Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# San Antonio, Texas

| San Antonio, Texas |
| --- |
| San Antonio (en)  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Bratach  |   |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Ainmnithe in ómós | Naomh Antaine  |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Stát ceannasach | Stáit Aontaithe Mheiriceá |
| Stát sna Stáit Aontaithe | Texas |
| County of Texas (en)  | Contae Bexar  |
|  |
|  |
| Príomhchathair de | Contae Bexar Spanish Texas (en)   |
| Daonra |
| Iomlán | 1,434,625 (2020)  |
| • Dlús | 1,186.84 hab./km² |
| Líon na dteaghlach | 509,550 (2020)  |
| Tíreolaíocht |
| Suite san aonán críochach staitistiúil | Greater San Antonio (en)   |
| Achar dromchla | 1,208.777336 km²  |
| • Uisce | 1.2383 %  |
| Airde | 198 m  |
| Sonraí stairiúla |
| Cruthú | 1718 |
| Eachtra thábhachtach | Cath an Alamo (1836) Léigear Béxar  |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| Comhlacht reachtach | San Antonio City Council (en)   |
| • Méara San Antonio  | Gina Ortiz Jones (2025–)  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Cód poist | 78201, 78202, 78203, 78204, 78205, 78206, 78207, 78208, 78209, 78210, 78211, 78212, 78213, 78214, 78215, 78216, 78217, 78218, 78219, 78220, 78221, 78222, 78223, 78224, 78225, 78226, 78227, 78228, 78229, 78230, 78231, 78232, 78233, 78235, 78237, 78238, 78239, 78240, 78241, 78242, 78243, 78244, 78245, 78246, 78247, 78248, 78249, 78250, 78251, 78252, 78253, 78254, 78255, 78256, 78257, 78258, 78259, 78260, 78261, 78263, 78264, 78265, 78266, 78268, 78269, 78270, 78278, 78279, 78280, 78283, 78284, 78285, 78288, 78289, 78291, 78292, 78293, 78294, 78295, 78296, 78297, 78298 agus 78299  |
| Lonnaithe i gcrios ama | an tAmchrios Lárnach  |
| Glaochód | 210  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | sa.gov  |
|

---

 |

Cathair i ndeisceart láir Texas i Stáit Aontaithe Mheiriceá is ea **San Antonio**. Príomhbhaile chontae Bexar atá ann agus é suite ar ar an abhann San Antonio.

Sa bhliain 2010, bhí 1,330,000 duine ina gcónaí sa chathair féin agus 2.2 milliún i mórcheantar na cathrach.

## Stair

Promanád na hAbhann sa cheantar turasóireachta. Sníonn an promanád dhá mhíle go leith slí trí San Antonio.
Bhunaigh fórsa míleata Spáinneach *presidio* (garastún) agus misean san áit ar 1 Bealtaine 1718. Baile Beag Indiach a bhí ann cheana.

Lonnaigh grúpa teaghlach ó na hOileáin Chanáracha i San Antonio sa bhliain 1731.

Sa bhliain 1836 a tharla léigear an Alamo (misean Spáinneach a bhí ina dhúnfort faoin am sin), príomheachtra i stair Texas.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi thíreolaíocht Mheiriceá é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Cógas leighis

Cógas leighis
Is éard atá i gceist le **cógas**, **cógas leighis**, nó **leigheas** (Béarla: *medication*) ná ábhar a ghlactar chun galar nó tinneas a leigheas de ghnáth.

Roinntear i dtrí chatagóir éagsúla iad -

* cógais "thar an gcuntair", atá ar fáil i ngnáth siopaí agus cógaslanna gan srianta speisialta,
* "taobh thiar den chuntar", a ndáiltear amach ag poitigéir gan oidis dochtúra bheith ag teastáil, agus
* "cógais ar oideas", go bhfuil oideas ag teastáil, a bhfaightear ó dochtúir nó lia de ghnáth.

Táirgeann na comhlachtaí poitigéirí na cógais de ghnáth agus cuireann siad paitinn orthu.

## Féach freisin

* Drugaí

* Drugaí thar an gcuntar
* Drugaí torthúlachta
* Drugaí frithbhaoth-thonnán
* Drugaí dearthóra
* Dáileadh cógaisíochta in Éirinn
* Cógas paiteanta
* Cógais suain
* Cógaisíocht
* Cógaseolaíocht
* Beartais in aghaidh drugaí

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Meáin chumarsáide

Jules Verne - Iriseoireacht sa bhliain 2889" (1910)
Na bealaí éagsúla atá ann — meáin iriseoireachta (nuachtáin agus irisí), meáin amhairc (teilifís nó cianamharcaíocht), meáin craoltóireachta (raidió nó craolachán) agus Meáin Dhigiteacha (an Gréasán Domhanda) — chun eolas a scaipeadh i measc na ndaoine.

Fograíocht sa bhliain 1922 do raidió Freed-Eisemann san iris *Radio World,* SAM.
## Féach freisin

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Spásárthach

Feithicil atá deartha chun feidhmiú i bhfolús, dímheáchan, comhshaol ardradaíochta mar atá sa spás, chun foireann a choinneáil slán ag lainseáil, ag eitilt is ag teacht i dtír arís, chun turgnaimh, taighde, is oibríochtaí fónta a dhéanamh. Ba é Sputnik 1 an chéad spásárthach a lainseáladh (1957). Bíonn gá le córais ardiontaofa rialaithe (maidir le comhshaol, téamh, seasamh, teiliméadracht, is próiseáil sonraí) agus tiomána ann. Baineann gnéithe ar leith le dearadh spásárthaigh atá chun filleadh ar ais san atmaisféar (mar shampla, na tílí frith-théite ar thointeálaí spáis NASA) nó feidhmiú in atmaisféir eile ar phláinéid eile.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tá an t-alt seo bunaithe ar ábhar as *Fréamh an Eolais*, ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta leis an Ollamh Matthew Hussey, foilsithe ag Coiscéim sa bhliain 2011. Tá comhluadar na Vicipéide go mór faoi chomaoin acu beirt as ucht cead a thabhairt an t-ábhar ón leabhar a roinnt linn go léir. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Anton Bruckner

Anton Bruckner|   |
| Beathaisnéis |
| Breith | 4 Meán Fómhair 1824 Ansfelden  |
| Bás | 11 Deireadh Fómhair 1896 72 bliana d'aois Vín  |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Faisnéis phearsanta |
| Reiligiún | Caitliceachas |
| Scoil a d'fhreastail sé/sí | University of Music and Performing Arts Vienna (en)    |
| Áit chónaithe | St. Florian Monastery (en)  Vín |
| Gníomhaíocht |
| Réimse oibre | Na taibhealaíona |
| Gairm | cumadóir, orgánaí, múinteoir ollscoile, múinteoir, múinteoir ceoil, ceoleolaí, teoiricí ceoil, stiúrthóir ceolfhoirne  |
| Fostóir | Ollscoil Vín  University of Music and Performing Arts Vienna (en)    |
| Ball de | Katholische Österreichische Studentenverbindung Austria-Wien (en)    |
| Seánra | Ceol clasaiceach agus siansa |
| Mac/iníon léinn de chuid | Leopold von Zenetti, Simon Sechter agus Otto Kitzler |
| Mac/iníon léinn | Károly Aggházy, Émile Jaques-Dalcroze, Alexander von Zemlinsky, Franz Schmidt agus Vladimir de Pachmann |
| Faoi thionchar | Richard Wagner  |
| Teangacha | An Ghearmáinis |
| Uirlis | Orgán agus pianó |
| Saothar |
| **Saothar suntasach Symphony in D minor (en)
* (1863) Study Symphony (en)
* (1868) Siansa Uimh. 1
* (1873) Siansa Uimh. 2
* (1877) Siansa Uimh. 3
* (1880) Siansa Uimh. 4
* (1884) Te Deum
* (1885) Siansa Uimh. 7
* (1887) Siansa Uimh. 9
* (1892) Siansa Uimh. 8
* (1893) Helgoland (en)
* (1894) Siansa Uimh. 5
* (1899) Siansa Uimh. 6
 |
| Teaghlach |
| Céile | luach ar iarraidh   |
| Athair | Anton Bruckner  agus Theresia Helm (en)  |
| **Gradam a fuarthas Knight's Cross of the Order of Franz Joseph (en)
* dochtúireacht oinigh ó Ollscoil Vín
 |
|  **Síniú**  |
|

---

 |
|

---

    |

Cumadóir ceoil is orgánaí a rugadh in Ansfelden na hOstaire ab ea **Anton Bruckner** (4 Meán Fómhair 1824-11 Deireadh Fómhair 1896). Cáil mhór air as a 9 siansa (ceann nár chríochnaigh sé san áireamh), 4 aifreann iontach, agus cuid mhaith cumadóireachta córúla.

Anton Bruckner, portráid le Josef Büche, 1890idí
## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tá an t-alt seo bunaithe ar ábhar as *Fréamh an Eolais*, ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta leis an Ollamh Matthew Hussey, foilsithe ag Coiscéim sa bhliain 2011. Tá comhluadar na Vicipéide go mór faoi chomaoin acu beirt as ucht cead a thabhairt an t-ábhar ón leabhar a roinnt linn go léir. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Infheistíocht dhíreach eachtrach

Infheistíocht Dhíreach Eachtrach Domhanda
 Infheistíocht Dhíreach Eachtrach de réir Tíre
Is éard atá is  **infheistíocht dhíreach eachtrach** (IDE) ná infheistíocht i bhfoirm úinéireachta rialaithe i ngnó i dtír amháin ag eintiteas atá lonnaithe i dtír eile. Mar sin déantar idirdhealú idir í agus Infheistíocht phunann eachtrach ag coincheap rialaithe dírí.

## Féach freisin

* Infheistíocht

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol a bhaineann le hairgeadas é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Conradh (dlí)

Is comhaontú dlíthiúil é **conradh** (Laidin: *contractus*), ó bhéal nó i scríbhinn, a léirítear i gcomhpháirt idir beirt nó níos mó a bhfuil inniúlacht dhlíthiúil acu (páirtithe an chonartha), atá faoi cheangal de bhua an chonartha, a rialaíonn a gcaidreamh le cuspóir nó rud áirithe, agus a bhféadfaidh iallach a chur ar a chéile ar bhonn cómhalartach más conradh déthaobhach é, nó féadfaidh páirtí amháin iallach a chur ar an bpáirtí eile, más conradh aontaobhach é. Go hachomair, is comhaontú toilithe é an conradh lenar féidir cearta, oibleagáidí agus cineálacha eile cásanna dlí coibhneasta a ghiniúint; Is é sin, nach gceanglaíonn ach na páirtithe conarthacha agus, ar deireadh, a gcomharbaí. Ach, i dteannta le comhaontú na nintinní, éilíonn roinnt conarthaí, chun a gcuid foirfeachta, fíricí eile nó gníomhartha a bhfuil raon feidhme dlíthiúil acu, amhail seachadadh áirithe a dhéanamh (*conarthaí réadacha*), nó a cheangal ar bhonn foirmiúil i ndoiciméad speisialta (*conarthaí foirmiúla*), mar sin, sna cásanna speisialta sin, ní leor toil amháin. Ar aon chuma, tá brí atharúnachta ag an gconradh, go ginearálta, fiú go páirteach sna cinn a thugtar i gcrích faoi chuimsiú an dlí teaghlaigh, agus tá sé mar chuid den chatagóir níos leithne de na hidirbhearta dlíthiúla. Is feidhm bhunúsach den chonradh é éifeachtaí dlíthiúla a thionscnamh (is é sin, oibleagáidí infhorfheidhmithe le dlí), ionas nach féidir cáilíocht chonarthach a chur i leith an chaidrimh sin idir daoine nach mbíonn éifeachtaí dlíthiúla mar thoradh air.

## Tagairtí
# Sasanaigh

Sasanaigh|  |
|   |
| Cineál | náisiún, pobal agus grúpa eitneach |
| Eapainm | Sasana |
| Tíreolaíocht |
| Stáit | an Ríocht Aontaithe |

Is grúpa eitneach Eorpach iad na **Sasanaigh**. Is é an Béarla a bpríomhtheanga.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoin eitneacht nó grúpa eitneach é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi Shasana é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Cianbhraiteacht

Cianbhraiteacht
Bealach éigin chun tréithe réada a thomhas gan teagmháil a dhéanamh leis is ea **cianbhraiteacht** (nó **cianmhothú**). Luaitear é i gcás íomhánna an Domhain a thógtar le satailítí nó ó eitleán a bhíonn in ann feiniméin éagsúla a mhapáil. Samplaí is ea Meteosat a íomhánn an clúdach scamall, agus Landsat a íomhánn patrúin úsáid na talún.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tá an t-alt seo bunaithe ar ábhar as *Fréamh an Eolais*, ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta leis an Ollamh Matthew Hussey, foilsithe ag Coiscéim sa bhliain 2011. Tá comhluadar na Vicipéide go mór faoi chomaoin acu beirt as ucht cead a thabhairt an t-ábhar ón leabhar a roinnt linn go léir. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Bangalore

| Bangalore |
| --- |
| ಬೆಂಗಳೂರು (kn)  |
|   |
|

---

 |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Tír | an India |
| Stát san India | Karnataka |
| Division of Karnataka (en)  | Bangalore division (en)  |
| District of India (en)  | Bengaluru Urban district (en)   |
|  |
|  |
| Príomhchathair de | LeathnaighKarnataka Bangalore division (en)  Bengaluru Urban district (en)   |
| Daonra |
| Iomlán | 12,327,000 (2020)  |
| • Dlús | 16,635.63 hab./km² |
| Teanga oifigiúil | an Channadais  |
| Tíreolaíocht |
| Cuid de | Greater Bengaluru (en)   |
| Achar dromchla | 741 km²  |
| Airde | 920 m  |
| Ar theorainn le | Electronic City (en)  Hosakote taluk (en)   |
| Sonraí stairiúla |
| Bunaitheoir(í) | Kempēgauḍa I  |
| Cruthú | 1537 |
| Eachtra thábhachtach | Léigear Bangalore (1791)  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Cód poist | 560000–560107  |
| Lonnaithe i gcrios ama | UTC+05:30  |
| Glaochód | 80  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | bbmp.gov.in  |

Cathair mhór san India í **Bangalore** (Béarla Indiach: ˈbæŋgəloːɾ), nó **Bengaluru** go hoifigiúil (Kannada: ಬೆಂಗಳೂರು, beŋgəɭuːɾu), an tríú chathair is mó de réir daonra sa tír.

Suite ar an Ardchlár Deccan, príomhchathair an stát Indiach Karnataka atá inti.

## Geilleagar

Tugtar "Silicon Valley na hIndia" uirthi, mar gheall ar an méid mór tionscail atá lonnaithe sa chathair - bogearraí, teileachumarsáid, tionscal trom, aeraspás agus trealamh trom ach go haírithe.

Bangalore, le feiceáil i gKarnataka.
## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi thíreolaíocht na hIndia é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Deonú orgán

"Life Goes On" Sráid John, An Ómaigh
Is é **deonú orgán** nuair a thugtar orgáin agus fíochán sláintiúil go ndéanfar iad a thrasphlandú i nduine eile, le hiad a chur in ionad orgáin nach bhfuil sláintiúil. Is féidir an croí, na duáin, na scamhóga, an t-ae, an paincréas srl a dheonú le haghaidh trasphlandú.

Ní dhéantar formhór na n-orgán a thrasphlandú ach tar éis duit bás a fháil. Ach is féidir le duán a dheonú nuair a bhíonn stíl mhaireachtála shláintiúil a bheith ag duine gan an t-orgán. Chun go ndéantar deontóir beo de dhuine, caithfear toiliú feasach a thabhairt.

Ní úsáidfear d’orgáin, amanna, fiú más deontóir orgáin atá i gceist. Tá critéir leighis agus coinníollacha eile ann nach mór a shásamh.

## "Dlí Dáithí"

Tháinig "Dlí Dáithí" i bhfeidhm sa Tuaisceart in 2023, dlí in onóir Dháithí Mhic Gabhann, buachaill as Béal Feirste a bhí ag fanacht le croí nua ó 2018.

## Sa Phoblacht

Sa bhliain 2024, rinneadh 263 obráid trasphlandaithe sa Stát, lena n-áirítear 84 orgán ó dhaoine a bhí básaithe agus 30 orgán ó dhaoine a bhí ina mbeatha. Trasphlandú duán is mó a bhí i gceist. Níor baineadh leas as orgáin 1-2% de dhaoine tar éis bháis.

Ar an 17 Meitheamh 2025, tháinig dlí nua i bhfeidhm in Éirinn: glactar leis anois go bhfuil gach duine os cionn ocht mbliana déag d'aois sásta a gcuid orgán a dheonú tar éis a mbáis, seachas sa chás gur chuir siad a mhalairt in iúl go sonrach. Daoine nach mian leo go mbainfí leas as a gcuid orgán tar éis a mbáis, ní mór dóibh a n-ainm a chlárú ar liosta oifigiúil neamhdheontóirí atá bunaithe faoin Acht um Fhíochán Daonna 2024. Caithfear cead a fháil fós ó theaghlach an té a bhásaigh a chuid orgán a dheonú.

### Líonra Deontóirí na hÉireann

Is grúpa de dhaoine aonair agus cumainn othar atá bainteach go díreach le trasphlandú orgáin, teaghlaigh dheontóirí agus comhordaitheoirí leighis atá bainteach i dtrasphlandú orgáin agus fíocháin é Líonra Deontóirí na hÉireann.

## Féach freisin

* Trasphlandú orgán
* Dlí Dáithí
* Siondróm hipeapláiseach croí clé

## Tagairtí
# Nagpur

| Nagpur |
| --- |
| नागपूर (mr)  |
|   |
|

---

 |
| Suíomh |
|  |
|

|  |
| --- |
|  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Tír | an India |
| Stát san India | Maharashtra |
| Division of Maharashtra (en)  | Nagpur division (en)  |
| District of India (en)  | Nagpur district (en)   |
|  |
|  |
| Príomhchathair de | Nagpur district (en)  Ríocht Nagpur Maharashtra Nagpur division (en)  (1861–) Central Provinces (en)  (1861–) Central Provinces and Berar (en)  (1936–) Madhya Pradesh (1950–1956)  |
| Daonra |
| Iomlán | 2,405,665  |
| • Dlús | 11,035.16 hab./km² |
| Teanga oifigiúil | an Mharaitis  |
| Tíreolaíocht |
| Achar dromchla | 218 km²  |
| Airde | 310 m  |
| Sonraí stairiúla |
| Cruthú | 1702 |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Cód poist | 440 001 – 440 037  |
| Lonnaithe i gcrios ama | UTC+05:30  |
| Glaochód | 712  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | nagpur.gov.in  |

Cathair mhór san India í **Nagpur**, an ceathrú chathair is mó de réir daonra sa tír. Bhí 2,497,870 duine ina gcónaí ann i 2011.

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi thíreolaíocht na hIndia é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Teanga

Is é is ábhar don leathanach seo ná an gnás urlabhra. Má tá suim agat i gciall eile atá leis an téarma seo, féach Teanga (idirdhealú).

Teanga|  |
| Cineál | cumas |
|  |
| Aicmiú teangeolaíoch |
| gníomhaíocht dhaonna cumarsáid |
| Tréithe |
| Staidéar ag | teangeolaíocht, sociology of language (en) , fealsúnacht teanga agus na daonnachtaí |

Teangacha an domhain
Maraon le aon choincheap casta, is deacair **teanga** a shainmhíniú go beacht; d´aontódh formhór na saineolaithe, ámh, gur córas aithrise agus cur in iúl é, a bhaineann feidhm as samhlú, maraon le meafar, agus saghas éigin gramadaí loighciúil. Baineann a lán teangacha feidhm as comharthaí, fuaimeanna, siombail, nó focail, agus cur in iúl coincheapa, tuairimí, bríonna, agus smaointe mar chuspóir acu, cé go dtagann ceist an neamhchruinnis sa teangeolaíocht chun tosaigh nuair a dhéantar iarracht idirdhealú a dhéanamh ar na tréithe seo.

Múrphictiúr i Theotihuacán, Meicsiceo (ca. 200 AD) a léiríonn duine agus scrolla ag teacht amach as a bhéal
## Tagairtí

* Crystal, David. (1997). The Cambridge Encyclopedia of Language. Cambridge, Cambridge University Press.
* Crystal, David. (2001). The Cambridge Encyclopedia of the English Language. Cambridge, Cambridge University Press.
* Katzner, K. (1999). The Languages of the World. New York, Routledge.
* McArthur, T. (1996). The Concise Companion to the English Language. Oxford, Oxford University Press.

## Naisc sheachtracha

* Iarsmalann na dTeangacha
* *Ethnologue*, Ainmliosta de theangacha an domhain
* Réimse na dteangacha ar an Idirlíon

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi theangacha é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Connecticut

| Connecticut |
| --- |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Bratach  |   |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Aintiún | *Yankee Doodle* (1978)  |
|

---

 |
| Mana | «Qui Transtulit Sustinet»  |
| Siombail oifigiúil | Smólach fánach  |
| Leasainm | The Constitution State, The Provisions State, The Nutmeg State agus The Land of Steady Habits  |
| Ainmnithe in ómós | Abhainn Connecticut  |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Stát ceannasach | Stáit Aontaithe Mheiriceá  |
|  |
|  |
|

---

 |
| Príomhchathair | Hartford  |
| Daonra |
| Iomlán | 3,605,944 (2020)  |
| • Dlús | 251.16 hab./km² |
| Líon na dteaghlach | 1,385,437 (2020)  |
| Teanga oifigiúil | luach ar iarraidh  |
| Tíreolaíocht |
| Cuid de | na Stáit Aontaithe comhtheagmhálacha Sasana Nua  |
| Achar dromchla | 14,357 km²  |
| • Uisce | 12.65 %  |
| Suite i nó in aice le limistéar uisce | an tAigéan Atlantach  |
| Airde | 152 m  |
| Pointe is airde | Mount Frissell (en)  (748 m)  |
| Pointe is ísle | Sunda an Oileáin Fhada  |
| Ar theorainn le | Massachusetts Nua-Eabhrac Oileán Rhode Long Island  |
| Sonraí stairiúla |
| Leanann sé/sí | Connecticut Colony (en)   |
| Cruthú | 9 Eanáir 1788 |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| Comhlacht feidhmiúcháin | Rialtas Connecticut  |
| Comhlacht reachtach | Comhthionól Ginearálta Connecticut  |
| • Gobharnóir Connecticut  | Ned Lamont (2019–)  |
| Údarás breithiúnach is airde | Cúirt Uachtarach Connecticut  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Lonnaithe i gcrios ama | an tAmchrios Oirthearach America/New\_York  |
|  |
| Cód ISO 3166-2 | US-CT  |
| ID GNIS | 1779780  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | portal.ct.gov  |

Is stát i S.A.M. é **Connecticut**, atá suite sa réigíun Sasana Nua. Is í Hartford an phríomhchathair, agus is é Connecticut an stát is saibhre sa tír. Tá Connecticut ainmnithe as an Connecticut agus an stát roinnte ina dhá leath aice.

## Tíreolaíocht

#### Contaetha in Connecticut

* Contae Fairfield
* Contae Hartford
* Contae Litchfield
* Contae Middlesex
* Contae New Haven
* Contae New London
* Contae Tolland
* Contae Windham

## Bailte in Connecticut

* Bridgeport
* New Haven
* **Hartford Stamford

## Teangacha

I 2000 ba é Béarla an phríomhtheanga ag 81.69% (aois 5+) de dhaonra Connecticut. Ba Spáinnis an phríomhtheanga do 8.42%, Iodáilis an phríomhtheanga ag 1.59%, Fraincis an phríomhtheanga ag 1.31% agus bhí Polainnis an phríomhtheanga ag 1.2%.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

* Connecticut.gov - Suíomh idirlín oifigiúil.

Calafort New London, Connecticut

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi thíreolaíocht Mheiriceá é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Maharashtra

| Maharashtra |
| --- |
| महाराष्ट्र (mr)  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Tír | an India  |
|  |
|  |
|

---

 |
| Príomhchathair | Mumbai agus Nagpur  |
| Daonra |
| Iomlán | 112,372,972 (2011)  |
| • Dlús | 365.19 hab./km² |
| Teanga oifigiúil | an Mharaitis  |
| Tíreolaíocht |
| Achar dromchla | 307,713 km²  |
| Pointe is airde | Kalsubai (en)  (1,646 m)  |
| Ar theorainn le | An Ghúisearáit Goa Dadra and Nagar Haveli district (en)  Karnataka Madhya Pradesh Chhattisgarh Telangana  |
| Sonraí stairiúla |
| Leanann sé/sí | Bombay State (en)  agus Hyderabad State (1948-1956) (en)   |
| Cruthú | 1 Bealtaine 1960 |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| Comhlacht feidhmiúcháin | Maharashtra Legislative Assembly (en)   |
| Comhlacht reachtach | Maharashtra Legislature (en)   |
| • Gobharnóir Maharashtra  | Bhagat Singh Koshiyari (2019–2023)  |
| • Chief Minister of Maharashtra (en)   | Devendra Fadnavis (2024–)  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Lonnaithe i gcrios ama | UTC+05:30  |
|  |
| Cód ISO 3166-2 | IN-MH  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | maharashtra.gov.in…  |

Stát de chuid na hIndia is ea **Maharashtra**.

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi thíreolaíocht na hIndia é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Trumpa sliogáin

Seilide mór muirí a fhaightear i bhfarraigí éadoimhne thart ar sceireacha coiréil. Bíonn an sliogán banríona flúirseach i Muir Chairib: bailítear é mar bhia, agus díoltar an bhlaosc mar dheismireán.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tá an t-alt seo bunaithe ar ábhar as *Fréamh an Eolais*, ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta leis an Ollamh Matthew Hussey, foilsithe ag Coiscéim sa bhliain 2011. Tá comhluadar na Vicipéide go mór faoi chomaoin acu beirt as ucht cead a thabhairt an t-ábhar ón leabhar a roinnt linn go léir. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |