Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Sint Maarten

| Sint Maarten |
| --- |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Bratach  | Armas  |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Aintiún | *O Sweet Saint Martin's Land*  |
|

---

 |
| Mana | «Semper pro Grediens»  |
| Ainmnithe in ómós | Saint-Martin  |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Stát ceannasach | Ríocht na hÍsiltíre  |
|  |
|  |
|

---

 |
| Príomhchathair | Philipsburg  |
| Daonra |
| Iomlán | 43,847 (2020)  |
| • Dlús | 1,289.62 hab./km² |
| Teanga oifigiúil | an Ollainnis Béarla  |
| Tíreolaíocht |
| Cuid de | Cairib na hÍsiltíre Muir Chairib Saint-Martin CAS countries (en)   |
| Achar dromchla | 34 km²  |
| Ar theorainn le | Saint-Martin an Fhrainc  |
| Sonraí stairiúla |
| Leanann sé/sí | Aintillí na hÍsiltíre  |
| Cruthú | 2010 |
| Éarlamh | Mairtín de Tours  |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| Comhlacht reachtach | Parlaimint Sint Maarten  |
| • Ceannaire stáit | Willem-Alexander na hÍsiltíre  |
| • Príomh-Aire Sint Maarten  | Leona Marlin-Romeo (2018–)  |
| Eacnamaíocht |
| OTI ainmniúil | 1,384,636,872 $ (2021)  |
| Airgeadra | Caribische gulden  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Lonnaithe i gcrios ama | Atlantic Time Zone (en)  America/St\_Kitts  |
| Fearann Idirlín barrleibhéil | .sx  |
| Glaochód | +1721  |
|  |
| Cód tíre | SX  |
| Cód ISO 3166-2 | NL-SX agus SX  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | sintmaartengov.org…  |

Tír bheag in oirthear Mhuir Chairib is ea **Sint Maarten**. Tá Sint Maarten suite ar an 40% den oileán Saint Martin is faide ó dheas. (Is cuid den Fhrainc é an 60% den oileán ó thuaidh).

Go hoifigiúil tá Sint Maarten ar na ceithre chomhthír de chuid ríocht na hÍsiltíre (is é sin, an Ísiltír féin, Arúba, Curaçao agus Sint Maarten.

Tá 34 ciliméadar cearnacha (13.4 míle cearnacha) d'achar ann, agus tá 41,486 duine ina gcónaí ann de réir meastachán a rinneadh sa bhliain 2019. Is é Philipsburg an príomhbhaile.

Tá Ollainnis agus Béarla ina dteangacha oifigiúla in Sint Maarten. Is é Béarla an chéad teanga ag 67.5% de phobal na tíre agus Ollainnis an chéad teanga ag 4.2% de. Is í an Spáinnis an dara teanga agus í á labhairt ag 12.9% de phobal na tíre. Ar na teangacha eile san áit tá Criól (8.2%), Fraincis (6.6%) agus Papiamento (timpeall is 1.5%).

Tá aeráid an-tirim ann.

## Féach freisin

* Curaçao, Saba agus Arúba
* Suranam

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# 1674

1674| Sampla de | bliain féilire agus bhliain choiteann ag tosnú agus ag críochnú ar an Luan |
| Féilirí eile |
| féilire Ghréagóra | 1674 (mdclxxiv) |
| Ioslamach | 1085 – 1086 |
|  Síneach | 4370 – 4371 |
| Eabhrach | 5434 – 5435 |
| Hiondúch | 1729 – 1730 (*Vikram Samvat*) 1596 – 1597 (*Shaka Samvat*) 4775 – 4776 (*Kali Yuga*) |
| Peirseach | 1052 – 1053 |
| Airméanach | 1123 |
| Rúnach | 1924 |
| *Ab urbe condita* | 2427 |
| Catagóirí |
| **BreitheannaBásanna** |
| Aois |
| 16ú haois - **17ú haois** - 18ú haois |
| Deich mbliana |
| 1640í 1650í 1660í - **1670í** - 1680í 1690í 1700í |
| Bliain |
| 1671 1672 1673 - **1674**  - 1675 1676 1677

---

 |
|   |

## Tarluithe

## Breitheanna

* Gan dáta – Jethro Tull, talmhaí Sasanach (b. 1741)

## Básanna

* 19 Meán Fómhair — Murchadh Ó Briain, taoiseach ar mhuintir Uí Bhriain agus chéad Iarla Inse Uí Chuinn (r. 1618)
* 8 Samhain — John Milton, file Sasanach (r. 1608)
# 1632

1632| Sampla de | bliain féilire agus leap year starting on Thursday and ending on Friday (en)  |
| Féilirí eile |
| féilire Ghréagóra | 1632 (mdcxxxii) |
| Ioslamach | 1042 – 1043 |
|  Síneach | 4328 – 4329 |
| Eabhrach | 5392 – 5393 |
| Hiondúch | 1687 – 1688 (*Vikram Samvat*) 1554 – 1555 (*Shaka Samvat*) 4733 – 4734 (*Kali Yuga*) |
| Peirseach | 1010 – 1011 |
| Airméanach | 1081 |
| Rúnach | 1882 |
| *Ab urbe condita* | 2385 |
| Catagóirí |
| **BreitheannaBásanna** |
| Aois |
| 16ú haois - **17ú haois** - 18ú haois |
| Deich mbliana |
| 1600í 1610í 1620í - **1630í** - 1640í 1650í 1660í |
| Bliain |
| 1629 1630 1631 - **1632**  - 1633 1634 1635

---

 |
|   |

## Eachtraí

## Breitheanna

* 29 Lúnasa — John Locke, fealsamh Sasanach
* 20 Deireadh Fómhair — Christopher Wren, ailtire is matamaiticeoir Sasanach (b. 1723)
* 24 Deireadh Fómhair — Antonie van Leeuwenhoek, eolaí Ísiltíreach (b. 1723)

## Básanna

* 6 Samhain – Gustaf Adolf, Rí na Sualainne (r. 1594)
# 1573

1573| Sampla de | bliain |
| Féilirí eile |
| féilire Ghréagóra | 1573 (mdlxxiii) |
| Ioslamach | 981 – 982 |
|  Síneach | 4269 – 4270 |
| Eabhrach | 5333 – 5334 |
| Hiondúch | 1628 – 1629 (*Vikram Samvat*) 1495 – 1496 (*Shaka Samvat*) 4674 – 4675 (*Kali Yuga*) |
| Peirseach | 951 – 952 |
| Airméanach | 1022 |
| Rúnach | 1823 |
| *Ab urbe condita* | 2326 |
| Catagóirí |
| **Breitheanna** |
| Aois |
| 15ú haois - **16ú haois** - 17ú haois |
| Deich mbliana |
| 1540í 1550í 1560í - **1570í** - 1580í 1590í 1600í |
| Bliain |
| 1570 1571 1572 - **1573**  - 1574 1575 1576

---

 |
|   |

## Eachtraí

## Breitheanna

* 15 Iúil — Inigo Jones, ailtire Sasanach (b. 1652)

## Básanna

* 17 Iúil — Giacomo Barozzi da Vignola, ailtire Iodálach
# Fíon

Fíon|  |
| Cineál | deoch alcóil choipthe agus alcoholic fruit beverage (en)  |
| Comhábhair |  fíonchaor giosta  |
| Tréithe |
| Dath | dearg, bándearg, bán agus flannbhuí |

Is deoch meisciúil é **fíon** a déantar as caora fíniúna agus sú na gcaor eile. Ídíonn giosta an siúcra sna caora agus déanann eatánól agus dé-ocsaíd charbóin de.

Tá stair fhada ag an bhfíon a théann siar na blianta chuig tús na staire scríofa. Is é an t-iarmsma fíona is mó cáil atá ar fáil ón réamhstair ná crúsca fhíon as an 5ú míle roimh Chríost. Ach más é sin an déantán is sine atá fágtha againn ó thraidisiún shaothrú an fhíona, is cinnte go dtéann an cultúir sin i bhfad níos faide siar sa stair ná sin.

Bhí fíon a shaothrú san Ais, san Ioráin, sa tSeoirse agus níos déanaí, san Éigipt chomh maith, ní nach ionadh. Bhí fíon fairsing san Impireacht Rómhánach agus mar gheall ar sin, i mbeagnach gach áit san Eoraip.

Sa lá atá inniu ann, tá fíon á shaothrú i go leor tíortha ar fud an domhain. Tá clú ar tháirgí fíona thíortha na hEorpa: is iad an Fhrainc, an Spáinn, an Ghearmáin, an Ostair, an Ungáir agus an Phortaingéil a shaothraíonn an chuid is mó d'fhíon na hEorpa, agus is ag an Fhrainc atá an sciar is mó den mhargadh.

Tá fíon á tháirgead i dtíortha eile ar fud na cruinne, go háirithe i gCalifornia i Meiriceá Thuaidh, sa tSile agus san Airgintín i Meiriceá Theas, agus san Astráil.

## Féach freisin

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi dheoch é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# 1787

1787| Sampla de | bliain féilire agus bhliain choiteann ag tosnú agus ag críochnú ar an Luan |
| Féilirí eile |
| féilire Ghréagóra | 1787 (mdcclxxxvii) |
| Ioslamach | 1201 – 1202 |
|  Síneach | 4483 – 4484 |
| Eabhrach | 5547 – 5548 |
| Hiondúch | 1842 – 1843 (*Vikram Samvat*) 1709 – 1710 (*Shaka Samvat*) 4888 – 4889 (*Kali Yuga*) |
| Peirseach | 1165 – 1166 |
| Airméanach | 1236 |
| Rúnach | 2037 |
| *Ab urbe condita* | 2540 |
| Catagóirí |
| **BreitheannaBásanna** |
| Aois |
| 17ú haois - **18ú haois** - 19ú haois |
| Deich mbliana |
| 1750í 1760í 1770í - **1780í** - 1790í 1800í 1810í |
| Bliain |
| 1784 1785 1786 - **1787**  - 1788 1789 1790

---

 |
|   |

## Tarluithe

* 17 Meán Fómhair – Bunreacht Stáit Aontaithe Mheiriceá

## Breitheanna

* 27 Lúnasa — James Weddell, taiscéalaí Antartach (b. 1834)
* 21 Samhain — Samuel Cunard, fear gnó Ceanadach
* 17 Nollaig — Jan Evangelista Purkyně, anatamaí agus fiseolaí Seiceach
* timpeall na bliana seo – Shaka Zulu, taoiseach Súlú (b. 1828)

## Básanna

* 15 Samhain — Christoph Gluck, cumadóir Gearmánach (r. 1714)
# Boris Spassky

Boris Spassky|   |
| Ainm sa teanga dhúchais | (ru) Бори́с Васи́льевич Спа́сский  |
| Beathaisnéis |
| Breith | 30 Eanáir 1937 Cathair Pheadair, An Rúis  |
| Bás | 27 Feabhra 2025 88 bliana d'aois Moscó, An Rúis  |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Áit chónaithe | Meudon |
| Gníomhaíocht |
| Réimse oibre | Ficheall |
| Gairm | imreoir fichille  |
| Teangacha | An Rúisis, an Fhraincis agus Béarla |
| Tír spóirt | an tAontas Sóivéadach  an Fhrainc (–13 Meitheamh 2013) an Rúis (13 Meitheamh 2013–27 Feabhra 2025)  |
| Spórt | ficheall   |
|  |
| Teideal duine fichille | Master of Sport of USSR in Chess (en)  (1953) Máistir Idirnáisiúnta (1953) Ardmháistir (1955)  |
| Rátáil Elo (uas.) | 2,690 (Iúil 1971) |
| Aitheantas imreoir FIDE | 600024  |
|  |
| Ghlac sé/sí páirt i |
|  |
| 1988 | 28ú hOilimpiad na Fichille |
| 1986 | 27ú hOilimpiad na Fichille |
| 1984 | 26ú hOilimpiad na Fichille |
| 1978 | 23ú hOilimpiad na Fichille |
| 1974 | 21ú hOilimpiad na Fichille |
| 1970 | 19ú hOilimpiad na Fichille |
| 1968 | 18ú hOilimpiad na Fichille |
| 1966 | 17ú hOilimpiad na Fichille |
| 1964 | 16ú hOilimpiad na Fichille |
| 1962 | 15ú hOilimpiad na Fichille  |
|  |
| Teaghlach |
| Páiste | Vasily Solovyov-Spassky (en) , Boris Spassky Jr (en)   |
| Athair | Vasily Spassky (en)  |
| Siblín | Iraida Spasskaya |
| **Gradam a fuarthas (1969)  Oscar na Fichille
* (1968)  Oscar na Fichille
* Honoured Master of Sports of the USSR (en)
* Medal "For Labour Valour" (en)
* Ord an tSuaitheantais Onóra
* curadh fichille an domhain
* Russian Federation Presidential Certificate of Honour (en)
* Honorary Railwayman (en)
 |
|

---

 |
|
  |

Is imreoir fichille Rúiseach é **Boris Vasilievich Spassky** (Rúisis: *Бори́с Васи́льевич Спа́сский*; a rugadh 30 Eanáir 1937), agus a bhí ar an deichiú Curadh Fichille Domhanda, a raibh an teideal aige ó 1969 go 1972. D’imir Spassky trí chluiche craobhchomórtais dhomhanda: chaill sé i gcoinne Tigran Petrosian i 1966 ; bhuaigh sé ar Petrosian i 1969 le bheith ina churadh domhanda; ansin chaill se i gcoinne Bobby Fischer i gcluiche cáiliúil sa bhliain 1972.
# Maria Callas

Maria Callas|  (1958)  |
| Ainm sa teanga dhúchais | (el) Μαρία Κάλλας  |
| Beathaisnéis |
| Breith | (en) Maria Anna Cecilia Sofia Kalogeropoulou  2 Nollaig 1923 Nua-Eabhrac, New York  |
| Bás | 16 Meán Fómhair 1977 53 bliana d'aois Páras (an Fhrainc) |
| Siocair bháis | Bás nádúrtha (Ionfharchtadh miócairdiach) |
| Áit adhlactha | An Mhuir Aeigéach   |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Faisnéis phearsanta |
| Grúpa eitneach | Gréagaigh |
| Scoil a d'fhreastail sé/sí | Athens Conservatoire   George Washington Educational Campus (en)    |
| Áit chónaithe | Nua-Eabhrac an Aithin Sirmione Páras an Iodáil |
| Gníomhaíocht |
| Réimse oibre | Amhránaíocht |
| Gairm | amhránaí ceoldrámaíochta, aisteoir  |
| Tréimhse oibre | 1942 –  1974 |
| Fostóir | Scoil Juilliard   |
| Ball de | Panhellenic Musician Union (en)    |
| Seánra | Ceoldráma |
| Mac/iníon léinn de chuid | Elvira de Hidalgo agus Louise Caselotti |
| Mac/iníon léinn | Barbara Hendricks |
| Teangacha | An Nua-Ghréigis, Béarla, an Iodáilis agus an Fhraincis |
| Cineál gutha | Dramatic coloratura soprano (en)  agus soprán  |
| Uirlis | Ceol gutha |
| Lipéad ceoil | EMI  Cetra  EMI Classics  Columbia Graphophone Co. Ltd.   |
| Teaghlach |
| Céile | Giovanni Battista Meneghini (1949–1959)  |
| Páirtí | Aristotle Onassis (1959–1968)  |
| **Gradam a fuarthas (2007)  Gradam Saoil Grammy
* réalta ar Hollywood Walk of Fame
* Commander of the Order of Merit of the Italian Republic (en)
 |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | maria-callas.com…  |
|

---

   |

Ba shoprán cáiliúil Meiriceánach Gréagach í **Maria Callas** ( 2 Nollaig 1923 - 16 Meán Fómhair 1977) a raibh aithne uirthi ar fud an domhain go háirithe mar amhránaí ceoldráma.
# Leipzig

| Leipzig |
| --- |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|   | Armas  |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Stát ceannasach | an Ghearmáin |
| Stát sa Ghearmáin | An tSacsain  |
|  |
|  |
| Príomhchathair de | LeathnaighDistrict Office Leipzig (en)  Kreishauptmannschaft Leipzig (en)  Kreis Leipzig-Land (en)  Leipzig District (en)  Amtshauptmannschaft Leipzig (en)   |
| Daonra |
| Iomlán | 619,879 (2023)  |
| • Dlús | 2,081.53 hab./km² |
| Tíreolaíocht |
| Achar dromchla | 297.8 km²  |
| Suite i nó in aice le limistéar uisce | Elsterflutbett, Weisse Elster (en)  agus Pleiße  |
| Airde | 110 m-116 m  |
| Ar theorainn le | LeathnaighLandkreis Leipzig (en)  Großpösna Brandis Borsdorf Markkleeberg Pegau Zwenkau Markranstädt Taucha Krostitz Nordsachsen (en)  Jesewitz Schkeuditz Rackwitz Muldental (en)  (–2008) Delitzsch (en)  (–2008) Leipziger Land (en)  (–2008)  |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| • Ceannaire an rialtais | Burkhard Jung (2006–)  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Cód poist | 04003, 04357, 04275, 04155, 04157, 04109, 04105, 04229, 04317, 04159 agus 04177  |
| Glaochód | 0341  |
|  |
| Cód NUTS | DED51  |
| German regional key (en)  | 147130000000  |
| German municipality key (en)  | 14713000  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | leipzig.de  |
|

---

  |

Leipzig
Is cathair é **Leipzig** sa Ghearmáin. Tá breis is 560,472 duine ina gcónaí ann. Is é an chathair is mó sa tSacsain.

## Tíreolaíocht

Sreabhann na haibhneacha Elster, Pleiße agus Parthe tríd an gcathair, i dtreo na Saale. Tá go leor bealaí ann chun iad a nascadh lena chéile agus na lochanna ar fud na cathrach.

## 19ú haois

Ba é réigiún Leipzig an láthair do *Chath na Náisiún* i 1813 idir Napoléon agus comhghuaillithe de chuid na Prúise, an Rúis, an Ostair agus an tSualainn. Ba é an cath is mó san Eoraip roimh an gCéad Chogadh Domhanda é, agus chuir bua na cóilíneachta deireadh le láithreacht Napoléon sa Ghearmáin.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi thíreolaíocht na Gearmáine é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Walter Scott

Walter Scott|   |
| Beathaisnéis |
| Breith | 15 Lúnasa 1771 Dún Éideann, Scotland  |
| Bás | 21 Meán Fómhair 1832 61 bliana d'aois Teach Abbotsford, Scotland  |
| Siocair bháis | Bás nádúrtha (Stróc) |
| Áit adhlactha | Mainistir Dryburgh   |
|  |
|  |
|  Breitheamh  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Faisnéis phearsanta |
| Scoil a d'fhreastail sé/sí | Ollscoil Dhún Éideann   Ardscoil Jordan   Ardscoil Kelso   An Ardscoil Ríoga   Scoil Dlí Ollscoil Dhún Éideann   |
| Áit chónaithe | Teach Abbotsford |
| Teanga dhúchais | Béarla |
| Gníomhaíocht |
| Réimse oibre | Ficsean |
| Suíomh oibre  | Albain (1786–1832)  |
| Gairm | file, file dlíodóra, breitheamh, dlíodóir, léirmheastóir liteartha, staraí, gearrscéalaí, scríbhneoir, ceoleolaí, drámadóir, beathaisnéisí, teangeolaí, úrscéalaí, aistritheoir, saineolaí dlí  |
| Tréimhse oibre | 1814 –  1832 |
| Ball de | Faculty of Advocates (en)   Celtic Society (en)   Cumann Ríoga Dhún Éideann  máisiúnachas  Bannatyne Club (en)    |
| Seánra | Amharclannaíocht, Rómánsachas agus historical fiction (en)  |
| Gluaiseacht | Rómánsachas |
| Faoi thionchar | King James Version (en) , James Macpherson, Miguel de Cervantes, Geoffrey Chaucer agus William Shakespeare  |
| Ainm cleite | Jedediah Cleishbotham  Malachi Malagrowther  Clutterbuck  Somnambulus  Laurence Templeton  Lawrence Templeton   |
| Teangacha | Béarla |
| Saothar |
| **Saothar suntasach (1809) The Lady of the Lake
* (1814) Waverley
* (1816) Old Mortality (en)
* (1817) Rob Roy (en)
* (1819) Ivanhoe
 |
| Suíomh a chartlainne | * Beinecke Rare Book and Manuscript Library
 |
| Eile |
| Teideal uasal | Scott baronets (en)  (1820–) Bairnéad   |
| Céile | Charlotte Genevieve Charpentier (1797–)  |
| Páiste | Charlotte Sophia Lockhart, Charles Scott, Anne Scott, Sir Walter Scott, 2ú Bairnéad  |
| Athair | Walter Scott  agus Anne Rutherford |
| **Gradam a fuarthas comhalta de Chumann Ríoga Dhún Éideann
* bairnéad
 |
|  **Síniú**  |
|

---

 |
|  |
|  |
|

---

 |
|

---

    |

Ba úrscéalaí stairiúil agus file é an Ridire **Walter Scott**, Bart. (14 Lúnasa, 1771 – 21 Meán Fómhair 1832) a raibh aithne air ar fud na hEorpa lena linn féin.

Léitear a chuid úrscéalta agus dánta i gcónaí, ach níl an tóir chéanna ar a shaothar anois is a bhí lena linn féin. Is cuid de chlasaicigh na litríochta Béarla iad. I measc na leabhar cáiliúil tá *Ivanhoe*, *Rob Roy*, *Lady of the Lake*, *Waverley* agus *The Heart of Midlothian*. Chuir Seosamh Mac Grianna Gaeilge ar *Ivanhoe*.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi dhuine Albanach é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoin dlí é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi scríbhneoir é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Leadóg

Leadóg|  |
| Cineál | cluiche liathróide, spórt raicéid agus spórt oilimpeach |
| Údarás spóirt | World Tennis (en)   |
| Cruthú | 1873 |
| Tír dhúchais | Sasana |
| Líon íosta imreoirí | 2 |
| Líon uasta imreoirí | 4 |

Cúirt leadóige
Cineál spóirt í an **leadóg** ina bhfuil beirt imreoirí nó dhá fhoireann (beirt imreoirí ar aon fhoireann amháin) ag bualadh na liathróide thar líon taobh istigh den chúirt imeartha.

## An cluiche

Mura n-éiríonn le himreoir an liathróid a chur thar an líon isteach i leathchúirt an fhreasúra, caillfidh sé/sí an pointe. An fhoireann is mó a scórálfaidh pointí, is léi a bheidh an bua. Úsáidtear raicéid leis an liathróid bheag a bhualadh. Imrítear leadóg ar cheithre dhromchla - crua, cré, féar agus cairpéad.

## Na comórtais

Bíonn ceithre phríomh-chomórtas leadóige, (comórtais *Grand Slam*) ar siúl gach bliain - an *Australian Open* san Astráil (cúirteanna crua), an *Tournoi de Roland-Garros* sa Fhrainc (cúirteanna cré), *The Championships, Wimbledon* i Londain, Sasana (cúirteanna féir), agus an *US Open* i Meiriceá (cúirteanna crua).

Is spórt Oilimpeach í an leadóg freisin.

### Comórtas Wimbledon

Tá cáil mhór ar an gcomórtas leadóige a imrítear ar chúirt Wimbledon chuile Shamhradh. Téann na himreoirí móra cáiliúla ar fad go Sasana le páirt a ghlacadh sa gcomórtas seo agus is éacht ann féin é an chraobh a thabhairt leat i Wimbledon. Is iomaí imreoir clúiteach a cuireadh dá gcos sa gcomórtas agus is minic go mbíonn sé fíordheacair breithiúnas a thabhairt ar an mbuaiteoir. Téann maithe agus móruaisle chuig na comórtais. Caitear na milliúin ar chúltaca galánta, hataí péacógacha agus spéaclaí gréine. Itear neart sú talún agus uachtar. Má theastaíonn uait freastal ar an ócáid mhór seo ní mhór duit do dheis a thapú go luath agus ticéad a chur in áirithe, ach glac leis go mbeidh lán ladhair le hioc agat ar an ticéad.
Craoltar an ócáid ar TG4 agus BBC chuile bhliain.

## Stair

Is seanspórt í an fíor-leadóg, a bhí á himirt san Eoraip i rith na Meánaoise, ach ba iad na Sasanaigh a chuir tús leis an gcluiche nua-aimseartha sa naoú haois déag. Sa bhliain 1877 a cuireadh tús le craobh Wimbledon. Thosaigh an National Lawn Tennis Championship (US Open) i Newport, Rhode Island, sa bhliain 1881, craobh Roland Garros sa bhliain 1891 agus an Australian Open sa bhliain 1905.

## Tagairtí
# Caireo

| Caireo |
| --- |
| القاهرة (ar)  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Stát ceannasach | an Éigipt |
| Gobharnóireacht na hÉigipte | Gobharnóireacht Chaireo  |
|  |
|  |
| Príomhchathair de | an Éigipt  |
| Daonra |
| Iomlán | 9,801,536 (2023)  |
| • Dlús | 18,563.52 hab./km² |
| Teanga oifigiúil | an Araibis  |
| Tíreolaíocht |
| Cuid de | An Éigipt Íochtarach  |
| Achar dromchla | 528 km²  |
| Suite i nó in aice le limistéar uisce | an Níl  |
| Airde | 23 m  |
| Sonraí stairiúla |
| Cruthú | 6 Iúil 969 |
| Eachtra thábhachtach | Léigear Cairo Capture of Cairo (en)  plague epidemic (en)   |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| • Ceannaire an rialtais | Ibrahim Saber (en)   |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Cód poist | 11511–11668  |
| Lonnaithe i gcrios ama | UTC+02:00 UTC+03:00  |
| Glaochód | 02  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | cairo.gov.eg  |
|

---

 |

Is é **Caireo** (Araibis: القاهرة‎ ​al-Qāhirah) príomhchathair na hÉigipte. Is é an chathair is mó sa tír é, agus tá sé ar an 17ú cathair is mó ar domhain. Tá Caireo suite i dtuaisceart na tíre ar bhruach na Níle agus tá timpeall is 15.2 milliún duine ina gcónaí ann.

## Stair

Tá stair fhada agus shaibhir ag an gcathair, agus is áit lárnach i gcultúr na nArabach í freisin.

Osclaíodh Canáil an Suez ar an 7 Márta 1869, agus de bharr sin, d'éirigh Caireo tábhachtach ó thaobh cúrsaí geopholaitíochta. Ar an 24 Nollaig 1871, bhí an chéad taibhiú den cheoldráma "Aida" le Giuseppe Verdi i gCaireo, An Éigipt.

## Ceantair

* Ain Shams, Azbakeya, Agouza
* Helwan, Hilwan
* Bab al-Louq, Bulaq
* Cathair na Marbh, Caireo Choptach, Cearnóg Tahrir, Al-Ubur, Medinet Nasr
* Daher, Droichead 6ú Deireadh Fómhair, Dokki
* Ezbet el-Haggana
* Faggala, Fustat
* Gnócheantar Chaireo, Cathair Ghairdíneach, El-Gezira
* Héileapoil
* Imbaba
* Khan el-Khalili
* Al-Matariyyah, El-Manial, El-Marg, Manshiyat Naser, Maadi, Mokattam, Mohandessin, Madinaty
* Oileán Rhoda, Oileán Gezira
* Al Rehab
* El-Sakakini, Elsahel, Masr el Adima, Shubra, Sráid Talaat Harb
* El-Tagamu El Khames
* El-Quba
* Wagh El-Birket
* Zamalek

## Cultúr na hÉigipte

* Dúnfort Chaireo
* Músaem na gCoptach
* Músaem na hÉigipte
* Pirimidí na hÉigipte
* An Sfioncs Mór

Caireo.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi thíreolaíocht na hÉigipte é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Córas

Córas
Aon bheith bhitheolaíoch, mheicniúil, fhisiciúil nó eagraíoch a dhéanann feidhm ar leith, ag fáil ionchuir óna thimpeallacht agus ag cur aschuir amach don timpeallacht. Mar sin, tá gach aon chóras ina fho-chuid de chóras níos leithne, agus mar sin de. Maidir le ríomhaireacht, úsáidtear an téarma don chuid sin d'eagraíocht a dhéanann an phróiseáil sonraí is féidir a dhéanamh le ríomhairí: láimhseáil an phárolla, na mbillí is na sonraí.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tá an t-alt seo bunaithe ar ábhar as *Fréamh an Eolais*, ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta leis an Ollamh Matthew Hussey, foilsithe ag Coiscéim sa bhliain 2011. Tá comhluadar na Vicipéide go mór faoi chomaoin acu beirt as ucht cead a thabhairt an t-ábhar ón leabhar a roinnt linn go léir. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |