Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Rubhanda

| Repubulika y'u Rwanda République du Rwanda |
| --- |
|  Bratach |  Lùireach |
|  |
| Laoidh Nàiseanta |
| *Rwanda nziza* (cànan Ruanda) |
| Sluagh-ghairm nàiseanta |
| *Ubumwe, Umurimo, Gukunda Igihugu* "Aonachd, Obair, Tìr-ghràdh" |
| Cànan(an) oifigeil | Kinyarwanda, Fraingis, Beurla |
| Prìomh-bhaile | Kigali |
| Baile as motha | Kigali |
| Riaghaltas | Poblachd |
| Ceann-suidhe | Paul Kagame |
| Prìomh-mhinistear | Justin Nsengiyumva |
| Stèidheachadh |
| Neo-eisimeileachd bhon Bheilg | 1ad an t-Iuchar 1962 |
| Farsaingeachd |
| Iomlan | 26,798 km² (147mh) |
| Uisge | 5.3 % |
| Àireamh-shluaigh (2005) |
| Iomlan | 9.7 millean (83mh) |
| Dlùths | 343/km² (18mh) |
| LTD/CCC (2005) |
| gach pearsa | $1,300 (160mh) |
| Roinn tìde | CAT (UTC+2) |
| Ruith-airgid | franc Ruanda |
| Prìomh àrainn-lìn | .rw |
| Còd Àireamh fòn | 250 |

'S e dùthaich ann an Afraga a tha ann an **Rubhanda** no **Ruanda** (IPA: ɾ(g)wɑndɑ), ainm oifigeal: **Poblachd Ruanda**. Tha crìochan aice le Uganda, Burundaidh, Poblachd Dheamocrach na Congo ’s Tansainìa. Le mu 9 millean duine 's e àireamh dlùths na dùthcha an àireamh as motha ann an Afraga.
Ach tha far-ainm air an dùthaich: *Land of a Thousand Hills*, (Fraingis: *Pays des Mille Collines*, cànan Ruanda: *Igihugu cy'Imisozi Igihumbi*).

'S e Kigali am prìomh-bhaile Ruanda.

Cairt: Ruanda
Tha 12 sgìrean ann an Ruanda:

|  |  |
| --- | --- |
| * Butare
* Byumba
* Cyangugu
* Gikongoro
* Gisenyi
* Gitarama
 | * Kibungo
* Kibuye
* Kigali
* Baile Kigali
* Umutara
* Ruhengeri
 |

Dannsair *intore*.
## Iomraidhean
# Khersonska Oblast

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **Khersonska Oblast Херсо́нська о́бласть**

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| **Bratach na Roinne** | **Gearradh-arm no Seula** |

 |
|  |
| **Suidheachadh** |
| **Dùthaich** |  An Ucràin |
| **Prìomh-bhaile** |  Kherson (de jure) |
| **Feartan fiosaigeach** |
| **Farsaingeachd** | 28,461 km² |
| **Àireamh-shluaigh** | 1,016,707 (2021) |
| **Dlùths** | 35.72/km² |
| **Àireamh fòn** | + 380 55 |
| **Duilleag oifigeil** | Duilleag Oifigeil |

'S e tè dhe na 24 roinnean anns an An Ucràin a th'ann an **Khersonska Oblast** (Ucràinis: *Херсо́нська о́бласть*, ainm neo-fhoirmeil: *Khersonshchyna*). 'S e Kherson fhèin 's a th' ann prìomh-bhaile na roinne. Tha i suidhichte ann an ceann a deas na dùthcha, ri taobh na Mara Azov agus A' Mhuir Dhubh. Tha 1,016,707 duine a' fuireach ann.

## Eachdraidh

Chaidh Khersonska Oblast a chruthachadh ann an 1944. Bhòt 90.1% nan daoine ann an Khersonska Oblast airson neo-eisimeileachd na h-Ucràine san reifreann nàiseanta ann an 1991.

## Daoine Ainmeil

* Leon Trotsky (1879 - 1940): Rèabhlaideach.
* Moshe Sharett (1894 - 1965): Neach-poileataigs.
* Sergei Polunin (1989) Dannsair.

## Bailtean ann an Khersonska Oblast

* Kherson

## Iomraidhean

## Ceanglaichean A-mach

Mapaichean
# Troigh

Is aonad fad seann nòs a tha anns an **troigh**. Tha i co-ionnan ri 305mm, ach an cainnt àbhaisteach cleachdar am facal "troigh" a chiall fad (neo doimhnead) "mu deidhinn 0.3m".

Anns a h-aon dòigh cleachdar am facal "òirleach" anns an latha an diugh le ciall de "mu deidhinn 25 mm" . Tha seo gu math cumanta air làraich togail. Mar eisimplir, càn gu bheil inneal-cladhaidh a gearradh claise agus am fear-fhaire a dh'innse ris an fhear-innil gu bheil feum aige a dhol beagan nas domhainn "*Sìos mu deidhinn sia òirlich*".

* Tha 12 òirlich ris an troigh.

* Tha 3 troighean ris an t-slat.

* Tha 22 slatan ris an slabhraidh.

* Tha 10 slabhraidh, neo 220 slatan ris an ochdamh (de mhile)

* Tha 80 slabhraidh, neo 1760 slatan ris a' mhile.

* Tha mile mu deidhinn 1609 meatairean.

A bharrachd air sin, tha 6 troighean ann an aitheamh
# Danmhairgis

| Danmhairgis |
| --- |
| **Far a bheil i 'ga bruidhinn** | * An Danmhairg
* Na h-Eileanan Fàro A' Ghraonlainn
 |
| **Luchd-labhairt iomlan** |
5.5m |
| **Teaghlach-chànan** |
Innd-Eòrpach
* Gearmaineach
 |
| **Siostam-litreachaidh** | Aibidil Laideannach + å æ ø |
| **Inbhe Oifigeil** |
| Far a bheil i 'na chànan oifigeil | An Danmhairg Na h-Eileanan Fàro A' Ghraonlainn |
| 'Ga riaghladh le | Dansk Sprognævn (Comhairle Cànain an Danmhairg) |
| **Còdan Cànan** |
| ISO 639-1 | da |
| ISO 639-2 | dan |
| ISO 639-3 | dan |

'S e **Danmhairgis** neo **Dànais** (*dansk*) an cànan a tha ga bruidhinn ann an Danmhairg, na h-Eileanan Fàro agus a' Ghraonlainn. Tha i faisg air Suainis agus Nirribhis. Nuair a b' e Nirribhidh agus an Danmhairg an aon dhùthaich, bha cainnt Danmhairgeach ga bruidhinn. Tha i ga bruidhinn anns a' Ghearmailt, Nirribhidh, Innis Tìle agus Canada. B' e cànan oifigeil ann an Nirribhidh gu mu 1830, agus ann an Innis Tìle gu 1944. 'S e a' chiad chànan cèin a tha air theagasg ann an Innis Tìle an-diugh.

## Aibidil Danmhairgis

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Mòr | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J |
| Beag | a | b | c | d | e | f | g | h | i | j |
| Mòr | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T |
| Beag | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t |
| Mòr | U | V | W | X | Y | Z | Æ | Ø | Å |  |
| Beag | u | v | w | x | y | z | æ | ø | å |  |

Aibidil Danmhairgis.

## Teacs

Nu var det sådan at hele jorden havde ét sprog og ét sæt ord.

*Agus bha an talamh uile de aon teanga, agus na h-aon fhacail aig gach neach.*

## Iomraidhean
# Basel

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **Basel**

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| **Mapa** | **Seula** |

 |
|  |
| **Suidheachadh** |
| **Dùthaich** |  An Eilbheis |
| **Roinn Eilbheiseach** |  Basel-Stadt |
| **Cànan** | Gearmailtis |
| **Co-chomharran** | 47° 34 00′ Tuath 07° 36 00′ Ear |
| **Feartan fiosaigeach** |
| **Farsaingeachd** | 23.91 km² |
| **Àireamh-shluaigh** | 169,536 (2011) |
| **Dlùths** | 7,090.59/km² |
| **Àireamh fòn** | + 41 61 |
| **Duilleag oifigeil** |  |

'S e baile mòr ann an ceann a tuath na h-Eilbheise a th’ ann am **Basel** (IPA: ˈbaːzəl, Eadailtis/Rumantsch: Basilea, Fraingis: Bâle). Tha e suidhichte aig 257m os cionn ìre na mara ri taobh na h-aibhne Rhein, anns an roinn (Gearmailtis: *Kanton*) Basel-Stadt, air na crìochan trì-nàiseanta còmhla ris an Fhraing agus a' Ghearmailt. Tha Basel dìreach 75km air falbh bho Zürich, 187km bho Ghenève, 78Km bho Luzern agus 70km bho Bhern, prìomh-bhaile na dùthcha.

Ged nach eil ach 169,536 duine a’ fuireach anns a’ bhaile fhèin, tha mu 830,000 anns an sgìre eadar-nàiseanta uile gu lèir, mòran dhuibh air an taobh thall na crìochan anns an Fhraing is A′ Ghearmailt. 'S e an treas baile as motha anns an dùthaich a rèir àireamh-sluaigh.

'S e Gearmailtis an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann am Basel. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turas ann an 374 agus chaidh an t-oilthigh, far an robh Erasmus, Paracelsus agus Nietzsche an sàs, a stèidheachadh ann an 1460. Chaochail Fritz Haber an seo ann an 1934 agus Tadeus Reichstein ann an 1996.

## Daoine Ainmeil

* Daniel Bernoulli (1700 – 1782): Matamataigear.
* Johann Peter Hebel (1760 – 1826): Sgrìobhadair.
* Carl Jacob Burckhardt (1818 – 1997): Seanaiche.
* Carl Gustav Jung (1875 – 1961): Eòlaiche-inntinn.
* Roger Federer (1982): Cluicheadair Tennis.

## Bailtean/Stàitean Co-cheangailte

* Mosgo
* Miami Beach
* Shanghai
* Massachusetts

## Iomraidhean

## Ceanglaichean A-mach

* Riaghaltas Bhasel
# Arequipa

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **Arequipa**

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| **Bratach a' bhaile** | **Gearradh-arm no Seula** |

 |
|  |
| **Suidheachadh** |
| **Dùthaich** |  Pearù |
| **Ceàrn** | Arequipa |
| **Sgìre** | Arequipa |
| **Co-chomharran** | 16° 23’ 55 Deas 71° 32′ 12 Iar |
| **Feartan fiosaigeach** |
| **Farsaingeachd** | 2,923.53 km² |
| **Àireamh-shluaigh** | 749,921 (2010) |
| **Dlùths** | 256.51/km² |
| **Àireamh fòn** | 54 |
| **Duilleag oifigeil** |  |

‘S e baile mòr ann an ceann a deas Phearù a th’ ann **Arequipa** (IPA: **aɾe' kipa**). Chaidh Arequipa a stèidheachadh ann an 1540. Tha e suidhichte aig 2,335m os cionn ìre na mara, aig bun a’ Bheinn El Misti, 324km air falbh bho Chuzco agus 776km bho Lima, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha 749,921 a’ fuireach ann an Arequipa, an dàrna baile as motha na dùthcha.

## Daoine ainmeil

* Mario Vargas Llosa (1936–): Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 2010.

## Bailtean co-cheangailte

* Charlotte (Montana)

## Iomraidhean

## Ceanglaichean a-mach

* Riaghaltas na Roinne
# Apartheid

B’ e **Apartheid** (IPA: aˈpɑrtɦɛɪ̯t) Poileasaidh poileataigeach agus siostam dhe sgaradh-cinnidh a mhair bho 1948 gu ruige 1990 ri linn riaghaltasan a’ Pàrtaidh Nàiseanta ann an Afraga a Deas (agus Naimibia nuair i a bha fo bhuaidh Afraga a Deas). Nochd am facal airson a' chiad turas ann an òraid a rinn Jan Smuts ann an 1917 nuair a bha esan na phrìomhair. Tha am facal a’ ciallachadh "dealachadh'" neo fiù’s "sgaradh" ann an Afrikaans is Duitsis, ach thathar ga chleachdadh ann an iomadach cànan an latha an-diugh is tha brìgh an fhacail air fàs nas fhaide, gu seachd àiridh gus cunntas a thoirt air dealachadh-cinnidh air choireigin,ann an caochladh shuidheachadh air feadh an t-saoghail.

Thoisich dealachadh-cinnidh ann an Afraga a Deas ri linn cholonachd, ach thugadh inbhe oifigeil air an dèidh nan taghaidhean choitcheann ann an 1948. Sheòrsadh na daoine ann am buidhnean cinnidh (daoine geala, dubha, dathte is Innseanaich) agus chaidh na bailtean air an dealachadh cuideachd a-rèir cinnidh is sgapadh na daoine le làmhachas-làidir. Chaill na daoine dubha an cuid saoranachd agus bha iad air am fuadachadh gu ruige deich 10 ranntairean fèin-riaghlaidh treubhail neo bantustans, is bha ceithir dhiubh fiù 's nan stàitean neo-eisimeileach. Dhealachadh an riaghaltas a h-uile càil air sàilleabh adhbharan cinnidh: slàinte, foghlam agus seirbhisean poblach: ‘S e na daoine geala a gheibheadh an cuid na b’ fheàrr is na daoine dubha an cuid na bu mhiosa.

Nochd comhaireachd làidir an aghaidh apartheid taobh a-staigh na dùthcha. Dh’fheuch an riaghaltas ris an iomairt seo a mhùchadh: thoirmisg iad na buidhnean dùbhlanach is chuir iad na dùbhlanaich na bu chudromaiche, mar Nelson Mandela, dhan a’ phrìosan. Dh'fhailich leasachadh fad na 80an piseach a thoirt do shuidheachadh na dùthcha agus ann an 1990 thoisich an ceann-suidhe F. W. de Klerk crìoch an t-siostaim a rèiteachadh. Thug taghaidhean saora aite mu dheireadh thall ann an 1994 agus bhuannaich Nelson Mandela agus a phartaidh, an ANC.

## Iomraidhean
# Maorach

Feusgain (as dèidh còcaireachd)
'S e **Maorach** neo **iasg sligeach** beathach gun chnàmh-droma, aig a bheil slige chruaidh, bhon mhuir.

Is e stòras bìdh a th 'ann am maorach agus teirm iasgaich airson neo-dhruim-altachain uisgeach a tha a' giùlan cnàmhlaich a-muigh air a chleachdadh mar bhiadh, a' gabhail a-steach diofar ghnèithean de mhoileasgan, phròisean, crosgagan agus coineanan-mara. Ged a tha a 'mhòr-chuid de mhaoraich air am buain bho àrainnean uisge saillte, gheibhear cuid de sheòrsachan ann am fìor-uisge. A bharrachd air an sin, thèid beagan ghnèithean de chrùbagan ithte, mar eisimpleir *Cardisoma guanhumi* anns an Roinn Charaibeach.

## Ceanglaichean a-mach

* BBC Naidheachdan 2016-10-04: Ainmean Gàidhlig do shligean-mara *(aithris-bhideo 2:08)*
* AC&D 2021 - Òraid 3 - Ainmhidhean neo-dhruim-altachan a’ chladaich ’s na mara - le Ruairidh MacIllEathain *(bhideo 58:07)*
# Abu Dhabi

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **أبو ظبي Baile Abu Dhabi**

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| **Bratach a' bhaile** |  |

 |
|  |
| **Suidheachadh** |
| **Dùthaich** | Na h-Iomaratan Arabach Aonaichte |
| **Co-chomharran** | 24° 27' 01" Tuath 54° 23' 24" Ear |
| **Feartan fiosaigeach** |
| **Farsaingeachd** | 67,340 km² |
| **Àireamh-shluaigh** | 1,850,230 (2006) |
| **Dlùths** | 27.48/km² |
| **Àireamh fòn** | (+971) 2 |
| **Duilleag oifigeil** |  |

‘S e prìomh-bhaile agus am baile as motha na h-Iomaratan Arabach Aonaichte a tha ann an
**Abu Dhabi** (Arabais: أبو ظبي). Tha e na laighe anns an taobh tuath na dùthcha.
'S e prìomh-bhaile na Iomarat Abu Dhabi cuideachd.

Tha CNN ag radh gur e am baile as beartaiche air an t-saoghal

## Bailtean Co-cheangailte

* Bethlehem
* Brisbane
* Houston (Texas)
* Islamabad
* Iquique
* Madrid
* Minsk
* Nicosia
* Roskilde

## Iomraidhean
# Manama

|  |
| --- |
| **Manama** |
|  |
| **Suidheachadh** |
| **Dùthaich** | Bachrain |
| **Co-chomharran** | 26° 13' Tuath 50° 35' Ear |
| **Feartan fiosaigeach** |
| **Àireamh-shluaigh** | 162,000 (2001) |
| **Duilleag oifigeil** | www.capital.gov.bh |

'S e prìomh-bhaile Bhachrain a th’ ann am **Manama** (Arabais: المنامة **Al-Manāmah**). 'S e am baile as motha den dùthaich cuideach, tha an ceithreamh pàirt de muinntir na dùthcha a’ fuireach an seo. Tha am baile suidhichte san àird an earra-thuath den eilean Bachrain air leth-eilean bheag. Tha am port-adhair eadar-nàiseanta, am *Bahrain International Airport*, air an eilean *Al Muharraq* faisg air, agus tha cabhsair eadarra.

## Ceangal a-mach

* Duilleag oifigeil le dealbhan mu Mhanama

Manama
# Palastain

| Palastain |
| --- |
|  Bratach |  Gearradh-arm |
|  |
| Laoidh Nàiseanta |
| *Biladi* |
| Cànan(an) oifigeil | Arabais |
| Prìomh-bhaile | Gàsa agus Ramallah (uaireannan Ierusalem an Iar) |
| Ceann-suidhe | Mahmoud Abbas (محمود عباس) |
| Prìomh-mhinistear | Mohammad Shtayyeh (محمد اشتية) |
| Stèidheachadh |
| Cuirte an cèill bhon PLO | 1988 |
| Latha Nàiseanta | 15mh, an t-Samhain |
| Farsaingeachd |
| Iomlan | ~ 6300 km²/2700 km² |
| Àireamh-shluaigh (2007) |
| Iomlan | 4.018.332 Bruach-an-Iar 2.535.927 Raon Ghàsa 1.482.405 |
| Ruith-airgid | Sheqel ùr Iosralach, (Dinar Iòrdanach ann am Bruach-an-Iar cuideachd) |
| Prìomh àrainn-lìn | .ps |
| Còd Àireamh fòn | +970 |

'S e earrann de thìr ann an Àisia a tha ann am **Palastain** neo **Paileastain** (Arabais: *فلسطين*). Tha i suidhichte eadar a' Mhuir Mheadhan-thìreach agus Iòrdan. Cleachdar an t-ainm airson na roinnean a tha fo smachd an Ùghdarrais Palastainich. Tha sin a’ gabhail a-steach Raon Ghàsa agus 40 % den Bruach-an-Iar. Uaireannan canar gur e Ierusalem-an-Ear pàirt den Phalastain cuideachd, ach tha am baile gu lèir fo smachd Iosrael fhathast. Chan eil Palastain aithnichte mar stàit leatha fhèin. Ach tha i aithnichte le 108 dùthaich eadar-nàiseanta eile, an cuid as motha às an t-saoghail arabach.

## Eachdraidh

Bha Palastain na phàirt Impireachd nan Otomanach ro 1922.

## Daoine Ainmeil

* Khayr al-Din al-Ramli (1585 - 1671)

## Iomraidhean

## Ceanglaichean a-mach

* The Question of Palestine & the United Nations, foillsichte aig na Dùthchannan Aonaichte, 2003.
* CIA - World Fact Book

## Aistean cho-ceangailte

* Raon Ghàsa
* Bruach an Iar

Na "crìochan" anns a' bhliadhna 2006
# Kreminna

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **Kreminna Кремінна**

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| **Bratach a' bhaile** | **Gearradh-arm no Seula** |

 |
|  |
| **Suidheachadh** |
| **Dùthaich** |  An Ucràin |
| **Ceàrn** |  Luhanska Oblast |
| **Sgìre** | Sievierodonetskiy Raion |
| **Co-chomharran** | 49° 05 00' Tuath 32° 21 67' Ear |
| **Feartan fiosaigeach** |
| **Farsaingeachd** | 15.72 km² |
| **Àireamh-shluaigh** | 18,417 (2021) |
| **Dlùths** | 1,171.56/km² |
| **Àireamh fòn** | + 380 6454 |
| **Duilleag oifigeil** | Duilleag Oifigeil |

'S e baile meadhanach faisg air Kramatorsk agus Luhansk anns An Ucràin a th' ann an **Kreminna** (Ucràinis: *Кремінна*). Tha e suidhichte air an àirde an ear-dheas na dùthcha, ri taobh na h-Aibhne Krasna, san roinn Luhanska Oblast. Tha 18,417 duine a' fuireach ann.

## Eachdraidh

Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1680. Anns na 1740an, dh'fhosgladh mèinn iarainn sa sgìre, ach cha fhuaireadh a-mach na gu robh an iarann de chàileachd ìosal agus nach gabhadh e ri chleachdadh idir. A dh'aindeoin seo, bha gual san sgìre ach thoisich mèinnearachd guail anns na 1890an. Bha am baile fo sgàile is fo bhuaidh feachdan Nàsach eadar 1942 agus 1943 ri linn An Dàrna Cogaidh, gus a bha i air a shaorachadh le feachdan an Airm Dheirg air 31 am Faoilleach 1943 an dèidh sabaid throm. Ann an 1991, thàinig Kreminna gu bhith na phàirt de nàisean neo-eisimeileach na h-Ucràine. Ri linn Ionnsaigh na Ruise air an Ucràin ann an 2022, thuit am baile gu aonadan Ruiseanach air 18 an Giblean 2022. Rinn na Ruiseanaich fìor dhroch sgrios air a' bhaile, a bha air a mhilleadh gu buileach. Beagan sheachdainean roimhe sin, chaidh 56 seann daoine a mharbh ann an ionnsaigh le tancaichean air taigh-cùraim agus bha 15 eile air an toirt do bhruid.

## Eòlas-sluaigh

A rèir a' Chunntais-shluaigh a rinneadh ann an 2001, 's e Ucràinis a tha a' mhòr-chuid nan daoine ann an Kreminna a' bruidhinn (71,67%), ged a tha mion-chuid ann le Ruisis cuideachd (27,89%). Ged a bha fàs ann an uiread dhaoine a bha a' fuireach ann an Kreminna on dàrna dhen 19mh Linn, cha b' ann ach àn dèidh An Dàrna Cogaidh a fhuair am baile fàs uabhasach fhèin mòr a thaobh àireimh-shluaigh agus an An t-Aonadh Sobhiatach ga ghnìomhasachadh. A dh'aindeoin sin, tha an uiread dhaoine a tha nan tàmh ann am Kreminna air thuiteam fad na 21mh Linn.

Àireamh-sluaigh| 1885 | 1897 | 1939 | 1959 | 1970 | 1979 | 1989 | 2001 | 2005 | 2014 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 4.213 | 6.004 | 14.753 | 25.938 | 25.463 | 25.525 | 27.686 | 24.447 | 22.858 | 20.137 |

## Daoine Ainmeil

* Oleg Timoshenko (1932 - 2010). Ceòl-sgrìobhaiche agus neach-ealaine.

## Iomraidhean

## Ceanglaichean a-mach

* Luhanska Oblast (Ucràinis)
# Saimbia

| Republic of Zambia |
| --- |
|  Bratach |  Lùireach |
|  |
| Laoidh Nàiseanta |
| *Stand and Sing of Zambia, Proud and Free* |
| Sluagh-ghairm nàiseanta |
| Aon Saimbia, Aon Nàisean |
| Cànan(an) oifigeil | Beurla |
| Prìomh-bhaile | Lusaka |
| Baile as motha | Lusaka |
| Riaghaltas | Poblachd |
| Ceann-suidhe | Hakainde Hichilema |
| Stèidheachadh |
| Neo-eisimeileachd bhon Rìoghachd Aonaichte | 24mh an Dàmhair 1964 |
| Farsaingeachd |
| Iomlan | 752,618 km² (39mh) |
| Uisge | 1 % |
| Àireamh-shluaigh (2016) |
| Iomlan | 16,591,390 (71mh) |
| Dlùths | 17.2/km² (191mh) |
| LTD/CCC (2017) |
| gach pearsa | $3,982 (168mh) |
| Roinn tìde | CAT (UTC+2) |
| Ruith-airgid | Kwacha |
| Prìomh àrainn-lìn | .zm |
| Còd Àireamh fòn | 260 |

'S e dùthaich ann an Afraga a tha ann an
**Saimbia**, neo
**Zambia** ainm oifigeil: *Poblachd Shaimbia*.

Tha crìochan aice san ear le Malabhaidh, sa tuath le Poblachd Dheamocrach na Congo, san ear-thuath Tansainìa, san iar le Angòla agus sa deas le Mòsaimbic, Siombabue, Botsuana agus Naimibia.

Tha Lusaka na prìomh-bhaile aice. Tha am baile suidhichte ann an earra-dheas na dùthcha.

B’ e David Livingstone a’ chiad rannsaichear Eòrpach a ràinig air na Victoria Falls aig an Abhainn Zambezi anns a’ bhliadhna 1855. Chuir esan an t-ainm ris an eas airson urraim a chur air Bhan-rìgh Victoria.

Cairt: Saimbia

Faidhle:Victoria Falls Zambezi.jpgVictoria Falls
## Iomraidhean

## Ceanglaichean a-muigh

* Riaghaltas Shaimbia
* Pàrlamaid Shaimbia