# Príomhleathanach

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
|
Fáilte chuig an Vicipéid,
an chiclipéid shaor ar féidir le cách í a chur in eagar.
64,175 alt faoi láthair as Gaeilge - 108 eagarthóirí gníomhach |

 | * Beathaisnéisí
* Cultúr
* Cumarsáid
 | * Ealaíona
* Fealsúnacht
* Matamaitic
 | * Ríomhaireacht
* Stair
* Tíreolaíocht
 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  Alt roghnaithe |
| --- |
|
File Éireannach ab ea **William Butler Yeats** (13 Iúil 1865 - 28 Eanáir 1939). Ba phríomhphearsa é san athbheochan litríochta in Éirinn i dtús na fichiú haoise. Ba iad Yeats, an Bantiarna Gregory agus Edward Martyn na cinn feadhna ar athbheochan litríochta na hÉireann agus bhunaigh siad, agus roinnt eile, Amharclann na Mainistreach.
[ níos mó ]

**Cartlann** | **Ailt roghnaithe**
 |
|  Cúrsaí reatha |
| Aimsir na bliana 2025 • Cogadh Iosrael-Gaza • Géarchéim i Veiniséala • Ionradh na Rúise ar an Úcráin • Dara téarma Donald Trump • Cainteanna síochána idir an Rúis agus an Úcráin • Loscadh Crans-Montana 2026 • Ionsaithe na Stát Aontaithe ar gháinneálaithe drugaí líomhnaithe • Súil siar 2025

**Cúrsaí reatha** |
|  Ar an lá seo ... |
| Is é an **9 Iúil** an 190ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 191ú lá i mbliain bhisigh. Tá 175 lá fágtha sa bhliain.

* 1816 – D'fhógair an Airgintín a neamhspleáchas ón Spáinn
* 1850 – Cailleadh Zachary Taylor, 65, 12ú huachtarán na Stát Aontaithe (r. 1784)
* 1856 – Cailleadh Amadeo Avogadro, scoláire Iodálach (r. 1776)
* 1932 – Rugadh Donald Rumsfeld, polaiteoir Meiriceánach (b. 2021)
* 1947 – Rugadh Mitch Mitchell, drumadóir Sasanach (b. 2008)
* 1955 – Rugadh Steve Coppell, bainisteoir sacair
* 1956 – Rugadh Tom Hanks, aisteoir Meiriceánach
* 1967 – Rugadh Michael Carruth, dornálaí Éireannach
* 1982 – Bhris fear isteach i bPálas Buckingham agus chaith sé 10 nóiméad ag caint leis an mbanríon ina seomra leapa.
* 2007 – Cailleadh Seán P. Mac Uilliam, polaiteoir Éireannach (r. 1923)
* 2008 – Cailleadh Séamus Ó Braonáin, 60, polaiteoir Éireannach (r. 1948)

Tuilleadh teagmhais: 8 Iúil • **9 Iúil** • 10 Iúil**Cartlann** | **Féilire**Inniu an Déardaoin, 9 Iúil 2026 (UTC) – Athnuaigh an leathanach |

 |  |

|  Ciclipéid |
| --- |
| **Eolaíochtaí Matamaitice agus Nádúrtha**
Bitheolaíocht · Ceimic · Éiceolaíocht · Eolaíocht an domhain · Eolaíocht shláinte –
Micribitheolaíocht · Fisic · Matamaitic · Réalteolaíocht · Ríomheolaíocht · Staidreamh
**Ealaíona agus Eolaíochtaí Feidhmeacha**
Ailtireacht · Cumarsáid · Dlí · Eolaíocht leabharlainne agus faisnéise · Eolaíocht muintire agus caiteora · Gnó · Gnóthaí poiblí · Innealtóireacht · Innealtóireacht bhogearraí · Iompar · Leigheas · Oideachas · Polaitíocht · Reacht · Rialtas · Talmhaíocht · Teicneolaíocht
**Fealsúnacht agus Eolaíochtaí Sóisialta**
Antraipeolaíocht · Eacnamaíocht · Eolaíocht pholaitiúil · Fealsúnacht · Miotaseolaíocht · Oideachas · Seandálaíocht · Síceolaíocht · Socheolaíocht · Stair · Stair na heolaíochta agus na teicneolaíochta · Teanga · Teangeolaíocht · Tíreolaíocht
**Cultúr agus na Míndána**
Amharclann · Caitheamh aimsire · Ceirmeacht · Ceol · Ceoldráma · Clasaicigh · Cluichí · Cócaireacht · Creideamh · Damhsa · Dána agus dearthóireacht radharcach · Dealbhóireacht · Déanamh priontaí · Dearcealaíona · Drámaíocht · Ealaíon · Filíocht · Fótagrafaíocht mínealaíne · Garraíodóireacht · Idirlíon · Laethanta saoire · Lámhcheird · Litríocht · Meáin chumarsáide · Ogham · Oirfide · Péintéireacht · Raidió · Scannánaíocht · Spórt · Teilifís · Turasóireacht
**Catagóirí**
Am · Ainmhithe · Ceimic · Cultúr · Daoine · An Domhan · Dúlra · Éire · Eolaíocht · Fisic · Iompar · Réalteolaíocht · Reiligiún · Sochaí · Stair · Teangacha · Tíortha · Tíreolaíocht · Vicipéid |
|  Imeachtaí pobail |
| **🌿 Is Breá le Vicí an Domhan 2026**
Togra eagarthóireachta é seo atá dírithe ar speicis phlandaí agus gnáthóga dúlra na hÉireann a dhoiciméadú ar Vicipéid na Gaeilge. Tá go leor ailt faoi phlandaí dúchasacha agus ionracha in easnamh nó síolta atá ann - is féidir leat cabhrú leis sin a leigheas.
Ní gá a bheith i d'eagarthóir taithíoch. Is féidir alt nua a chruthú ✏️, alt atá ann cheana a fheabhsú 📝, nó catagóirí, tagairtí, nó fiú íomhánna a chur leis 📸.
→ níos mó + glac páirt

---

**Is Breá le Vici an Domhan 2026 in Éirinn**

Comórtas grianghrafadóireachta idirnáisiúnta é **Wiki Loves Earth** chun oidhreacht nádúrtha na hÉireann a dhoiciméadú. Glac grianghraif i limistéir cosanta ar fud an oileáin agus uaslódáil iad chuig Cómhaoin Wikimedia faoi cheadúnas saor.
Ar siúl ó **1ú Bealtaine go 31ú Iúil 2026**. Tá duaiseanna ar fáil. →
níos mó |
|  Cabhair |
| Fáilte, a núíosaigh · Clár dubh · Polasaí · Cóipchearta · Conas leathanach a chur in eagar · Conas leathanach iontach a scríobh · Lámhleabhar leagain amach · Lámhleabhar stíle |
|  Faoin tionscadal |
| Leathanach eolais · Wikimedia · Fógraí · Ceisteanna Coiteanta · Staidrimh · Teagmháil · Halla baile · Vicipéideoirí · IRC · Áiseanna · Tuairisciú an phreasa · Tacaíocht  |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|

| Íomhá roghnaithe |
| --- |
|  Is ceann de na ceithre speiceas lincse atá fós ann, cait fhiáine sa teaghlach Felidae, é an **Lincse Ibéarach** (Lynx pardinus). Sonraí an ghrianghrafadóra: Diego Delso
**Íomhánna roghnaithe** | **Iarrthóirí**
 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| Comhthionscadail |
| --- |
| Ciclipéid shaor is ea an Vicipéid a óstálaítear ag an bhfondúireacht neamhbhrabúis Wikimedia. Tá go leor tionscadail ilteangacha saor-ábhair eile ag Wikimedia:

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | **Cómhaoin** Comhachmhainní meán |  | **Vicínuacht** Nuacht shaora |  | **Vicífhoclóir** Foclóir agus teasáras |
|  | **Vicíshliocht** Bailiúchán athfhriotal |  | **Vicíleabhair** Téacsleabhair shaora |  | **Vicífhoinse** Doiciméid saor-fhoinse |
|  | **Vicíghnéithe** Eolaire na n-gnéithe |  | **Vicíollscoil** Uirlisí staidéar |  | **Meta-Vicí** Comheagar do thionscadail Wikimedia |

 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|

| Vicipéid i dteangacha eile |
| --- |
| * 1,000,000+ ailt

العربية •  Deutsch •  Español •  Français •  Italiano •  Nederlands •  日本語 •  Polski •  Português •  Русский •  Svenska •  Українська •  Tiếng Việt •  中文
* 250,000+ ailt

Bahasa Indonesia •  Bahasa Melayu •  閩南語 / Bân-lâm-gí •  Български •  Català •  Čeština •  Dansk •  Esperanto •  Euskara •  فارسی‎ •  עברית •  한국어 •  Magyar •  Norsk Bokmål •  Română •  Srpski •  Srpskohrvatski •  Suomi •  Türkçe
* 50,000+ ailt

Asturianu •  বাংলা •  Bosanski •  Eesti •  Ελληνικά •  Simple English •  Galego •  Hrvatski •  Latviešu •  Lietuvių •  മലയാളം •  Македонски •  Norsk nynorsk •  Shqip •  Slovenčina •  Slovenščina •  ไทย
* Teangacha Ceilteacha

Brezhoneg •  Cymraeg •  Gaelg •  Gàidhlig •  Kernowek
 |

 |