Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Cluaran

*Cirsium vulgare - Cluaran deilgneach*
'S e ainm aig iomadh lus anns an teaghlach *Asteraceae* a tha ann an **cluaran** no **fòghnan**. Gu h-àraidh, thathar an t-ainm ga chleachdadh airson lus de na dreaman *Carduus*, *Cirsium* agus *Onopordum*.

## Luibh-eòlas

Tha lusan dream *Onopordum* dà bhliadhnail agus lusan dream *Cirsium* a' fàs fiù 's barrachd bhliadhnaichean. Lorgar iad anns an Roinn-Eòrpa, Àisia, Afraga agus Aimearaga a Tuath, agus bha iad air an cur ann an Astràilia cuideachd. Tha flùraichean purpaidh aca agus tha bioran air na cuiseagan (agus aig feadhainn de sheòrsachan air na duilleagan). Faodaidh na cuiseagan a' fàs gu 0.5-3m a dh'àirde. Fàsaidh iad eadhon ann an àiteachan nach eil gu math torrach.

Uaireigin, thathar am facal "cluaran" ga chleachdadh airson liathan (*Chrysanthemum segetum*).

## Samhla

*Onopordum acanthium*
Anns an earraideas, 's e suaicheantas na h-Alba a tha anns a' chluaran bho chionn iomadh bliadhna 's linn. 'S iad na seòrsachan na thathar gan cleachdadh mar shamhla seo nas trice *Cirsium vulgare - Cluaran deilgneach* agus *Onopordum acanthium* (ged nach eil e dùthchasach do Alba). Chan eil e ro fhurasta a-nis a dhèanamh a-mach le fìrinn cuine no ciamar a chaidh an t-urram sin a bhuileachadh air, oir chan eil eachdraidh sgrìobhte a tha a' cur solas sam bith air a' chùis.

### Sgeul a' chluarain

Tha beul-aithris ann a tha a' cur an cèill na dòigh anns an tàinig e mun cuairt ge-tà.

Aig àm nan Lochlannach bha na Gàidheil agus na Lochlannaich air campachadh mu choinneamh a chèile, deiseil gu dhol a chur a chath air an làrna mhàireach. Cha robh e air a mheas aig an àm sin, ceart no uasal do aon fheachd feall-fhalach a dhèanamh air feachd eile, no tighinn orra le foill rè na h-oidhche. Chaidil na Gàidheal gu socrach, sàmhach, air an oidhche sin, gun eagal foille no gnìomh mì-onarach sam bith orra. Ach 's ann a ghabh na Lochlannaich cothrom an dorchadais agus chuir iad romhpa tighinn air na Gàidheil gun fhios dhaibh agus briseadh a-staigh don champ aca far am biodh làn chothrom aca air am murt 's am marbhadh. Nuair a dh'fhalbh iad, bha a h-uile mac màthar air a chasan rùisgte air eagal starbraich sam bith a dhèanamh a bheireadh caismeachd dha na Gàidheil. Mar a bha am breamas an dàn dhaibh, sheas aonar fear air cluaran geur, stobach, agus chaidh na biorain fada, caola an sàs am bonn a choise. Nuair a leig e sgreuch, dhùisg na h-Albannaich agus ann am priobadh na sùla bha gach duine fo armachd, ghabh iad an coinneamh nan Lochlannach agus chuir iad an ratreut orra le sgath mòr. Agus nuair a thuig iad dè a dh'adhbhraich an sgriach a thug caismeachd dhaibh, chuir iad romhpa gum biodh an cluaran mar shuaicheantas aca bho sin a-mach.

## Iomraidhean

## Ceanglaichean a-mach

* Mac-Talla, Giblean 28, 1894;d1
# Being

Tha **being** na chathair neo bòrd fada. Tha iad cumanta sna eaglaisean tràidiseanta, sna bàtaichean-ràmh agus na pàircean. Cleachdar iad ann an seòmar-bidh uaireannan cuideachd.
# Lunnainn

|  |
| --- |
| **Lunnainn** |
|  |
|  |
| **Suidheachadh** |
| **Dùthaich** | Sassainn An Rìoghachd Aonaichte |
| **Co-chomharran** | 51° 30′ 28″ Tuath 0° 7′ 41″ Iar |
| **Feartan fiosaigeach** |
| **Farsaingeachd** | 1,577.3 km² |
| **Àireamh-shluaigh** | 7,355,400 (2006) |
| **Dlùths** | 4,663.29/km² |
| **Duilleag oifigeil** | www.London.gov.uk |

'S e **Lunnainn** am prìomh-bhaile na Rìoghachd Aonaichte agus Sasainn. Tha e suidhichte anns an ear-dheas de Shasainn air an Abhainn Thames agus tha daoine air a bhith fuireach ann airson corr air dà mhìle bliadhna le mu 7 millean 'sa bhaile fhèin an diugh agus mu 6 millean eile mu chuairt air. 'S e Lunnainn aon de na bailtean is motha agus is ainmeil 'san t-saoghal. 'S e prìomh-bhaile ionmhasail na Roinn-Eòrpa a th' ann agus thèid iomadach cànan, dualchas, dream agus buidheann creideamh a lorg ann.

Tha iomadh taighean-tasgaidh ainmeil ann an Lunnainn: An Taigh-tasgaidh Breatunnach, Taigh-tasgaidh Eachdraidh Nàdurrach, Taigh-tasgaidh Victoria agus Albert, Taigh-tasgaidh Chogaidh an Ìompaireachd agus barrachd.

## Bailtean Co-cheangailte

* Algiers
* Asunción (Paraguaidh)
* Berlin
* Eabhraig Nuadh
* Warsaw

## Eachdraidh Ghoirid

Taighean a' Phàrlamaid
Great Court, Taigh-tasgaidh Breatainnach (bho Wikimedia Commons)Stèidhich na Ròmanaich baile den ainm Londinium air an Abhainn Thames mun 50mh bliadhna. An dèidh do na Ròmanaich Breatainn fhàgail bha am baile falamh airson ùine. Mun 9mh Linn thoisich daoine a tilleadh agus dh'fhàs e gus an e am baile is motha ann an Sasainn. Bha an dùthaich gu mòr an sàs gnothach tràilleachd thar a' Chuain Shiar eadar an 16mh Linn agus an 19mh Linn.

## Daoine ainmeil

* William Blake: (1757–1827). Bàrd.
* C. Aubrey Smith: (1863–1948). Actair.
* Sir Cyril Norman Hinshelwood: (1897–1967). Ceimigear.
* David Niven: (1910–1983) Actair.
* Herbert C. Brown: 1912–2004. Ceimigear.
* Patrick White: (1912–1990). Sgrìobhadair.
* Alec Guinness: (1914–2000. Actair.
* Peter Ustinov: (1921–2004). Actair.
* Harold Pinter: (1930–2005). Sgrìobhadair.
* Tim Berners-Lee: (1955). Eòlaiche-choimpiutair.
* Sid Vicious: (1957–1979). Ceòladair.
* Nick Griffin: (1959). Neach-poileataigs.
* David Cameron: (1966). Neach-poileataigs.

## Aistidhean co-cheangailte

* Prìomh-bhailtean
* Pàrlamaid an Rìoghachd Aonaichte
* Sasainn
* Oilthigh Lunnainn
* an Rìoghachd Aonaichte
* Impireachd Breatainn

## Iomraidhean
# Fàsach Mhojave

Cruth na tìre anns an Fhàsach Mhojave
'S e aon de na fàsaichean as motha air feadh an t-Saoghail a tha ann am **Fàsach Mhojave** (IPA: /moʊˈhɑːvi/ neo /məˈhɑːvi/; *Hayikwiir Mat'aar* anns a' chànan Mojave)

Tha e suidhichte anns na Stàitean Aonaichte.
Tha e a' gabhail a-steach pàirtean de California, Utah, Nevada agus Arizona.

'S e seo am farsaingeachd aige: 65,000 cilemeatair ceàrnagach.

## Faic cuideachd

* Liosta nam fàsaichean a rèir farsaingeachd

Fàsaichean ann an Aimearaga a Tuath

Fàsach Alvord • Fàsach Amargosa • Baja California • Creag Dhubh (fàsach) • Channeled scablands • Fàsach Chihuahuan • Àrd-thìr Cholorado • Fàsach Escalante • Great Basin • Great Salt Lake Desert • Jornada del Muerto • Fàsach Mhojave • Fàsach Nk'mip • Fàsach Owyhee • Fàsach dathte • Fàsach Shonora
# Bainteag

*Is docha tha thu lorg slige-chreachainn*

Tridacna gigas
Se seòrsa mhaorach a tha ann am **bainteag**. Tha an t-ainm “slige-chreachainn” air uaireannan cuideachd. Tha iad cumanta mar biadh, gu h-àraid ann am brot.
# Carbad-adhair

carbad-adhair

mode of transport| Fo-sheòrsa de | flying machine, vehicle  |
| Feart | aircraft class, aircraft type, aircraft model, aircraft family  |
| Related category | Category:Individual aircraft  |
| Category for the view from the item | Category:Views from aircraft  |

  From Wikidata
Pleana
Tha **carbad-adhair** neo **soitheach-adhair** na inneal a thèid air iteig.

Chruthaich na bràithrean Montgolfier na chiad bailiùnaichean anns an robh daoine a' siubhal tron adhair ann an 1783. Ghiùlain a' chiad bailiùn caora, tunnag agus coileach ach bha a' chiad bailiùn le paidhleatan anns an Sultain 1783 agus e a' dol 5 mìltean ann an 25 mionaidean. B' e Jean-Pierre Blanchard agus John Jeffries na chiad daoine a chaidh thar Caolas Shasainn ann an 1785.

Bha a' chiad iteal le cumhachd ann an Alba ann an 1909 nuair a chaidh na bràithrean Harold agus Frank Barnwell à Sruighlea aig àirde de 4 m airson 80 m. Seo sia bliadhnaichean ann dèidh do bhràithrean Wright ann an Ameireaga.

Tha plèanaichean le motaran dealanach air a bhith ag iteal eadar eileanan ann an Arcaibh, mar eisimpleir Westray agus Papa Westray ach tha beachd air àrd-oifigear Loganair a tha a' solar na seirbheisean adhair ann an Arcaibh, gum bi haidridean nas prataigiche airson Arcaibh air sgàth 's gum feumaidh comas a dol a dh'Obar Dheathain a bhith aig a h-uile plèan.

Cheannaich Loganair ochd turboprops bho chompanaidh ATR ann an 2022 an àite na Saab 340an a bha ann an seirbheis airson a' companaidh airson 23 bliadhna.

## Iomraidhean
# Carolina a Deas

Carolina a Deas
'S e tè de na Stàitean Aonaichte a tha ann an **Carolina a Deas**. Tha i suidhichte san àirde an ear na dùthcha. Tha 4,625,364 duine a' fuireach anns an stàite. Tha Columbia na prìomh-bhaile agus am baile as motha a tha ann an Carolina a Deas. 'S e aon de na 13 tìrean-imrich a tha ann an Carolina a Deas a bha a' sabaid an-aghaidh smachd na Breatannaich anns an Ar-a-mach Ameireaganach. Tha e air a bhith na stàit bho 23 an Cèitean 1788.

## Daoine Ainmeil

* James Brown

## Ceanglaichean a-mach

* Riaghaltas na stàite

## Iomraidhean

Stàitean de na Stàitean Aonaichte

Alabama • Alasca • Arizona • Arkansas • Calafòrnia • Carolina a Deas • Carolina a Tuath • Colorado • Connecticut • Dakota a Deas • Dakota a Tuath • Delaware • Eabhraig Nuadh • Florida • Hampshire Nuadh • Hawaii • Idaho • Illinois • Indiana • Iowa • Jersey Nuadh • Kansas • Kentucky • Louisiana • Meagsago Nuadh • Maine • Maryland • Massachusetts • Michigan • Minnesota • Mississippi • Missouri • Montana • Nebraska • Nevada • Ohio • Oklahoma • Oregon • Pennsylvania • Rhode Island • Seòirsia • Tennessee • Texas • Utah • Vermont • Washington • Virginia • Virginia an Iar • Wisconsin • Wyoming

+ Ceàrn: Washington, D.C. (District of Columbia)
# Bratislava

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **Bratislava**

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| **Bratach a' bhaile** | **Gearradh-arm no Seula** |

 |
|  |
| **Suidheachadh** |
| **Dùthaich** | An t-Slòbhac |
| **Ceàrn** | Bratislavský kraj |
| **Co-chomharran** | 48° 9′ Tuath, 17° 9′ Ear |
| **Feartan fiosaigeach** |
| **Farsaingeachd** | 367 km² |
| **Àireamh-shluaigh** | 425,460 (2005) |
| **Dlùths** | 1,159.29/km² |
| **Àireamh fòn** | +421-2 |
| **Duilleag oifigeil** | Baile Bhratislava |

Tha  **Bratislava**  na phrìomh-bhaile agus am baile as motha anns an Slòbhac.

## Eachdraidh

Bhuineadh am baile dhan Ostair-Ungaire bho 1867 gu ruige 1918. B' ann ann am Bratislava far an robh Yossele Rosenblatt na hazzan on a dh' fhalbh e dha na Stàitean Aonaichte.

## Bailtean Co-cheangailte

* Bremen
* Brno
* Cleveland (Ohio)
* Kraków
* Strasbourg
* Thessaloniki
* Turku
* Vilnius
* Ulm

## Aistean co-cheangailte

* Prìomh-Bhailtean

## Iomraidhean

Seann bhaile Bratislava
# 3mh mìle-bliadhna

*Is docha tha thu lorg 3mh mìle-bliadhna RC*

Tha an **3mh mìle-bliadhna** eadar 1 am Faoilleach, 2001 agus 31 an Dùbhlachd, 3000 den Caladair Griogarach (Gregorian)

Mar a tha am mìle-bliadhna gu math òg fhathast - chan eil a' chiad deichead air falbh - chan urrainn dhuinn mòran ràdh mu dheidhinn. Tha a' mhòrchuid den stuth againn na fhoirm den ro-innse aig reul-eòlas 7c.

## Linntean is deicheadan

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **21mh Linn** | 2000an | 2010an | 2020an | 2030an | 2040an | 2050an | 2060an | 2070an | 2080an | 2090an |
| **22mh Linn** | 2100an | 2110an | 2120an | 2130an | 2140an | 2150an | 2160an | 2170an | 2180an | 2190an |
| **23mh Linn** | 2200an | 2210an | 2220an | 2230an | 2240an | 2250an | 2260an | 2270an | 2280an | 2290an |
| **24mh Linn** |
| **25mh Linn** |
| **26mh Linn** |
| **27mh Linn** |
| **28mh Linn** |
| **29mh Linn** |
| **30mh Linn** |