Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Geoiméadracht

Teoirim Desargues
Brainse den mhatamaitic a dhéanann staidéar ar thréithe cruthanna is spáis, agus an Domhain ar dtús is ea **geoiméadracht** (nó **céimseata**).

Timpeall 2000 RC bhí eolas ag na Bablónaigh ar na rialacha chun fairsingí dronuilleog, triantán dronuillinne is triantán comhchosach a ríomh. Ghlac siad leis gurbh ionann imlíne (C) ciorcail de thrastomhas d le 3⅛ d, agus a fhairsinge le ⅓ (½ C)2. Roinn siad imlíne an chiorcail i 360 cuid chomhionann, agus shaothraigh siad cuid mhaith eolais gheoiméadraigh. Bhí an t-eolas seo ag na hÉigiptigh freisin, ach ba iad na Gréagaigh a bhunaigh an gheoiméadracht loighciúil timpeall 300 RC.

Bhailigh Eoiclídéas na buntorthaí ina imleabhair den Uraiceacht, ag leagan amach na dteoirimí is na gcruthuithe orthu in ord loighciúil, ag tosú le bunaicsímí nó buntairiscintí trí chéimeanna a lean a chéile, ag forbairt na gcruthuithe a sheasann fós tar éis 2,000 bliain. Ón 18ú céad anuas forbraíodh geoiméadrachtaí teibí, agus luaitear saothar Gauß is Lobachevsky leis seo.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tá an t-alt seo bunaithe ar ábhar as *Fréamh an Eolais*, ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta leis an Ollamh Matthew Hussey, foilsithe ag Coiscéim sa bhliain 2011. Tá comhluadar na Vicipéide go mór faoi chomaoin acu beirt as ucht cead a thabhairt an t-ábhar ón leabhar a roinnt linn go léir. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Má aibhéiseach

Léaráid d'éiceachóras muirí. Comhfhreagraíonn **Crios C** don mhá aibhéiseach.
Réimsí an-mhaola de ghrinneall na farraige móire. Go minic síneann siad thar 1,000 km. Faightear iad taobh amuigh d'imill na n-ilchríoch, áit a dtéann dríodar isteach go saor ón talamh. Clúdaíonn siad an-chuid den Aigéan Atlantach is an tAigéan Indiach, ach is tearc iad san Aigéan Ciúin. Léiríonn siad dríodar tiubh de dhríodar ón talamh atá ag réiteach gairbhe an bhunghrinnill. San Aigéan Ciúin tá claiseanna domhaine is stuanna oileán a chuireann bac le scaipeadh an dríodair ó na hilchríocha.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tá an t-alt seo bunaithe ar ábhar as *Fréamh an Eolais*, ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta leis an Ollamh Matthew Hussey, foilsithe ag Coiscéim sa bhliain 2011. Tá comhluadar na Vicipéide go mór faoi chomaoin acu beirt as ucht cead a thabhairt an t-ábhar ón leabhar a roinnt linn go léir. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Corn na Breataine

| Corn na Breataine |
| --- |
| Cornwall (en-gb) Kernow (kw)  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  | Bratach |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Stát ceannasach | an Ríocht Aontaithe |
| Comhthír na Ríochta Aontaithe | Sasana |
| Réigiún Shasana | Iardheisceart Shasana  |
|  |
|  |
|

---

 |
| Príomhchathair | Truru  |
| Daonra |
| Iomlán | 575,525 (2020)  |
| • Dlús | 161.56 hab./km² |
| Déamainm | Cornach  |
| Tíreolaíocht |
| Cuid de | Sasana Na náisiúin Cheilteacha  |
| Achar dromchla | 3,562.3326 km²  |
| Ar theorainn le | Devon  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
|  |
| Cód NUTS | UKK30  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | cornwall.gov.uk  |

Tír Cheilteach agus contae i Sasana é **Corn na Breataine** nó **an Corn** (Coirnis: *Kernow*; Béarla: *Cornwall*) ar cuid den Bhreatain é. Is leithinis in iardheisceart Shasana é, siar ó abhainn na Tamaire. Is minice a mheastar Corn na Breataine ina chontae de chuid Shasana, cé go measann lucht neamhspleáchais an Choirn ina thír ar leith é.

## Bailte

* Bodmin, Bude, Burraton Coombe
* Callington, Camborne, Camelford, Charlestown, Copperhouse, Country Thuaidh
* Falmouth, Fowey
* Gloweth
* Hayle, Helston
* Latchbrook, Launceston, Liskeard, Looe, Lostwithiel
* Marazion, Mount Ambrose
* Newlyn, Newport, Newquay
* Padstow, Par, Penryn, Penzance, Porthleven
* Redruth
* St Austell, St Blazey, St Columb Major, St Ives, St Just in Penwith, St Mawes, Saltash
* Tencreek, Torpoint
* Wadebridge

## Ceantar

* Caradon
* Konteth Karrek
* An Corn ó Thuaidh
* Kerrier
* Penwith
* Restormel
* Na Scillí

## Nithe is díol spéise do thurasóirí

* Caisleán Pendennis, Caisleán Tintagel, Pentire
* Land's End, The Lizard
* Móinteán Bodmin
* Tionscadal Éidin

## Naisc sheachtracha

* Comhairle Contae
* Mebyon Kernow

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol tíreolaíochta é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Údarás Náisiúnta Aigéan agus Atmaisféir (na Stát Aontaithe)

Údarás Náisiúnta Aigéan agus Atmaisféir| (en) National Oceanic and Atmospheric Administration  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|   | Bratach Roinn Náisiúnta Riaracháin na nAigéan agus an Atmaisféir   |

 |
|  |
|   |
| Sonraí |
| Giorrúchán | NOAA  |
| Cineál | gníomhaireacht de chuid Rialtas Feidearálach na Stát Aontaithe  |
| Stair |
| Téann in áit | Environmental Science Services Administration (en)   |
| Dáta a bunaíodh | 3 Deireadh Fómhair 1970 |
| Gníomhaíocht |
| Ball de | ORCID DataCite – International Data Citation Initiative e.V.  |
| Rialachas corparáideach |
|  |
|  |
| Ceanncheathrú (1993–) | * Silver Spring, Maryland
 |
|  |
| Stiúrthóir/bainisteoir | Kathryn D. Sullivan (2013–2017) Rick Spinrad (en)  (2021–)  |
| Fo-Rúnaí Tráchtála don Aigéin agus don Atmaisféar  | Timothy Gallaudet  |
| Líon fostaithe | 12,000 (2018)  |
| Máthaireagraíocht | Roinn Tráchtála na Stát Aontaithe  |
| Fochomhlacht | 64 |
| Úinéir de | National Weather Service St. Louis, Missouri (en)  WWF97 (en)  KEC42 (en)  NOAAS Ferdinand R. Hassler (en)  KIH37  |
| Táscaire eacnamaíoch |
| Buiséad | 5,600 M$ (2011)  |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | noaa.gov  |
|

---

   |

Tá an t**Údarás Náisiúnta Aigéan agus Atmaisféir (UNAA)** sna Stáit Aontaithe freagrach as tuar na haimsire, agus as iliomad cúram eile lena chois, ó thaiscéaladh ghrinneall na mara go cothabháil satailítí. Tá UNAA ar cheann de na háisíneachtaí meitéareolaíochta is mó agus is tábhachtaí ar domhan.

Bhí leithdháileadh buiséid $10 billiún dollar ag UNAA sa bhliain 2024 (nó 0.01% de chaiteachas feidearálach iomlán na Stát Aontaithe).

### Sriantachtaí buiséid 2025

Tháinig Donald Trump i gcumhacht i ndeireadh mhí Eanáir 2025 agus bhí bata agus bóthar tugtha ag DOGE (an Roinn Éifeachtúlachta Rialtais a bhfuil Elon Musk ina bun) do os cionn míle duine a bhí fostaithe in NOAA. Ba é an sprioc a bhí ag Trump agus Musk ná fáil réidh le duine as gach cúigear fostaithe in NOAA. Dá bharr sin, ní raibh na meitéareolaithe Meiriceánacha páirt a ghlacadh in obair phainéal aeráide na Náisiún Aontaithe, an IPCC.

## Féach freisin

* Met Éireann
* Painéal Idir-Rialtasach ar an Athrú Aeráide

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Teoirim Phíotagarásach

Is éard is **teoirim Phíotagarásach** ná teoirim a luann go bhfuil taobhagán triantáin dronuilleach (an slios os comhair an dronuillin) cearnaithe cothrom leis an dá shlios eile cearnaithe. Scríobhtar an teoirim mar chothromóid leis na litreacha *a*, *b* agus *c* mar seo:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
nuair a sheasann c an taobhagán agus a sheasann b agus c an dá shlios eile.
Ní fios go cinnte go raibh an hipitéis ann roimh Píotágarás ach tugadh a ainm ar an teoirim mar b'e an chéad duine a chruthaigh an teoirim.

## Cruthúnas Píotagarásach

San íomhá seo, tá dhá cearnóg a bhfuil ceithre triantán chomhionann istigh. Sa chéad chearnóg, amharcléirítear cearnóg na taobhagáin mar *c²*. Sa dara chearnóg, feictear cearnóg na slios eile mar *a²* agus *b².* Sa dhá cearnóg, tá an achar céanna ag na triantáin. Níl siad ach socraithe go difriúil. Mar sin, tá an achar céanna fágtha. ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 )

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Pirixéiní

| Pirixéiní |
| --- |
|   |
| Aicmiú |
| Catagóir | Mianra |
| Airíonna |
| Siombail | Px |

Is grúpa mór mianraí sileacáite a chuimsíonn cuid mhaith mianraí a foirmíodh ag carraig iad na **pirixéiní**. Cosúil le hamfabóil, ach le struchtúr aonslabhra teitrihéadráin sileacáite, gan na hiain hiodrocsaile. Baill shuntasacha den ghrúpa is ea eanstaitít, dia-opsaíd, pidseoinít is séidít. I láthair i gcarraigeacha doigheartha is meiteamorfacha.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tá an t-alt seo bunaithe ar ábhar as *Fréamh an Eolais*, ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta leis an Ollamh Matthew Hussey, foilsithe ag Coiscéim sa bhliain 2011. Tá comhluadar na Vicipéide go mór faoi chomaoin acu beirt as ucht cead a thabhairt an t-ábhar ón leabhar a roinnt linn go léir. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Trádghaotha

Gaotha a shéideann ó chrios a mbíonn brú ard ann, lárnaithe ar Thrópaic an Phortáin (23.5° ó thuaidh) is Trópaic an Ghabhair (23.5° ó dheas), i dtreo an chreasa idirthrópaicigh inréimnigh ag an meánchiorcal. Sa leathsféar thuaidh séideann na trádghaotha ón taobh thoir thuaidh, ach sa leathsféar theas ón taobh thoir theas. Níos láidre os cionn farraige ná os cionn talún.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tá an t-alt seo bunaithe ar ábhar as *Fréamh an Eolais*, ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta leis an Ollamh Matthew Hussey, foilsithe ag Coiscéim sa bhliain 2011. Tá comhluadar na Vicipéide go mór faoi chomaoin acu beirt as ucht cead a thabhairt an t-ábhar ón leabhar a roinnt linn go léir. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Bogthaise choibhneasta

Bogthaise choibhneasta
Áirítear an bhogthaise choibhneasta ina chéatadán mar seo: ((an dearbh-bhogthaise ag an teocht)/(an dearbh-bhogthaise ag an drúchtphointe ag an teocht chéanna)) × 100. Nuair a bhíonn an t-aer lánsáithithe le galuisce, deirtear go bhfuil luach 100% ag an taise choibhneasta. Má bhíonn toirt aeir lánsáithithe ag teocht íseal ar dtús is má théitear an t-aer sin, ní bhíonn sé chomh sáithithe céanna agus laghdaíonn an taise choibhneasta dá réir. Má bhíonn an taise choibhneasta ard in aimsir the, bíonn sé míchompordach do dhuine de bhrí nach ngalaítear an t-allas air is ní fhaigheann sé aon fhuarú.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tá an t-alt seo bunaithe ar ábhar as *Fréamh an Eolais*, ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta leis an Ollamh Matthew Hussey, foilsithe ag Coiscéim sa bhliain 2011. Tá comhluadar na Vicipéide go mór faoi chomaoin acu beirt as ucht cead a thabhairt an t-ábhar ón leabhar a roinnt linn go léir. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# An tAontas Idirnáisiúnta Réalteolaíochta

An tAontas Idirnáisiúnta Réalteolaíochta|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |

 |
|  |
|   |
| Sonraí |
| Giorrúchán | IAU  |
| Cineál | eagraíocht eolaíochta eagraíocht idirnáisiúnta  |
| Réimse oibre | réalteolaíocht  |
| Teanga oifigiúil | an Fhraincis agus Béarla  |
| Foirm dlí | eagraíocht neamhrialtasach  |
| Stair |
| Dáta a bunaíodh | 1919 |
| Bunaitheoir(í) | Benjamin Baillaud  |
| Gníomhaíocht |
| Slí bheatha ag baill | réalteolaí  |
| Limistéar oibriúcháin | Domhan  |
| Ball de | International Council for Science (en)  Committee on Space Research International Science Council  |
| Rialachas corparáideach |
|  |
|  |
| Ceanncheathrú

 | * Páras, An Fhrainc
 |
|  |
| Uachtaránacht | Robert Williams (2009–2012) Ewine van Dishoeck (2018–2021) Debra Elmegreen (2022–2024) Willy Benz (2024–)  |
| Ardrúnaí | Teresa Lago (2018–2021)  |
| Fochomhlacht | IAU Working Group on Star Names (en)  IAU Working Group on Cartographic Coordinates and Rotational Elements of the Planets and Satellites (en)   |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | iau.org  |
|

---

 |

Is é **An tAontas Idirnáisiúnta Réalteolaíochta** (*IAU* i mBéarla) an eagraíocht atá freagrach as comhoibriú idirnáisiúnta is caighdeánú sa réalteolaíocht. Bunaíodh i 1919 é, agus tá a rúnaíocht i bPáras. I 2011 bhí 90 tír is os cionn 10,000 ball páirteach. Is é an t-údarás in ainmniú reanna neimhe is gnéithe a ndromchlaí.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tá an t-alt seo bunaithe ar ábhar as *Fréamh an Eolais*, ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta leis an Ollamh Matthew Hussey, foilsithe ag Coiscéim sa bhliain 2011. Tá comhluadar na Vicipéide go mór faoi chomaoin acu beirt as ucht cead a thabhairt an t-ábhar ón leabhar a roinnt linn go léir. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol réalteolaíochta é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Canary Wharf

| Canary Wharf |
| --- |
| Canary Wharfe (en)  |
|   |
|

---

 |
| Suíomh |
|  |
|

|  |
| --- |
|  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Stát ceannasach | an Ríocht Aontaithe |
| Comhthír na Ríochta Aontaithe | Sasana |
| Réigiún Shasana | Londain |
| Contae searmanais Shasana | Londain Mhór |
| Buirg Londan | Buirg Londan Tower Hamlets  |
|  |
|  |
| Daonra |
| Iomlán | 68,700  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Cód poist | E14  |
|  |

Is baile é **Canary Wharf** atá suite sa bhuirg Tower Hamlets, Londain Thoir. I ndaonáireamh na bliana 2011 fuarthas 73,390 duine ina gcónaí ann.

Cé Canary Wharf
## Féach freisin

* Buamáil Docklands (1996)

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi thíreolaíocht Shasana é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Kings Cross, Londain

| Kings Cross, Londain |
| --- |
|   |
|

---

 |
| Suíomh |
|  |
|

|  |
| --- |
|  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Stát ceannasach | an Ríocht Aontaithe |
| Comhthír na Ríochta Aontaithe | Sasana |
| Réigiún Shasana | Londain |
| Contae searmanais Shasana | Londain Mhór |
| Buirg Londan | Buirg Londan Camden  |
|  |
|  |
| Daonra |
| Iomlán | 11,843  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Cód poist | N1C  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | kingscross.co.uk  |

Is baile é **Kings Cross** atá suite sa bhuirg Islington, Londain Láir. I ndaonáireamh na bliana 2011 fuarthas 14,082 duine ina gcónaí ann.

Kings Cross Oifig an phoist
360
## Stair

* Loscadh Kings Cross, 1987

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi thíreolaíocht Shasana é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Richmond Park

| Richmond Park |
| --- |
|   |
|

---

 |
| Ainmnithe in ómós | Richmond  |
| Suíomh |
|  |
|

|  |
| --- |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Stát ceannasach | an Ríocht Aontaithe |
| Comhthír na Ríochta Aontaithe | Sasana |
| Réigiún Shasana | Londain |
| Contae searmanais Shasana | Londain Mhór |
| Buirg Londan | Buirg Londan Richmond ar Tamais  |
|  |
|  |
| Tíreolaíocht |
| Cuid de | Páirc Ríoga Londan  |
| Achar dromchla | 9.5 km²  |
| Ar theorainn le | LeathnaighEast Sheen Norbiton Coombe Kingston Vale Richmond Petersham Ham Roehampton  |
| Sonraí stairiúla |
| Cruthú | 1625 |
| Aitheantóir tuairisciúil |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | royalparks.org.uk…  |

Fianna in bPáirc Richmond. Cuireadh an pháirc ar bun mar thearmann i gcomhair fianna.
Is Páirc Ríoga i Londain í **Richmond Park**. Tá sé suite in London Borough of Richmond upon Thames. Bhunaigh Séarlas I an pháirc mar pháirc fianna sa 17ú haois. Is í an Pháirc Ríoga is mó i Londain í, trí huaire níos mó ná an Pháirc Lárnach i Manhattan, Cathair Nua-Eabhrac. Tá sí oscailte don phobal mór le haghaidh spóirt, ach tá tábhacht léi freisin mar thearmann dúlra agus ionad caomhnaithe.

Nuair a diúltaíodh cead do John Lewis (1713–1792), grúdaire, dul isteach sa pháirc chuaigh sé chun cúirte agus bhí leis. Osclaíodh an pháirc do chách sa bhliain 1758.
Radharc ar an Lóiste Bán i bPáirc Richmond
360
## Naisc sheachtracha

* Suíomh oifigiúil Pháirc Richmond, arna rochtain ar 7 Aibreán 2018 Curtha i gcartlann 2018-04-12 ar an Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi thíreolaíocht Shasana é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Anglacánachas

Anglacánachas|   |
| Sonraí |
| Cineál | fine sainchreideamh Críostaí  |
| Reiligiún | an Chríostaíocht  |
| Gníomhaíocht |
|  |
| Ballraíocht | 110  |
|  |
| Codanna | Eaglais Leathan an tAnglacánachas Soiscéalach Angla-Chaitliceachas Caecanglacánach  |
|  |

Traidisiún Críostaí san Iarthar is ea **an tAnglacánachas** a d'fhorbair ó chleachtais, liotúirge, agus féiniúlacht Eaglais Shasana tar éis an Reifirméisin Shasanaigh i gcomhthéacs an Reifirméisin Phrotastúnaigh san Eoraip. Tá sé ar cheann de na brainsí is mó den Chríostaíocht: sa bhliain 2001, bhí timpeall is 110 milliún duine i measc lucht leanúna an Anglacánachais ar fud an domhain.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi chreideamh é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Newcastle upon Tyne

| Newcastle upon Tyne |
| --- |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Suíomh |
|  |
|

|  |
| --- |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Stát ceannasach | an Ríocht Aontaithe |
| Comhthír na Ríochta Aontaithe | Sasana |
| Réigiún Shasana | Oirthuaisceart Shasana |
| Contae cathrach | Tyne and Wear |
| Buirg chathrach | Newcastle upon Tyne  |
|  |
|  |
| Príomhchathair de | Oirthuaisceart Shasana Newcastle upon Tyne  |
| Daonra |
| Iomlán | 300,196 (2018)  |
| • Dlús | 2,633.3 hab./km² |
| Teanga oifigiúil | Béarla  |
| Tíreolaíocht |
| Achar dromchla | 114 km²  |
| Suite i nó in aice le limistéar uisce | Abhainn Tyne  |
| Airde | 30 m  |
| Sonraí stairiúla |
| Cruthú | 2 haois |
| Eachtra thábhachtach | Léigear Newcastle  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Cód poist | NE  |
| Lonnaithe i gcrios ama | UTC±00:00 UTC+01:00  |
| Glaochód | 0191  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | newcastle.gov.uk  |

Cathair sa Bhreatain is ea **Newcastle-upon-Tyne** (*An Caisteal Nuadh* i nGaeilge na hAlban). Tá an chathair suite i dTyne and Wear, oirthuaisceart Shasana. Tá breis is 250,000 duine ina gcónaí i Newcastle. Is í Newcastle United an phríomhfhoireann sacair áitiúil.

## Ceantair

* Arthur's Hill
* Benton, Benwell, Blakelaw, Byker
* Castle, Chapel House Estate, Cochrane Park, Cowgate, Coxlodge
* Dene, Denton Burn, Denton, Denton Soir
* Elswick
* Fawdon, Fenham
* Gosforth, Gosforth Thiar, Gleann Ouseburn, Gosforth Thoir
* Jesmond
* Kenton, Kenton Thuaidh, Kingston Park
* Lemington
* Newburn
* Ouseburn
* Paradise, Parklands
* Red House Farm
* Sandyford
* Walker, Walkergate, Westerhope, Westgate, Wingrove, Woolsington

## Cultúr

* Aingeal na dTuaisceart, Ard-Eaglais Newcastle
* Blackfriars, Balla baile Newcastle
* The Castle, Newcastle, Church of St Thomas the Martyr
* Droichead Tyne
* Grainger Town
* Ionad siopadóireachta Cearnóg Eldon
* Newcastle City Hall
* Ollscoil Newcastle
* Theatre Royal

## Gailearaí

* Amharc ó Millennium Bridge thar Abhainn na Tyne
* Stáisiún Láir Newcastle
* Millennium Bridge (Droichead an Mhíle Bliain), a shroicheann idir Newcastle agus Gateshead
* Dealbh Charles Grey, iar-Phríomh-Aire na Ríochta Aontaithe ó Northumberland
* Downing Plaza
* Amharclann an Tyne
* Simléir na 18ú aoise i Newcastle láir
* Traein ag trasnú Droichid Rí Éadbhaird VII, an droichead is gnóthaí den dá dhroichead iarnróid trasna na Tyne ag Newcastle
* All Saints' Church
* Árasán BBC i Newcastle
* Aerfort Idirnáisiúnta Newcastle
* Cuid Chaisleáin Newcastle
* Comhartha Metreo Newcastle
* Cearnóg Ollscoile Newcastle
* Haymarket (Margadh an Fhéir)
* Chinatown Newcastle
* Ardeaglais Naoimh Niocláis
* Sráid Northumberland
* Leabharlann High Heaton
* Ionad Cathartha Newcastle
* Crónachán ag Droichead Bainríona Eilís II, an droichead is sinne den dá dhroichead iarnróid thar Abhainn na Tyne ag Newcastle

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi thíreolaíocht Shasana é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Brick Lane

Brick Lane|   |
| Cineál | sráid, restaurant district (en)  agus ethnic enclave (en)   |
| Lonnaithe |
|  |
| **Limistéar riaracháin** | Buirg Londan Tower Hamlets, England  |
|  |
|
Liosta
* Fournier Street (en)  Fashion Street (en)  Hanbury Street (en)  Princelet Street (en)  Cheshire Street (en)  Wentworth Street (en)  Grimsby Street (en)  Quaker Street (en)  Bethnal Green Road (en)  Sclater Street (en)  Heneage Street (en)  Woodseer Street (en)  Buxton Street (en)  Dray Walk (en)  Osborn Street (en)  Swanfield Street (en)  Star Yard (en)  Pedley Street (en)  Bacon Street (en)  Rhoda Street (en)  Hopetown Street (en)  Chicksand Street (en)  Old Montague Street (en)

---
 |
| Cód Poist | E1 agus E2  |
|

|  |
| --- |
|  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |

Comhartha sráid Brick Lane scríofa i mBéarla agus an Bheangáilis
Is sráid aithnidiúil suite sa London Borough of Tower Hamlets í **Brick Lane**.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi thíreolaíocht Shasana é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Ben Jonson

Ben Jonson|   |
| Beathaisnéis |
| Breith | 11 Meitheamh 1572 Westminster  |
| Bás | 6 Lúnasa 1637 (Iúlach) 65 bliana d'aois Londain  |
| Áit adhlactha | Abtheach Westminster   |
|  |
|  |
| File Cúirte na Ríochta Aontaithe |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Faisnéis phearsanta |
| Scoil a d'fhreastail sé/sí | Scoil Westminster   |
| Gníomhaíocht |
| Gairm | drámadóir, léirmheastóir liteartha, bretteur, aisteoir, file, scríbhneoir, leabhrógaí  |
| Seánra | Ceapadóireacht drámaí |
| Teangacha | Béarla |
| Saothar |
| **Saothar suntasach (1598) Every Man in His Humour
 |
| Teaghlach |
| Céile | Bean Ben Jonson   |
| Croineolaíocht |
|  |
|  | breith iarbháis  |
|  |
| **Gradam a fuarthas dochtúireacht oinigh
 |
|  **Síniú**  |
|

---

 |
|

---

    |

Drámadóir Sasanach a rugadh i Westminster, Londain ab ea **Benjamin Jonson** (11 Meitheamh 1572 – 6 Lúnasa 1637).

## Tagairtí

## Féach freisin

## Naisc sheachtracha

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |