# An Ghabúin

| An Ghabúin |
| --- |
| République gabonaise (fr)  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Bratach  | Armas  |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Aintiún | *La Concorde*  |
|  |
|

---

 |
| Mana | «Union, Travail, Justice» «Union, Work, Justice» «Единство, труд и справедливост» «Undeb, Gwaith, Cyfiawnder» «Enotnost, delo, pravica»  |
| Ainmnithe in ómós | cóta mairnéalaigh  |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|

---

 |
| Príomhchathair | Libreville  |
| Daonra |
| Iomlán | 2,025,137 (2017)  |
| • Dlús | 7.57 hab./km² |
| Déamainm | Gabúnach  |
| Teanga oifigiúil | an Fhraincis  |
| Tíreolaíocht |
| Achar dromchla | 267,667 km²  |
| Suite i nó in aice le limistéar uisce | an tAigéan Atlantach  |
| Pointe is airde | Mont Bengoué (en)  (1,070 m)  |
| Pointe is ísle | an tAigéan Atlantach (0 m)  |
| Ar theorainn le | Camarún São Tomé agus Príncipe an Ghuine Mheánchriosach Poblacht an Chongó Angóla  |
| Sonraí stairiúla |
| Leanann sé/sí | Middle Congo (en)   |
| Cruthú | 1960 |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| Córas rialtais | poblacht  |
| Comhlacht reachtach | Parlaimint na Gabúine  |
| • Uachtarán na Gabúine  | Léon M'ba (1961–1967)  |
| • Príomh-Aire na Gabúine  | Raymond Ndong Sima (2023–)  |
| Eacnamaíocht |
| OTI ainmniúil | 4,800,000,000 $ (2003)  |
| Airgeadra | franc CFA na hAfraice Láir  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Lonnaithe i gcrios ama | UTC+01:00 West Africa Time (en)  Africa/Libreville  |
| Fearann Idirlín barrleibhéil | .ga  |
| Glaochód | +241  |
| Uimhir theileafóin éigeandála | 1300, 1722 agus 18  |
|  |
| Cód tíre | GA  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | gouvernement.ga  |

Is tír san Afraic í **an Ghabúin**. Is í Libreville an phríomhchathair. Is iarchoilíneacht Fhrancach í. Tá sí ag críochantacht leis an nGuine Mheánchiorclach, le Camarún agus le Poblacht an Chongó ("Congó-Brazzaville"). Bhain an tír amach a neamhspleáchas ón bhFrainc ar an 17 Lúnasa 1960, ach ní raibh ach beirt Uachtarán ag rialú na tíre ó sin i leith.

Go luath sna 1990idí, tugadh isteach bunreacht nua, agus thosaigh an daonlathas á fhorbairt sa Ghabúin. Inniu, áirítear ar ceann de na tíortha is rathúla í ar fud na hAfraice, ós rud é go bhfuil daonra réasúnta beag ann, agus an tír saibhir in acmhainní nádúrtha.

Is í an Chríostaíocht - an Caitliceachas ach go háirithe - an reiligiún is tábhachtaí sa Ghabúin, ach tá cuid mhaith Moslamaigh ann freisin, agus cleachtann cuid mhór de na Gabúnaigh anamachas chomh maith - is é sin, tugann siad adhradh do spioraid an dúlra.

Is í an Fhraincis an teanga oifigiúil, agus is féidir glacadh leis go bhfuil ceathrar as gach cúigear de mhuintir na Gabúine in ann ciall a bhaint as an teanga. Timpeall ar Libreville, is iomaí duine a labhraíonn Fraincis fiú ó dhúchas. Na teangacha eile a labhraítear sa Ghabúin, is teangacha Bantúcha iad a bhformhór. Is í an teanga Fang an ceann is tábhachtaí acu, agus í gaolmhar leis na teangacha Bulu agus Ewondo a labhraítear i ndeisceart Chamarúin.

Tháinig ainm na tíre as 'gabão' na Portaingéilise, focal a chiallaíonn cineál seaicéid nó cóta mhairnéalaigh a chaith cuid de na chéad Eorpaigh a chuaigh go dtí an tír úd.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |