Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Édith Piaf

Édith Piaf|  (1946)  |
| Beathaisnéis |
| Breith | (fr) Édith Giovanna Gassion  19 Nollaig 1915 Páras, An Fhrainc  |
| Bás | 10 Deireadh Fómhair 1963 47 bliana d'aois Grasse, An Fhrainc  |
| Siocair bháis | Bás nádúrtha (Fuiliú inmheánach) |
| Áit adhlactha | Reilig Père-Lachaise, 97  ﻿ / ﻿ Grave of Gassion-Piaf (en)    |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Faisnéis phearsanta |
| Ainm cleite | Édith Piaf   |
| Áit chónaithe | Páras Stáit Aontaithe Mheiriceá An Normainn an Fhrainc |
| Teanga dhúchais | an Fhraincis |
| Airde | 147 cm  |
| Gníomhaíocht |
| Gairm | amhránaí, ealaíontóir sráide, cumadóir amhrán, chansonnier, aisteoir, ealaíontóir taifeadta, liriceoir  |
| Tréimhse oibre | 1935 –  1963 |
| Ball de | Ancient Mystical Order Rosae Crucis (en)    |
| Seánra | Chanson, chanson réaliste (en)  agus ballade |
| Teangacha | An Fhraincis agus Béarla |
| Cineál gutha | Contralt  |
| Uirlis | Ceol gutha |
| Lipéad ceoil | Polydor (1935–1946) Pathé-Marconi (en)  (1946–1963)  |
| Saothar |
| **Saothar suntasach (1945) La Vie en rose
* (1959) Milord
* (1960) Non, je ne regrette rien (en)
 |
| Teaghlach |
| Céile | Jacques Pills (1952–1956) Theophanis Lamboukas (1962–1963)  |
| Páirtí | luach anaithnid  Yves Montand  Marcel Cerdan (1948–1949) Louis Gérardin (1951–1952)  |
| Páiste | Marcelle Dupont, iníon fola  ( )  |
| Athair | Louis Gassion  agus Line Marsa |
| Croineolaíocht |
|  |
| 14 Deireadh Fómhair 1963 | sochraid (Reilig Père-Lachaise)  |
|  |
| **Gradam a fuarthas (1998)  Grammy Hall of Fame (en) , as a saothar *La Vie en rose*
* (1977)  silver record (en)
* gold record (en)
* platinum record (en)
 |
|  **Síniú**  |
|

---

 |
|

---

   |

1950
Amhránaí mór le rá de chuid na Fraince ab ea **Édith Piaf**, nó an Gealbhan Beag mar a thugtaí uirthi (19 Nollaig 1915 - 11 Deireadh Fómhair 1963), duine de na hoirfidigh is breátha sa 20ú haois. Bhí cáilíocht choscrach ag baint lena glór cinn a chuirfeadh na clocha ag caoineadh.

Tá meas iontach aige ar a cuid amhránaíochta i gcónaí. Maireann sé i gcónaí mar íocón cultúrtha Francach. I measc na móramhrán uaithi bhí ‘La Vie en Rose’ agus ‘Non, je ne regrette rien.’

Édith Piaf, sa bhliain 1951.
## Saol

Saol corrach a bhí aici – deirtear gur rugadh ar chosán í. Rugadh í faoin ainm **Édith Giovanna Gassion** ar an 19 Nollaig 1915 san ospidéal Tenon i bPáras.

Aithnítear go forleathan go raibh gnaoi na ndaoine ar Piaf, an t-amhránaí ba mhó a bhí sa Fhrainc sa 20ú haois (le Jacques Brel agus Charles Aznavour b'fhéidir).

Bhásaigh sí ar 11 Deireadh Fómhair 1963. Ba alcólach déanta í agus fuair sí bás den ailse ae, in aois 47 bliain di.

## Amhráin

Bailéid den chuid ba mhó a chas sí. I measc a cuid amhrán, tá *"La vie en rose"* (1946), *"Hymne à l'amour"* (1949), *"Milord"* (1959), *"Non, je ne regrette rien"* (1960), *"l'Accordéoniste"* (1941), *"Padam...Padam"*, agus *"La Foule"*.

## Gaeilge

Aistríodh cuid de shaothar Piaf go Gaeilge mar chuid d’imeachtaí na féile litríochta IMRAM. Bhí an file Liam Ó Muirthile, nach maireann, lárnach san obair sin. Casann an t-amhránaí Hilary Bow a chid amhrán.

Curtha i Pere Lachaise, Páras
## Féach freisin

* Jacques Brel
* Charles Aznavour

## Tagairtí
# Rialtas na Ríochta Aontaithe

Rialtas na Ríochta Aontaithe| (en) His Majesty's Government  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|   |   |

 |
|  |
| Sonraí |
| Cineál | rialtas  |
| Gníomhaíocht |
| Ball de | World Wide Web Consortium  |
| Rialachas corparáideach |
|  |
|  |
| Ceanncheathrú

 | * 10 Downing Street, England
 |
|  |
| Fochomhlacht | Department for Education Foreign, Commonwealth and Development Office (en)   |
| Úinéir de | British Waterways (en)  Post Office Money (en)  Ministry of Defence Main Building (en)  gov.uk UK Asset Resolution (en)  Smedley Hydro (en)  10 Downing Street (en)  SIS Building (en)  Thames House (en)  Discovery Committee (en)  High Speed 1 (en)  British Rail NRAM plc (en)  Directgov The London Gazette Lancaster House Chevening (en)  Chequers (en)  National Highways (en)  Network Rail British Gazette (en)  Post Office Limited (en)  data.gov.uk Sellafield Ltd (en)  Admiralty House (en)   |
| Codanna | Comh-Aireacht na Ríochta Aontaithe  |
| Cuid de | executive branch (en)   |
| Iar-ainm | His Majesty's Government Her Majesty's Government  |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | gov.uk  |
|
  |

Is téarma é **Rialtas na Ríochta Aontaithe** (Béarla: *The Government of the United Kingdom*) a úsáidtear chun cur síos a dhéanamh ar lár-rialtas na Ríochta Aontaithe.

Faoi bhunreacht na Breataine is cosúil gur ag an mbanríon atá an t-údarás feidhmeannach ach bíonn sé á fheidhmiú ag an gCaibinéad agus a chomhairle siúd i bhfírinne.

Bailiúchán de na hairí is sinsearaí ag an mbanríon nó an rí is ea an Caibinéad seo.

I gcaint na ndaoine sa Bhreatain is iondúil gur cnuasainm é "the Government" (Gaeilge: *an Rialtas*) a thagraíonn d'airí na Corónach, ar baill ar fad de cheann de thithe na Parlaiminte iad.

Tá baill an Rialtais freagrach ina n-aonar agus ina ngrúpa don Pharlaimint as an gcomhairle a thairiscíonn siad don Bhanríon agus do ghníomhaíochtaí a dhéantar ar a son.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Mianadóireacht guail

Eastóscadh guail as doimhneacht éigin faoin talamh. In eastóscadh dromchla, bíonn an gual gar don dromchla. Baintear an scraith uachtair chun siúil, eastósctar an gual, agus cuirtear an scraith uachtair ar ais chun an comhshaol a athshlánú. I dtrasmhianadóireacht, bíonn an gual taobh istigh de chlaonán, tochlaítear tollán cothrománach i dtaobh an chlaonáin, agus baintear an gual amach ar iarnród nó crios iompair. I mianadóireacht dhomhain is an gual an-domhain faoin dromchla, is gá poll mianaigh a thochailt le tolláin chothrománacha amach uaidh do na síoga guail. Tochlaítear an gual (go meicniúil den chuid is mó anois) agus iompraítear ar chreasa iompair go dtí na poill é le hiompar don dromchla. Bíonn contúirtí ar leith ag baint le mianadóireacht guail. Is féidir go dtarlóidh pléascadh mar thoradh ar na gáis a fhuasclaítear is púdar mín an ghuail san aer, agus mar sin is gá aerú éifeachtach uilíoch leanúnach sa mhianach. Is gá na tolláin is na poill a chaomhnú is a neartú i gcoinne a gcliste. Is é gual an breosla iontaisithe is flúirsí ar Domhan, agus meastar go bhfuil cúltaiscí milliún milliún tonna de ann. Táirgeadh timpeall 4,780 milliún tonna i 2001, agus as sin tháirg an tSín 1,323 milliún, na Stáit Aontaithe 1,023 milliún, an Astráil 324 milliún, an India 307 milliún, an Rúis 272 milliún, an Afraic Theas 233 milliún, an Ghearmáin 205 milliún, is an Pholainn 162 milliún.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tá an t-alt seo bunaithe ar ábhar as *Fréamh an Eolais*, ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta leis an Ollamh Matthew Hussey, foilsithe ag Coiscéim sa bhliain 2011. Tá comhluadar na Vicipéide go mór faoi chomaoin acu beirt as ucht cead a thabhairt an t-ábhar ón leabhar a roinnt linn go léir. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Suilfíd hidrigine

Suilfíd hidrigine|  |
| Substaint cheimiceach | aicme eintiteas ceimiceach |
| Mais mhóilíneach | 33.987721 Da |
| Tacsón ina n-aimsítear é | Coffea arabica, tailís, Artemia salina, Homo sapiens agus Parkia speciosa |
| Ról | truailleán aeir, gaseous signaling molecule (en)  agus príomh-mheitibilít |
| Struchtúr ceimiceach |
| Foirmle cheimiceach | H₂S |
|  |
| SMILES canónta |  Model 2D S |
| InChI | Model 3D |
| Airí |
| Luas forleata fuaime | 289 m/s (0 °C, gás)  |
| PKa | 7.04  |
| Tuaslagthacht | 0.4 g/100 g (uisce, 20 °C)  |
| Móimint leictreach dhépholach | 0.97 D |
| Pointe leáite | −86 °C −85.5 °C  |
| Fiuchphointe | −61 °C (a 760 Torr) −59.55 °C (a 101.325 kPa)  |
| Eantrópach mólarach caighdeánach | 205.8 J/(mol K) |
| Móimint leictreach dhépholach | 0.97 D |
| Galbhrú | 17.6 atm (a 20 °C)  |
| Guais |
| Teorainn inlasta íochtair | 4 vol% |
| Teorainn inlasta uachtarach | 44 vol% |
| Uasteorainn nochta | 15 mg/m³ (luach ar iarraidh) 70 mg/m³ (Stáit Aontaithe Mheiriceá) 28 mg/m³ (Stáit Aontaithe Mheiriceá)  |
| Láithreach contúirteach don bheatha nó sláinte | 140 mg/m³ |
| NFPA 704: Standard System for the Identification of the Hazards of Materials for Emergency Response ()  |
| Eile |
| gás inlasta |

Is comhdhúil cheimiceach í **suilfíd hidrigine** leis an bhfoirmle H2S. Is gás den hidríd chalcaigine gan dath í, le boladh bréan, cosúil le boladh uibheacha lofa. Tá sí nimhiúil, creimneach, agus inadhainte.

Is minic a tháirgtear suilfíd hidrigine ó dhianscaoileadh miocróbach ábhar orgánach in éagmais ocsaigine, mar shampla i seascainn agus i séaraigh; De ghnáth tugtar díleá anaeróbach ar an bpróiseas seo, a dhéantar trí mhiocrorgánach, gur dí-ocsaideoirí-sulfáite iad. Bíonn **suilfíd hidrigine i láthair freisin** i ngáis bholcánacha, gás nádúrtha, agus i roinnt foinsí uisce tobair. Táirgeann an corp daonnaH2S agus úsáideann sé í mar mhóilín comharthaíochta.

## Tagairtí
# Cuaisíteas

Cuaisíteas|  |
|   |
| Cineál | paranasal sinus disease (en) , nose symptom (en)  agus galar  |
| Speisialtacht leighis | ota-laraingeolaíocht  |
| Cóireáil chliniciúil |
| Comharthaí | tinneas cinn, fiabhras, pian, nasal congestion (en) , casacht agus athlasadh  |
|  **Cógais**moxifloxacin (en) , ciprofloxacin (en) , cefuroxime (en) , loracarbef (en) , cefdinir (en) , (E)-cefprozil (en) , dexbrompheniramine (en) , gatifloxacin (en) , naphazoline (en) , levofloxacin (en) , guaifenesin (en) , trovafloxacin (en) , clarithromycin (en) , amoxicillin (en) , (+)-pseudoephedrine (en) , tetrahydrozoline (en) , penicillin v potassium (en) , sulfamethoxazole / trimethoprim (en) , doxycycline (en) , mometasone (en) , fluticasone (en) , loratadine (en) , azithromycin (en) , azelastine / fluticasone (en) , fexofenadine (en) , ibuprofen (en) , clindamycin (en) , levofloxacin hemihydrate (en) , azelastine (en) , methylprednisolone (en)  agus cetirizine (en)   |
| Aicmiú |
| ICD-11 | CA01  |
| ICD-10 | J01.90, J01 agus J01.9  |
| ICD-9 | 461 agus 461.9  |
| CIAP | R75  |
| Acmhainní seachtracha |
| Enciclopèdia Catalana | 0142919  |
| DiseasesDB | 12136  |
| MedlinePlus | 000647  |
| eMedicine | 232670  |
| Patient UK | sinusitis-pro  |
| MeSH | D012852  |
| UMLS CUI | C0037199 agus C0149512  |
| DOID | DOID:0050127  |

Is éard is **cuaisíteas** ann ná ionfhabhtú sa líneáil i gceann amháin nó níos mó de na cuasa i gcnámha na haghaidhe os cionn na sróine. Tarlaíonn sé uaireanta de thoradh ionfhabhtú na n-aerphasáistí uachtaracha (is é sin, slaghdán). Faigheann duine pian dhian os cionn an chuais, tinneas cinn, agus fiabhras.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tá an t-alt seo bunaithe ar ábhar as *Fréamh an Eolais*, ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta leis an Ollamh Matthew Hussey, foilsithe ag Coiscéim sa bhliain 2011. Tá comhluadar na Vicipéide go mór faoi chomaoin acu beirt as ucht cead a thabhairt an t-ábhar ón leabhar a roinnt linn go léir. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoin galar é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Eambólacht scamhógach

Eambólacht scamhógach|   |
| Cineál | pulmonary artery disease (en)  agus galar  |
| Speisialtacht leighis | cairdeolaíocht, haemaiteolaíocht agus leigheas análaithe  |
| Cóireáil chliniciúil |
| Comharthaí | Hampton hump (en)  agus Westermark sign (en)   |
| Leathnaigh **Cógais**varfairin, anisindione (en) , phenprocoumon (en) , urokinase (en) , dalteparin (en) , papávairín, tinzaparin (en) , Streptokinase (en) , anistreplase (en) , dicumarol (en) , apixaban (en) , macitentan (en) , fondaparinux sodium (en) , edoxaban (en) , dabigatran etexilate (en) , rivaroxaban (en) , alteplase (en) , edoxaban (en)  agus heipirin  |
| Aicmiú |
| ICD-11 | BB00  |
| ICD-10 | I26.99 agus I26  |
| ICD-9 | 415.1  |
| CIAP | K93  |
| Acmhainní seachtracha |
| DiseasesDB | 10956  |
| MedlinePlus | 000132  |
| eMedicine | 300901 agus 361131  |
| Patient UK | pulmonary-embolism  |
| MeSH | D011655  |
| UMLS CUI | C0034065 agus C0524702  |
| DOID | DOID:9477  |

Gabháil eambólais (réad mínormálta ag imshruthú sa bhfuil) isteach in artairí na scamhóg. An t-eambólas is coitianta is ea téachtán (trombas) ag éirí as réigiún trombóise sa chos. Is féidir go lonnóidh sé sa phríomhartaire scamhógach chun bac iomlán a chur ar shreabhadh na fola do na scamhóga, rud a bheidh ina thrúig thobann báis. Cuireann téachtáin níos lú bac le sreabhadh fola i dteascáin is lú fíocháin sna scamhóga, agus tarlaíonn siomptóim cosúil le giorra anála, pian sa chliabhrach, is smuga fola.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tá an t-alt seo bunaithe ar ábhar as *Fréamh an Eolais*, ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta leis an Ollamh Matthew Hussey, foilsithe ag Coiscéim sa bhliain 2011. Tá comhluadar na Vicipéide go mór faoi chomaoin acu beirt as ucht cead a thabhairt an t-ábhar ón leabhar a roinnt linn go léir. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |