Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Coirea

**Coirea** |  |
|  |
| **Cànan Oifigeil** | Coireanais |
| **Prìomh-bhailtean** | Seoul, Pyongyang |
| **Baile as Motha** | Seoul |
| **Farsaingeachd**:  - Iomlan:  - % Uisge: |  220,186km² 2.8% |
| **Àireamh-shluaigh**:  - Iomlan:  - Dlùths: |  72,326,462(2007) 328.48/km² |
| **Ruith-airgid**: | Won (₩) |
| **Roinn tìde**: | KST: (UTC +9, +8.5) |

'S e **Coirea** an seann ainm a tha air an dùthaich leth-eileanach ann an Àisia an Ear. An diugh tha i air a sgaradh eadar Coirea a Tuath agus Coirea a Deas.

Doras Gyeongbokgung
# 30 an t-Ògmhios

|  |
| --- |
|  <<       **an t-Ògmhios**       >>  |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |  |  |  |  |  |

'S e **30 an t-Ògmhios** an 181mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (182mh ann am bliadhna-leum). Tha 184 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.

## Tachartasan

## Breithean

Seac MacConaill
* 1913 - Alfonso López Michelsen, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia.
* 1911 - Czesław Miłosz, sgrìobhadair às a' Phòlainn.
* 1926 - Paul Berg, ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
* 1941 - Otto Sander, actair Gearmailteach.
* 1947 - Jean-Yves Le Drian, Neach-poileataigs Frangach.
* 1960 - Seac MacConaill, neach-poileataigs Albannach.

## Bàsan

* 1895 - Eliseo Payán, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia.

## Fèillean
# Leabhar-eòlais

Prìomh dhuilleag dhen "Encyclopédie", sgrìobhte le Diderot agus d'Alembert, 1772
'S e **Leabhar-eòlais**, **Cuairt Leabhar** neo **Leabhar mòr-eòlais** leabhar fa-leth neo leabhar ioma-ròil, a tha lìonta le gearr-aistean mu iomadh cuspairean. Is amas gach cuairt-leabhar a chruinneaich am farsuinneachd de eòlas aig mac an duine.

Nochd an coinceap de'n Chuairt Leabhar anns an Fhraing, an dà chuid, mar toradh don "Soillseadh" agus don "Chara-Mhuiltean Fhrangach" de 1789. Bha feallsanaich coltach ri Voltaire de'n bheachd gu robh freagairtean ri uile ceist aig Mac an Duine ri lorg anns na saidheansan nàdurra, air barrachd bha iadsan a' creidsinn gu robh eòlaich an latha air gabhail greim air nàdur an dùil gu lèir. B' e amas na an "Encyclopédie" a chaidh an clò ann an 1799, agus a bha maoinichte le Riaghaltas na Frainge a bhith na cuairt-leabhair a sheasadh anns an ionad a bha aig a' Bhìobuill a roimhe sin: Leabhar-Mòr de fhirinn an dùil.
# An Roinn Charaibeach

Aimearaga Mheadhanach agus an Roinn Charaibeach
'S e roinn anns na h-Aimearagan a tha anns **an Roinn Charaibeach** (*the Caribbean* anns a' Bheurla). Tha e eadar Aimearaga a Tuath agus Aimearaga a Deas agus ear air Aimearaga Mheadhanach. 'S e **na h-Innseachan an Iar** an seann ainm a bha air.

Anns na dòighean poileataigeach canar gur iad pàirt de dh' Aimearaga a Tuath.

Tha barrachd air 7000 eilean ann.

## Roinnean

'S e seo na roinnean a tha anns an Roinn Charaibeach:

* Na h-Eileanan Bhathama (neo Lucayan archipelago le *Turks and Caicos Islands*) a tha nan laighe anns an Cuan Siar
* Antilles
	+ Greater Antilles, a tha nan laighe anns an tuath eadar a’ Mhuir Cairibianach agus an Cuan Siar
	+ Lesser Antilles, a tha na laighe anns an deas eadar a’ Mhuir Cairibianach agus an Cuan Siar
* Am Muir Caraibeach fhèin.

## Dùthchannan agus eileanan

An-diugh tha 28 dùthchannan eileanach ann, cuid dhuibh mar stàitean neo-eisimeileach, feadhainn eile mar *overseas departments* agus *dependencies*.

* **Anguillia** (*Eisimeileachd* den Rìoghachd Aonaichte)

* **Antigua agus Barbuda**
	+ Antigua
	+ Barbuda
	+ Eilean Guiana

* **Aruba** (pàirt de na Tìrean Ìsle)

* **Na h-Eileanan Bhathama **Barbados**
	+ Barbados
	+ Culpepper Island

* **Eileanan Breatannach na Maighdinn** (*Eisimeileachd* den Rìoghachd Aonaichte)
	+ Great Tobago Island
	+ Little Tobago
	+ Marina Cay
	+ Tortola

* **Eileanan Chaimean**  (*Eisimeileachd* den Rìoghachd Aonaichte)
	+ Caimean Brac
	+ Caimean Mòr (le prìomh-bhaile George Town)
	+ Caimean Beag

* **Cùba**
	+ Cuba

* **Doiminicia**
	+ Eilean na h-Eòin

* **Greanada**
	+ Carriacou
	+ Greanada
	+ Petit Martinique
	+ Ronde Island
	+ Petite Martinique

* **Guadeloupe**  (*Roinn ann an cèin* den Fhraing)
* Hispaniola
	+ **Poblachd Dhoiminicia**
	+ **Haidhti **Iaimeuca**
	+ Iaimeuca
	+ Great Goat Island

* **Martinique** (*Roinn ann an cèin* den Fhraing)
* **Montserrat** (*Eisimeileachd* den Rìoghachd Aonaichte)
* **Netherlands Antilles**  (pàirt de na Tìrean Ìsle)
	+ Bonaire
	+ Curaçao
	+ Saba
	+ Sint Eustatius
	+ Sint Maarten (pàirt den eilean Saint Martin, pàirt eile  Saint Martin)

* **Porto Rìceo**  (*Ranntair* de na Stàitean Aonaichte)
	+ Porto Rìceo

* **Naomh Barthélemy** (cuideachd *Saint Barts*)
* **Naomh Crìstean agus Nibheis**
	+ Nibheis
	+ Naomh Crìstean

* **Naomh Lùisia **Saint Martin **Naomh Bhionsant agus Eileanan Greanadach**
	+ Bequia
	+ Palm Island
	+ Petit Mustique
	+ Petit Saint Vincent
	+ Saint Vincent
	+ Tobago Cays

* **Trianaid agus Tobago**
	+ Tobago
	+ Trianaid

* **Turks and Caicos Islands** (*Eisimeileachd* den Rìoghachd Aonaichte)
	+ Grand Turk
	+ Middle Caicos
	+ North Caicos

* **Eileanan na Maighdinn aig na Stàitean Aonaichte** (*Ranntair* de na Stàitean Aonaichte),
	+ Saint Croix
	+ Saint John
	+ Saint Thomas

* Faicibh cuideachd: Liosta nan eileanan uile gu lèir

## Dùthchannan le cladach cairibianach.

* **A' Bheilis **A' Bheiniseala **Coloimbia **Costa Rìcea **Guiana Frangach **Guatamala **Guidheana **Hondùras **Meagsago **Niocaragua **Panama **Sùranam**
# Panama

| República de Panamá Panama |
| --- |
|  Bratach |  Lùireach |
|  |
| Laoidh Nàiseanta |
| *Himno Istmeño* |
| Sluagh-ghairm nàiseanta |
| *"Pro Mundi Beneficio"* (Laideann) "For the Benefit of the World" |
| Cànan(an) oifigeil | Spàinntis |
| Prìomh-bhaile | Panama |
| Baile as motha | Panama |
| Riaghaltas | Deomocrasaidh bhun-reachdail |
| **Ceann-suidhe** | Juan Carlos Varela |
| **Iar-cheann-suidhe** | Isabel Saint Malo |
| Stèidheachadh |
| **Neo-eisimeileachd** bhon Spàinn | 28mh an t-Samhain 1821 |
| bho Choloimbia | 3mh an t-Samhain 1903 |
| Farsaingeachd |
| Iomlan | 75,517 km² (118mh) |
| Uisge | 2.9 % |
| Àireamh-shluaigh (2006) |
| Iomlan | 3,320,000 (133mh) |
| Dlùths | 43/km² (156mh) |
| LTD/CCC (2006) |
| gach pearsa | $8,200 (83mh) |
| Roinn tìde | (UTC-5) |
| Ruith-airgid | Balboa, U.S. dolair |
| Prìomh àrainn-lìn | .pa |
| Còd Àireamh fòn | 507 |

*Saoil an robh thu a' lorg Panama (baile)?*

'S e an dùthaich as fhaide deas anns an Aimearaga Mheadhanach a tha ann am **Panama** (ainm oifigeil: Poblachd Phanama, Spàinntis: República de Panamá, IPA: re'puβlika ðe pana'ma). Tha crìochan aice le Costa Rica
san ear-thuath agus le Coloimbia san ear-dheas. Tha i na laighe eadar an Cuan Sèimh agus am Muir Cairibianach.

## Eachdraidh

Rinn ceannsaichean na Spàinne, Francisco Pizarro nam measg, fìor dhroch sgrios agus milleadh air sgìrean ann a deas a tuath na dùthcha seo ann an 1509. Dh' fheuch Alba ri tuineachas a stèidheachadh anns a' bhad de Phanama ris an canar Darién, mar phàirt de Ghnothach Dharien. Thug sin droch bhuaidh air an dùthaich. Chuireadh às do thràilleachd an seo ann an 1824.

## Bailtean

* Panama
* San José de David

## Iomraidhean

Togalach anns an stoidhle tràidiseanta ann am Panama