# Arizona

| Arizona |
| --- |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Bratach  | Armas  |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Aintiún | *The Arizona March Song* (1919)  |
|

---

 |
| Mana | «Ditat Deus»  |
| Siombail oifigiúil | Campylorhynchus brunneicapillus  |
| Leasainm | The Grand Canyon State agus Talaith y Grand Canyon  |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Stát ceannasach | Stáit Aontaithe Mheiriceá  |
|  |
|  |
|

---

 |
| Príomhchathair | Phoenix  |
| Daonra |
| Iomlán | 7,151,502 (2020)  |
| • Dlús | 24.22 hab./km² |
| Líon na dteaghlach | 2,643,430 (2020)  |
| Teanga oifigiúil | Béarla  |
| Tíreolaíocht |
| Cuid de | Southwestern United States (en)  na Stáit Aontaithe comhtheagmhálacha  |
| Achar dromchla | 295,234 km²  |
| • Uisce | 0.35 %  |
| Suite i nó in aice le limistéar uisce | Colorado (Abhainn)  |
| Airde | 1,250 m  |
| Pointe is airde | Humphreys Peak (en)  (12,622 ft)  |
| Pointe is ísle | Colorado (Abhainn)  |
| Ar theorainn le | California Baja California Sonora Nua-Mheicsiceo Nevada Utah Colorado  |
| Sonraí stairiúla |
| Leanann sé/sí | Arizona Territory (en)   |
| Cruthú | 14 Feabhra 1912 |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| Comhlacht feidhmiúcháin | Rialtas Arizona  |
| Comhlacht reachtach | Reachtas Arizona  |
| • Gobharnóir Arizona  | Katie Hobbs (2023–)  |
| Údarás breithiúnach is airde | Cúirt Uachtarach Arizona  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Lonnaithe i gcrios ama | UTC−07:00 Amchrios na Sléibhte  |
|  |
| Cód ISO 3166-2 | US-AZ  |
| ID GNIS | 1779777  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | az.gov  |

Is stát é **Arizona** i Stáit Aontaithe Mheiriceá, in iardheisceart na tíre. Is é Phoenix príomhchathair an stáit, agus is é freisin an 5ú cathair is mó daonra sa tír, mar araon an chathair is mó sa stát. Úsáidtear an giorrúchán **AZ** don phost.

Tá achar 295,000 ciliméadar cearnach in Arizona agus 7,016,270 duine ina gcónaí inti (de réir meastacháin daonra 2017). Is é Arizona an 16u stát is mó daonra. Tá 21.7 duine sa chiliméadar cearnach. Is ann atá an Grand Canyon, cainneoin atá ar cheann de mhóriontaisí tíreolaíochta an domhain. Sléibhte agus fásaigh atá i gcuid mhór den talamh. Is é Sliabh Humphreys Peak (3,857m) an pointe is airde in Arizona agus tá cainneoin dhomhaine sna habhanntrachtaí. Is í an Colorado an abhainn is mó.

Is iad baill na Meiriceánaigh Dhúchasacha timpeall 6% den daonra, agus is iad na Navajo, Mohave, Apache, Hopi, agus Paiute na príomhnáisiúin.

## Stair

Ní fios i ndáiríre cad as d'ainm an stáit, ach meastar go bhfuil baint ag airgead, an mianra, leis. Tá daoine sa cheantar le timpeall 20,000 bliain agus iarsmaí d'áitribh in uamhanna le fáil sa bhfásach. Tháinig na dúchasaigh atá sa stát faoi láthair, na Apache agus Navajo chun na háite timpeall seacht gcéad bliain ó shoin as Ceanada. Thosaigh na Spáinnigh ag teacht chun na háite sa séú haois déag, ach ba bheag a spéis ann mar go raibh talamh níos fearr in áiteanna eile. Bhí an ceantar faoi smacht Mheicsiceo nuair a fuair an tír sin a saoirse ón Spáinn in 1821. Thosaigh Meiriceánaigh ag teacht mar shealgairí ach ba bheag duine a chuir faoi sa réigiún. Tar éis an chogaidh idir na Stáit Aontaithe agus Meicsiceo, sa bhliain 1848, ghabh SAM seilbh ar chuid mhór den tír agus ceannaíodh tailte eile. Thosaigh mianadóirí ag teacht isteach chun ór, airgead agus copar a bhaint as an talamh. Bhí cogaí éagsúla idir na Meiriceánaigh agus na Apache a bhí faoi cheannas Cochise agus Geronimo, ach faoi 1886 ghéill na dúchasaigh do na saighdiúirí geala. Aithníodh mar chríoch de chuid na Stát Aontaithe é sa bhliain 1863, agus rinneadh stát de sa bhliain 1912. Tá an phríomhchathair i Phoenix ó 1889 i leith.

Sa 20ú haois rinneadh uisciú ar thailte sa stát agus d'fhás an talmhaíocht. Táirgtear cuid mhaith glasraí agus feola sa stát anois. Tháinig an déantúsaíocht chun cinn le linn an Dara Chogaidh Dhomhanda.

## Tíreolaíocht

### Contaetha

* Contae Apache
* Contae Cochise
* Contae Coconino
* Contae Gila
* Contae Graham
* Contae Greenlee
* Contae La Paz
* Contae Maricopa
* Contae Mohave
* Contae Navajo
* Contae Pima
* Contae Pinal
* Contae Santa Cruz
* Contae Yavapai
* Contae Yuma

## Gailearaí

* Bratach an stáit
* Suíomh Arizona sna Stáit Aontaithe
* Tithíocht nua i Scottsdale, Arizona

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi thíreolaíocht Mheiriceá é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |

|  |  |
| --- | --- |
| Stáit Aontaithe Mheiriceá |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Stáit:** | Alabama | Alasca | Arizona | Arkansas | California | Carolina Theas | Carolina Thuaidh | Colorado | Connecticut | Dakota Theas | Dakota Thuaidh | Delaware | Florida | Georgia | Haváí | Idaho | Illinois | Indiana | Iowa | Kansas | Kentucky | Louisiana | Maine | Maryland | Massachusetts | Michigan | Minnesota | Mississippi | Missouri | Montana | Nebraska | Nevada | New Hampshire | Nua-Gheirsí | Nua-Mheicsiceo | Nua-Eabhrac | Ohio | Oklahoma | Oregon | Pennsylvania | Oileán Rhode | Tennessee | Texas | Utah | Vermont | Virginia | Virginia Thiar | Washington | Wisconsin | Wyoming |

 |