Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# México (Stát)

| México |
| --- |
| Estado de México (es)  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Leasainm | Edomex  |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Stát ceannasach | Meicsiceo  |
|  |
|  |
|

---

 |
| Príomhchathair | Toluca  |
| Daonra |
| Iomlán | 16,187,608 (2015)  |
| • Dlús | 724.25 hab./km² |
| Tíreolaíocht |
| Achar dromchla | 22,351 km²  |
| Airde | 2,605 m  |
| Pointe is airde | Popocatépetl (en)  (5,452 m)  |
| Ar theorainn le | Querétaro Michoacán Tlaxcala Puebla Guerrero Hidalgo Morelos Cathair Mheicsiceo  |
| Sonraí stairiúla |
| Cruthú | 1823 |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| Comhlacht reachtach | Comhdháil Estado de México  |
| • Gobharnóir stát Mheicsiceo  | Alfredo del Mazo Maza  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Cód poist | 50-57  |
| Lonnaithe i gcrios ama | UTC−06:00  |
|  |
| Cód ISO 3166-2 | MX-MEX  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | edomexico.gob.mx  |

Is stát de chuid Mheicsiceo é **Meicsiceo** atá suite i lár na tíre. Tá an chuid is mó den stát suite ar an taobh thiar de Chathair Mheicsiceo ach síneann cuid eile de ó thuaidh agus soir leath-thimpeall na príomhchathrach. Is é Toluca de Lerdo an phríomhchathair agus is é Ecatepec de Morelos an chathair is mó daonra. Bhí 16,618,929 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2012.

Is é Popocatépetl, bolcán, an pointe is airde i Stát Mheicsiceo.
## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi thíreolaíocht Mheicsiceo é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Nárú

| Nárú |
| --- |
| Ripublik Naoero (na) Naoero (na)  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Bratach  | Armas  |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Aintiún | *Nauru Bwiema*  |
|

---

 |
| Mana | «God's will first» «Първо Божията воля» «Ewyllus Duw'n Gyntaf»  |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|

---

 |
| Príomhchathair | Ceantar Yaren  |
| Daonra |
| Iomlán | 13,650 (2017)  |
| • Dlús | 650 hab./km² |
| Déamainm | Nárúch  |
| Teanga oifigiúil | an Nárúis Béarla  |
| Tíreolaíocht |
| Cuid de | An Mhicrinéis  |
| Achar dromchla | 21 km²  |
| Pointe is airde | Command Ridge (en)  (70 m)  |
| Pointe is ísle | an tAigéan Ciúin (0 m)  |
| Sonraí stairiúla |
| Leanann sé/sí | Trust Territory of Nauru (en)   |
| Cruthú | 31 Eanáir 1968 |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| Comhlacht feidhmiúcháin | Cabinet of Nauru (en)   |
| Comhlacht reachtach | Parlaimint Nárú  |
| • Uachtarán Nárú  | Sprent Dabwido (2011–2013)  |
| • Uachtarán Nárú  | David Adeang (2023–)  |
| Eacnamaíocht |
| OTI ainmniúil | 145,536,603 $ (2021)  |
| Airgeadra | Dollar na hAstráile  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Lonnaithe i gcrios ama | UTC+12:00 Pacific/Nauru  |
| Fearann Idirlín barrleibhéil | .nr  |
| Glaochód | +674  |
| Uimhir theileafóin éigeandála | 111, 110 agus 112  |
|  |
| Cód tíre | NR  |
|  |
|

---

 |

Tír Mhicrinéiseach is ea **Nárú** atá suite san Aigéan Ciúin. Níl aon phríomhbhaile oifigiúil ar an oileán ach tá an rialtas suite in Yaren.

I rith an Dara Cogadh Domhanda bhí an t-oileán faoi fhorghabháil na Seapáine.

Bhain sé neamhspleáchas amach ón Bhreatain sa bhliain 1968.

In 2021, bhí daonra 12,511 ag an oileán.

Is fadhb mhór é an murtall. In 2012, bhí 71.7% den daonra murtallach, an ráta is airde ar domhan. Is fadhb chomónta é ar oileáin an Aigéin Chiúin.

Tá aerfort amháin ar an oileán. Tógadh é i rith an Dara Cogadh Domhanda, agus tar éis an chogaidh i leith tá sé in úsáid mar aerfort sibhialtach. Is é Nauru Airlines an príomh-aerlíne san tír.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol tíreolaíochta é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Sámaigh

Sámaigh|  |
| Cineál | grúpa eitneach agus pobal bundúchasach |
| Teanga | teangacha Sámacha |
| Creideamh | Laestadianism (en) , Ceartchreidmheach an Oirthir agus seamanachas |
| Léarscáil dáileacháin |
|  |

Is daoine a labhraíonn na teangacha Sámacha iad na **Sámaigh** (Béarla: *Sami*), atá ina gcónaí i Sápmi, a chuimsíonn ceantair móra den Iorua, an tSualainn, an Fhionlainn agus Cúige Mhurmansk sa Rúis ( iarthuaisceart na Rúise).

Tá timpeall 70,000 Sámach ann sa lá atá inniu ann agus tuairim is 10 dteanga Shámacha acu.

Sami baile dúchais
Teaghlach Sámi san Iorua timpeall 1900
### Modha maireachtála thraidisiúnta

I mí Dheireadh Fómhair 2021, chinn Cúirt Uachtarach na hIorua gur sárú ar chearta na Sámach é ollfheirm ghaoithe agus tógáil na dtuirbíní. Ach thosaigh feirm ollmhór ag feidhmiú ó shin in ainneoin an rialaithe.

Dar leis an phobal áitiúil Sámach go bhfuil méid na feirme ag cur isteach ar na tréadaithe réinfhia sa dúiche agus nár cheart go mbeadh an t-aistriú chuig fuinneamh glas ina bhagairt ar chearta na bpobal bundúchasach, san Iorua nó áit ar bith ar domhan.

## Tagairtí
# Tamhan

Tamhan
Is éard is **tamhan** ann ná cuid den chrann. Tacaíonn sé leis na craobhacha, agus tacaíonn na fréamhacha leis. Príomhchuid an ghais atá ann. Uaireanta, cailleann tamhain faoin gceannbhrat a gcraobhacha íochtair: cineál uathphrúnála.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Philips

Philips| (nl) Koninklijke Philips NV (nl) Koninklijke Philips N.V.  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |

 |
|  |
|   |
| Sonraí |
| Giorrúchán | Philips  |
| Cineál | fiontar gnó cuideachta phoiblí  |
| Réimse oibre | product design (en)   |
| Foirm dlí | Naamloze vennootschap  |
| Stair |
| Dáta a bunaíodh | 15 Bealtaine 1891, Eindhoven  |
| Bunaitheoir(í) | Frederik Philips agus Gerard Philips  |
| Gníomhaíocht |
| Táirge | bogearra  |
| Ball de | Wi-Fi Alliance  |
| Stocmhalartán | () - (NYSE PHG)  |
| Rialachas corparáideach |
|  |
|  |
| Ceanncheathrú (–2001) | * «Philips Nederland»
* Boschdijk 525, 5621 JG Eindhoven
* Eindhoven, An Ísiltír
 |
|  |
| Ceanncheathrú (2001–) | * Amstardam, An Ísiltír
 |
|  |
| Príomhoifigeach feidhmiúcháin | Frans van Houten (2011–2022) Roy Jakobs (2022–)  |
| Stiúrthóir/bainisteoir | Jeroen van der Veer  |
| Líon fostaithe | 77,400 (2018)  |
| Fochomhlacht | Philips (United States) (en)  Magnavox Philips Interactive Media, Inc. (en)  Philips (Finland) (en)  C.H.F. Müller (en)  Philips Consumer Lifestyle International B.V. (en)  Dordtse Metaalindustrie Johan de Witt (en)  Philips (Israel) (en)  Philips (France) (en)  Philips (Germany) (en)  Philips (Canada) (en)  Philips (Belgium) (en)  Valvo (en)  (1927–1992) Mullard (en)  (1927–1988) PolyGram (1942–1999) Radiotechnique (Compelec) (en)  (1947–1988) N.V. Philips Phonografische Industrie (en)  (1950–)  |
| Úinéir de | Evoluon Exploitatie B.V. Philips Pavilion (en)  Maupoleum (en)  Laboratoires d'Électronique et de Physique appliquées (fr)  Respironics (en)  Norelco (en)  Philips Polska (en)  PolyGram Filmed Entertainment Saeco (en)  LaserDisc (en)  Video Cassette Recording (en)  Digital Compact Cassette Magnavox PHOHI  |
| Táscaire eacnamaíoch |
| Cothromas iomlána | 12,088 M€  |
| Ioncam iomlán | 18,121 M€ (2018)  |
| Glanbhrabús | 1,097,000,000 (2018)  |
| Sócmhainní iomlána | 26,019 M€ (2018)  |
| Eile |
| **Gradam a fuarthas (2013)  Dutch Design Award 'Product' (en)
* (2006)  BigBrotherAwards
* (1995)  Rotterdam Design Prize (en)
* Gradam Teicniúil Grammy
* Innovation Prize of the German Economy (en)
* Koninklijk (en)
 |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | philips.com  |
|

---

 |

Is comhlacht leictreach é **Philips** (nó *Koninklijke Philips Electronics N.V.*). Déanann siad teilifiséan, agus raidió, agus trealamh leictreach eile.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoin ghnó é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Braiteoir

Is éard atá i gceist le **braiteoir** ná uirlis a aithníonn comharthaí ón timpeallacht. Bíonn faisnéis á soláthar trí bhraiteoir nuair a tharlaíonn spreagadh faoi leith nó nuair a ghabhtar thar luach tairsí áirithe.