
1819 |
1820 |
**1821** |
1822 |
1823 |
1824 |
| **Deichead:**
1800an | 1810an | 1820an | 1830an | 1840an |

Napoleon Bonaparte
**MDCCCXXI**

## Tachartasan

* Chaidh am baile Khartoum, prìomh-bhaile Sudàn, a stèidheachadh le Ibrahim Pasha.
* Chaidh Magangué (Coloimbia) a steidheachadh.
* Èigheachd ann am Pearu a shaoraich clann nan tràill.
* 25 am Màrt - Fhuair A' Ghrèig a chuid neo-eisimeileachd.
* 10 an Lùnasdal - Inbhe stàite do Missouri.
* 15 an t-Sultain - Fhuair Costa Rica, El Salbhador, Guatamala, Hondùras agus Niocaragua an cuid neo-eisimeileachd bhon An Spàinn.

## Breithean

* 11 an t-Samhain - Fyodor Dostoyevsky, ann am Moscobha. Sgrìobhadair às An Ruis.
* 12 an Dùbhlachd - Gustave Flaubert, sàr-ùghdar Frangach.
* 29 an Dùbhlachd - Iain Frangan Caimbeul, sgoilear beul-aithris agus deasaiche nan leabhraichean 'Sgeulachdan Gaidhleach' no *Popular Tales of the West Highlands*.

## Bàsan

* 5 an Cèitean - Napoleon Bonaparte