# 5 Iúil

Is é an **5 Iúil** an 186ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 187ú lá i mbliain bhisigh. Tá 179 lá fágtha sa bhliain.

## Féilte

* An Ailgéir - Lá na Saoirse (1962)
* An Airméin - Lá an Bhunreachta (1995)
* Oileán Mhanann - *Laa Tinvaal* ("Lá Tinbheal", 1266)
* Rinn Verde - Lá na Saoirse (1975)
* Veiniséala - Lá na Saoirse (1811)

## Daoine a rugadh ar an lá seo

* 1795 — Benjamin Morrell, taiscéalaí Meiriceánach (b. 1859)
* 1810 — P. T. Barnum, fear seó agus polaiteoir Meiriceánach (b. 1891)
* 1849 — William Thomas Stead, iriseoir Briotanach (b. 1912)
* 1853 — Cecil Rhodes, plandóir Sasanach a bhunaigh stát na Róidéise i ndeisceart na hAfraice (b. 1902)
* 1885 — André Lhote, dealbhóir agus péintéir Francach (b. 1962)
* 1911 — Georges Pompidou, Uachtarán na Fraince (b. 1974)
* 1926 — Salvador Jorge Blanco, Uachtarán na Poblachta Doiminicí (b. 2010)
* 1928 — Pierre Mauroy, Phríomh-Aire na Fraince (b. 2013)
* 1932 — Gyula Horn, polaiteoir Ungárach (b. 2013)
* 1936 — Alan Kelly, peileadóir agus bainisteoir Éireannach (b. 2009)
* 1936 — Brendan Halligan, polaiteoir Éireannach (B. 2020)
* 1939 — Hugh Byrne, polaiteoir Éireannach (B. 2023)
* 1946 — Gerardus 't Hooft, fisiceoir teoiriciúil Ísiltíreach
* 1950 — Huey Lewis, Amhránaí Meiriceánach
* 1951 — Roger Wicker, polaiteoir Meiriceánach
* 1953 — Jörg Tauss, polaiteoir Gearmánach
* 1954 — Don Stark, aisteoir Meiriceánach
* 1958 — Veronica Guerin, iriseoir Éireannach (b. 1996)
* 1962 — Tanya S. Chutkan, breitheamh dúiche Meiriceánach
* 1967 — Anne Frater, file Gaeilge as Albain
* 1969 — Eduardo Riedel, polaiteoir Brasaíleach
* 1969 — Michael O'Neill, imreoir sacair as Tuaisceart Éireann
* 1973 — Róisín Murphy, amhránaí, cumadóir amhrán
* 1975 — Hernán Crespo, imreoir sacair Airgintíneach
* 1976 — Arthur Spring, polaiteoir Éireannach
* 1977 — Nicolas Kiefer, imreoir leadóige Gearmánach
* 1979 — Amélie Mauresmo, imreoir leadóige Francach
* 1979 — Shane Filan, amhránaí Éireannach
* 1979 — Stilian Petrov, imreoir sacair
* 1985 — Megan Rapinoe, imreoir sacair Meiriceánach
* 1987 — Gerard Barrett, stiúrthóir scannán
* 1991 — Gavin James, ceoltóir Éireannach

## Daoine a fuair bás ar an lá seo

* 1816 — Dorothy Jordan, 54, aisteoir Éireannach agus bean luí Uilliam IV na Ríochta Aontaithe (r. 1761)
* 1833 — Joseph Nicéphore Niepce, ceimicí Francach (r. 1765)
* 1911 — George Johnston Stoney, fisiceoir Éireannach (r. 1826)
* 1930 — Bryan Cooper, polaiteoir Éireannach (r. 1884)
* 1945 — John Curtin, polaiteoir Astrálach agus 14ú Príomh-Aire na hAstráile (r. 1885)
* 1948 — Carole Landis, ban-aisteoir (r. 1919)
* 1969 — Walter Adolph Gropius, ailtire Gearmánach (r. 1883)
* 1993 — Tomás Mag Uidhir, poblachtánach agus polaiteoir Éireannach (r. 1892)
* 2024 — Bengt Ingemar Samuelsson, bithcheimiceoir Sualannach (r. 1934)

## Tarluithe eile

* 1811 - D'fhógair Veiniséala a neamhspleáchas ón Spáinn
* 1830 - Rinne an Fhrainc ionradh ar an Ailgéir
* 1884 - Ghlac An Ghearmáin seilbh ar Chamarún
* 1865 - Bhunaigh William Booth Arm an tSlánaithe i Londain
* 1948 - Bunaíodh An tSeirbhís Náisiúnta Sláinte san Ríocht Aontaithe
* 1962 - D'fhógair an Ailgéir neamhspleáchas ón Fhrainc
* 1975 - D'éirigh Arthur Ashe an chéad fhear gorm Wimbeldon a bhuachan
* 1975 - Bhain Cabo Verde neamhspleáchas amach ón Phortaingéil
* 1980 - Bhuaigh Björn Borg Wimbledon don chúigiú huair i ndiaidh a chéile
* 1981 - Gortaíodh suas le 30 póilín i Learpholl na Breataine nuair a bhris círéib agus bradaíocht amach ansin
* 1994 - Bunaíodh Amazon
* 2022 - D'éirigh airí Sajid Javid agus Rishi Sunak as an rialtas Briotanach. Thosaigh seo géarchéim rialtais do Boris Johnson