Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Almería

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **Almería**

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| **Bratach a' bhaile** | **Gearradh-arm no Seula** |

 |
|  |
|  |
| **Suidheachadh** |
| **Dùthaich** |  An Spàinn |
| **Ceàrn** |  Almería |
| **Sgìre** |  Andalusia |
| **Co-chomharran** | 36° 50' 24 Tuath 02° 28′ 03 Ear |
| **Feartan fiosaigeach** |
| **Farsaingeachd** | 296.21 km² |
| **Àireamh-shluaigh** | 190,013 (2010) |
| **Dlùths** | 641.48/km² |
| **Àireamh fòn** | + 00 950 |
| **Duilleag oifigeil** |  |

‘S e baile mòr agus port ann an ceann a deas na Spàinne a th’ ann **Almería** (IPA: 'almeˈɾi:a). Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 955 le Abd-ar-Rahman III. Tha e suidhichte aig ìre na mara, ri taobh Mara Mheadhanach, aig beul na na h-aibhne Andarax, 410km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na dùthcha agus 319km bho Shevilla. Tha Almería air an àirde an ear-dheas Andalusia. Tha 190,013 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 6mh baile as motha na h-Andalusia agus an 31mh baile na Spàinne.

## Freumhan an ainm

Tha luchd-rannsachaidh uile dhen bheachd gur ann à **المرية** (Al-Mari'yah) ann an Arabais a tha an t-ainm, agus gu bheil sin a’ ciallachadh Tùr na faire. Thogadh an t-seann bhaile shuas air bàrr cnuic gu math àrd os cionn a' phort, rud a bheir cuideam dhan teòiridh seo. A dh'aindeoin sin, tha cuid eile dhen bheachd gur ann à **المرية** ach gu bheil sin a’ ciallachadh Sgàthan na Mara.

## Eachdraidh

Chuireadh ainm a’ bhaile air an roinn nuair a chaidh a stèidheachadh ann an 1833.

## Cruinn-eòlas

A rèir figearan an Riaghlatais, 's e an Lùnastal a' mhìos as teotha agus 's e am Faoilleach a' mhìos as fhuaire ann an Almería. Cha thuit ach 200mm de dh'uisge air a' bhaile fad na bliadhna - 973mm nas lugha na Steòrnabhagh (1173mm) - leis gur e àite gu math tioram a th' ann.

## Bailtean Co-cheangailte

* Boulogne-Billancourt
* Caspe
* Ciego de Ávila
* Cochabamba
* Dajla
* El Aaiún
* Ensenada
* Jaca
* Leyte
* Melilla
* Neuwied
* Oran
* Ovalle
* Rastatt
* San Juan del Sur
* San Rafael
* Tecate
* Veracruz

## Iomraidhean

## Ceanglaichean A-mach

* Riaghaltas na Roinne
* Riaghaltas na Coimhearsnachd
# Innd-Eòrpais

**Innd-Eòrpais** no **Tùs-Innd-Eòrpais**. Cànan a bha 'na shinnsear aig an teaghlach mhòr de Chànanan Innd-Eòrpach. Chan eil fianais dhìreach ann m'a deidhinn, oir cha deach a sgrìobhadh riamh. Ach tha luchd-cànanachais a' smaoineachadh gun robh e beò timcheall air 7000 bliadhna air ais, an àite air choireigin faisg air a' Mhuir Chaspianach.
# 2011

|  |
| --- |
| **Bliadhna:**
2008 |
2009 |
2010 |
**2011** |
2012 |
2013 |
2014 |
| **Deichead:**
1990an | 2000an | 2010an | 2020an | 2030an |

**MMXI**

## Tachartasan

* 2 an Gearran - Fhuair Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean inbhe oilthigh.
* 5 an Cèitean - 3mh Taghadh Albannach.
* 23 an Cèitean - Stad TeleG, stèisean TBh ann an Alba.
* 9 an t-Iuchar - Fhuair Sudàn a Deas a chuid neo-eisimeileachd bho Shudan.

## Breithean

## Bàsan

* 4 am Faoilleach - Gerry Rafferty, seinneadair Albannach.
* 30 am Faoilleach - John Barry, ann an Eabhraig. Ceòladair à Sasainn.
* 4 am Màrt - Simon van der Meer, ann an Geneva. Eòlaiche-fiosaig às Na Tìrean Ìsle.
* 14 an Giblean - William Nunn Lipscomb, ann an Cambridge (Massachusetts). Ceimigear.
* 2 an Cèitean - Osama bin Laden
* 23 an t-Iuchar - Amy Winehouse, seinneadair Sasannach.
* 19 an t-Samhain - Basil D'Oliveira, cluicheadair criogaid Sasannach.
* 5 an Dàmhair - Steve Jobs
* 12 an Dàmhair - Dennis Ritchie, eòlaiche-choimpiutaireachd às na Stàitean Aonaichte.
* 20 an Dàmhair - Muammar al-Gaddafi, saighdear, deachdaire à Libia.
* 23 an Dàmhair - Herbert A. Hauptman, Ceimigear ann am Buffalo.
* 24 an Dàmhair - Shmuel Shilo, ann an Kibbuz Tze'elim. Saighdear, cleasaiche, stiùiriche fhilmichean agus kibbuznik Iosraeleach/Phòlach.
* 18 an Dùbhlachd - Václav Havel, ann am Vlčice. Sgriobhadair, feallsanaiche agus neach-poileataigs às An t-Seic.
# 11 an Giblean

|  |
| --- |
|  <<       **an Giblean**       >>  |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |  |  |  |  |  |

'S e **11 an Giblean** an 101mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (102mh ann am bliadhna-leum). Tha 264 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.

## Tachartasan

Llywelyn Mòr
* 1942 - Eadar 17 am Màrt agus 11 an Giblean chaidh a’ mhòr-chuid de na Iùdhaich ann an Lublin a chur às a’ bhaile a-rèir an Sgeama Reinhardt gu Champa bàis Bełżec.
* 1972 - Thoisich *I'm Sorry I Haven't A Clue* air a' BhBC.

## Breithean

## Bàsan

* 1240 - Llywelyn Mòr, prionnsa na Gwynedd, a' Chuimrigh.
* 1987 - Primo Levi, ann an Torino. Sgrìobhadair às an Eadailt.
* 2013 - Jonathan Winters, ann an Dayton. Cleasaiche à Ohio sna Stàitean Aonaichte.

## Fèillean
# Cluas

*Is dòcha tha thu lorg làmh-ghreim.*
Cluas chlì.
Se ball-bodhaig a tha ann an **cluas** a chleachd daoine agus beathaichean airson èisteachd, claisneachd agus a' cho-cothraim.

Tha trì pàirtean dhen chluas, a' chluas a-staigh, am meadhan-chluas agus a' chluas a-muigh. Anns a' chluas a-muigh tha sia fèithean agus maoth-chnàimh. Tha an structar gu math ioma-fhillte. Anns a' mheadhan-chluas tha druma na cluaise. Air cùlaibh an druma tha trì cnàmhan beaga, an t-òrd, an t-innean is an stiorap a tha a' sgaoileadh crith den druma dhan cochla anns a' chluas a-staigh.

## Iomraidhean

**Eòlas-bodhaige**

|  |  |
| --- | --- |
| **Ceann** | Bathais • Sùil • Cluas • Sròn • Beul • Teanga • Fiaclan • Peirceall • Aodann • Eanchainn |
| **Com** | Cridhe • Muineal • Sgamhan • Broilleach • Balg • Imleag • Buill-gineamhainn |
| **Buill-bhodaige** | Gàirdean • Uileann • Caol an dùirn • Làmh • Corrag (Òrdag • Sgealbag • Gunna fada • Mac-an-aba • Lùdag) • Cas • Uchd • Glùn • Adhbrann • Meur-coise (Òrdag-coise) |
| **Craiceann** | Falt |
# Vilnius

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **Vilnius**

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| **Bratach a' bhaile** | **Gearradh-arm no Seula** |

 |
|  |
| **Suidheachadh** |
| **Dùthaich** | Liotuàinia |
| **Ceàrn** | Vilnius County |
| **Co-chomharran** | 54°41′ Tuath 25°17′ Ear |
| **Feartan fiosaigeach** |
| **Farsaingeachd** | 402 km² |
| **Àireamh-shluaigh** | 553,904 (2006) |
| **Dlùths** | 1,377.87/km² |
| **Àireamh fòn** | 00370 |
| **Duilleag oifigeil** | www.vilnius.lt |

Tha  **Vilnius**  (IPA: vilɲus, Polais: **Wilno**) na phrìomh-bhaile agus am baile as motha ann an Liotuàinia. Tha Vilnius 529km air falbh bho Tallinn (Eastòinia), 905km bho Mhosgo (An Ruis), 263km bho Riga (An Laitbhe) agus 805km bho Bherlin (A' Ghearmailt). B' ann ann am Vilnius far an d' fhuair am peantair Emmanuel Mané-Katz pàirt dhen fhoghlam aige ann an ealain.

## Daoine Ainmeil

* Jogaila

## Bailtean Co-cheangailte

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Aalborg
* A' Bhruiseal
* Astana
* Baile Àtha Cliath
* Bratislava
* Budapest
* Chicago (Illinois)
* Chișinău
* Dnipro
* Donetsk
* Duisburg
* Dùn Èideann
* Erfurt
 | * Gdańsk
* Guangzhou
* Irkutsk
* Joensuu
* Kyiv
* Kraków
* Ljubljana
* Łódź
* Lviv
* Madison (Wisconsin)
* Minsk
* Mosgo
* Nicosia
 | * Oslo
* Pavia
* Piraeus
* Reykjavík
* Riga
* Salzburg
* Sankt Peterburg
* Stockholm
* Strasbourg
* Stockholm
* Tbilisi
* Valletta
* Warsaw
 |

## Aistean co-cheangailte

* Prìomh-Bhailtean

## Iomraidhean

Seann bhaile Vilnius
# Aisia Bheag

Dealbh-dùthcha a' nochdadh an Roinn-Eòrpa
'S e mòr-thìr ans An Tuirc a th' ann an **Aisia Bheag** air neo *Anatolia* (Turcais: *Anadolu/Küçük Asya*, Greugais; *Ἀνατολή/*)

| **Mòr-roinnean an t-Saoghail** |
| --- |
|  Afraga-Eoràisia |  Na h-Aimearagan |  Eoràisia |
|  Afraga |  Antargtaga |  Àisia |  Astràilia |  An Roinn-Eòrpa |  Aimearaga a Tuath |  Aimearaga a Deas |  Roinn a' Chuain Shèimh |

## Iomraidhean
# 1890an

Bha na 1890an, sa 19mh linn, eadar 1 am Faoilleach 1890 is 31 an Dùbhlachd 1899. 'S e na naoidheamh deich-bliadhna den linn.

* 1890
* 1891
* 1892
* 1893
* 1894
* 1895
* 1896
* 1897
* 1898
* 1899
# Làn-thoradh Dùthchail

'S e tomhas eaconamaidh na dùthcha a th' ann **Làn-thoradh Dùthchail** no **Làn-Thoradh Dùthchail (LTD)**. 'S e "*gross domestic product*" a tha air anns a' Bheurla, "*Producto Nacional Bruto*" anns an Spàinntis agus "*Produit National Brut*" anns an Fhrangais.

## Iomraidhean

## Ceanglaichean a-mach

* Faclair na Pàrlamaid
# Sydney

Suidni

baile mòr, Àrd-bhaile, baile susbainteach, am baile as mò, state capital, global city, financial center| Cur air cois | 26 dhen Fhaoilleach 1788  |
| Ainm oifigeil | Sydney  |
| Ainm dùthchasach | Sydney, 悉尼  |
| Ainmichte às dèidh | Thomas Townshend, 1st Viscount Sydney  |
| Neach bhon àite | Sydneysider, Sydneysiders, 悉尼 人  |
| Cànan oifigeil | Australian English  |
| Mòr-roinn | Australian continent  |
| Dùthaich | Astràilia  |
| Prìomh-bhaile de | A' Chuimrigh Nuadh a Deas, City of Sydney  |
| Sgìre riaghaltais ionadail | A' Chuimrigh Nuadh a Deas  |
| Roinn-tìde | ÀCC+10:00, UTC+11:00  |
| Faisg air an uisge | Parramatta River  |
| Domhan-leud is -fhad | 33°52′4″S 151°12′36″E  |
| Ceannard an riaghaltais | Clover Moore  |
| Ball de | Creative Cities Network  |
| Baile-céile | Firenze  |
| Tachartas | 2000 Summer Olympics  |
| Present in work | Civilization V  |
| Còd-puist | 2000  |
| Làrach-lìn |   |
| Geography of topic | geography of Sydney  |
| History of topic | History of Sydney, timeline of Sydney  |
| Köppen climate classification | humid subtropical climate  |
| Related category | Category:Sydney-related lists  |
| Economy of topic | economy of Sydney  |
| Demographics of topic | demographics of Sydney  |
| Category for maps or plans | Category:Maps of Sydney  |

  From Wikidata
*Is docha gu bheil thu lorg Baile Shidni (Sydney, Alba Nuadh)*

Tha **Sydney** na phrìomh-bhaile A' Chuimrigh Nuadh a Deas. Tha port-mara aige. 'S e **Sydney** am baile as motha ann an Astràilia. Tha e glè ainmeil airson na h-acarsaid mòire aige, an Taigh Opera, agus an drochaid mhòr ri taobh. 'S e fear de na bailtean mòra as sine a tha ann an Astràlia. Tha Botany Bay mar fo-bhaile dhe a-nis far an robh seann cholonaidh-prìosain Breatannach. Fuirichidh mu 4.3 millean duine ann an Sydney. Tha An Caisteal Nuadh (*Newcastle*) na bhaile-mòr dìreach tuath air Sydney.

## Bailtean co-cheangailte

* Firenze
* Guangzhou
* Nagoya
* Portsmouth
* San Francisco
* Wellington

## Iomraidhean
# 1957

|  |
| --- |
| **Bliadhna:**
1954 |
1955 |
1956 |
**1957** |
1958 |
1959 |
1960 |
| **Deichead:**
1930an | 1940an | 1950an | 1960an | 1970an |

**MCMLVII**

## Tachartasan

* 31 an Lùnasdal - Bha Scottish Tevisision stèidheichte.
* Bhuannaich Albert Camus an Duais Nobel ann an Litreachas.

## Breithean

* 1 am Faoilleach - Lewis Dòmhnallach, ann an Steòrnabhagh. Neach-poileataigs à Alba.
* 17 am Faoilleach - Loreena McKennitt, ann am Morden (Manitoba). Ceòladair à Canada.
* 18 am Màrt - Christer Fuglesang, ann an Stockholm. Eòlaiche-fiosaig agus speuradair às an t-Suain.
* 29 an Giblean - Daniel Day-Lewis ann an Lunnainn. Cleasaiche à Èirinn.
* 10 an Cèitean - Sid Vicious, ann an Lunnainn. Ceòladair à Sasainn.
* 15 an Cèitean - Iain Mason, neach-poileataigs à Alba.
* 28 an t-Ògmhios - Georgi Parvanov, ann an Sirishtnik. Neach-poileataigs à Bulgàiria.
* 11 an t-Iuchar - Seonag NicLaomainn, ann an Glaschu. Neach-poileataigs à Alba.
* 23 an t-Sultain - Fearghas MacEoghainn, ann an Glaschu. Neach-poileataigs à Alba.
* 28 an t-Sultain - Jaume Aymar i Ragolta, ann am Barcelona. Sagart à Catalòinia.
* 27 an t-Samhain- Edda Heiðrún Backman, ann an Akranes. Actair agus peantair à Innis Tìle.

## Bàsan

* 10 am Faoilleach - Gabriela Mistral, ann an Hempstead. Bàrd às An t-Sile.
* 14 am Faoilleach - Humphrey Bogart, ann an Los Angeles. Actair às na Stàitean Aonaichte.
* 16 am Màrt - Constantin Brâncuși, ann am Paris. Cruth-ealantair agus peantair à Romàinia.
* 21 an t-Ògmhios - Johannes Stark, ann an Traunstein. Fiosagaiche as a' Ghearmailt.
* 5 an Lùnasdal - Heinrich Otto Wieland, ann an Starnberg. Ceimigear às a' Ghearmailt.
* 16 an Lùnasdal - Irving Langmuir, ann an Wood Hole Massachusetts. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.