Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Médikaman

Bwèt di médikaman.
Anpoul.
Oun **médikaman** sa tout sibstans oben konpozisyon ki prézanté kou posédan dé propriyété kirativ oben prévantiv à légar-a dé maladi di moun oben di zannimo. Pa ègstansyon, oun médikaman ka konprann tout sibstans oben konpozisyon ki pouvé fika itilizé koté fika moun-an oben zannimo-an koté pouvé yé fika administré, pou établi roun djagnostik médikal oben di rèstoré, korijé oben modifyé yé fonksyon fizyolojik en ègzèrsan roun aksyon farmakolojik, iminolojik oben métabolik.

Ansanm-an di chenn-an dé médikaman (ka sasé, prodiksyon, kontrol kalité, distribisyon an gro, délivrans o pasyan, farmakovijilans) sa anba rèsponsabilité-a di èspécsyalis ki diplomé dé médikaman, farmasyen-yan.

## Nòt ké référans

## Annèks
# Médya di mas

**Médja di mas**-a (gwiyanizasyon di anglé-a : mass media) sa médja-ya ki kapab d'atenn é di enfliyansé oun larj odjans. Pa roukour-a à sa mwayen-yan, anonsò-ya pouvé difizé yé mésaj an dirèksyon di roun trè vas piblik, réparti asou dé lèspas élarji pou roun kouté rélativman rézonnab.

Mizour-a di éfikasité-a di sa difizyon-yan ka bay lyé à roun swivi èspésifik (mizour di odjans-a : odimat, kouté pa kontak, etc.). Odéla di piblisité-a, sours-ya d'enfòrmasyon ki pouvé èsprimé so kò annan sa médja-ya pa diféran mwayen ké bénéfis di pa lalwa-a di protèksyon dé sours d'enfòrmasyon.

## Nòt ké référans

## Wè osi
# Tèknoloji

Annan ségon lanmotché-a di XXe syèk, mounité-a té atenn métriz tèknolojik nésésèr pou kité pou pronmyé fwè-a lasirfas di glòb é lansé yékò bay konkèt-a di lèspas.
**Tèknoloji**-a sa létid dé zouti ké tèknik. Tèrm-an ka dézignen tousa ki pouvé fika akoz dé divèrs péryòd istorik asou léta di lar an matchèr di zouti é di savwè-fè. I ka enkli lar, lartizannan, métché-ya, syans apliké-ya ké évantchwèlman konnésans-ya.

Pa ègstansyon, i ka dézigné sistenm oben métòd di lòrgannizasyon ki ka pèrmèt tèl oben tèl tèknoloji, ensi ki tout domenn-yan di létid ké prodjwi-ya ki an ka rézilté.

## Nòt ké référans

## Wè osi
# Vòl spasyal

Modjoul CSM Apollo an òrbit linèr
**Vòl èspasyal**-a sa mouvman-an di roun astronèf annan é atravè lèspas-a. Vòl èspasyal-a sa itilizé annan kad-a di èsplwatasyon èspasyal-a, é annan aktivité komèrsyal-ya ki lyannen tèl ki tourism èspasyal-a ké satélit-ya di télékominikasyon. Ròt izaj-ya ki pa komèrsyal sa égalman rousansé, tèl ki téléskòp èspasyal-ya é satélit èspyon-yan oben sa-ya d'òbsèrvasyon di planèt-a.

Oun vòl èspasyal ka koumansé pa roun lansman, ki ka prokiré pousé inisyal-a ki ja pèrmèt di lout roupasé lafòs-a di gravitasyon é di raché véso-a di sirfas térès-a. Oun fwè annan lèspas-a, mouvman-an di véso, ki li sa propilsé oben pa, fika détèrminé pa lalwa-ya di mékanik èspasyal-a. Sèrten anjen èspasyal ka rété annan lèspas-a endéfiniman, sèrten ka dézentégré yé kò pannan yé rantré atmosférik é ròt ka atenn sirfas-a pou roun atérisaj oben roun enpak.

## Nòt ké référans

## Wè osi
# Grès

| **Répiblik élénik Ελληνική Δημοκρατία (el) Ellinikí Dhimokratía (el)** |
| --- |
|   |
|  |  |
|  |
| Lanng ofisyèl | Grèk |
| Kapital | Athènes |
| Siperfisi total | 131 957 km² |
| Jantilé | Grèk |
| Popilasyon total | 10 757 292 zab. (2017) |

**Lagrès**, an fòrm lonng **Répiblik élénik**, (an grèk Ελλάδα / Elládha é Ελληνική Δημοκρατία / Ellinikí Dhimokratía, an grek ansyen é katharévousa Ἑλλάς / Hellás, ) sa roun Léta di Léròp di Sid é manm di Linyon éropéyen, sitchwé annan ègstrèm Sid dé Balkans.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Léròp |
| Lanlmangn • Otrich • Bèljik • Dannmark • Lèspangn • Estoni • Fenlann • Lafrans • Grès • Ongri • Itali • Létoni • Litchwani • Malt • Liksanbour • Péyi-Ba • Pològn • Potidjal • Slovaki • Slovéni • Swèd • Répiblik tchèk • Islann • Liechtenstein • Rwéyonm-Ini • Norvèj • Swis • Monako • Sen-Maren • Vatikan |
# Lanng

Oun **lanng** sa roun sistenm évolitif di sign lengwistik, vokal, grafik oben jèstchwèl, ki ka pèrmèt kouminikasyon-an ant endividi-ya.

## Définisyon : lanng ké langaj

### Lanng ké djalèk

I pa ka ègzisté di kritèr èstrikman lengwistik ki ka pèrmèt di distengé oun lanng di roun djalèk.

Annan roun pèrspèktiv sosyolengwistik (létid dé lanng annan yé rapò o sosyété), tèrm-an « lanng » ka défini tout idjonm ki ka ranpli dé fongsyon sosyal fondanmantal : « kouminikasyon »-an (a o mwéyen di lanng-an ki agtò sosyal-a ka échanjé é ka mété an koumen yé lidé, santiman, pansé, etc.) ké « lidantifikasyon »-an (dayò so doub laspè endividjwèl é kolègtif, lanng-an ka sèrvi di markò idantitèr kant o karagtéristik di endividi-a é di so apartnans sosyal).

### Ròt

Nou ka aplé lanng matèrnèl di roun moun roun lanng ki sa moun té anprann annan so lanfans o kour di so anprantisaj di langaj.

## Listwè : lorijin dé lanng

Koumansman énigmatik-a di langaj ké lorijin-yan dé lanng atchwèl ka sousité dé lipotèz pafwè kontradigtwè. Divèrs sasé dé antropològ, dé arkéyològ, dé jénétisyen é dé lengwis ka sigjéré lipotèz-a di roun lanng koumen ; ròt sasé, tout osi nonbré, ka réfité li. Mé yé tout ka admèt ki lanng moun-yan, ka konstitchwé di palò, ki-lé-di di « konvansyon arbitrèr ki partajé pa tèl oben tèl group di endividi », ka konstitchwé oun fòrm di langaj diférant di sa-ya dé ròt lèspès zannimo, oun fòrm don partikilarité-a sa roun tré gran plastisité ké roun divèrsité, tandi ki, koté ròt lèspès, langaj sonnò, jèstchwèl, kronmatik oben chimik di yé chak sa inik, é ka konpòrté tout o plis tchèk « djalèk ».

## Klasifikasyon

### Nonm di lanng

I enposib di détèrminen ké présizyon nonm-an di lanng ki palé annan monn-an, an rézon di difikilté-a ki ganyen pou trasé dé frontchè ki prési ant lanng-yan, notanman à diféransyé lanng-yan dé djalèk. Soulon lèstimasyon-yan, i ka ègzisté jòdla ant 3 000 é 7 000 lanng vivan.

## Drwè

Lanng-yan pouvé ganyen diféran èstati annan lòrgannizasyon entèrnasyonnal-ya, partikilyèrman, lanng ofisyèl-a ké lanng di travay-a.

## Nòt ké référans

## Wè osi
# Bèrmoud

| **Bèrmoud Bermuda (en)** |
| --- |
|   |
|  |  |
|  |
| Lanng ofisyèl | Annglé |
| Kapital | Hamilton |
| Siperfisi total | 54 km² |
| Jantilé | Bèrmoudjen |
| Popilasyon total | 70 196 zab. (2015) |

**Bèrmoud** ka konstitchwé oun archipèl di Lanmérik di Nò manm asosyé di konminoté karibéyenn é roun téritwar britannik di lout-lanmè. So zabitan sa aplé Bèrmoudjen.
# Washington, D.C

| **Washington** |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
|  |
| **Administrasyon** |
| **Péyi** | Létazini |
| **Mèr** | Muriel Bowser |
| **Démografi** |
| **Jantilé** | Washingtonyen |
| **Popilasyon** | 672 228 zab. (2015) |
| **Dansité** | 3 798 zab./km² |
| **Jéyografi** |
| **Altitid** | m. |
| **Siperfisi** | 17 700 ha = 177 km² |

**Washington**, andan **distrik di Columbia** (an anglé : Washington, District of Columbia), souvan aplé **Washington, D.C.**, **The District**, oben tou senpman **D.C.** (pou évité konfizyon ké Léta di Washington), sa kapital dé Létazini.
# Psikoloji

**Psikoloji**-a (di grèk psukhê, lanm, é logo, palò, diskour), sa étid-a ké corpus dé konésans asou fè fizik, dé konpòrtman ké dé processus mantal. Psikoloji-a sa konésans anpirik oben entchwitiv dé santiman, dé lidé, dé konpòrtman di roun moun é dé mannyè di pansé, di santi, di aji ki ka karaktérizé oun endividi oben roun group. I komen di défini osi psikoloji-a kou étid syantifik di konpòrtman.

Psikoloji-a sa disiplin ki ka apartni à katégori-a dé syans moun. Divizé an di nonbré branch d’étid don téyori ké métòd di sasé ka varyé grannman, psikoloji-a gen dé aplikasyon nonbré.