# Duais Nobel ann an Leigheas

'S e **Duais Nobel ann an Leigheas** an Duais as cudromaiche san t-saoghail airson rannsachadh fìor-mhath anns an leigheas no anns a' bheò-eòlas (Suainis: *Nobelpriset i fysiologi eller medicin*). 'S e aon de na còig duaisean a chuir Alfred Nobel air bhonn anns an tiomnadh aige ann am 1895 (Ceimigeachd,
Leigheas, Litreachas, Fiosaigs agus Sìth).

Bidh an *Karolinska Institute* anns an t-Suain a' dèanamh an taghaidh agus bidh iad a' toirt an duais do na luchd-rannsachaidh gach bliadhna. Bheirear seachad e air 10 an Dùbhlachd mar cuimhneachan bliadhnail air bàs Nobel. Bha naoi bliadhnaichean ann nuair nach deach an Duais a thoirt seachad (1915–1918, 1921, 1925, 1940–1942).

Gheibhear gach buannaiche bonn-cuimhne, dioplòma, agus suim airigd a dh'atharraich thar nam bliadhnaichean. 'S e Emil Adolf von Behring às a' Ghearmailt a' chiad duine a fhuair a' chiad Duais ann an 1901.

An Dioplòma aig Cournand, Forssmann & Richards
Nuair a bhuannaich Gerhard Domagk (1939), às a' Ghearmailt, cha do leag an Riaghaltas Gearmailteach leis an duais a ghabhail. Fhuair e an dèidh greis am bonn-cuimhne agus dioplòma ach cha d'fhuair e an t-airgead.

Tha ceithir boireannaich deug air an duais a bhuannachadh: Gerty Cori (1947), Rosalyn Yalow (1977), Barbara McClintock (1983), Rita Levi-Montalcini (1986), Gertrude B. Elion (1988), Christiane Nüsslein-Volhard (1995), Linda B. Buck (2004), Françoise Barré-Sinoussi (2008), Elizabeth H. Blackburn (2009), Carol W. Greider (2009), May-Britt Moser (2014), Tu Youyou, Katalin Karikó (2023) agus Mary Brunkow (2025).

## Buannaichean

### 1901–1950

| Bliadhna | Buannaiche | Dùthaich |
| --- | --- | --- |
| 1901 |  | Emil Adolf von Behring | A' Ghearmailt |
| 1902 |  | Sir Ronald Ross | Rìoghachd Aonaichte Na h-Innseachan |
| 1903 |  | Niels Ryberg Finsen | An Danmhairg (Na h-Eileanan Fàro) |
| 1904 |  | Ivan Petrovich Pavlov | An Ruis |
| 1905 |  | Robert Koch | A' Ghearmailt |
| 1906 |  | Camillo Golgi | An Eadailt |
|  | Santiago Ramón y Cajal | An Spàinn |
| 1907 |  | Charles Louis Alphonse Laveran | An Fhraing |
| 1908 |  | Ilya Ilyich Mechnikov | An Ruis |
|  | Paul Ehrlich | A' Ghearmailt |
| 1909 |  | Emil Theodor Kocher | An Eilbheis |
| 1910 |  | Albrecht Kossel | A' Ghearmailt |
| 1911 |  | Allvar Gullstrand | An t-Suain |
| 1912 |  | Alexis Carrel | An Fhraing |
| 1913 |  | Charles Richet | An Fhraing |
| 1914 |  | Robert Bárány | An Ostair |
| 1915 | *gun duais* |
| 1916 |
| 1917 |
| 1918 |
| 1919 |  | Jules Bordet | A' Bheilg |
| 1920 |  | Schack August Steenberg Krogh | An Danmhairg |
| 1921 | *gun duais* |
| 1922 |  | Archibald Vivian Hill | Rìoghachd Aonaichte |
|  | Otto Fritz Meyerhof | A' Ghearmailt |
| 1923 |  | Sir Frederick Grant Banting | Canada |
|  | John James Rickard Macleod | Canada |
| 1924 |  | Willem Einthoven | Na Tìrean Ìsle |
| 1925 | *gun duais* |
| 1926 |  | Johannes Andreas Grib Fibiger | An Danmhairg |
| 1927 |  | Julius Wagner-Jauregg | An Ostair |
| 1928 |  | Charles Jules Henri Nicolle | An Fhraing |
| 1929 |  | Christiaan Eijkman | Na Tìrean Ìsle |
|  | Sir Frederick Gowland Hopkins | Rìoghachd Aonaichte |
| 1930 |  | Karl Landsteiner | An Ostair |
| 1931 |  | Otto Heinrich Warburg | A' Ghearmailt |
| 1932 |  | Sir Charles Scott Sherrington | Rìoghachd Aonaichte |
|  | Edgar Douglas Adrian | Rìoghachd Aonaichte |
| 1933 |  | Thomas Hunt Morgan | na Stàitean Aonaichte |
| 1934 |  | George Hoyt Whipple | na Stàitean Aonaichte |
|  | George Richards Minot | na Stàitean Aonaichte |
|  | William Parry Murphy | na Stàitean Aonaichte |
| 1935 |  | Hans Spemann | A' Ghearmailt |
| 1936 |  | Sir Henry Hallett Dale | Rìoghachd Aonaichte |
|  | Otto Loewi | An Ostair |
| 1937 |  | Albert Szent-Györgyi von Nagyrapolt | Hungary |
| 1938 |  | Corneille Jean François Heymans | A' Bheilg |
| 1939 |  | Gerhard Domagk | A' Ghearmailt |
| 1940 | *gun duais* |
| 1941 |
| 1942 |
| 1943 |  | Henrik Dam | An Danmhairg |
|  | Edward Doisy | na Stàitean Aonaichte |
| 1944 |  | Joseph Erlanger | na Stàitean Aonaichte |
|  | Herbert Spencer Gasser | na Stàitean Aonaichte |
| 1945 |  | Sir Alexander Fleming | Rìoghachd Aonaichte |
|  | Sir Ernst Boris Chain | Rìoghachd Aonaichte |
|  | Howard Walter Florey | Astràilia |
| 1946 |  | Hermann Joseph Muller | na Stàitean Aonaichte |
| 1947 |  | Carl Ferdinand Cori | na Stàitean Aonaichte |
|  | Gerty Theresa Cori, née Radnitz | na Stàitean Aonaichte |
|  | Bernardo Alberto Houssay | An Argantain |
| 1948 |  | Paul Hermann Müller | An Eilbheis |
| 1949 |  | Walter Rudolf Hess | An Eilbheis |
|  | António Caetano Egas Moniz | A' Phortagail |
| 1950 |  | Philip Showalter Hench | na Stàitean Aonaichte |
| Faidhle:Edward Calvin Kendall nobel.jpg | Edward Calvin Kendall | na Stàitean Aonaichte |
|  | Tadeusz Reichstein | An Eilbheis A' Phòlainn |

### 1951–2000

| Bliadhna | Buannaiche | Dùthaich |
| --- | --- | --- |
| 1951 |  | Max Theiler | Afraga a Deas |
| 1952 |  | Selman Abraham Waksman | na Stàitean Aonaichte |
| 1953 |  | Sir Hans Adolf Krebs | Rìoghachd Aonaichte |
|  | Fritz Albert Lipmann | na Stàitean Aonaichte |
| 1954 |  | John Franklin Enders | na Stàitean Aonaichte |
|  | Frederick Chapman Robbins | na Stàitean Aonaichte |
| Faidhle:Thomas Huckle Weller.jpg | Thomas Huckle Weller | na Stàitean Aonaichte |
| 1955 |  | Axel Hugo Theodor Theorell | An t-Suain |
| 1956 |  | André Frédéric Cournand | na Stàitean Aonaichte |
|  | Werner Forssmann | A' Ghearmailt an Iar |
|  | Dickinson W. Richards | na Stàitean Aonaichte |
| 1957 |  | Daniel Bovet | An Eadailt |
| 1958 | Faidhle:George Wells Beadle.jpg | George Wells Beadle | na Stàitean Aonaichte |
| Faidhle:Edward Lawrie Tatum nobel.jpg | Edward Lawrie Tatum | na Stàitean Aonaichte |
|  | Joshua Lederberg | na Stàitean Aonaichte |
| 1959 |  | Arthur Kornberg | na Stàitean Aonaichte |
|  | Severo Ochoa | An Spàinn  |
| 1960 |  | Sir Frank Macfarlane Burnet | Astràilia |
|  | Sir Peter Brian Medawar | Braisil Rìoghachd Aonaichte |
| 1961 |  | Georg von Békésy | na Stàitean Aonaichte |
| 1962 |  | Francis Harry Compton Crick | Rìoghachd Aonaichte |
|  | James Dewey Watson | na Stàitean Aonaichte |
|  | Maurice Hugh Frederick Wilkins | Sealainn Nuadh Rìoghachd Aonaichte |
| 1963 |  | Sir John Carew Eccles | Astràilia |
|  | Sir Alan Lloyd Hodgkin | Rìoghachd Aonaichte |
|  | Sir Andrew Fielding Huxley | Rìoghachd Aonaichte |
| 1964 |  | Konrad Bloch | na Stàitean Aonaichte |
|  | Feodor Lynen | Poblachd Fheadarail na Gearmailte |
| 1965 |  | François Jacob | An Fhraing |
|  | André Lwoff | An Fhraing |
|  | Jacques Monod | An Fhraing |
| 1966 |  | Peyton Rous | na Stàitean Aonaichte |
| Faidhle:Charles Brenton Huggins nobel.jpg | Charles Brenton Huggins | na Stàitean Aonaichte |
| 1967 |  | Ragnar Granit | Suòmaidh/An t-Suain |
|  | Haldan Keffer Hartline | na Stàitean Aonaichte |
|  | George Wald | na Stàitean Aonaichte |
| 1968 |  | Robert W. Holley | na Stàitean Aonaichte |
|  | Har Gobind Khorana | Na h-Innseachan |
|  | Marshall W. Nirenberg | na Stàitean Aonaichte |
| 1969 |  | Max Delbrück | na Stàitean Aonaichte |
|  | Alfred D. Hershey | na Stàitean Aonaichte |
|  | Salvador E. Luria | An Eadailt na Stàitean Aonaichte |
| 1970 |  | Julius Axelrod | na Stàitean Aonaichte |
|  | Ulf von Euler | An t-Suain |
|  | Sir Bernard Katz | Rìoghachd Aonaichte |
| 1971 |  | Earl W. Sutherland, Jr. | na Stàitean Aonaichte |
| 1972 |  | Gerald M. Edelman | na Stàitean Aonaichte |
| [[Faidhle:|75px]] | Rodney R. Porter | Rìoghachd Aonaichte |
| 1973 |  | Karl von Frisch | Poblachd Fheadarail na Gearmailte |
|  | Konrad Lorenz | An Ostair |
|  | Nikolaas Tinbergen | Rìoghachd Aonaichte |
| 1974 |  | Albert Claude | A' Bheilg |
|  | Christian de Duve | A' Bheilg |
|  | George E. Palade | Romàinia |
| 1975 |  | David Baltimore | na Stàitean Aonaichte |
|  | Renato Dulbecco | An Eadailt na Stàitean Aonaichte |
|  | Howard Martin Temin | na Stàitean Aonaichte |
| 1976 |  | Baruch S. Blumberg | na Stàitean Aonaichte |
|  | D. Carleton Gajdusek | na Stàitean Aonaichte |
| 1977 |  | Roger Guillemin | na Stàitean Aonaichte |
|  | Andrew V. Schally | na Stàitean Aonaichte |
|  | Rosalyn Yalow | na Stàitean Aonaichte |
| 1978 |  | Werner Arber | An Eilbheis |
|  | Daniel Nathans | na Stàitean Aonaichte |
|  | Hamilton O. Smith | na Stàitean Aonaichte |
| 1979 |  | Allan M. Cormack | South Africa |
|  | Sir Godfrey N. Hounsfield | Rìoghachd Aonaichte |
| 1980 |  | Baruj Benacerraf | Venezuela |
|  | Jean Dausset | An Fhraing |
|  | George D. Snell | na Stàitean Aonaichte |
| 1981 |  | Roger W. Sperry | na Stàitean Aonaichte |
|  | David H. Hubel | Canada |
|  | Torsten N. Wiesel | An t-Suain |
| 1982 |  | Sune Bergström | An t-Suain |
|  | Bengt Samuelsson | An t-Suain |
|  | Sir John R. Vane | Rìoghachd Aonaichte |
| 1983 |  | Barbara McClintock | na Stàitean Aonaichte |
| 1984 |  | Niels K. Jerne | An Danmhairg |
|  | Georges J.F. Köhler | Poblachd Fheadarail na Gearmailte |
|  | César Milstein | An Argantain Rìoghachd Aonaichte |
| 1985 |  | Michael S. Brown | na Stàitean Aonaichte |
|  | Joseph L. Goldstein | na Stàitean Aonaichte |
| 1986 |  | Stanley Cohen | na Stàitean Aonaichte |
|  | Rita Levi-Montalcini | An Eadailt  |
| 1987 |  | Susumu Tonegawa | Iapan |
| 1988 |  | Sir James W. Black | Rìoghachd Aonaichte |
|  | Gertrude B. Elion | na Stàitean Aonaichte |
|  | George H. Hitchings | na Stàitean Aonaichte |
| 1989 |  | J. Michael Bishop | na Stàitean Aonaichte |
|  | Harold E. Varmus | na Stàitean Aonaichte |
| 1990 |  | Joseph E. Murray | na Stàitean Aonaichte |
|  | E. Donnall Thomas | na Stàitean Aonaichte |
| 1991 |  | Erwin Neher | Poblachd Fheadarail na Gearmailte |
|  | Bert Sakmann | Poblachd Fheadarail na Gearmailte |
| 1992 |  | Edmond H. Fischer | An Eilbheis na Stàitean Aonaichte |
|  | Edwin G. Krebs | na Stàitean Aonaichte |
| 1993 |  | Sir Richard J. Roberts | Rìoghachd Aonaichte |
|  | Phillip A. Sharp | na Stàitean Aonaichte |
| 1994 |  | Alfred G. Gilman | na Stàitean Aonaichte |
|  | Martin Rodbell | na Stàitean Aonaichte |
| 1995 |  | Edward B. Lewis | na Stàitean Aonaichte |
|  | Christiane Nüsslein-Volhard | Poblachd Fheadarail na Gearmailte |
|  | Eric F. Wieschaus | na Stàitean Aonaichte |
| 1996 |  | Peter C. Doherty | Astràilia |
|  | Rolf M. Zinkernagel | An Eilbheis |
| 1997 |  | Stanley B. Prusiner | na Stàitean Aonaichte |
| 1998 |  | Robert F. Furchgott | na Stàitean Aonaichte |
|  | Louis J. Ignarro | na Stàitean Aonaichte |
|  | Ferid Murad | na Stàitean Aonaichte |
| 1999 |  | Günter Blobel | A' Ghearmailt/na Stàitean Aonaichte |
| 2000 |  | Arvid Carlsson | An t-Suain |
|  | Paul Greengard | na Stàitean Aonaichte |
|  | Eric R. Kandel | na Stàitean Aonaichte |

### 2001–an latha an-diugh

| Bliadhna | Buannaiche | Dùthaich |
| --- | --- | --- |
| 2001 |  | Leland H. Hartwell | na Stàitean Aonaichte |
|  | Sir Tim Hunt | Rìoghachd Aonaichte |
|  | Sir Paul M. Nurse | Rìoghachd Aonaichte |
| 2002 |  | Sydney Brenner | Afraga a Deas |
|  | H. Robert Horvitz | na Stàitean Aonaichte |
|  | Sir John E. Sulston | Rìoghachd Aonaichte |
| 2003 |  | Paul Lauterbur | na Stàitean Aonaichte |
|  | Sir Peter Mansfield | Rìoghachd Aonaichte |
| 2004 |  | Richard Axel | na Stàitean Aonaichte |
|  | Linda B. Buck | na Stàitean Aonaichte |
| 2005 |  | Barry J. Marshall | Astràilia |
|  | J. Robin Warren | Astràilia |
| 2006 |  | Andrew Z. Fire | na Stàitean Aonaichte |
|  | Craig C. Mello | na Stàitean Aonaichte |
| 2007 |  | Mario R. Capecchi | na Stàitean Aonaichte |
|  | Sir Martin J. Evans | Rìoghachd Aonaichte |
|  | Oliver Smithies | na Stàitean Aonaichte |
| 2008 |  | Harald zur Hausen | A' Ghearmailt |
|  | Françoise Barré-Sinoussi | An Fhraing |
|  | Luc Montagnier | An Fhraing |
| 2009 |  | Elizabeth H. Blackburn | na Stàitean Aonaichte Astràilia |
|  | Carol W. Greider | na Stàitean Aonaichte |
|  | Jack W. Szostak | na Stàitean Aonaichte  |
| 2010 |  | Sir Robert G. Edwards | Rìoghachd Aonaichte |
| 2011 |
|  | Bruce A. Beutler | na Stàitean Aonaichte |
|  | Jules A. Hoffmann | An Fhraing |
|  | Ralph M. Steinman | na Stàitean Aonaichte Canada |
| 2012 |  | Sir John B. Gurdon | Rìoghachd Aonaichte |
|  | Shinya Yamanaka | Iapan |
| 2013 |  | James E. Rothman | na Stàitean Aonaichte |
|  | Randy W. Schekman | na Stàitean Aonaichte |
|  | Thomas C. Südhof | na Stàitean Aonaichte |
| 2014 |  | John O'Keefe | na Stàitean Aonaichte Rìoghachd Aonaichte |
|  | May-Britt Moser | Nirribhidh |
|  | Edvard I. Moser | Nirribhidh |
| 2015 |  | William C. Campbell | Èirinn |
|  | Satoshi Ōmura | An t-Seapan |
|  | Tu Youyou | Sluagh-Phoblachd na Sìne |
| 2016 |  | Yoshinori Ohsumi | An t-Seapan |
| 2017 |  | Jeffrey Hall | Na Stàitean Aonaichte |
|  | Michael Rosbash | Na Stàitean Aonaichte |
|  | Michael Young | Na Stàitean Aonaichte |
| 2018 |  | James Allison | Na Stàitean Aonaichte |
|  | Tasuku Honju | Iapan |
| 2019 |  | William Kaelin Jr | Na Stàitean Aonaichte |
|  | Sir Peter Radcliffe | Sasainn |
|  | Gregg Semenza | Na Stàitean Aonaichte |
| 2020 |  | Harvey Alter | Na Stàitean Aonaichte |
|  | Michael Houghton | Sasainn |
|  | Charles Rice | Na Stàitean Aonaichte |
| 2021 |  | David Julius | Na Stàitean Aonaichte |
|  | Ardem Patapoutian | Leabanon |
| 2022 |  | Svante Pääbo | An t-Suain |
| 2023 |  | Katalin Karikó | An Ungair agus na Stàitean Aonaichte |
|  | Drew Weissman | Na Stàitean Aonaichte |
| 2024 |  | Victor Ambros | Na Stàitean Aonaichte |
|  | Gary Ruvkun | Na Stàitean Aonaichte |
| 2025 |  | Mary Brunkow | Na Stàitean Aonaichte |
|  | Fred Ramsdell | Na Stàitean Aonaichte |
|  | Shimon Sakaguchi | Iapan |

## Iomraidhean

## Ceanglaichean a-mach

* “All Nobel Prizes in Physiology or Medicine” (Beurla). Fonndas Nobel. Air a thogail 7mh dhen Dàmhair 2024.