Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Argon

| Argon |
| --- |
|  |
|
Tiùb dì-neartachadh argoin. |
|

| **Clàr pillteach** |
| --- |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| H |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | He |
| Li | Be |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | B | C | N | O | F | Ne |
| Na | Mg |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | Al | Si | P | S | Cl | Ar |
| K | Ca | Sc | Ti | V | Cr | Mn | Fe | Co | Ni | Cu | Zn | Ga | Ge | As | Se | Br | Kr |
| Rb | Sr | Y | Zr | Nb | Mo | Tc | Ru | Rh | Pd | Ag | Cd | In | Sn | Sb | Te | I | Xe |
| Cs | Ba | \* | Hf | Ta | W | Re | Os | Ir | Pt | Au | Hg | Tl | Pb | Bi | Po | At | Rn |
| Fr | Ra | \*\* | Rf | Db | Sg | Bh | Hs | Mt | Ds | Rg | Cn | Nh | Fl | Mc | Lv | Ts | Og |
|  |  | ↓ |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| \* | La | Ce | Pr | Nd | Pm | Sm | Eu | Gd | Tb | Dy | Ho | Er | Tm | Yb | Lu |  |
| \*\* | Ac | Th | Pa | U | Np | Pu | Am | Cm | Bk | Cf | Es | Fm | Md | No | Lr |  |

 |

 |
| Buadhan |
| Samhla |
Ar |
| Àireamh |
18 |
| Buidheann |
Gasan uasal (18) |
| Ùine |
3 |
| Bloca |
s |
| Seòrsa |
Gasan uasal |
| Buadhan stuthach |
| Dath |
Gun dath |
| Buadhan atamach |
| Tomad atamach/Da |
39.948(1) |
| Comh-dhealbhadh atamach |
[Ne] 3s2 3p6 |
| Cor ogsaideachaidh | **0** |
| 1mh lùth aidheonachaidh/kJ mol–1 |
1520.6 |
| 2mh lùth aidheonachaidh/kJ mol–1 |
2665.8 |
| 3mh lùth aidheonachaidh/kJ mol–1 |
3931 |
| * v
* t
* e
 |

'S e eileamaid cheimigeach a tha ann an **argon** le samhla **Ar** agus àireamh atamach 18. 'S e gas uasal a th' ann agus cha urrainn dha iom-obrachadh.

## Taisgealadh

Ann an 1894 lorg Lord Rayleigh is William Ramsay argon ann an sampall adhair nuair a chuir iad ogsaidean, naitridean agus carbon dà-ogsaid asta.

## Cleachdadh

A chionn 's nach urrainn do argon a iom-obrachadh ri stuthan eile, tha i ga cleachdadh iom-obrachaidhean ceimigeach a ro-chasg ann an obair-lannan.

## Iomraidhean
# Svalbard

Svalbard

Innis-mhuir, integral overseas territory, first-level administrative division| Cinnidheachd | Nirribhich  |
| Neach bhon àite | svalbardianer, svalbardianar  |
| Cànan oifigeil | Nirribhis  |
| Mòr-roinn | An Roinn-Eòrpa  |
| Dùthaich | Nirribhidh  |
| Prìomh-bhaile | Longyearbyen  |
| Sgìre riaghaltais ionadail | Nirribhidh  |
| Roinn-tìde | Central European Time  |
| Faisg air an uisge | Norwegian Sea  |
| Suidheachadh cruinn-eòlais | An Cuan Artaigeach  |
| Domhan-leud is -fhad | 78°9′25″N 15°51′51″E  |
| Puing as àirde | Newtontoppen  |
| Basic form of government | parliamentary system  |
| Oifis aig ceann an riaghaltais | Governor of Svalbard  |
| Ceannard an riaghaltais | Lars Fause  |
| Currency | Norwegian krone  |
| Language used | Nirribhis  |
| Comharrachadh dualchais | Tentative World Heritage Site  |
| Làrach-lìn |   |
| Geography of topic | geography of Svalbard  |
| History of topic | history of Svalbard  |
| Related category | Category:Svalbard-related lists  |
| Economy of topic | economy of Svalbard  |
| Category for maps or plans | Category:Maps of Svalbard  |

  From Wikidata
Is e buidheann de eileanan a tha ann an **Svalbard**.
Tha iad anns a’ Chuan Argtach eadar Nirribhidh agus a’ Phòla-a-Tuath, eadar 76° is 81° Tuath agus 10° is 35° Ear.
Tha iad pàirt den Nirribhidh tron *"Svalbard Treaty"* , ach ann an dòigh shònraichte. Mar sin is e Svalbard aon de na ceithir dùthchannan air feadh an t-saoghail ris an canar: *Special entities whose status is recognized by international treaty*.

Tha dìreach trì eileanan ann far a bheil daoine a’ fuireach. Is iad: Spitsbergen, Bjørnøya agus Hopen.

Is e Longyearbyen ann an Spitsbergen an t-àite as motha a tha ann an Svalbard.

* Svalbard
* Ny-Aalesund
* Na beanntan Adventtoppen agus Hiorthfjellet aig an fjord Adventfjorden dìreach tuath air Longyearbyen
* Soidhne rabhaidh mathan bàn aig crìoch ear-thuath Longyearbyen

## Iomraidhean

## Ceangal a-mach

* Duilleag oifigeil Svalbard
# Mìosachan Griogarach

*Inter gravissimas* anns an do dh'fhoillseachadh am mìosachan ùr ann an 1583
'S e am **Mìosachan Griogarach** mìosachan na grèine.

Tha e ga chleachdadh as farsainge san t-saoghal. Dh'ainmicheadh e air Pàpa Griogair XIII.

## Eachdraidh

Ann an 1563 mhol a' Chomhairle Trento am mìosachan atharrachadh. Chleachdadh am Mìosachan Iulianach agus cha robh co-fhad-thràth an earraich 21 am Màrt agus cha b' ionnann gealach na Càisge agus a' fhìor-ghealach.

Sgrìobh am matamaigear Luigi Lilio moladh, anns an robh 10 làithean gan cur às a mìosachan agus do dh'atharraich na riaghailtean airson a' Chàisg agus bliadhna-leum àireamhachadh.
Ghabh Stàitean na h-Eaglaise, an Spàinn agus dùthchannan Caitligeach eile ris a' mhìosachain ùr ann an 1582 no 1583, ach cha do ghabh Alba ris gu 1752.

## Iomraidhean
# Astràilia a Deas

'S e tè de na Stàitean Astràilianach a th' ann an **Astràilia a Deas**, air taobh a deas mòr-thìr Astràilia. 'S e Adelaide am prìomh-bhaile a th' innte agus 's e am baile as motha anns an stàit gu lèir.

## Daoine ainmeil

* Ghil'ad Zuckermann
# Ungairis

'S e cànan Fionn-Ungaireach a tha anns an **Ungairis** (*Magyar* san Ungairis, *Hungarian* sa Bheurla, *Hungarica* sa Laideann) a tha anns an teaghlach de chànain Ùraileach. Thathar ga bruidhinn san Ungair.

Anns a' bhuidheann Fionn-Ungaireach, lorgar cuideachd Fionnlannais, Eastoinis, Sàmais agus cuid de chànanan eile anns an Ruis. A measg nan cànan sin, tha Khanty agus Mansi nas fhaisge air Ungairis.

## Daoine agus Dualchainntean

Tha timcheall air 14 millean neach a' bruidhinn Ungairis. Tha a' mhòrchuid aca, mu 10 millean, a' fuireach san Ungair agus 1.5 millean neach eile ann an Romàinia. Thathar cuideachd ga bruidhinn ann an Slovakia, taobh tuath na Sèirbe (Vojvodina), agus An Ucràin.

Tha i na cànan oifigeil anns an Ungair agus fear de na cànanan oifigeil sna Roinn Eòrpa. Tha i cuideachd na cànan oifigeil ann an Autonomous Republic of Vojvodina (Serbia) agus cuid de dh'àiteachan ann an Slovenia.

Tha dualchainntean ann an Ungairis ach chan eil iad cho eadar-dhealaichte o chèile nach gabhadh an tuigsinn.

## Ceanglaichean a-mach

* Faclairean Ungairis
* SZTAKI szótár
* Dicfor (DICtionary FOR you) szótár
# Colorado

**Colorado**|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| (Bratach) | (Seula) |

 |
| Far-ainm: *The Centennial State* |
|  |
| **Prìomh-bhaile** | Denver |
| **Baile as motha** | Denver |
| **Riaghladair** | John Hickenlooper |
| **Farsaingeachd** | 269,837 km² (8th) |
|  - **Tìr** | 268,879 km² |
|  - **Uisge** | 962 km² (0.36%) |
| **Àireamh-shluaigh (2000)** |
|  - **Sluagh** | 5,268,367 (22rd) |
|  - **Dlùths** | 19.6 /km² (37th) |
| **Cead-inntrigidh do na Stàitean Aonaichte** |
|  - **Ceann-latha** | 1 an Lùnastal, 1876 |
|  - **Òrdugh** | 38nd |
| **Roinn tìde** | Mountain: UTC-7/DST-6 |
| **Domhan-fhad**  | 37° 00'Tuath to 41° 00'T |
| **Domhan-leud** | 102°03'Iar to 109°03'I |
| **Leud** | 612 km |
| **Faide** | 451 km |
| **Àrdaichear** |  |
|  - **As àirde** | 4401.2 m |
|  - **Cuibheachd** | 2070 m |
|  - **As ìsle** | 1011 m |
| **Giorrachaidhean** |
|  - **USPS** | CO |
|  - **ISO 3166-2** | CO, Colo. US-CO |
| **Duilleag eadar-lìon** | {{{Eadar-lìon}}} |

'S e tè de na Stàitean Aonaichte a tha ann an  **Colorado**. Tha i suidhichte san àirde a iar na dùthcha anns na Beanntainn Creagach. Anns a' bhliadhna 2007 bha 4,861,515 duine a' fuireach an seo. Tha Denver na prìomh-bhaile agus am baile as motha. Tha e air a bhith na stàit bho 1 an Lùnasdal 1876. Tha 5,029,196 duine a' fuireach anns an stàite.

## Bailtean Eile

* Aspen
* Aurora
* Boulder
* Colorado Springs
* Denver
* Fort Collins
* Glenwood Springs
* Lakewood

## Daoine Ainmeil

* Ken Kesey
* Willard Frank Libby

## Ceanglaichean A-mach

* Riaghaltas na stàite

## Iomraidhean

Stàitean de na Stàitean Aonaichte

Alabama • Alasca • Arizona • Arkansas • Calafòrnia • Carolina a Deas • Carolina a Tuath • Colorado • Connecticut • Dakota a Deas • Dakota a Tuath • Delaware • Eabhraig Nuadh • Florida • Hampshire Nuadh • Hawaii • Idaho • Illinois • Indiana • Iowa • Jersey Nuadh • Kansas • Kentucky • Louisiana • Meagsago Nuadh • Maine • Maryland • Massachusetts • Michigan • Minnesota • Mississippi • Missouri • Montana • Nebraska • Nevada • Ohio • Oklahoma • Oregon • Pennsylvania • Rhode Island • Seòirsia • Tennessee • Texas • Utah • Vermont • Washington • Virginia • Virginia an Iar • Wisconsin • Wyoming

+ Ceàrn: Washington, D.C. (District of Columbia)

]
# Mòsaimbic

| República de Moçambique |
| --- |
|  Bratach |  Lùireach |
|  |
| Sluagh-ghairm nàiseanta |
| *Pátria Amada* |
| Cànan(an) oifigeil | Portagailis |
| Prìomh-bhaile | Maputo |
| Baile as motha | Maputo |
| Riaghaltas | Poblachd |
| Ceann-suidhe | Filipe Nyusi |
| Prìomh-mhinistear | Carlos Agostinho Do Rosário |
| Stèidheachadh |
| Neo-eisimeileachd bhon Phortagail | 25mh an t-Ògmhios 1975 |
| Farsaingeachd |
| Iomlan | 801,590 km² (35mh) |
| Uisge | 2.2 % |
| Àireamh-shluaigh (2007) |
| Iomlan | 21,397,000 (54mh) |
| Dlùths | 25/km² (178mh) |
| LTD/CCC (2005) |
| gach pearsa | $1,389 (158mh) |
| Roinn tìde | CAT (UTC+2) |
| Ruith-airgid | metical Mòsaimbiciach |
| Prìomh àrainn-lìn | .mz |
| Còd Àireamh fòn | 258 |

'S e dùthaich ann an Afraga a tha ann am
**Mòsaimbic**, ainm eile: **Mosaimbic** ,
**Mosambiog** neo **Mosambìog**
, ainm oifigeil: **Poblachd Mhòsaimbic**, (Portagailis: *República de Moçambique*, IPA: ʁɛ'publikɐ dɨ musɐ̃'bikɨ).
Tha crìochan aige sa tuath le Tansainìa, san iar-thuath le Malabhaidh agus Saimbia, san iar le Siombabue agus sa earra-dheas le Dùthaich nan Suasaidh agus Afraga a Deas. Tha an Cuan Innseanach san ear dhith.
‘S e Maputo am prìomh-bhaile aice. B’ e Vasco da Gama a’ chiad duine às an Roinn Eòrpa a ràinig air Mòsaimbic anns a’ bhliadhna 1498 agus b’ e tìr-imrich na Phortagail a bha innte bho 1505. Thàinig an t-ainm Mòsaimbic (Moçambique) bho *Muça Alebique*, (rìgh Arabach).

Boireannach le cruithneachd Innseanach ann am Mòsaimbic
Bàta-iasgaich anns an stoidhle traidiseanta
## Iomraidhean
# Baku

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **Baku**

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  | **Gearradh-arm no Seula** |

 |
|  |
| **Suidheachadh** |
| **Dùthaich** | Azerbaijan |
| **Co-chomharran** | 40°23′″Tuath 49°52′″Ear |
| **Feartan fiosaigeach** |
| **Farsaingeachd** | 260 km² |
| **Àireamh-shluaigh** | 2,045,815 (2011) |
| **Dlùths** | 7,868.52/km² |
| **Duilleag oifigeil** | BakuCity.az |

Tha  **Baku** (Asarbaideanais: Bakı) na phrìomh-bhaile agus am baile as motha ann an Azerbaijan. Tha meadhan a' bhaile le *Shirvanshah's Palace* agus *Maiden Tower* dìonta leis an UNESCO.

## Bailtean Co-cheangailte

* Dakar
* Donetsk
* Houston (Texas)
* İzmir
* Konya
* Mainz
* Pretoria

## Aistean co-cheangailte

* Prìomh-Bhailtean

## Iomraidhean
# Aibidil Cirileach

Aibidil Cirillach

siostam sgrìobhaidh| Fo-sheòrsa de | natural writing system  |
| Cur air cois | 9. century  |
| Théid a chleachdadh ann an | Cyrillic-script alphabet  |
| Name | Cyrillic, cyrillique  |
| Ainm dùthchasach | кириллица  |
| Ainmichte às dèidh | Saint Cyril the Philosopher  |
| Stèidhichte air | Aibidil Ghreugach  |
| Creator | Clement of Ohrid, Saint Naum, Constantine of Preslav  |
| Script directionality | left-to-right  |
| Category for maps or plans | Category:Maps of Cyrillic alphabet  |
| Format as a regular expression | \p{IsCyrillic}  |

  From Wikidata
Dearg: Aibidil Cirillach
Tha an aibidil Cirillach air a chleachadh ann an taobh an ear an Roinn-Eòrpa, gu h-àraid An Ruis. Gu tric, bidh cànanan Slàbhach ga chleachdadh, m.e. Bulgàiris, Ruiseis, Searbais ach bidh cuid eile sa sean-Impire Ruiseanach ga chleachdadh cuideachd, m.e. Mongòlais, Yakuts 7c. Chaidh a dhealbhachadh ann an Thessaloniki.

## Litrichean cumanta

* А, а = A
* Б, б = B
* В, в = V (bh, mh)
* Г, г = G
* Д, д = D
* Е, е = Ye, ie
* Ж, ж = Zh
* З, з = Z
* И, и = Ì
* Й, й = I
* К, к = K
* Л, л = L
* М, м = M
* Н, н = N
* О, о = O
* П, п = P
* Р, р = R
* С, с = S
* Т, т = T
* У, у = U
* Ф, ф = F, PH
* Х, х = Ch (kh)
* Ц, ц = Ts
* Ч, ч = Ch (mar "watch", "t" mar "àite")
* Ш, ш = Sh (mar "wash", "s" mar "gluais")
* Щ, щ = Shch (mar "freSH CHeese")
* Ъ, ъ = -
* Ы, ы = U
* Ь, ь = -
* Э, э = E
* Ю, ю = Iù, Yu
* Я, я =

## Litrichean eile

* Ђ, ђ
* Ѓ, ѓ
* Є, є
* Ѕ, ѕ
* Љ, љ
* Ћ, ћ
* Џ, џ
* Ө, ө

Sgaoileadh den aibidil Cirillach.
## Ceangailtean a-muigh

* Microsoft Transliteration Utility v1.0 (TU) (Free) Free offline tool for transliterating one natural language script to another. Eg. Latin<->Cyrillic text.
* Cyrillic Transliteration for Microsoft Office (Free) Free online Latin<->Cyrillic text conversion service for Office Research pane
* Converter from Latin "Translit" into Cyrillics
* Bulgarian Online Transliterator
* Cyrillic alphabet at omniglot.com
* A Survey of The Use of Modern Cyrillic Script, including the complete required repertoire of graphic characters, by J. W. van Wingen.
* Minority Languages of Russia on the Net, a list of resources.
* Bulgarian Cyrillic Alphabet audio
* Information on Cyrillic transliteration and the handwritten script form of Cyrillic.
* Unicode Code Charts "Cyrillic" (PDF)
* Unicode Code Charts "Cyrillic Supplement" (PDF)
* The Cyrillic Charset Soup, Roman Czyborra’s overview and history of Cyrillic charsets.
* Kazakh Online Transliterator, also allows viewing of Kazakh Cyrillic web pages in Latin characters.
* Universal Cyrillic decoder, an online program that may help recovering unreadable Cyrillic texts with wrong character encodings.
# Bathar-cruaidh

Is e **bathar-cruaidh** na pàirtean cruthach aig coimpiutair (an coimeas ris a' bhathar-bog). 'S iad na pàirtean as cudromaiche am prìomh ghnìomh-inneal, a' chuimhne agus am smachd dàta mach/steach.

## Faic cuideachd

* Bathar-bog Gàidhlig
* Bathar-cruaidh
# Sealtainn

Sealtainn
'S e eileanan eadar ceann a tuath na h-Alba agus Nirribhidh a tha ann an **Sealtainn**. 'S e Liùrabhaig prìomh-bhaile Shealtainn agus 's e Comhairle Shealtainn a tha a dèiligeadh rithe. 'S e na h-eileanan as cudromaiche a tha anns a' mhòr-thìr, Yell, Unst, Fair Isle agus Fetlar.

'S e sgìre Phàrlamaid na h-Alba a tha ann an Sealtainn fhèin ach 's e pàirt de dh'Arcaibh agus Sealtainn a tha airson Westminster.

## Eachdraidh

Tha borgan ann am Mousa agus ann an Clickimin faisg air Liùrabhaig.

Cha robh Sealtainn ann an Alba roimhe 1471, agus cha robh a' Ghàidhlig ann, ged a bha na Cruithnich an siud. 'S e fear de na siorrachdan traidiseanta na h-Alba.

## Faic cuideachd

* Nòrnais