Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ùirsgeul

*Saoil an e nobhail, nobhaileag neo ùr-sgeul a bha fa-near dhut?*

Nathair-mara
Tha **ùirsgeul** na sgrìobhaidhean mu thuiteamasan nach do thachair. Uaireannan, b' e sgeulachd a bhios a’ teagasg rudeigin, mar cosmhalachd neo sgeulachdan Aesoip.
# Tirana

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **Tiranë**

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  | **Gearradh-arm no Seula** |

 |
|  |
| **Suidheachadh** |
| **Dùthaich** | Albàinia |
| **Ceàrn** | Tirana |
| **Co-chomharran** | 41.33° Tuath 19.82° Ear |
| **Feartan fiosaigeach** |
| **Farsaingeachd** | 41.8 km² |
| **Àireamh-shluaigh** | 585,756 (2005) |
| **Dlùths** | 14,013.3/km² |
| **Àireamh fòn** | (+355) 04 |
| **Duilleag oifigeil** | www.tirana.gov.al |

'S e prìomh-bhaile Albàinia a tha ann an **Tirana** neo *Tiranë* ann an Albàinis.

## Bailtean Co-cheangailte

* Bursa
* Kharkiv
* Prishtina

## Aistean co-cheangailte

* Prìomh-Bhailtean
# Calpachas

|  |
| --- |
| **Calpachas** |
|  |
| **Fiosrachadh** |
| **Luchd-stèidhichidh** | Adam Smith John Stuart Mill Max Weber |
| **Beachdan** |  |
| **Linn** | 16mh Linn, 17mh Linn, 18mh Linn, 19mh Linn, 20mh Linn |

‘S e siostam eaconomach a th' ann an **Calpachas**, far a bheil a’ mhòr-chuid dhe na dòighean-saorachaidh ann an làmhan prìobhaideach. San Chalpachas, bithear a’ cur airgid an seilbhe ann an saorachadh, roinneachd, reic agus seirbheisean gus prothaidean mòra a dhèanamh ann am margaid shaor, fharpaiseach. Gabhaidh sin a-steach nithean gnìomhachas mar an talamh agus goireasan nàdarra, a bharrachd air cosgaisean obrach agus maoineachadh. Thathar air iomadach teòiridh a sgrìobhadh airson beachd-smuainealas a’ Chalpachais a mhìneachadh, neo fhìrinneachadh agus chàin a chur air seilbh prìobhaideach agus calpa, neo fiù 's aithris a thoirt air ciamar a dh’obraicheas na margaidean agus am buaidh a bheir riaghailtean nan riaghaltasan air seilbh agus margaidean. A rèir Karl Marx, bidh còmhstri ann eadar a' Bhùirdeasachd agus am Mòr-shluagh an-còmhnaidh.

Chaidh cleachdaidhean a’ Chalpachais san Roinn Eòrpa a chuir air chois bhon 16mh Linn gu ruige an 19mh Linn ged an robh structaran is dòighean-obrach calpach air chòireigin air a bhith ann mar thà, bho àm nan daoine àrsaidh aig a’ char as lugha. Nochd an calpachas mar shiostam eaconomach ceannsach ann an saoghal an iar ri linn crìonadh na Fiùdalachd, nuair a chuireadh às do bhacaidhean poiliteagach agus creideamhan air malart calpach. Sgaoileadh an calpachas a-mach às an Roinn Eòrpa mean air mhean (gu seachd àraidh bho Bhreatainn) gu àiteachan eile na cruinne bho àm a’ Thionndaidh Gnìomhachais. 'S e an dòigh gnìomhachasaidh na bu chumanta a bh' ann fad an 19mh Linn agus an 20mh Linn, ach cha robh e an aon fhear a bh' ann co-dhiù.

‘S e bun-smuain gu math faondach a th' ann an Calpachas taobh sgrùdaidh acadaimeagach, o chionn 's gu bheil caochladh sheòrsa eachdraidheil ann agus leis gu bheil e eadar-dhealaichte a-rèir adhbharan mar linntean, sgìrean, poileataigs agus cultair. Tha luchd-sgrùdaidh an eaconomaidh air iomadh sreath dhe calpachas a sheòrasadh, a-rèir cruinneachadh na cumhachd agus beartas eaconomach, a thuilleadh air na dòighean airgead a chàrnadh a th' ann (Scott 2005). Fad an linn sa chaidh, bha iomsgaradh làidir ann eadar na dùthchannan calpach agus an fheadhainn le eaconomaidhean air am planachadh agus an Comunnach. 'S e eaconamaidhean calpach neo margaidean measgaichte a tha aig gach uile dùthaich leasaichte an latha an-diugh. Anns na dùthchannan sin, bithidh seilbhe poblach agus conn-riaghailtean an Riaghaltais ann air saorachadh agus malart, a bharrachd air cìsean, iadsan rim faotainn agus structar fiosaigeach na dùthcha ri chleachdadh.

## Iomraidhean

Beachd-smuainealas

Ain-Riaghailteachd  • Calpachas • Co-mhaoineas • Faisisteachas  • Marxachas  • Nàsachd  • Libearalas  • Sòisealachd
# 2018

|  |
| --- |
| **Bliadhna:**
2015 |
2016 |
2017 |
**2018** |
2019 |
2020 |
2021 |
| **Deichead:**
1990an | 2000an | 2010an | 2020an | 2030an |

'S e bliadhna cumanta anns a' Mhìosachan Griogarach a tha ann an **2018**.

## Tachartasan

## Breithean

## Bàsan

* 7 am Faoilleach - France Gall, seinneadair às an Fhraing
* 14 am Màrt - Stephen Hawking, fiosaigiche is matamataigear
* 21 an Lùnastal - Stefán Karl Stefánsson, ann an Reykjavík. Actair à Innis Tìle.
* 30 an t-Samhain - George H. W. Bush, ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte
* 7 an Dùbhlachd - Belisario Betancur Cuartas, ceann-suidhe Choloimbia
# Goilf

Raon goilf Ì Chaluim Chille
Se geama air a chluich le bata cam, a tha ann an **goilf**, a tha coltach ri caman, a bhuineas ri Alba, leis an amas ball a chur ann an toll aig astar leis an àireamh as lugha de phocan.

Thàinig an geama gu buil ann an Alba, gu h-araidh ann an Cill Rìmhinn. Chaidh a' chiad cluba goilf a stèidheachadh ann an Dùn Èideann ann an 1744 is iad, na *Gentlemen Golfers of Edinburgh*, a' cluiche goilf ann an Lìte. B' ann an 1744 a bha a' chiad fèill-chluich goilf is b' e John Rattray a' bhuannaich e. Air bunait nan 13 riaghailtean aig an tùrnamant sin chaidh na geama a stèidheachadh.

## Raointean Goilf anns na h-Eileanan Siar

| Ainm | Àite | Tuill |
| --- | --- | --- |
| Comunn Goilf Eilean Bharraidh | Cleit, Barraigh | 9 |
| Aisgernis | Aisgernis, Uibhist a Deas | 18 |
| Benbecula Golf Club | Beinn na Faoghla | 9 |
| Comann Goilf na Hearadh | Scarista, Na Hearadh | 9 |
| Raon Goilf Steòrnabhaigh | Steòrnabhagh | 18 |

## Farpais Fhosgailte na h-Alba

Tachraidh an fharpais seo gach bliadhna. Ann an 2013, bha luach duais nam fireannach £3,000,000.

Na Fireannaich

| Bliadhna | Raon Goilf | Buannaiche |
| --- | --- | --- |
| 2015 | Gualainn | Rickie Fowler |
| 2014 | Obar Dheathain Rìoghail | Justin Rose |
| 2013 | Caisteal Stiùbhart | Phil Mickleson |
| 2012 | Caisteal Stiùbhart | Jeev Milkah Singh  |
| 2011 | Caisteal Stiùbhart | Luke Donald  |

Na Boireannaich

| Bliadhna | Raon Goilf | Buannaiche | Dùthaich |
| --- | --- | --- | --- |
| 2019 |  | Mi Jung-Hur  |  Coirea a Deas |
| 2018 |  | Ariya Jutanugarn  |  Dùthaich nan Tàidh |
| 2017 |  | Mi Hwang Lee  |  Coirea a Deas |
| 2016 |  | Isabelle Boineau  |  An Fhraing |
| 2015 | Dundonald Links | Rebecca Artis |  Astràilia |
| 2014 | Archerfield | Trish Johnson |  Sasainn |
| 2013 | Archerfield | Catriona Matthew |  Alba |
| 2012 | Archerfield | Carly Booth |  Alba |
| 2011 | Archerfield | Catriona Matthew |  Alba |
| 2010 |  | Virginie Lagoutte-Clement |  An Fhraing |
| 2008 |  | Gwladys Nocera |  An Fhraing |

## Iomraidhean

## Ceanglaichean a-mach

* BBC Naidheachdan 2015-06-23: Cead do raon-goilf ùr an Inbhir Nis
* BBC Naidheachdan 2017-03-03: Dhʼfhaodadh gun tig raon golf Àisgernis ann an Uibhist a Deas fo sgeith Stòras Uibhist *(aithris-bhideo 2:02)*
* BBC Naidheachdan 2021-01-14: Trump agus Turnberry – dè a-nist?
# Rathad

Rathad Romanach
Ann an lagh na h-Alba, chan eil ann an **rathad** ach slighe eadar da ionad phobalachd.

## Ceanglaichean a-mach

* BBC Naidheachdan 2016-08-02: Stiùireadh rathaid do luchd-turais *(aithris-bhideo 2:41 mu na rathaidean singilte)*
# Texas

'S e tè de na Stàitean Aonaichte a tha ann a **Texas**  (no *Teacsas*) (Spàinntis: Tejas). Tha i suidhichte san àirde a deas na dùthcha. Tha criòchan aice le Meagsago. Tha 25,145,561 duine a' fuireach anns an stàite. Tha Austin na prìomh-bhaile ach 's e Houston am baile as motha a tha ann an Texas. Tha e air a bhith na stàit bho 29 an Dùbhlachd 1845.

## Daoine Ainmeil

* Selena Gomez
* Buddy Holly
* Tommy Lee Jones
* Robert Bruce Merrifield
* Patrick Swayze

## Bailtean eile

* Amarillo
* Austin
* College Station
* Dallas
* El Paso
* Fort Worth
* Houston
* Lubbock
* Midland
* Odessa
* San Antonio

## Iomraidhean

## Ceanglaichean -mach

* Riaghaltas na stàite

Stàitean de na Stàitean Aonaichte

Alabama • Alasca • Arizona • Arkansas • Calafòrnia • Carolina a Deas • Carolina a Tuath • Colorado • Connecticut • Dakota a Deas • Dakota a Tuath • Delaware • Eabhraig Nuadh • Florida • Hampshire Nuadh • Hawaii • Idaho • Illinois • Indiana • Iowa • Jersey Nuadh • Kansas • Kentucky • Louisiana • Meagsago Nuadh • Maine • Maryland • Massachusetts • Michigan • Minnesota • Mississippi • Missouri • Montana • Nebraska • Nevada • Ohio • Oklahoma • Oregon • Pennsylvania • Rhode Island • Seòirsia • Tennessee • Texas • Utah • Vermont • Washington • Virginia • Virginia an Iar • Wisconsin • Wyoming

+ Ceàrn: Washington, D.C. (District of Columbia)