Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Tuigse inntealta

ELIZA, bot-cabadaich às na 1960an
'S e tuigse ann an innealan an àite ann am beathaichean a tha ann an **tuigse inntealta**.

Mar eisimpleir, tha algairimean as urrainn dhaibh tàileasg is Go a chluicheadh, beathaichean ann an dealbhan aithnicheadh is teacsaichean eadar-theangachadh.

## Eachdraidh

Sgrìobh Alan Turing "Computing Machinery and Intelligence" ann an 1950, anns an do mhol e an Deuchainn Turing. Bha geama Bhictòrianach ann far nach do rinn na cluicheadairean conaltradh ach tro nòtaichean sgrìobhte. Dh'fheum na cluicheadairean tuairmse a dèanamh am b' e boireannach no fireannach a bha anns na cluicheadairean eile. Nam b' urrainn do choimpiutair an geama seo a chluicheadh, carson nam biodh e tuigseach?

Ann an 1963 stèidhich Dòmhnall Michie buidheann rannsachaidh ann an tuigse inntealta aig Oilthigh Dhùn Èideann. Thàinig Richard Gregory is Christopher Longuet-Higgins ann an 1966 is chaidh Roinn Tuigse Inntealta is Lèirsinn a stèidhicheadh. Chaidh an roinn a roinn an dèidh do dh'Aithris Lighthill anns na 1970an.

Tha modalan-cànain fasanta aig an àm seo ach tha Timnit Gebru is Emily Bender an dubh-chàineadh air sgàth 's gu bheil iad daor, gu bheil am pròiseas trèanaidh a' milleadh an àrainneachd is gu bheil na modalan ag ath-riochdachadh claonaidhean ann an dàta an trèanaidh.

## Ann an saoghal na Gàidhlig

Chruthaich Google siostam eadar-theangachaidh air loidhne ann an 2016 agus mar sin tha mòran droch eadar-theangachaidhean le inneal bho Bheurla gu Gàidhlig ri cheannachadh air Amazon.

## Faic cuideachd

* Coimpiutaireachd Quantum

## Iomraidhean
# 14mh Linn

Dante Alighieri aig an Uffizi, Florence
Bha am 14mh linn, eadar 1 am Faoilleach 1301 is 31 an Dùbhlachd 1400. Bha na 1300s eadar 1 am Faoilleach 1300 is 31 an Dùbhlachd 1399.

Seo an linn a bhuain Alba saorsa bho smachd Shasainn

* 1300an
* 1310an
* 1320an
* 1330an
* 1340an
* 1350an
* 1360an
* 1370an
* 1380an
* 1390an
# 1735

|  |
| --- |
| **Bliadhna:**
1732 |
1733 |
1734 |
**1735** |
1736 |
1737 |
1738 |
| **Deichead:**
1710an | 1720an | 1730an | 1740an | 1750an |

**MDCCXXXV**

## Tachartasan

* Chaidh Port Louis, prìomh-bhaile na h-Eileanan Mhoiriseas, a stèidheachadh.
* Lorg Georg Brandt, ceimigear às an t-Suain, an eileamaid còbalt.
* Chaidh am baile Ormiston a thogail le John Cockburn mar bhaile modail.

## Breithean

* John Adams, ceann-suidhe na Stàitean Aonaichte bho 1797 gu 1801.
* 28 an t-Sultain - Augustus FitzRoy, 3mh Diùc Grafton, Prìomh-mhinistear am Breatainn.

## Bàsan
# 1648

|  |
| --- |
| **Bliadhna:**
1645 |
1646 |
1647 |
**1648** |
1649 |
1650 |
1651 |
| **Deichead:**
1620an | 1630an | 1640an | 1650an | 1660an |

'S e bliadhna-leum a bha ann an **1648** (**MDCXLVIII**).

## Tachartasan

* 24 an Dàmhair – Sìth Westfalen: Thàinig crìoch air Cogadh na trichead bliadhna.
* 24 an Dàmhair - Bha an Eilbheis a' sgaradh *de jure* bho Ìmpireachd Naomh na Ròimhe.
* Tòiseach Kawagoe Matsuri.

## Breithean

## Bàsan
# 26 an Dùbhlachd

|  |
| --- |
|  <<       **an Dùbhlachd**       >>  |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 |  |  |  |  |

'S e **26 an Dùbhlachd** an 360mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (361mh ann am bliadhna-leum). Tha 5 làithean air fhàgail gus deireadh na bliadhna.

## Tachartasan

Clachadh Naoimh Steafain
## Breithean

* 1780 - Mary Somerville, neach-saidheans à Alba
* 1791 - Charles Babbage, innleachdair Sasannach.
* 1893 - Mao Zedong
* 1937 - John Horton Conway, matamataigear Sasannach.
* 1947 - Liz Lochhead, bana-bhàrd agus bana-dhràmadaiche à Alba.
* 1953 - Toomas Hendrik Ilves, ann an Stockholm. Neach-poileataigs à Eastòinia.

## Bàsan

* 1458 - Arthur III, Dùic na Breatainn Bheag (rug. 1393).
* 1880 - Manuel Murillo Toro, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia.
* 2007 - István Sándorfi (Paris), dealbhadair às an Ungair.

## Fèillean

* Là Fhèill Steafain