Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Évolousyon (byoloji)

An byoloji, **évolisyon**-an ka dézigné transfòrmasyon-an di monn vivan o kour di tan, ki ka manifèsté so kò pa dé chanjman fénotipik dé òrganism atravè jénérasyon-yan. Chanjman-yan ki jénéralman gradjwèl (mè pouvé fika rapid oben lan) pouvé abouti, à partir di roun sèl lèspès(nonmen « lèspès-mè »), à fòrmasyon-an di nouvèl varyété périférik ki ka divini progrésivman dé « lèspès-tifi ». Envèrsman, fizyon-an di Dé ligné pa inridasyon oben pa senbyojénèz ant Dé popilasyon di lèspès diférant pouvé prodjwi oun trwazyenm lèspès nouvèl. Évolisyon-an ka èspilké byodivèrsité-a asou Latè-a. Listwè-a dé lèspès pouvé ensi fika pansé é rouprézanté anba fòrm-an di roun pyébwa filojénétik ké ròt chéma ké modèl, ki ka pèrmèt di konprann fénomenn-an di évolisyon-an.

## Nòt ké référans

## Wè osi
# Séleksyon natirèl

An byoloji, **sélèksyon natirèl**-a sa roun dé mékanism motò di évolisyon-an dé lèspès ki ka èspilké siksè rouprodiktif diféransyèl-a ant dé endividi di roun menm lèspès ké siksè diféransyèl dé jenn ki prézan annan roun popilasyon. Li sa ensi « roun anvantaj oben roun dézanvantaj rouprodiktif, prokiré pa prézans-a oben absans-a di varyasyon jénétik propis oben défavorab, fas à roun anvironnman ki pouvé modifyé so kò », sisyenm évolitif-a di natir-a ki sa roun imans jé di ésè é di érò. A roun dé laspè majò di byodivèrsité-a, asou planèt-a, kou osen dé ékosistenm été dé popilasyon.

## Nòt ké référans

## Annèks
# Dériv jénétik

**Dériv jénétik**-a sa évolisyon-an di roun popilasyon oben di roun lèspès ki kozé pa dé fénomenn ki aléyatwar, ki enposib à prévwayé. Di mannyè di wè jénétik, a modifikasyon-an di frékans di roun alèl, oben di roun jénotip, osen di roun popilasyon, endépandaman dé mitasyon, di sélèksyon natirèl-a ké dé migrasyon. Dériv jénétik-a sa kozé pa dé fénomenn aléyatwar é ki enprévizib, kou azò-a dé kontré dé èspèrmatozoyid é dé ovil, annan ka-a di rouprodiksyon sèkswé.

Léfè-ya di dériv jénétik-a sa osi pli enpòrtan ki popilasyon-an sa piti, pa lékar-ya ki òbsèrvé pa rapò o frékans alélik sa osi pli pèrsèptib.

## Nòt ké référans

## Wè osi