# An Nua-Shéalainn

| An Nua-Shéalainn |
| --- |
| Aotearoa (mi)  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Bratach  | Armas  |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Aintiún | *E Ihowa Atua* (1977)  |
|  |
|

---

 |
| Mana | «100% Pure» «100% Pur»  |
| Ainmnithe in ómós | An tSéalainn  |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|

---

 |
| Príomhchathair | Wellington  |
| Daonra |
| Iomlán | 5,307,800 (2024)  |
| • Dlús | 19.8 hab./km² |
| Déamainm | Nua-Shéalannach  |
| Teanga oifigiúil | an Mhaorais teanga chomharthaíochta na Nua-Shéalainne Béarla  |
| Tíreolaíocht |
| Cuid de | An Astraláise Australia and New Zealand (en)  Realm of New Zealand (en)   |
| Achar dromchla | 268,021 km²  |
| Pointe is airde | Aoraki (3,724 m)  |
| Pointe is ísle | Taieri Plain (en)  (−2 m)  |
| Ar theorainn le | an Astráil  |
| Sonraí stairiúla |
| Leanann sé/sí | Coilíneacht na Nua-Shéalainne agus Dominion of New Zealand (en)   |
|  **3 Bealtaine 1841**:  Coilíneacht de chuid na corónach  **26 Meán Fómhair 1907**:  Tiarnas de chuid Impireacht na Breataine  **25 Samhain 1947**:  Stát ceannasach  **13 Nollaig 1986**:  Westphalian sovereignty (en)  |
| Eachtra thábhachtach | Statute of Westminster 1931 (en)  (1931)  |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| Córas rialtais | monarcacht pharlaiminteach  |
| Comhlacht feidhmiúcháin | Rialtas na Nua-Shéalainne  |
| Comhlacht reachtach | Parlaimint na Nua-Shéalainne  |
| • Monarc na Nua-Shéalainne  | Eilís II (1952–2022)  |
| • Príomh-Aire na Nua-Shéalainne  | Christopher Luxon (2023–)  |
| Údarás breithiúnach is airde | Ard-Chúirt na Nua-Shéalainne  |
| Eacnamaíocht |
| OTI ainmniúil | 255,551,704,626 $ (2021)  |
| OTI ainmniúil in aghaidh an duine | 41,666.64 $ (2019)  |
| Airgeadra | dollar na Nua-Shéalainne  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Lonnaithe i gcrios ama | UTC+13:00 UTC+12:00  |
| Fearann Idirlín barrleibhéil | .nz  |
| Glaochód | +64  |
| Uimhir theileafóin éigeandála | 111  |
|  |
| Cód tíre | NZ  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | govt.nz  |

Tír sa leathsféar theas is ea **an Nua-Shéalainn**. Tugtar ‘Aotearoa’ ar an Nua-Shéalainn i Maorais, teanga na bPolainéiseach a chuir fúthu inti corradh is míle bliain ó shin. Ciallaíonn an t-ainm ‘Tír an scamaill fhada bháin’.

Tá dhá phríomhoileán agus a lán oileán beag inti. Is daonlathas parlaiminteach í. Is ball den Chomhlathas í. Tá sí freagrach as na stáit fhéinrialacha Oileáin Cook agus Niue. Riarann sé Oileáin Tócalá agus Spleáchríoch Ross.

## Bailte in Oileán Thuaidh

* Auckland
* Hamilton
* New Plymouth
* Tauranga
* Rotorua
* Gisborne
* Napier
* Hastings, An Nua-Shéalainn
* Wanganui
* Palmerston North
* Wellington

## Bailte in Oileán Theas

* Nelson
* Christchurch
* Timaru
* Dunedin
* Invercargill

## Córas sláinte

Is féidir árachas sláinte príobháideach a cheannach ann le héalú ó liostaí fada feithimh. Tá dhá phríomhchineál áracahis ann; ceann iomlán a chlúdaíonn cúram in otharlanna agus gnáthchostais leighis ar nós Dochtúirí Teaghlaigh nó cuairteanna ar an bhfisió, nó clúdach speisialta a chlúdaíonn obráidí roghnacha, speisialtóirí, billí otharlann ach ní cúram leighis eile. Caitear le héigeandálacha sa chóras poiblí.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi thíreolaíocht na Nua-Shéalainne é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |