Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Zhejiang

| Zhejiang |
| --- |
| 浙江 (zh-cn)  |
|   |
|

---

 |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Stát ceannasach | Daon-Phoblacht na Síne  |
|  |
|  |
|

---

 |
| Príomhchathair | Hangzhou  |
| Daonra |
| Iomlán | 54,426,891 (2010)  |
| • Dlús | 534.65 hab./km² |
| Tíreolaíocht |
| Achar dromchla | 101,800 km²  |
| Pointe is airde | Huangmaojian Peak (en)  (1,929 m)  |
| Ar theorainn le | Shang-hai Jiangxi Anhui Jiangsu Fujian  |
| Sonraí stairiúla |
| Leanann sé/sí | 浙江省  |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| Comhlacht reachtach | Zhejiang Provincial People's Congress (en)   |
| Eacnamaíocht |
| OTI ainmniúil | 6,461,330,000,000 ¥ (2020)  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Lonnaithe i gcrios ama | UTC+08:00  |
|  |
| Cód ISO 3166-2 | CN-ZJ agus CN-33  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | zj.gov.cn  |

Cúige is ea **Zhejiang** (Sínis: 浙江, Pinyin: *Zhèjiāng*) i nDaon-Phoblacht na Síne. Tá cúige suite in oirthear na tíre, agus is é **Hangzhou** (Sínis: 杭州, pinyin: Hángzhōu) príomhbhaile, suite i dtuaisceart an cúige.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# An Léim Mhór chun Tosaigh

An Léim Mhór chun Tosaigh|  |
|  |
|

|  |
| --- |
|  |
|  |

 |
|

|  |
| --- |
|  |

 |
| Lipéad sa teanga dhúchais | (zh-cn) 大跃进 (zh) 大跃进  |
| Cineál | feachtas  |
| Tréimhse | Feabhra 1958 - 1962 |
| Dáta na bliana | 1958  |
| Tír | Daon-Phoblacht na Síne  |
| Sprioc | industrialisation (en)   |
| Is cúis le | Great Chinese Famine (en)   |
| Codanna |
| **Great Chinese Famine (en)denunciation rally (en)collective farming (en)sclábhaíocht**  |
|  |

An Léim Mhór chun Tosaigh
Feachtas eacnamaíoch agus sóisialta ba ea **An Léim Mhór chun Tosaigh** (An tSínis: 大跃进; pinyin: Dà Yuèjìn) sa tSín le linn na mblianta 1958 - 1962.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoin tSín é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol na staire é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Freachnamh

Freachnamh de chuid Óglaigh na hÉireann i nGleann Uí Mháil
Is ionann **freachnaimh** agus gníomhaíochtaí agus oibríochtaí míleata nach cuid de chogadh fíor iad ach a chuireann ar chumas fórsaí míleata a bheith ag cleachtadh le haghaidh cogadh fíor, mar shampla freachnamh machaire, freachnamh oirbheartaíochta, nó freachnamh traenála.

## Féach freisin

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# An Chirgeastáin

| An Chirgeastáin |
| --- |
| Кыргызстан (ky)  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Bratach  | Armas  |

 |
|  |
|

---

 |
| Aintiún | *Aintiún Phoblacht na Cirgise*  |
|  |
|

---

 |
| Mana | «Oasis on the Great Silk Road» «Gwerddon ar y Ffordd Sidan Ysblennydd»  |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|

---

 |
| Príomhchathair | Bishkek  |
| Daonra |
| Iomlán | 7,281,800 (2025)  |
| • Dlús | 36.42 hab./km² |
| Déamainm | Cirgeasach  |
| Teanga oifigiúil | an Chirgisis  |
| Tíreolaíocht |
| Achar dromchla | 199,951 km²  |
| • Uisce | 3.6 %  |
| Pointe is airde | Jengish Chokusu (en)  (7,439 m)  |
| Pointe is ísle | Kara Darya (en)  (132 m)  |
| Ar theorainn le | Daon-Phoblacht na Síne an Táidsíceastáin an Chasacstáin an Úisbéiceastáin  |
| Sonraí stairiúla |
| Leanann sé/sí | Poblacht Shóivéadach Shóisialach na Cirgeastáine agus an tAontas Sóivéadach  |
| Cruthú | 1991 |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| Córas rialtais | poblacht pharlaiminteach  |
| Comhlacht feidhmiúcháin | Кыргыз Республикасынын Өкмөтү  |
| Comhlacht reachtach | Supreme Council (en)   |
| • Uachtarán na Cirgeastáine  | Kurmanbek Bakiyev (2005–2010)  |
| Eacnamaíocht |
| OTI ainmniúil | 8,740,681,889 $ (2021)  |
| Airgeadra | som na Cirgeastáine  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Lonnaithe i gcrios ama | UTC+06:00  |
| Fearann Idirlín barrleibhéil | .kg  |
| Glaochód | +996  |
| Uimhir theileafóin éigeandála | 101, 102, 103 agus 161  |
|  |
| Cód tíre | KG  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | gov.kg…  |

Tír iar-Shóivéadach i lár na hÁise is ea **Poblacht na Cirgise** (Béarla: *Kyrgyz Republic*) nó **an Chirgeastáin** (Béarla: *Kyrgyzstan*). Tá sí ag críochantacht leis an Úisbéiceastáin, leis an gCasacstáin, leis an Táidsíceastáin, agus leis an Sín. Ar nós an chuid is mó de na poblachtaí iar-Shóivéadacha i lár na hÁise, labhraítear teanga Thurcach inti, teanga a dtugtar Cirgis (*Chirgíz*) uirthi.

Bhain an Chirgeastáin amach a neamhspleáchas sa bhliain 1991 ón Aontas Sóivéadach, ar nós na bpoblachtaí iar-Shóivéadacha eile. Is í Bíscéic príomhchathair na tíre. Is tír an-sléibhteach í an Chirgeastáin, agus is í Loch Issícúil an loch is mó sa tír - ceann de na lochanna is airde ar domhan. Tá breac rua (nó *farol* i Rúisis) le fáil ann nach bhfuil le fáil in áit ar bith eile.

## Féach freisin

* An Áise

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol tíreolaíochta é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Ríomhaire pearsanta

Comhchodanna an ríomhaire phearsanta
Is ríomhaire d’aon úsáideoir amháin é an **ríomhaire pearsanta**. Go ginearálta bíonn an ríomhaire pearsanta comhdhéanta as na páirteanna seo a leanas:

1. Monatóir
2. Máthairchlár
3. Láraonad próiseála, CPU (LAP)
4. Príomhchuimhne (RAM, cuimhne randamrochtana)
5. Cárta forlíontach
6. Soláthar cumhachta
7. Tiomántán diosca optúil
8. Tiomántán crua
9. Luch
10. Méarchlár

Is féidir na codanna seo a choinneáil scartha ó chéile go fisiceach (i gcás ríomhaire deisce) nó a chur in aon bhosca amháin (i gcás ríomhaire glúine). Gléas an-chumhachtach é an ríomhaire pearsanta ann féin, ach ó tháinig na gréasáin ríomhaireachta ar an bhfód, is mó is gnách ríomhairí den chineál seo a nascadh dá chéile i líonraí áitiúla nó san Idirlíon féin.

## Stair an Ríomhaire Phearsanta

Ríomhaire den chineál *Apple II* (1977)
Ba é an micreaphróiseálaí a chuir an ríomhaire in aice láimhe ag an duine aonair an chéad uair riamh. Is féidir úsáid a bhaint as san obair - mar a dhéanann daoine féinfhostaithe an lae inniu, ach go háirithe - nó mar chaitheamh aimsire ann féin. B'é an comhlacht úd Intel ach go háirithe a spreag forbairt na teicneolaíochta seo.

Ba é an *Altair* an chéad ríomhaire pearsanta riamh, ach ba é an *Apple II* (1977) an chéad cheann a raibh tóir mhór air. Bhí gal as an ngnáth air mar gheall ar an gcineál bogearra a cruthaíodh le huimhreacha gnó a phróiseáil, is é sin, an chéad scarbhileog, ar ar tugadh *Visicalc*.

Spreag an spéis mhór seo sna ríomhairí pearsanta IBM chun a ríomhaire féin a chur ar an margadh, is é sin, ríomhaire pearsanta IBM (1981). D'éirigh le comhlacht beag darbh ainm Microsoft conradh a shíniú le hIBM faoi sholáthar an chóras oibriúchán don ríomhaire seo. DOS a bhí ar an gcóras oibriúcháin sin. Nuair a thosaigh comhlachtaí eile ag táirgeadh ríomhairí a bhí comhoiriúnach le ríomhaire pearsanta IBM (ar nós Compaq, Hewlett-Packard, Dell, Gateway, srl.), bhí Microsoft in ann ceadúnas a éileamh ar na ríomhairí seo. De bharr an chonartha seo, tá Microsoft ar an gcomhlacht bogearraí is mó sa domhan i gcónaí.

Bhí tionchar mór ag an *Apple Macintosh* (1984) ar dhearcadh a lán daoine i leith na ríomhairí, nó ba é an chéad ríomhaire a bhain leas as comhéadan úsáideora grafach (GUI). Ba é an ríomhaire áirithe sin a d'oscail margadh na ríomhaireachta don ghnáthdhuine, nó bhí sé i bhfad níos so-úsáidte ná na ríomhairí a bhí ann roimhe. Ní chaithfeá bheith i d'innealtóir le héirí eolach ar bhealaí an ríomhaire seo. I dtús na nóchaidí, tháinig na chéad ríomhairí pearsanta ilmheán ar an bhfód.
# Chongqing

| Chongqing |
| --- |
| 重庆 (zh)  |
|   |
|

---

 |
| Ainmnithe in ómós | An tImpire Guangzong Song  |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Stát ceannasach | Daon-Phoblacht na Síne  |
|  |
|  |
|

---

 |
| Príomhchathair | Ceantar Yuzhong  |
| Daonra |
| Iomlán | 32,054,159 (2020)  |
| • Dlús | 388.99 hab./km² |
| Tíreolaíocht |
| Cuid de | Southwestern China (en)   |
| Achar dromchla | 82,403 km²  |
| Suite i nó in aice le limistéar uisce | An Iaing-tsí, Abhainn Jialing agus Abhainn Wu  |
| Airde | 237 m-243 m  |
| Pointe is airde | Yintiaoling (en)  (2,796.8 m)  |
| Ar theorainn le | Sichuan Hunan Hubei Shaanxi Guizhou  |
| Sonraí stairiúla |
| Leanann sé/sí | Wanxian, Fuling City (en)  agus Qianjiang Region (en)   |
| Cruthú | 1929 |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| Comhlacht feidhmiúcháin | People's Government of Chongqing Municipality (en)   |
| Comhlacht reachtach | Chongqing Municipal People's Congress (en)   |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Cód poist | 400000–409900  |
| Lonnaithe i gcrios ama | UTC+08:00  |
| Glaochód | 23  |
|  |
| Cód ISO 3166-2 | CN-CQ agus CN-50  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | cq.gov.cn  |

Is cathair i nDaon-Phoblacht na Síne é **Chongqing** (as Sínis: 重庆, pinyin: *Chóngqìng*, giorraithe 渝 (Yú)). Tá sé ar cheann de na cathracha is mó sa tSín, agus tugtar “an Chathair Cheomhar” (雾都) air.

## Aeráid

| **Chongqing – Aeráid** |
| --- |
| Mí | Eanáir | Feabhra | Márta | Aibreán | Bealtaine | Meitheamh | Iúil | Lúnasa | Meán Fómhair | Deireadh Fómhair | Samhain | Nollaig | Bliain |
| Meán-uasteocht an lae (°C) | 10.3 | 12.5 | 17.4 | 22.9 | 26.9 | 29.4 | 32.8 | 33.6 | 27.7 | 21.9 | 16.9 | 11.6 | 22.0 |
| Meán-íosteocht na h-oíche(°C) | 6.0 | 7.5 | 11.0 | 15.3 | 19.1 | 22.0 | 24.6 | 24.7 | 20.8 | 16.4 | 12.0 | 7.6 | 15.6 |
| Meán-bháisteach (mm) | 19.5 | 20.6 | 36.2 | 104.6 | 157.7 | 171.2 | 175.4 | 134.4 | 127.6 | 92.4 | 45.9 | 24.9 |
| *Foinse: China Meteorological Administration Bealtaine 2010* |

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

* Rialtas Chongqing

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Manchúraigh

Manchúraigh|  |
|  |
|   |
| Cineál | grúpa eitneach |
| Daonra iomlán | 10,423,303 (2020)  |
| Teanga | an Mhanchúis |
| Creideamh | seamanachas agus an Búdachas |
| Ball de | Tungusic peoples (en)  |
| Tíreolaíocht |
| Stáit | Daon-Phoblacht na Síne |
| Léarscáil dáileacháin |
|  |

Manchúraigh
Is grúpa eitneach Áiseach iad na **Manchúraigh**. Is í an tSínis a bpríomhtheanga inniu.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoin eitneacht nó grúpa eitneach é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoin tSín é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Mortlaíocht naíonán

I mbliain ar leith, comhairítear an líon naíonán i bpobal a fhaigheann bás taobh istigh den chéad bhliain d'aois, roinntear é ar líon iomlán na mbreitheanna, agus is é sin an ráta mortlaíocht naíonán don bhliain sin. Is tomhas maith é ar shláinte an phobail sin mar, nuair a bhíonn caighdeáin sláinteachais, sláintíochta is cothaithe íseal, faigheann an-chuid naíonán bás de bharr gastaireintrítis is ionfhabhtuithe scamhóg. Maidir le báis taobh istigh den chéad seachtain, tagann fachtóirí réamhbheireatais san áireamh chomh maith le héalanga ó bhroinn, réamhaibíocht, agus gortuithe le linn na breithe. Úsáidtear an ráta mortlaíocht imbhreithe chun na báis seo a thomhas: líon na naíonán a fhaigheann bás taobh istigh den chéad seachtain, suimithe le líon na marbh-bhreitheanna, roinnte ar líon iomlán na mbreitheanna. Bíonn gaol láidir idir mortlaíocht imbhreithe is meáchan íseal breithe, agus braitheann sé sin ar chothú bocht, bochtanas, toircheas iolrach, agus an mháthair a bheith ag caitheamh toitíní le linn toirchis. Tagann caighdeáin an chúram réamhbhreithe, an chnáimhseachais, agus na n-áiseanna atá ar fáil do leanaí beaga is réamhaibí go mór san áireamh freisin. Tá an dá ráta seo ag titim sna tíortha forbartha le 100 bliain le feabhsuithe eacnamaíocha is sóisialta, arduithe i gcaighdeáin sláinte phobail, agus forbairtí teicniúla sa mhíochaine.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tá an t-alt seo bunaithe ar ábhar as *Fréamh an Eolais*, ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta leis an Ollamh Matthew Hussey, foilsithe ag Coiscéim sa bhliain 2011. Tá comhluadar na Vicipéide go mór faoi chomaoin acu beirt as ucht cead a thabhairt an t-ábhar ón leabhar a roinnt linn go léir. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# The New York Times

*The New York Times*|   |
|   |
| Cineál | nuachtán laethúil |
| Cárta innéacs |
| Teanga | Béarla |
| Am tosaigh | 18 Meán Fómhair 1851  |
| Bunaitheoir(í) | George Jones agus Henry Jarvis Raymond |
| Úinéir | The New York Times Company  |
| Áit a fhoilsithe | Manhattan agus Nua-Eabhrac |
| Tréith |
| Formáid nuachtáin | mórbhileog |
| Eatramh foilsithe | 1 lá |
| Eagarthóir | Joseph Kahn   |
| Príomheagarthóir | Joseph Kahn (2022–)  |
| Foilsitheoir | The New York Times Company  A. G. Sulzberger (en)    |
| Ainmniúcháin agus gradaim |
| Gradaim | * (3 Nollaig 2017)  Marion Dönhoff Award (en)
* (2017)  Gradam George Polk
* (2001)  Gradam na Ceithre Shaoirse — Saoirse Cainte
* (1980)  Gradam George Polk
* Pulitzer Prize for Public Service (en)
* Duais Pulitzer
 |
|

---

 |
| Ball de | An Gréasán Séimeantach |
| Aitheantóirí |
| ISSN | 0362-4331, 1553-8095 agus 1542-667X |
| CODEN | NYTIAO |
| OCLC | 1645522 |
| LCCN | sn78004456 |
|

---

 |
| Suíomh | nytimes.com  |
|   |
|

---

  |

Is nuachtán Béarla Meiriceánach laethúil é The New York Times. Tá an nuachtán á fhoilsiú i Nua-Eabhrac ón mbliain 1851 i leith.

## Tagairtí

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | *Is síol faoi nuachtán nó irisleabhar é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |  |
# 907

|  |
| --- |
| **Blianta:** 904 905 906 - **907 ()** - 908 909 910 |
| **Deicheanna blianta:** 870í 880í 890í - **900í** - 910í 920í 930í |
| **Céadta blianta:** 9ú céad - **10ú céad** - 11ú céad

---

 |

## Eachtraí

## Breitheanna

## Básanna