Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 25 Meitheamh

Is é an **25 Meitheamh** an 176ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 177ú lá i mbliain bhisigh. Tá 189 lá fágtha sa bhliain.

## Féilte

* Mósaimbíc - Lá na Saoirse

## Daoine a rugadh ar an lá seo

* 1852 — Antoni Gaudí, ailtire Catalónach (b. 1926)
* 1870 — Robert Erskine Childers, údar agus náisiúnaí Éireannach (b. 1922)
* 1900 — Louis Mountbatten, státaire agus oifigeach cabhlaigh Sasanach (b. 1979)
* 1903 — George Orwell, scríbhneoir (b. 1950)
* 1907 — Johannes Hans Daniel Jensen, fisiceoir núicléach Gearmánach (b. 1973)
* 1911 — William Howard Stein, bithcheimiceoir Meiriceánach (b. 1980)
* 1926 — Paddy Belton, polaiteoir Éireannach (b. 1987)
* 1928 — Alexei Alexeyevich Abrikosov, fisiceoir Rúiseach (b. 2017)
* 1929 — Jean-Joseph Sanfourche, ealaíontóir Francach (b. 2010)
* 1930 — László Antal, Teangeolaí Ungárach (b. 1993)
* 1941 — Eddie Large, fuirseoir Briotanach (b. 2020)
* 1942 — Michel Tremblay, scríbhneoir Ceanadach
* 1954 — Sonia Sotomayor, breitheamh Meiriceánach
* 1956 — Anthony Bourdain, chef mór le rá, údar agus pearsa theilifíse (b. 2018)
* 1960 — Frances Black, amhránaí Éireannach
* 1961 — Ricky Gervais, aisteoir Sasanach
* 1963 — George Michael, amhránaí Sasanach (b. 2016)
* 1971 — Neil Lennon, imreoir sacair Éireannach
* 1971 — Patrick Sensburg, polaiteoir agus dlíodóir Gearmánach
* 1972 — Gino Kenny, polaiteoir Éireannach
* 1975 — Vladimir Kramnik, ardmháistir fichille Rúiseach
* 1976 — Gavin Williamson, polaiteoir coimeádach Briotanach
* 1980 — Inma Cuesta, ban-aisteoir Spáinneach
* 1988 — Anthony Stokes, imreoir sacair Éireannach
* 1989 — Waleed Al-Husseini, scríbhneoir aistí Palaistíneach

## Daoine a fuair bás ar an lá seo

* 1876 — George Armstrong Custer, 36, oifigeach in Arm na Stát Aontaithe (r. 1839)
* 1919 — William Máirtín Ó Murchadha, polaiteoir agus fear gnó Éireannach (r. 1844)
* 1950 — Muiris Ó Súilleabháin, 46, scríbhneoir Éireannach (r. 1904)
* 1960 — Walter Baade, réalteolaí Gearmánach (r. 1893)
* 1969 — Seán Dunne, polaiteoir Éireannach (r. 1918)
* 1980 — Séamus Ó Duilearga, béaloideasaí Éireannach (r. 1899)
* 1981 — John Ormonde, polaiteoir Éireannach (r. 1905)
* 1995 — Ernest Walton, Fisiceoir Éireannach (r. 1903)
* 2009 — Farrah Fawcett, aisteoir Meiriceánach (r. 1947)
* 2009 — Michael Jackson, 50, amhránaí, ceoltóir agus cumadóir amhráin (r. 1958)
* 2015 — Patrick Macnee, aisteoir Sasanach (r. 1922)
* 2024 — Mícheál Ó Muircheartaigh, tráchtaire CLG (r. 1930)

## Tarluithe eile

* 1788 - Dhaingnigh Virginia Bunreacht na Stát Aontaithe
* 1938 - Insealbhaíodh Dubhghlas de hÍde agus rinneadh an chéad Uachtarán na hÉireann dó
* 1947 - Foilsíodh dialann Anne Frank
* 1950 - Rinne An Chóiré Thuaidh ionradh ar an gCoiré Theas ag cur tús leis an gCogadh ansin
* 1975 - Bhain Mósaimbíc neamhspleáchas amach ón bPortaingéil
* 1978 - Bhí an Bhratach bogha báistí ar foluain den chéad uair i San Francisco
* 1981 - Athstruchtúraíodh Microsoft a bheith ina ghnó corpraithe
* 1991 - Bhain An tSlóivéin agus An Chróit neamhspleáchas amach ón Iúgslaiv
# Príomh-Aire na Ríochta Aontaithe

Príomh-Aire na Ríochta Aontaithe
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |

 |
|  |
| Sealbhóir | Keir Starmer ó 5 Iúil 2024 |
| Onórach | An Ró-Onórach |
| Cónaithe | 10 Downing Street (en)  |
| Ceaptha ag | monarc na Ríochta Aontaithe |
| Dlínse | an Ríocht Aontaithe |
| Stáit | an Ríocht Aontaithe |
| Cruthú | 4 Aibreán 1721 |
| Ionadaí | Deputy Prime Minister of the United Kingdom (en)  |
| Liosta | liosta de Phríomh-Airí na Ríochta Aontaithe |
| Suíomh | gov.uk… |

Is ceannaire Rialtas na Ríochta Aontaithe é **Príomh-Aire na Ríochta Aontaithe**. Is é Boris Johnson an phríomh-aire reatha ó 24 Iúil 2019.

10 Sráid Downing
## Stair

* Rishi Sunak (Coimeádach): 2022 -
* Liz Truss (Coimeádach): 2022
* Boris Johnson (Coimeádach): 2019 - 2022
* Teresa May (Coimeádach): 2016-2019
* David Cameron (Coimeádach): 2010-2016
* Gordon Brown (Lucht Oibre): 2007-2010
* Tony Blair (Lucht Oibre): 1997-2007
* John Major (Coimeádach): 1990 - 1997
* agus féach ar an liosta iomlán thíos...

## Feic freisin

* Liosta de Phríomh-Airí na Ríochta Aontaithe

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Planda seadánach

*Cuscuta*, planda seadánach, ar chrann acaicia sa Phacastáin
Planda a fhaigheann a chothú go léir is/nó a dhídean ó phlanda eile ar bhonn buan nó neamhbhuan. Ní féidir le seadáin éigeantacha maireachtáil ach ar an mbealach seo. Tá seadáin roghnacha ann ar féidir leo maireachtáil gan an t-óstach faoi chúinsí ar leith. Is mar seo cuid mhaith fungas, agus tá plandaí mar seo freisin. Maidir le plandaí bláthaithe, tá dhá shaghas seadán: ionseadáin a mhaireann taobh istigh den óstach ach a chuireann na bláthanna amach tríd an gcoirt le pailniú is na síolta a scaipeadh, agus eicteaseadáin a mhaireann taobh amuigh den óstach ach a bhíonn greamaithe leis le horgáin ite chun cothaithe a tharraingt ó chóras soithíoch an óstaigh. Tá grúpa i bhfad níos mó de leathsheadáin le duilleoga glasa atá in ann cuid de na cothuithe a dhéanamh dóibh féin, ach a bhfuil orgáin fhréamhacha acu, mar atá ag na heicteaseadáin, chun cothú a fháil ón óstach. I measc na leathsheadán tá an smúitiúlacht is an roisnín radhairc. Ní seadáin gach planda a fhaigheann cuid dá chothú ó phlanda eile. Maireann cuid acu, cosúil leis na magairlíní is baill de chlann na bpiseanna, i ngaol siombóiseach leis an óstach. Cuid eile, is sapraifítí iad, agus cuid eile ina bplandaí creiche.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tá an t-alt seo bunaithe ar ábhar as *Fréamh an Eolais*, ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta leis an Ollamh Matthew Hussey, foilsithe ag Coiscéim sa bhliain 2011. Tá comhluadar na Vicipéide go mór faoi chomaoin acu beirt as ucht cead a thabhairt an t-ábhar ón leabhar a roinnt linn go léir. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Kew Gardens

Kew Gardens
Is gairdín lusanna suite sa London Borough of Richmond upon Thames é **Kew Gardens**.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi thíreolaíocht Shasana é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Spirigíre

Spirigíre| *Spirogyra*  |
| --- |
|   |
|  |
| Tacsanomaíocht |
|  |
| Ríocht | *Plantae* |
| Fíleam | *Charophyta* |
| Aicme | *Zygnematophyceae* |
| Ord | *Zygnematales* |
| Fine | *Zygnemataceae* |
| Géineas | Spirogyra  Link, 1820 |
|  |
| Cineál tacsanomaíoch | Spirogyra porticalis  |
|  |
| Ainmníocht |
| Stádas ainmníochta | nomen conservandum  |

Cineál alga ghlais fhiliméadchruthaigh san ord Zygnematales a fhaightear in uisce úr. Bíonn an clóraplast mar bhanda ar dhéanamh ríbín bhísigh ar feadh na cille. San atáirgeadh gnéasach tarlaíonn comhchuingriú idir dhá fhiliméad, rud a chruthaíonn siogóit fhrithsheasmhach.

Ainmníodh as an leagan amach héiliciúil nó bíseach a bhíonn le feiceiceáil in a gclóraplasit agus úsáidtear seo mar chritéar fáthmheasa an ghéinis. Is minic a fhaightear é i limistéir fhionnuisce, agus tá níos mó ná 400 speiceas den *Spirogyra* ar fud an domhain. Bíonn *Spirogyra* thart ar 10 go 100μm ar leithead agus féadfaidh a fhad bheith ina cheintiméadair.

## Tréithe Ginearálta

Bíonn *Spirogyra* neamhchraobhach len a chealla sorcóireacha ceangailte ó cheann go ceann i bhfiliméidí glasa fada. Bíonn dhá shraith sa chillbhalla: an balla seachtrach comhdhéanta de cheallalós agus an balla istigh de pheictin.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Múchóg

Múchóg| *Orobanche*  |
| --- |
|  Orobanche purpurea  |
| Planda |
| Cineál an toraidh | capsúl  |
|  |
| Tacsanomaíocht |
|  |
| Ríocht | *Plantae* |
| Ord | *Lamiales* |
| Fine | *Orobanchaceae* |
| Géineas | Orobanche  L., 1753 |
|  |
| Cineál tacsanomaíoch | Orobanche major  |
|  |

Planda is ea an **mhúchóg**, í bliantúil nó ilbhliantúil, seadánach, gan chlóraifill. Tá 200 speiceas di sa ghéineas *Orobanche*. Ní bhíonn feiceálach os cionn talún ach na spící tiubha bláthaithe. Na duilleoga laghdaithe ina lanna, na bláthanna déliopach i bhfaondathanna, donn den chuid is mó. Dúchasach do réigiúin theo mheasartha sa Seandomhan. Faigheann sí gach bia trí dhiúláin, ceangailte le fréamhacha an óstaigh. I measc na n-óstach bíonn eidhneán, giolcach sléibhe, nóiníní agus cuid mhaith eile. Mar sin féin, bíonn an chuid is mó de na múchóga sainiúil d'óstach amháin nó beagán óstach.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tá an t-alt seo bunaithe ar ábhar as *Fréamh an Eolais*, ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta leis an Ollamh Matthew Hussey, foilsithe ag Coiscéim sa bhliain 2011. Tá comhluadar na Vicipéide go mór faoi chomaoin acu beirt as ucht cead a thabhairt an t-ábhar ón leabhar a roinnt linn go léir. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Takarazuka

| Takarazuka |
| --- |
| 宝塚市 (ja)  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|   |   |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Stát ceannasach | an tSeapáin |
| Maoracht sa tSeapáin | Maoracht Hyōgo  |
|  |
|  |
| Daonra |
| Iomlán | 224,055 (2021)  |
| • Dlús | 2,200.93 hab./km² |
| Tíreolaíocht |
| Achar dromchla | 101.8 km²  |
| Ar theorainn le | Kobe Kawanishi Sanda Nishinomiya Itami Inagawa  |
| Sonraí stairiúla |
| Leanann sé/sí | Takarazuka, Ryōgen, Nagao agus Nishitani  |
| Cruthú | 1 Aibreán 1954 |
| Á leanúint ag | Itami  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Cód poist | 665-8665  |
| Lonnaithe i gcrios ama | UTC+09:00  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | city.takarazuka.hyogo.jp  |
|

---

 |

Cathair Speisialta de chuid na Seapáine is ea **Takarazuka** (宝塚市). Tá sí suite i ndeisceart Honshu. Tá 222,198 duine ina gcónaí i dTakarazuka (daonáireamh 2010).

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Chigasaki

| Chigasaki |
| --- |
| 茅ヶ崎市 (ja)  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|   |   |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Siombail oifigiúil | acaicia, ródaideandrón agus Parus minor  |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Stát ceannasach | an tSeapáin |
| Maoracht sa tSeapáin | Maoracht Kanagawa  |
|  |
|  |
| Daonra |
| Iomlán | 242,347 (2020)  |
| • Dlús | 6,788.43 hab./km² |
| Tíreolaíocht |
| Cuid de | Shōnan (en)   |
| Achar dromchla | 35.7 km²  |
| Suite i nó in aice le limistéar uisce | Abhainn Sagami, Sagami Bay (en)  agus Shōnan Beach (en)   |
| Ar theorainn le | Fujisawa Hiratsuka Samukawa  |
| Sonraí stairiúla |
| Leanann sé/sí | Chigasaki, Tsurugamine, Shōrin agus Koide  |
| Cruthú | 1 Deireadh Fómhair 1908 1 Deireadh Fómhair 1947 |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| • Ceannaire an rialtais | Hikaru Satō (2018–)  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Cód poist | 253-0000 – 253-8686  |
| Lonnaithe i gcrios ama | UTC+09:00  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | city.chigasaki.kanagawa.jp  |
|

---

 |

Cathair Speisialta de chuid na Seapáine is ea **Chigasaki** ( 茅ヶ崎市). Tá sí suite i lár oirthear Honshu. Tá 236,177 duine ina gcónaí i gChigasaki (daonáireamh 2010).

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Bruce Lee

Bruce Lee|   |
| Ainm sa teanga dhúchais | (en) Bruce Lee (yue) 李小龍  |
| Beathaisnéis |
| Breith | (yue) 李振藩  27 Samhain 1940 Ospidéal Síneach San Francisco, California  |
| Bás | 20 Iúil 1973 32 bliana d'aois Kowloon Tong, Daon-Phoblacht na Síne  |
| Siocair bháis | Bás tionóisceach (Éidéime ceirbreach) |
| Áit adhlactha | Lake View Cemetery   |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Faisnéis phearsanta |
| Reiligiún | Aindiachas |
| Scoil a d'fhreastail sé/sí | Ollscoil Washington  (1961–1964) Seattle Central College (en)    |
| Áit chónaithe | Hong Cong San Francisco Seattle |
| Teanga dhúchais | Sínis Yúé |
| Airde | 1.72 m  |
| Gníomhaíocht |
| Réimse oibre | Aisteoir, stiúrthóir scannán, ealaíontóir comhraic, fealsamh, scríbhneoir scripte scannáin agus léiritheoir scannáin |
| Gairm | stiúrthóir scannán, aisteoir, ealaíontóir comhraic, éachtóir, stunt coordinator (en) , scríbhneoir scripte, scríbhneoir, léiritheoir scannáin, aisteoir teilifíse, aisteoir scannáin, stiúrthóir  |
| Tréimhse oibre | 1950 –  1973 |
| Mac/iníon léinn de chuid | Ip Man agus Jeff Corey |
| Mac/iníon léinn | Jesse Glover agus Jerry Poteet |
| Ainm cleite | 李元鑒   |
| Teangacha | Sínis Yúé agus Béarla |
| Tír spóirt | Stáit Aontaithe Mheiriceá   |
| Spórt | ealaín oscartha   |
| Saothar |
| **Saothar suntasach The Game of Death
* (1969) Marlowe
* (1971) The Big Boss
* (1972) Way of the Dragon
* (1972) Fist of Fury
* (1973) Enter the Dragon
* (1974) The Green Hornet
 |
| Teaghlach |
| Céile | Linda Lee Cadwell (1964–1973)  |
| Páiste | Brandon Lee, Shannon Lee  |
| Athair | Lee Hoi-chuen  agus Grace Ho |
| Siblín | Phoebe Lee, Agnes Lee, Robert Lee agus Peter Lee Jung-sum |
| Duine muinteartha | Barry Pang (col ceathar)  |
| **Gradam a fuarthas (2015)  California Hall of Fame (en)
* réalta ar Hollywood Walk of Fame
 |
|  **Síniú**  |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | brucelee.com  |
|

---

   |

Ba aisteoir Meiriceánach é **Bruce Lee** (nó **Lee Jun-fan**) a rugadh ar an 27 Samhain 1940 agus a fuair bás ar 20 Iúil 1973.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoin aisteoir / banaisteoir é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi dhuine Meiriceánach é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi scríbhneoir é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol a bhaineann le spórt é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# An Chré-umhaois

An Chré-umhaois|  |
|  |
|

|  |
| --- |
|  |
|  |

 |
|

|  |
| --- |
|  |

 |
| Cineál | aois seandálaíochta  |
| Ainmnithe in ómós | cré-umha  |
| Cuid de | an Sealad Holaicéineach  |
| Tréimhse | 3300 "RCh" - 1200 "RCh" |
| ← An Chlochaois ←  An Ré Chalcailiotach ←  Neoiliteach

an Iarannaois  → |
| Codanna |
| **Early Bronze Age (en)Tumulus culture (en)Gandhara grave culture (en)Late Bronze Age (en)Middle Bronze Age (en)Bronze Age Levant (en)**   |
|  |

Idirleathadh miotalóireachta san Eoraip agus san Áise Bheag. Is iad na ceantair is dorcha na cinn is sine.
Is í **an Chré-Umhaois** an tréimhse arb í is príomhthréith ann ná húsáid a bhaint as copar agus a chóimhiotal cré-umha mar phríomhábhar crua i mbruithniú uirlisí agus airm. In ord croineolaíoch, luíonn sé idir an Chlochaois agus an Iarannaois. Tugann an téarma an Chlochaois le tuiscint an neamhábaltacht amhiarann a bhruithniú agus tugann an téarma Iarannaois le tuiscint an cumas chun déantán a mhonarú in aon cheann de na trí chineál ábhar crua. Léiríonn an leagan amacha seo san croineolaíocht sheandálaíochta an deacracht a bhaineann le monarú i stair na teicneolaíochta.

I rith na gcéadta bliain anuas de staidéir agus mionscrúdú eolaíoch ar an Chré-Umhaois, bhí sé soiléir go raibh, ar an iomlán, úsáid an chopair nó an chré-umha amháin ar an chuid is cobhsaí agus dá bhrí sin, an chuid is diagnóisí de bhraisle gnéithe a mharcáil na tréimhse sin. Chomh maith le déantúsaíocht na chré-umha ó amhábhair agus úsáid fhorleathan na n-uirlisí agus na n-arm cré-umha, le linn na tréimhse seo, lean forbairt na siombailí picteagramacha nó idéagramacha agus na próta-scríbhneoireachta, agus gnéithe eile den sibhialtacht uirbeacha.

## An Chré-umhaois in Éirinn

Bhí mianadóireacht déanta i gcúpla áit timpeall na tíre, mar shampla Cnoc Osta i gCorcaigh, Gleann Abhóca i gCill Mhantáin agus na Beanna Boirche i gContae an Dúin.
Ba mianadóireacht é a d'úsáid teicneolaíocht íseal, tháinig siad ar cnapanna óir nó píosaí óir i measc sil-leagan glárach i aibhneacha.
Fuaireadar copar i gclocha lán de mhian chopair, théigh siad na clocha thar thine agus scoilt siad iad le huisce fuar. Ansin roghnaigh siad na píosaí leis an méid ocsaíd chopair is mó. Bhruithnigh siad na clocha sin thar thine fioghual. Ba iad na réada miotail ba luaithe a táirgeadh in Éirinn ná tuanna comhréidhe de chopair amháin a d’fhéadfaí a theilgean go héasca i múnlaí cloiche a bhí in aon phíosa amháin agus a theannadh le cnagaíl. Níos déanaí tháinig múnlaí cloiche in dhá chuid ina n-ionad sin, a chiallaigh go bhféadfaí uirlisí agus airm níos casta a tháirgeadh.

Tháinig feabhas ar an teicneolaíocht a bhí acu agus thug siad stán as tíortha eile ar nós Shasana, isteach chun cré-umhaí a dhéanamh. Is cóimhiotal é chré-umhaí (meascán de chopar agus stán) atá i bhfad níos láidre na chopar ina haonar agus is féidir leis faobhar a choimeád ar feadh tamaill fada.

## Féach freisin

* Córas na dtrí aois
* Neoiliteach

## Tagairtí

#### Nótaí

## Naisc sheachtracha

* "Yamnaya, Light Skinned, Brown Eyed ... Ancestors???".
# Stadaireacht

Stadaireacht|   |
| Cineál | neamhord urlabhartha, neamhord urlabhra agus galar  |
| Speisialtacht leighis | paiteolaíocht urlabhra agus síceolaí  |
| Cóireáil chliniciúil |
| Cóireáil | Teiripe chognaíochta agus iompraíochta  |
| Pataigineas |
| Cúis ghéiniteach | AP4E1  |
| Aicmiú |
| ICD-11 | VV2Y  |
| ICD-10 | F98.5  |
| CIAP | P10  |
| DSM | 315.35  |
| Acmhainní seachtracha |
| OMIM | 614655, 184450, 609261 agus 614668  |
| MedlinePlus | 001427  |
| MeSH | D013342  |
| UMLS CUI | C0751527, C0038131, C0038506, C3489627, C0751529, C0751528 agus C0454542  |
| DOID | DOID:0060243  |

Neamhord aclaíochta sa chaint. Bíonn deacracht ag duine rithim is tomhas ama a chuid cainte a rialú, agus teipeann air scéal a riaradh ar dhaoine eile go héasca tapa leanúnach. Uaireanta athdheireann sé fuaimeanna go neamhghnách, fadaíonn iad, nó teipeann air iad a fhuascailt. Síneann an neamhord ó éadrom go dian. Ní fios cad is cúis leis, ach meastar go mbíonn fachtóirí géiniteacha, fiseolaíocha is síceolaíocha san áireamh. Úsáidtear modhanna éagsúla teiripe urlabhra, ina measc teicníochtaí nua cainte a mhúineadh, feistí leictreonacha fuaimiúla a chaitheamh chun cabhrú le caint leanúnach, agus traenáil i ndearcadh nua chun páirt a ghlacadh i gcomhluadar cainte.

## Féach freisin

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tá an t-alt seo bunaithe ar ábhar as *Fréamh an Eolais*, ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta leis an Ollamh Matthew Hussey, foilsithe ag Coiscéim sa bhliain 2011. Tá comhluadar na Vicipéide go mór faoi chomaoin acu beirt as ucht cead a thabhairt an t-ábhar ón leabhar a roinnt linn go léir. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoin galar é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Meiriceá Láir

| Meiriceá Láir |
| --- |
|   |
|

---

 |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Daonra |
| Iomlán | 180,095,918 (2023)  |
| • Dlús | 321.03 hab./km² |
| Tíreolaíocht |
| Cuid de | Meiriceá  |
| Achar dromchla | 560,988 km²  |
| Pointe is airde | Volcán Tajumulco (en)  (4,203 m)  |
| Ar theorainn le | Northern America and Mexico (en)  Meiriceá Theas  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
|  |

Is réigiún í **Meiriceá Láir**, caol talún idir Meiriceá Thuaidh agus Meiriceá Theas. Ó thaobh na tíreolaíochta de, ceaptar mar chuid de Mheiriceá Thuaidh í. Is iad na tíortha idir Mheicsiceo agus an Cholóim a bhfuil sa réigiún. Tá sí 540,000 km² (208,500 míle cearnaithe) in achar. Ba stát é an réigiún, Stáit Aontaithe Mheiriceá Láir i rith an 19ú haois, ó 1823 go 1840. Tá parlaimint Mheiriceá Láir fós ann, faoin ainm *Parlamento Centroamericano* as Spáinnis, nó Parlacen, ach ní parlaimint náisiúnta é agus níl ionadaíocht ag gach tír i Meiriceá Láir ann.

Is iad seo a leanas na tíortha atá inti:

* An Bheilís
* Cósta Ríce
* An tSalvadóir
* Guatamala
* Hondúras
* Nicearagua
* Panama

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol tíreolaíochta é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Tottori

| Tottori |
| --- |
| 鳥取市 (ja)  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|   |   |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Siombail oifigiúil | Camellia sasanqua agus Allium chinense  |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Stát ceannasach | an tSeapáin |
| Maoracht sa tSeapáin | Maoracht Tottori  |
|  |
|  |
| Príomhchathair de | Maoracht Tottori Tottori Domain (en)   |
| Daonra |
| Iomlán | 187,323 (2021)  |
| • Dlús | 244.66 hab./km² |
| Tíreolaíocht |
| Achar dromchla | 765.66 km²  |
| Suite i nó in aice le limistéar uisce | Muir na Seapáine, Sendai-gawa agus Koyama-ike (en)   |
| Ar theorainn le | Chizu Iwami Shin'onsen Tsuyama Yurihama Wakasa Misasa Yazu Kagamino  |
| Sonraí stairiúla |
| Leanann sé/sí | Fusō (en) , Inaba (en) , Nakanogō (en) , Mihoson (en) , Karo (en) , Tōgō, Miho, Yonesato (en) , Tsunoi (en) , Kokufu, Fukube, Ketaka, Shikano, Aoya, Kawahara, Mochigase, Saji, Yoshioka, Osato (en) , Suetsune (en) , Koyama (en) , Chiyomi (en) , Taisho (en) , Yamatoson (en) , Kando (en) , Meiji (en) , Toyomi (en) , Matsuhoson (en) , Kurata agus Omokage (en)   |
| Cruthú | 1 Deireadh Fómhair 1889 |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| Comhlacht reachtach | Tottori City Council (en)   |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Lonnaithe i gcrios ama | UTC+09:00  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | city.tottori.lg.jp  |
|

---

 |

Cathair Speisialta de chuid na Seapáine is ea **Tottori** (鳥取市). Tá sí suite in iar dheisceart Honshu. Tá 196,353 duine ina gcónaí i dTottori (daonáireamh 2010).

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Oldenzaal

| Oldenzaal |
| --- |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|   | Armas  |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Stát ceannasach | Ríocht na hÍsiltíre |
| Tír de chuid Ríocht na hÍsiltíre | an Ísiltír |
| Cúige de chuid na hÍsiltíre | Overijssel  |
|  |
|  |
|

---

 |
| Príomhchathair | Oldenzaal  |
| Daonra |
| Iomlán | 31,701 (2021)  |
| • Dlús | 1,444.24 hab./km² |
| Líon na dteaghlach | 13,744 (2015)  |
| Tíreolaíocht |
| Achar dromchla | 21.95 km²  |
| Airde | 48 m  |
| Ar theorainn le | Dinkelland Losser Enschede  |
| Sonraí stairiúla |
| Eachtra thábhachtach | Léigear Oldenzaal (1626) Siege of Oldenzaal (en)  Léigear Oldenzaal Siege of Oldenzaal (en)   |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Cód poist | 7570–7579  |
| Lonnaithe i gcrios ama | UTC+01:00  |
| Glaochód | 0541  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | oldenzaal.nl  |
|

---

 |

Is bardas agus cathair in Overijssel, an Ísiltír é **Oldenzaal**. Bhí 32,198 duine ina gcónaí in Oldenzaal sa bhliain 2014.

## Nasc seachtrach

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi thíreolaíocht na hÍsiltíre é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |