# Sun Yat-sen

Sun Yat-sen|  (1910í)  |
| Ainm sa teanga dhúchais | (zh) 孫逸仙  |
| Beathaisnéis |
| Breith | 12 Samhain 1866 Cuiheng (ríshliocht Qing) |
| Bás | 12 Márta 1925 58 bliana d'aois Peking Union Medical College Hospital (Poblacht na Síne) |
| Siocair bháis | Bás nádúrtha (Ailse an ae) |
| Áit adhlactha | Sun Yat-sen Mausoleum (en)    |
|  |
|  |
| Extraordinary President of the Republic of China (en)  |
|  |
|  |
|  7 Aibreán 1921 – 21 Feabhra 1923 ← luach ar iarraidh – *Deireadh an phoist →* |
| Uachtarán Mór Phoblacht na Síne |
|  1 Eanáir 1912 – 13 Feabhra 1912 ← luach ar iarraidh – Yuan Shikai → |
| Uachtarán |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Faisnéis phearsanta |
| Reiligiún | An Eaglais Chomhthionólach |
| Scoil a d'fhreastail sé/sí | Hong Kong College of Medicine for Chinese (en)   (1887–1892) Boji Medical College (en)   (1886–1887) Queen's College (en)    ʻIolani School (en)   (–1882) Punahou School (en)   (–1883) Li Ka Shing Faculty of Medicine (en)    |
| Áit chónaithe | San Francisco Haxell's Hotel (en)  |
| Gníomhaíocht |
| Suíomh oibre  | Hong Cong   |
| Gairm | polaiteoir, réabhlóidí, fealsamh, dochtúir leighis, údar  |
| Fostóir | Ollscoil Nanjing   |
| Ball de pháirtí polaitíochta | Kuomintang  Tongmenghui   |
| Ball de | Tiandihui (en)   máisiúnachas   |
| Teangacha | Béarla agus an tSínis |
| Gairm mhíleata |
| Brainse míleata | Republic of China Army (en)  |
| Céim mhíleata | Generalissimo   |
| Coinbhleacht | Réabhlóid Xinhai |
| Teaghlach |
| Céile | Lu Muzhen (1884–1915), colscaradh Chen Cuifen (1891–1906) Haru Asada (1897–1902) Kaoru Otsuki (1905–1906) Soong Ching-ling (1915–1925), bás  |
| Páiste | Sun Fo  ( Lu Muzhen) Fumiko Miyagawa  ( Kaoru Otsuki) Sun Wan  ( Lu Muzhen) Sun Yan  ( Lu Muzhen)  |
| Athair | Sun Dacheng  agus Madame Yang |
| Siblín | Sun Mei |
| **Gradam a fuarthas Order of Merit for National Foundation (en)
 |
|  **Síniú**  |
|

---

 |
|

---

    |

Réabhlóidí agus ceannaire Síneach a bhí i **Sun Yat-sen** (Pinyin: *Sūn Yixiān*) (12 Samhain 1866 – 12 Márta 1925). Ceapadh é mar Uachtarán sealadach ar Phoblacht na Síne in 2011. Tugtar an leasainm "Athair an Náisiúin" air sa Téaváin.

lena chéad bhean Lu Muzhen in 1901 sa tSeapáin
timpeall 25-31 Nollaig 1911
1922
Omós dó, Cearnóg Tiananmen, Beijing
## Beatha

Le blianta fada, bhí Sun chun cinn i ngluaiseachtaí i gcoinne Qing, bhí lámh aige i mbunú gluaiseachtaí réabhlóideacha, agus in iarrachtaí ar éirithe amach, iarrachtaí ar theip orthu. Bhunaigh sé an ghluaiseacht Tongmenghui in 1905.

Nuair a bhris Éirí Amach Wuchang amach in 1911, ní raibh an té is mó a samhlaíodh leis an réabhlóid, Sun Yat-sen, fiú sa tSín ag an am. I mí Dheireadh Fómhair 1911, bhí Sun in Denver, Colorado, agus é i mbun maoiniú a fháil i measc an phobail Shínigh i Stáit Aontaithe Mheiriceá a bhí tar éis fulaingt de bharr an chiníochais sa tír sin le fada.

Agus é ina shuí in Óstán an Pháláis Dhoinn léigh Sun faoi Éirí Amach Wuchang sa nuachtán. Thuig sé go raibh tús curtha leis an éirí amach a raibh sé ag obair ar a shon le fada agus chuaigh sé i mbun a thurais chun filleadh ar an tSín a phleanáil. Ar an mbealach abhaile dó, thug sé cuairt ar ardchathracha na hEorpa chun gealltanais a fháil ó na mórchumhachtaí go bhfanfaidís neodrach faoin éirí amach. Agus na gealltanais faighte aige d’fhill sé ar an tSín i dtreo dheireadh mhí na Nollag.

Tháinig Sun i láthair in Guangzhou ar an 25 Nollaig 1911 agus seachtain ina dhiaidh sin toghadh é mar uachtarán sealadach Phoblacht na Síne. D’éirigh an t-impire deireanach Qing, Puyi, as an gcoróin go foirmiúil i Márta na bliana 1912, rud a chuir deireadh le níos mó ná 250 bliain de riail Manchu agus 2,000 bliain de mhonarcacht impiriúlach.

Duine de bhunaitheoirí an pháirtí Kuomintang (Guomindang) a bhí i Sun agus bhí sé ina chathaoirleach air. Tugtar an leasainm "Athair an Náisiúin" air sa Téaváin.

## Féach freisin

* Éirí Amach Wuchang
* Réabhlóid Xinhai
* Ríshliocht Qing

## Tagairtí