Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Prizren

| Prizren |
| --- |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|   |   |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Stát aonadach | an Chosaiv |
| Ceantar sa Chosaiv | Prizren |
| Municipality of Kosovo (en)  | Prizren Municipality (en)   |
|  |
|  |
| Príomhchathair de | Prizren Prizren Vilayet (en)  Prizren Municipality (en)  Prizren District (Serbia) (en)   |
| Daonra |
| Iomlán | 186,986 (1996)  |
| • Dlús | 218.95 hab./km² |
| Tíreolaíocht |
| Achar dromchla | 854 km²  |
| Suite i nó in aice le limistéar uisce | Lumbardhi i Prizrenit (en)   |
| Airde | 450 m  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Cód poist | 20000  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | kk.rks-gov.net…  |

Is cathair sa Chosaiv í **Prizren**.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Ságrab

| Ságrab |
| --- |
| Zagreb (hr)  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Bratach  | Armas  |

 |
|  |
|  Ban Jelačić Square (en)   |
|

---

 |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Stát ceannasach | an Chróit  |
|  |
|  |
| Príomhchathair de | Leathnaighan Chróit Zagreb County (former) (en)  Zagreb Oblast (en)  State of Slovenes, Croats and Serbs (en)  Socialist Republic of Croatia (en)  Contae Ságrab Independent State of Croatia (en)  Kingdom of Croatia (en)   |
| Daonra |
| Iomlán | 767,131 (2021)  |
| • Dlús | 1,196.4 hab./km² |
| Teanga oifigiúil | an Chróitis  |
| Tíreolaíocht |
| Achar dromchla | 641.2 km²  |
| Suite i nó in aice le limistéar uisce | Sava  |
| Airde | 127 m  |
| Ar theorainn le | Contae Ságrab Contae Krapina-Zagorje  |
| Sonraí stairiúla |
| Cruthú | 1094 |
| Éarlamh | Muire  |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| • Ceannaire an rialtais | Tomislav Tomašević (2021–)  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Cód poist | 10000  |
| Lonnaithe i gcrios ama | LeathnaighUTC+01:00 Central European Summer Time (en)   |
| Glaochód | 01  |
|  |
| Cód ISO 3166-2 | HR-21  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | zagreb.hr  |
|

---

 |

Is é **Ságrab** (Cróitis: *Zagreb*) príomhchathair na Cróite agus é ar an gcathair is mó sa tír sin freisin. Tá sé suite in iarthuaisceart na tíre cois Sava. Téann an t-ainm siar go dtí an 11ú haois, ach níl sanasaíocht shoiléir ag baint leis. Tá breis is 800,000 duine ina gcónaí ann.

## Féach freisin

* Iarsmalann na gCaidreamh Briste
* Split

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi thíreolaíocht na Cróite é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# An Vóvaidín

| An Vóvaidín |
| --- |
| Vajdaság Autonóm Tartomány (hu)  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|   |   |

 |
|  |
|

---

 |
| Ainmnithe in ómós | voivodeship (en)   |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Stát ceannasach | an tSeirbia  |
|  |
|  |
|

---

 |
| Príomhchathair | Novi Sad  |
| Daonra |
| Iomlán | 1,740,230 (2022)  |
| • Dlús | 80.51 hab./km² |
| Teanga oifigiúil | an tSeirbis an Ungáiris an tSlóvaicis an Rómáinis an Chróitis an Rúiséinis  |
| Tíreolaíocht |
| Achar dromchla | 21,614 km²  |
| Airde | 99 m  |
| Ar theorainn le | Contae Osijek-Baranja  |
| Sonraí stairiúla |
| Leanann sé/sí | Socialist Autonomous Province of Vojvodina (en)   |
| Cruthú |  **31 Iúil 1944**:  (Socialist Autonomous Province of Vojvodina (en) ) 28 Meán Fómhair 1990 |
| Eacnamaíocht |
| Airgeadra | Dinar na Seirbia  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Fearann Idirlín barrleibhéil | .срб agus .rs  |
|  |
| Cód ISO 3166-2 | RS-VO, YU-VO agus CS-VO  |
| Cód NUTS | RS12  |
|  |

Suíomh

Cúige sa tSeirbia is ea an **Vóvaidín** (Seirbis: *Војводина* nó *Vojvodina*). Is é an cúige is líonmhaire teangacha sa tSeirbia, mar anuas ar an tSeirbis féin, tá an Ungáiris, an tSlóvaicis, an Rómáinis, an Chróitis, agus an Rúisínis Phanónach oifigiúil sa chúige. Cúige féinrialaitheach atá ann.

Is í Novi Sad príomhchathair an chúige, agus is í Subotica an dara cathair is tábhachtaí.

Is é is brí le hainm an chúige ná "vóvadacht". Focal is ea "vóvad" (*vojvoda*, *wojewoda* agus araile) a chiallaíonn, ó thús, ceannaire na sluaite armtha sna teangacha Slavacha, ach i rith na gcéadta bliain fuair sé cialla éagsúla sna teangacha difriúla. Mar sin, is ceantar í an Vóvaidín a raibh taoiseach den chineál seo i gceannas air i dtús.

Daoine cáiliúla ón Vóvaidín ab ea Danilo Kiš (scríbhneoir) agus Mileva Marić (fisiceoir a bhí pósta ar Albert Einstein tráth).

## Teangacha

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Líon cainteoirí | % |
| Seirbis | 1,557,020 | 76.63 |
| Ungáiris | 284,205 | 13.99 |
| Slóvaicis | 55,065 | 2.71 |
| Rómáinis | 29,512 | 1.45 |
| Romainis | 21,939 | 1.08 |
| Cróitis | 21,053 | 1.04 |
| Rúiséinis | 11,154 | 0.57 |
| Macadóinis | 4,152 | n/a |
| Albáinis | 2,369 | n/a |
| Bulgáiris | 920 | n/a |

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi thíreolaíocht Seirbia é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Ivo Andrić

Ivo Andrić|  (1961)  |
| Ainm sa teanga dhúchais | (hr) Ivo Andrić (sr-cyrl) Иво Андрић (sr-latn) Ivo Andrić  |
| Beathaisnéis |
| Breith | 10 Deireadh Fómhair 1892 Dolac (an Ostair-Ungáir) |
| Bás | 13 Márta 1975 82 bliana d'aois Béalgrád (Poblacht Shóisialach Chónaidhme na hIúgsláive) |
| Áit adhlactha | Belgrade New Cemetery (en) , Tree-lined path of Giants   |
|  |
|  |
| Ambasadóir |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Faisnéis phearsanta |
| Scoil a d'fhreastail sé/sí | Ollscoil Graz - fealsúnacht (1924–) Faculty of Philosophy of the Jagiellonian University (en)  - fealsúnacht (1914–) Ollscoil Vín - fealsúnacht (1913–) Faculty of Humanities and Social Sciences, University of Zagreb (en)  - Slavic literature (en) , staidéar ar stair (1912–)  |
| Céim acadúil | Doktor Nauk in Philosophy (en)  |
| Gníomhaíocht |
| Réimse oibre | Litríocht |
| Gairm | scríbhneoir, file, scríbhneoir aistí, taidhleoir, úrscéalaí, gearrscéalaí  |
| Tréimhse oibre | 1911 –  1975 |
| Ball de pháirtí polaitíochta | Léig Chumannaigh na hIúgslaive   |
| Ball de | Academy of Sciences and Arts of Bosnia and Herzegovina (Honorary Members (en) ) (1969–) Acadamh Eolaíochtaí agus Ealaíon na Seirbia (gnáthbhall) (1939–1975) Acadamh Eolaíochtaí agus Ealaíon na Seirbia (corresponding member (en) ) (1926–1939) Association of Writers of Serbia (en)   Acadamh Eolaíochtaí agus Ealaíon na Slóivéine  Young Bosnia (en)    |
| Teangacha | An tSeirbea-Chróitis agus an tSeirbis |
| Saothar |
| **Saothar suntasach O priči i pričanju (en)
* Ex Ponto (en)
* Omerpaša Latas (en)
* (1925) Most na Žepi (en)
* (1942) Bosnian Chronicle (en)
* (1942) The Bridge on the Drina (en)
* (1954) Devil's Yard (en)
* (1962) Jelena, the Woman Who Is Not (en)
 |
| Teaghlach |
| Céile | Milica Babić-Jovanović (1958–1968)  |
| **Gradam a fuarthas (9 Deireadh Fómhair 1972)  Order of the Hero of Socialist Labour (en)
* (1961)  Duais Nobel na Litríochta
* (1937)  Ord an Iolair Ghearmánaigh
 |
| Ainmnithe do* (1961) Duais Nobel na Litríochta
* (1960) Duais Nobel na Litríochta
* (1959) Duais Nobel na Litríochta
* (1958) Duais Nobel na Litríochta
 |
|  **Síniú**  |
|

---

 |
|

---

   |

Scríbhneoir, taidhleoir agus polaiteoir Iúgslavach ab ea **Ivo Andrić** (9 Deireadh Fómhair 1892 – 13 Márta 1975), nó **Иво Андрић** mar atá a ainm scríte in aibítir Choireallach. Do rugadh é ar an 9ú lá de Dheireadh Fómhair sa bhliain 1892 i nDolac, suite gar don chathair Travnik, agus do fuair sé bás ar an 13ú lá de Mhárta na bliana 1975 i gcathair Béalgrád na hIúgslaive. Ba é ach go hairithe fén shaol mar a bhíodh sé ina thír dhúchais agus í fé smacht na n-Otamánach a scríobhadh sé ina chuid úrscéalta agus gearrscéalta. Bronnadh Duais Nobel na Litríochta air sa bhliain 1961.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Farraige

Farraige|

|  |
| --- |
|  |

 |
|

|  |
| --- |
|  |

 |
| Codanna | sea water (en)  talamh  |
|  |
|  |

An fharraige, amach ó chósta thiar na Portaingéile
Is réimse ollmhór sáile í **an fharraige**, a chlúdaíonn an mhórchuid de dhromchla an Domhain.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# 1816

1816| Sampla de | bliain féilire, bliain bhisigh agus bliain bhisigh ag tosú ar an Luan agus ag críochnú ar an Máirt |
| Féilirí eile |
| féilire Ghréagóra | 1816 (mdcccxvi) |
| Ioslamach | 1231 – 1232 |
|  Síneach | 4512 – 4513 |
| Eabhrach | 5576 – 5577 |
| Hiondúch | 1871 – 1872 (*Vikram Samvat*) 1738 – 1739 (*Shaka Samvat*) 4917 – 4918 (*Kali Yuga*) |
| Peirseach | 1194 – 1195 |
| Airméanach | 1265 |
| Rúnach | 2066 |
| *Ab urbe condita* | 2569 |
| Catagóirí |
| **BreitheannaBásanna** |
| Aois |
| 18ú haois - **19ú haois** - 20ú haois |
| Deich mbliana |
| 1780í 1790í 1800í - **1810í** - 1820í 1830í 1840í |
| Bliain |
| 1813 1814 1815 - **1816**  - 1817 1818 1819

---

 |
|   |

## Tarluithe

## Breitheanna

* 1 Eanáir — Manuel Murillo Toro, polaiteoir Colómach
* 16 Eanáir — Frances Browne, scríbhneoir Éireannach
* 12 Aibreán — Cathal Gabhán Ó Dubhthaigh, náisiúnach Éireannach, iriseoir, file agus polaiteoir Astrálach
* 21 Aibreán — Charlotte Brontë, úrscéalaí agus file Sasanach
* 11 Meán Fómhair — Carl Zeiss, fisiceoir optúil Gearmánach
* 29 Nollaig — Carl Ludwig, fiseolaí Gearmánach (b. 1895)

## Básanna

* 24 Aibreán — James Orr, file Éireannach
* 5 Iúil — Dorothy Jordan, aisteoir Éireannach agus bean luí rí Uilliam IV (r. 1761)
* 7 Iúil — Richard Brinsley Sheridan drámadóir Éireannach (r. 1751)
* 3 Lúnasa — François-André Vincent, péintéir Francach
* 29 Deireadh Fómhair — Art Ó Néill, cruitire Éireannach
# Sciáil

Sciáil|  |
| Cineál | spórt geimhridh, recreational sport (en) , spórt oilimpeach agus skiing (en)  |

Sciáil
Is spórt í an **sciáil**. Sa sciáil, caitheann an sciálaí bróga sciála agus baineann sé úsáid as dhá scí. Déantar an scí as adhmad, plaisteach, miotal, agus as polaitéin. Is comórtas spóirt í sciáil agus tá sciáil sna Cluichí Oilimpeacha leis na blianta anois. Thosaigh an sciáil sa tSualainn thart ar an bhliain 450 RC.

Tá dhá saghas sciála ann, Alpach agus Nordic.

I sciáil alpach, bíonn ar an sciálaí dul síos cnoc ar an *piste*. Ansin, tógann an sciálaí ardaitheoir sciála suas an cnoc don dara babhta. Freisin, tógann an sciálaí héileacaptar suas an cnoc nuair nach mbíonn aon ardaitheoir ann. Sa sciáil alpach, bíonn sciáil rásaíochta ann freisin. Is iomaí rás atá ann agus eagraíonn an F.I.S (an Eagraíocht Idirnáistúnta a Sciáil) na ráis.

Is í an sciáil nordic an fhoirm sciála is sine. Is foirm iompair í.

## Sciáil in Éirinn

In Éireann, tá sciáil ann ar an gcnoc shaorga. Tá an cumann sciáil Éireannach in aice an cnoc shaorga i gCill Tiarnáin, (Contae Baile Átha Cliath). D’oscail sé i 1963.

Freisin, tá meaisín sciála in Áth an Ghainimh (Contae Baile Átha Cliath). D’oscail sé i 2008.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol a bhaineann le spórt é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Chris Evert

Chris Evert|   |
| Beathaisnéis |
| Breith | (en) Christine Marie Evert  21 Nollaig 1954 71 bliana d'aois Fort Lauderdale, Florida  |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Faisnéis phearsanta |
| Scoil a d'fhreastail sé/sí | St. Thomas Aquinas High School (en)    |
| Áit chónaithe | Boca Raton |
| Meáchan | 56 kg |
| Airde | 168 cm  |
| Lámhcheannas | Deasógacht |
| Gníomhaíocht |
| Gairm | imreoir leadóige (1972–1989)  |
| Tréimhse oibre | 1972 –  5 Meán Fómhair 1989 |
| Teangacha | Béarla |
| Glanfhiúchas | 8,896,195 $  |
| Tír spóirt | Stáit Aontaithe Mheiriceá   |
| Spórt | leadóg   |
| Disciplín spóirt | leadóg singil  leadóg dúbailte   |
| Lámh imeartha | deasógacht i cúlbhuille délámhach |
|

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Módúlacht | **Cluiche leadóige**  |  | **Sáriarracht phearsanta** |
| Leadóg singil |
1304–144    |
157  | 1 (1975) |
| Leadóg dúbailte |
117–39   |
32  | 13 (1988) |
| *Hall of fame* |
Cárta HOF  |
| *WTA* |
Info WTA  |

 |
|

| Conair |
| --- |
|   | **Foireann** | **Comórtas** |
|  |
| 1971-1985 | United States Wightman Cup team (en)  |  |
| 1977-1986 | United States Billie Jean King Cup team (en)  |  |
|  |

 |
| Ghlac sé/sí páirt i |
|  |
| 1988 | leadóg ag Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 1988  |
|  |
| Teaghlach |
| Céile | John Lloyd (1979–1987) Andy Mill (1988–2006) Greg Norman (2008–2009)  |
| Athair | Jimmy Evert |
| Siblín | Jeanne Evert |
| Croineolaíocht |
|  |
|  | Martina Navratilova  |
|  |
| **Gradam a fuarthas (2005)  Sarah Palfrey Danzig Award (en)
* (2000)  Florida Women's Hall of Fame (en)
* (1997)  Gradam Philippe Chatrier
* (1980)  Associated Press Athlete of the Year
* (1977)  Associated Press Athlete of the Year
* (1975)  Associated Press Athlete of the Year
* (1974)  Associated Press Athlete of the Year
* International Tennis Hall of Fame
 |
|

---

 |
|

---

 |

Is iarimreoir leadóige as na Stáit Aontaithe í **Christine Marie Evert**. Rugadh í ar an 21 Iúil 1954. Tá 18 craobh Grand Slam buaite aici - 2 Australian Open, 7 French Open, 3 Wimbledon agus 6 US Open.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Uimhir Rómhánach

Uimhir Rómhánach|  |
| Cineál | numeric writing system (en)  agus sign-value numeral system (en)   |
| Airíonna |

Sa lá atá inniu ann úsáidtear uimhreacha Arabacha (m.sh. 1, 2, ...59, 1000). Ach bhain na Rómhánaigh úsáid as uimhreacha difriúla. Tugadh uimhreacha do litir áirithe:

**I** nó **i** = 1
**V** nó **v** = 5
**X** nó **x** = 10
**L** nó **l** = 50
**C** nó **c** = 100
**D** nó **d** = 500
**M** nó **m** = 1000
Sin iad na uimhreacha a usaidtear de ghnáth inniu nuair a déantar liosta.
Déantar comhairdeamh mar seo:

```
      I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII, IX, X ... XIV ... CLXII ... MCDXIV
      1  2   3    4   5  6   7    8     9   10    14      162       1414
```

Tug faoi dhera IV/4 tá an I roimh an V agus ciallíonn sé go bhfuil an uimhir níos lú ná an V.

## Féach freisin

* Uimhreacha
* An tSean-Róimh